sobota, 19 października 2019

Oświadczenie w sprawie kontrowersyjnych praktyk wydawniczych

Oświadczenie dr hab. Jacka Skrzydło, Profesora Uniwersytetu w Łodzi w sprawie kontrowersyjnych praktyk wydawniczych: 

Nakładem Zakładu Graficznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu ukazała się monografia autorstwa p. dr Samanty Kowalskiej Zasada pro homine – konceptualizacja i zastosowanie w kontekście międzynarodowej ochrony praw człowieka, Poznań 2019. Na prośbę p. dr Samanty Kowalskiej napisałem recenzję wydawniczą, której konkluzja została sformułowana w następujący sposób: "książka nadaje się do publikacji pod warunkiem wyeliminowania wytkniętych błędów. Tylko pod takim warunkiem włożony przez Autorkę nakład pracy zostanie właściwie spożytkowany".
Zakres oraz charakter zastrzeżeń zgłoszonych przeze mnie jako recenzenta był znaczny. Książka została jednak opublikowana bez zwracania się do mnie o kolejną recenzję; zostałem natomiast wskazany jako recenzent monografii, co może sugerować czytelnikom, że monografia uzyskała bezwarunkowo pozytywną ocenę. W związku z powyższym czuję się w obowiązku zwrócić uwagę, że nie mogłem stwierdzić, czy moje uwagi do pierwotnej wersji książki p. dr Samanty Kowalskiej zostały przez Nią uwzględnione przed oddaniem monografii do druku, a wytknięte błędy – rzeczywiście wyeliminowane.

piątek, 18 października 2019

Guest post: Nowelizacja kodeksu postępowania karnego a art. 6 ust. 1 lit. c Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności

W dniu 5 października weszła w życie, nowelizacja kodeksu postępowania karnego (Kpk). , Niektóre przepisy, mogą budzić poważne wątpliwości , szczególne w kontekście zarzutu naruszenia praw oskarżonego do obrony, a także zachowania równości stron. 

Zgodnie z art. 6 ust. 3 lit. c Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (EKPCz) każdy oskarżony o popełnienie czynu zagrożonego karą ma co najmniej prawo do: przesłuchania lub spowodowania przesłuchania świadków oskarżenia oraz żądania obecności i przesłuchania świadków obrony na takich samych warunkach jak świadków oskarżenia. 

czwartek, 17 października 2019

Polska wybrana członkiem Rady Praw Człowieka na lata 2020-2022

Polska została dziś wybrana w głosowaniu w Zgromadzeniu Ogólnym ONZ do Rady Praw Człowieka na kadencję obejmującą lata 2020 – 2022 uzyskując 124 głosy. 

Rada Praw Człowieka ONZ została utworzona w 2006 r. na mocy postanowień rezolucji 60/251 Zgromadzenia Ogólnego ONZ z 15 marca 2006 r. i zastąpiła Komisję Praw Człowieka funkcjonującą od 1946 r. Rada liczy 47 państw-członków. Dotychczas Polska była członkiem Rady w latach 2006-2007 oraz 2011-2013, a w trakcie drugiej kadencji przez rok przewodnictwo w Radzie sprawował ambasador Remigiusz Henczel.

środa, 16 października 2019

Prezydenckie rozdwojenie jaźni: USA nakładają sankcje na Turcję.

Zaledwie przed kilkoma godzinami odnotowaliśmy, że decyzja prezydenta Donalda Trumpa o wycofaniu amerykańskich sił zbrojnych stanowiła faktyczne przyzwolenie na wkroczenie wojsk tureckich i pacyfikację syryjskiego Kurdystanu. Powstałą przestrzeń bezzwłocznie wykorzystała również Rosja, rozmieszczając siły zbrojne w północno-wschodniej Syrii "celem zapobieżenia nieakceptowalnym działaniom Turcji" i "rozdzielenia walczących" (FT, Russia calls Turkey’s invasion of north Syria ‘unacceptable’). W ten sposób doszło do zawiązania taktycznego sojuszu między siłami kurdyjskimi, reżimem al-Asada i wspierającą go Rosją. Największym zaskoczeniem obecnie wydaje się kolejne stanowisko administracji Trumpa.

Syria map showing area targeted by Turkish military operation, area controlled by Turkey and area controlled until now by Kurdish-dominated SDF
Źródło: FT

wtorek, 15 października 2019

Operacja Turcji w Syrii "Źródło [nie]pokoju"

Kilka dni temu prezydent USA Donald Trump ogłosił, że amerykańskie wojska wycofają się z terenu granicznego między Syrią a Turcją, co dało przestrzeń Turcji do działania. Syryjskie Siły Demokratyczne, dowodzone przez Kurdów, były głównym wsparciem amerykańskich wojsk w Syrii. Dla Turcji, która od lat walczy z Partią Pracujących Kurdystanu (PPK), Syryjskie Siły Opozycyjne i Kurdowie, którzy je tworzą są z kolei niebezpiecznymi „terrorystami”, którzy zagrażają pokojowi i bezpieczeństwu w południowej części Turcji. Turcja jednak nie tylko chce pozbyć się Kurdów ze strefy przygranicznej, ale również przesiedlić dwa miliony syryjskich uchodźców, którzy uciekali przed wojną i obecnie znajdują się w obozach na terytorium Turcji, z powrotem na teren Syrii. 

Operację pod nazwą „Źródło pokoju” Turcja rozpoczęła w środę 9 października od bombardowania i wystrzelenia rakiet w kierunku terytorium Syrii. 
Tego samego dnia Turcja przekazała Radzie Bezpieczeństwa ONZ korespondencję (S/2019/804), w której poinformowała o rozpoczęciu operacji, powołując się na art. 51 Karty Narodów Zjednoczonych regulujący prawo do samoobrony jako podstawę użycia siły w Syrii, aby „zwalczyć nieuchronne zagrożenie terrorystyczne, zapewnić bezpieczeństwo tureckiej granicy, zneutralizować terrorystów pochodzących z terenów sąsiadujących z tureckim terytorium oraz wyzwolić Syryjczyków spod tyranii syryjskiej gałęzi PPK, PPK/PUD [Partii Unii Demokratycznej/ PJO [Powszechnych Jednostek Obrony], jak również Daesh [Państwa Islamskiego]”. 

poniedziałek, 14 października 2019

Kristalina Georgieva nowym Dyrektorem Zarządzającym MFW

Na początku sierpnia informowaliśmy, że w związku z rezygnacją ze stanowiska Dyrektor Zarządzającej MFW Christine Lagarde, kandydatem do wypełnienia wakatu została Kristalinę Georgiewą. Z końcem września Rada Wykonawcza Funduszu zatwierdziła kandydaturę (IMF, IMF Executive Board Selects Kristalina Georgieva as Managing Director). Tym samym podtrzymana została niepisana tradycja oddawania sterów Funduszu w ręcę Europy. Z dniem 1 października b.r. była Komisarz UE ds. rozwoju i pomocy humanitarnej i była w-ce Prezes MBOiR rozpoczęła 5. letnia kadencję.

czwartek, 10 października 2019

Ochrona dobrego imienia ofiar Holocaustu - sprawa Lewit p. Austrii

Europejski Trybunał Praw Człowieka wielokrotnie orzekał w sprawach granic swobody wypowiedzi dotyczących wydarzeń historycznych, w tym wypowiedzi, które negowały Holokaust lub inne masowe zbrodnie. Nie miał jednakże dotychczas okazji bezpośredniego wypowiedzenia się o prawach ofiar negowanych zbrodni. Nowością była więc sprawa zakomunikowana rządowi austriackiemu do zajęcia stanowiska w ubiegłym roku - Aba Lewit p. Austrii. Skarżący jest były więźniem obozu w Mauthausen, który w 2015 r. wystąpił na drogę sądową przeciwko jednemu z periodyków austriackich, który opublikował artykuł, w którym byłych więźniów obozu porównano do zbrodniarzy i kryminalistów zarzucając im, że po wyzwoleniu plądrowali i niszczyli okolicę. Postępowanie zakończyło się zawarciem ugody, w której magazyn zobowiązał się do wycofania zarzutów. W kolejnym roku - 2016 r. - periodyk opublikował kolejny artykuł, który poświęcony był relacji z postępowania karnego dotyczącego wcześniejszej publikacji, a w artykule zacytowano opublikowane już zarzuty wytoczone przeciwko więźniom obozu. Skarżący wniósł pozew o ochronę dóbr osobistych także w związku z tą drugą publikacją, ale postępowanie zakończyło się oddaleniem pozwu, ponieważ sąd krajowy nie dopatrzył się w niej dodatkowych naruszeń praw skarżącego.
Skarga p. Lewita stanowiła wyjątkową okazję dla Trybunału do wyważenia prawa do poszanowania życia prywatnego skarżącego z prawem do swobody wypowiedzi pozywanego w postępowaniach krajowych periodyku. ETPC wybrał jednak inną drogę. Uznał, że sądy krajowe nie zbadały wystarczająco dogłębnie kwestii tego, czy zarzuty zawarte w artykule opublikowanym w 2016 r. powinny być traktowane jako odrębne naruszenie reputacji skarżącego. Stwierdził, iż w ten sposób nie wypełniły swoich obowiązków proceduralnych na podstawie art. 8 Konwencji przeprowadzenia kompleksowej oceny kwestii ingerencji w prawo do prywatności jednostki. Doszło więc do naruszenia praw skarżącego na podstawie tego artykułu. 

niedziela, 6 października 2019

Parlament Europejski - ochronić pamięć o zbrodniach reżimów totalitarnych - memory law po europejsku

19 września 2019 r. Parlament Europejski przyjął rezolucję dotyczącą wagi europejskiej pamięci dla przyszłości Europy, za której przyjęciem głosowało aż 535 osób (66 było przeciw, a 52 się wstrzymało). Rezolucja ta jest niezwykle interesująca i ważna z polskiego punktu widzenia, a to z tego powodu, że:
  • w jednym szeregu wskazywano na zbrodnie stalinowskie i nazistowskie jako godne potępiania i o których należy zachować pamięć 
  • ustanowiono 25 sierpnia Międzynarodowym Dniem Bohaterów Walki przeciwko Totalitaryzmowi, jako formę upamiętnienia rotmistrza Witolda Pileckiego, na którym właśnie w tym dniu dokonano egzekucji
  • wyraźnie wsparto Platformę Europejskiej Pamięci i Świadomości, wskazując na konieczność zapewnienia jej funduszy (więcej na temat platformy tutaj, jej prezesem jest obecnie Dr Łukasz Kamiński)
  • podkreślono, że konieczne jest zachowanie pamięci o przeszłości, gdyż nie może być pojednania bez pamięci i jednocześnie wskazano, że należy zwalczać wszelkie rządy totalitarne bez względu na ich ideologiczne podłoże
  • wskazano na to, że władze Rosji zakłamują fakty historyczne, wybielają zbrodnie stalinowskie i prowadzą "wojnę informacyjną" wymierzoną w jedność europejską, dlatego konieczne są działania podejmowane przez Komisję Europejską
  • podkreślono konieczność potępiania i przeciwdziałania negowaniu Holokaustu
  • potępiła komercjalizację symboli reżimów totalitarnych i obecność w przestrzeni publicznej pomników, memoriałów gloryfikujących reżimy totalitarne.
Choć przyjęcie powyższej rezolucji musi w szczególności cieszyć państwa Europy Środkowej, które doświadczyły skutków obu europejskich totalitaryzmów, to jednak warto zwrócić uwagę na dwie kwestie:

  • najwidoczniej dla PE zbrodnie dokonywane przez komunistów skończyły się wraz ze śmiercią Stalina; tak jak kres zbrodniom nazistowskim położyła śmierć Hitlera - w konsekwencji, należałoby przyjąć, że to z winy jednego człowieka dane narody poszły drogą zbrodni
  • obowiązek zwalczania negowania zbrodni odniesiono wyłącznie do Holokaustu, co dziwi zwłaszcza w kontekście Decyzji Ramowej Rady z 28 listopada 2008 r. dotyczącej zwalczania pewnych form i przejawów rasizmu i ksenofobii za pomocą środków karnych, która taki obowiązek wprowadziła w stosunku do wszelkich przypadków zbrodni międzynarodowych takich jak ludobójstwo, zbrodnie przeciwko ludzkości czy zbrodnie wojenne (zob. tutaj)
  • kwestia prawa pamięci jest przedmiotem coraz częstszych debat (co charakterystyczne, także w prawie międzynarodowym obserwujemy zwrot w stronę historii).
Przy tej okazji warto wspomnieć, że powyższe kwestie będą dyskutowane przez specjalistów z Polski i zagranicy podczas konferencji "The Punishment of Negationism", która ma miejsce w dniach 7-8 października 2019 r. w Warszawie (Aula Baszkiewicza, Collegium Politicum, UW), które program dostępny jest tutaj, na którą organizatorzy - Wydział Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych oraz Instytut Wymiaru Sprawiedliwości gorąco zapraszają.

piątek, 4 października 2019

Odszedł prof. dr hab. Wojciech Morawiecki

10 października br. o godzinie 12.00 na Powązkach Wojskowych rozpoczną się uroczystości pogrzebowe Pana prof. dr hab. Wojciecha Morawieckiego. Prawnik (absolwent Wydziału Prawa Uniwersytetu Warszawskiego), prawie całe życie zawodowe związany z SGPiS (a następnie z SGH), na którą to Uczelnię przeniósł się z grupą pracowników po likwidacji Szkoły Głównej Służby Zagranicznej. Wszyscy Oni wnieśli trwały wkład do nauki prawa międzynarodowego, a jego nauczaniu na SGPiS nadali poziom światowy. Utworzył zakład organizacji międzynarodowych, jednostkę, która łączyła nowatorskie badania z wartościową dydaktyką. Profesor Morawiecki w badaniach naukowych skoncentrował się na prawniczej analizie organizacji międzynarodowych (sam posługiwał się terminem w l. poj.) i ich funkcjonowaniu. W badaniach prowadził nieprzerwany dialog z przedstawicielami nauki w świecie. Nienaganny warsztat i rzetelność naukowa zadecydowały o jego miejscu w gronie współtwórców teorii organizacji międzynarodowych. Łączył studia nad praktyką poszczególnych organizacji i problemów ich działania z refleksją teoretyczną. Należał do niezwykle wąskiego grona specjalistów prawa międzynarodowego w Polsce, którzy nie zatrzymywali się na granicy wyznaczonej normatywizmem. Jego publikacje przeszły próbę czasu.

Choć surowy i zdecydowany w ocenach, nie posługiwał się krytyką naukową przeciwko innym. Nauka prawa międzynarodowego poniosła wielką stratę.

środa, 2 października 2019

Międzynarodowy Trybunał Karny potwierdził zarzuty wobec kolejnego zbrodniarza z Mali

Dwa dni temu Izba przygotowawcza MTK, w niejawnej na razie decyzji, potwierdziła zarzuty wobec Al Hassana Ag Abdoula Aziza Ag Mohameda Ag Mahmouda, tym samym proces wobec niego własnie się rozpoczyna.  Zarzuty, które stawia się oskarżonemu wykraczają poza celowe niszczenie zabytków, stanowiące naruszenie art. 8 Statutu Rzymskiego, za co skazano Abu Touraba (o sprawie pisaliśmy kilkakrotnie między innymi tu można także zapoznać się tą kwestią szerzej: tu).  Al Hassanowi zarzuca się popełnienie zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości od kwietnia 2012 do stycznia 2013 roku. 

Al Hassan ma odpowiadać za to, że pełniąc prominentną rolę w Ansar Eddine (grupie będącej odłamem al-Kaidy), będąc de facto szefem islamskiej policji,  popełnił zbrodnie przeciwko ludzkości włączając w to tortury, zgwałcenia, niewolnictwo seksualne i inne niehumanitarne akty, jak przymusowe zawieranie małżeństw i prześladowania, a także zarzuca mu się popełnienie zbrodni wojennych. Zbrodnie te dotyczyły tortur, niehumanitarnego i okrutnego traktowania, wydawania wyroków pozasądowych, zgwałceń, przymusowych małżeństw, a także  polegały na zniszczeniu mauzoleów i budowli historycznych. 

wtorek, 1 października 2019

Złoto Krymu - ciąg dalszy batalii sądowej

Muzeum Allarda Piersona w Amsterdamie
Źródło: https://en.wikipedia.org/wiki/Allard_Pierson_Museum#/media/File:Nederlandsche_Bank.jpg

Już trzykrotnie pisaliśmy na blogu (tu, tu i tu) o sprawie skarbów archeologicznych z Krymu przechowywanych obecnie w Holandii. W lipcu 2019 r. wypowiedział w tej sprawie sąd apelacyjny w Amsterdamie, ale ostateczne rozstrzygnięcie co do meritum, tj. do kogo należą starożytne zabytki jeszcze nie zapadło. Przypomnijmy więc podstawowe fakty dotyczące tej sprawy. Od dnia 21 marca 2014, tj. od daty ratyfikacji przez prezydenta Władimira Putina umowy o włączeniu Republiki Krymu w skład Federacji Rosyjskiej, władze holenderskiego Muzeum Allarda Piersona (MAP) stoją przed dylematem gdzie i komu zwrócić bezcenny zbiór zabytków pochodzących z Krymu. Muzeum to, należące do Uniwersytetu Amsterdamskiego, przed wybuchem kryzysu krymskiego zawarło z resortem kultury Ukrainy umowę wypożyczenia szeregu eksponatów pochodzących z wykopalisk archeologicznych na Krymie i przechowanych w pięciu muzeach ukraińskich, w tym czterech zlokalizowanych na półwyspie. Na podstawie tej umowy zorganizowano wystawę pt. „The Crimea Gold and secrets of the Black Sea” (7 lutego - 18 maja 2014 r.). Po zakończeniu wystawy dyrekcja MAP, po uzyskaniu opinii holenderskiego resortu spraw zagranicznych, zdecydowało się nie zwracać spornych eksponatów, czekając na rozwój sytuacji na Krymie. Stanowisko to spotkało się ze sprzeciwem zarówno Rosji, jak i Ukrainy. 19 listopada 2014 r. przedstawiciele czterech muzeów krymskich wnieśli pozew cywilny przeciwko holenderskiej instytucji kultury do sądu w Amsterdamie. Powołując się na postanowienia umów dotyczących wypożyczenia eksponatów, zażądali niezwłocznego ich zwrotu. W styczniu 2015 r. do postępowania przystąpiła Ukraina. Zgodnie z jej stanowiskiem sporne przedmioty stanowią własność państwa ukraińskiego i dlatego po zakończeniu wystawy powinny zostać mu zwrócone. W dniu 14 grudnia 2016 r. sąd cywilny pierwszej instancji w Amsterdamie orzekł, że o przyszłości zabytków starożytnych pochodzących z czterech muzeów na Krymie, a przechowywanych obecnie w MAP, powinny zdecydować sądy ukraińskie. Sąd orzekł, że sporne przedmioty powinny być zwrócone państwu sprawującemu suwerenną władzę nad terytorium Krymu. Tym państwem, zgodnie z prawem międzynarodowym, jest Ukraina. Zatem to sądy ukraińskie są właściwe dla oceny kwestii własności oraz miejsca wystawiania spornych zabytków. Państwo ukraińskie zostało także zobowiązane do zapłaty na rzecz MAP części kosztów przechowywania i zabezpieczenia zbiorów. Od tego wyroku muzea krymskie złożyły odwołanie. Zarówno Ukraina, jak i przedmiotowe muzea, zatrudniły szereg ekspertów. W dniu 16 lipca 2019 r. sąd apelacyjny w Amsterdamie wydał orzeczenie tymczasowe, w którym stwierdził, że MAP jest uprawnione do wstrzymania udostępnienia skarbów krymskich do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy. O własności zabytków oraz ich zwrocie orzeknie tenże holenderski sąd apelacyjny, a nie sądy ukraińskie. Dlatego zażądano od stron dalszych informacji i wyjaśnień (w ciągu dwóch miesięcy). Ostateczny wyrok w tej sprawie jest oczekiwany na początku 2020 r.

sobota, 28 września 2019

Będzie aneksja Doliny Jordanu?

17 września w Izraelu odbyły się wybory parlamentarne, drugie już w 2019 r. O ile sytuacja wewnętrzna Izraela nie pozostaje bez wpływu na konflikt izraelsko-palestyński, relacje Izraela ze światem arabskim i wiele innych aspektów relacji międzynarodowych, o tyle ostatnie wybory mogą okazać się ważne jeszcze z jednego powodu – tuż przed głosowaniem premier Benjamin Netanyahu zapowiedział, że jeśli jego partia Likud wygra wybory, Izrael ustanowi suwerenne rządy nad Doliną Jordanu i północną częścią Morza Martwego. Przypomnijmy, że tereny te stanowią ok. 30% Zachodniego Brzegu Jordanu, terytorium okupowanego przez Izrael od czasów wojny sześciodniowej w 1967 r. Dolinę Jordanu zamieszkuje ponad 65.000 Palestyńczyków, jak również 11.000 izraelskich osadników (izraelskie osiedla na Zachodnim Brzegu są nielegalne, w świetle art. 49 ust. 6 IV Konwencji genewskiej z 1949 r.; potwierdził to MTS w opinii doradczej w sprawie budowy muru na Okupowanych Terytoriach Palestyńskich, par. 120). 

Źródło: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-49657915

poniedziałek, 23 września 2019

Bracia Micula uzyskali w USA uznanie i wykonanie wyroku arbitrażowego p. Rumunii

W czerwcu b.r. pisaliśmy o przełomowym wyroku Sądu UE o unieważnieniu decyzji Komisji Europejskiej z 2015 r., na mocy której wykonanie przez Rumunię wyroku trybunału arbitrażowego ICSID z 2013 r. w sprawie braci Micula stanowiło naruszenie unijnych zasad pomocy publicznej. Ostatnim akordem w batalii sądowej stał się uznanie i  stwierdzenie wykonalności wyroku ICSID przez sąd okręgowy dla Dystryktu Kolumbii. Sędzia Judge Amit P. Mehta w szczególności odniósł się do wyroku Achmea (post tutaj), stwierdzając że nie znajduje on zastosowania w niniejszej sprawie, jako że wszystkie elementy faktyczne miały miejsce przed akcesją Rumunii do Unii Europejskiej)

sobota, 21 września 2019

Guest Post: Stanowisko Konferencji Ambasadorów: Brońmy demokracji

Brońmy demokracji! 

Konferencja Ambasadorów uważa za swój obowiązek podkreślić, że od wyniku wyborów 13 październikazależeć będzie ustrój naszego państwa, nasza pozycja w Europie i świecie oraz nasze bezpieczeństwo. Być może na pokolenia. 

Rządzący nie ukrywają, że ich celem jest jednolita władza kontrolująca wszystkie dziedziny życia politycznego i społecznego. Odrzucanie fundamentów demokracji: wolności słowa, trójpodziału władzy i praw człowieka spychać nas będzie nieuchronnie ku modelowi społecznemu, w którym pod hasłami wierności tradycji wyklucza się „innych”, a równość i jednakowe prawa wszystkich obywateli zastępuje agresywny nacjonalizm oraz fundamentalizm religijny i obyczajowy. 

W Polsce dzięki oporowi społecznemu, walce o niezależność sądów, sile samorządów, wolnym mediom i wielu wciąż niezależnym od władzy instytucjom możliwe jest jeszcze odwrócenie tej tendencji przez akt wyborczy. Jeśli Polacy nie wybiorą opcji demokratycznej następne głosowania mogą być już tylko fasadą. Twórcy naszej niepodległości w roku 1989 wiedzieli, że suwerenność to zakotwiczenie Polski w systemie międzynarodowych instytucji opartych na wspólnym modelu ustrojowym i wspólnie wyznawanych wartościach. Wstąpienie do NATO i Unii Europejskiej stało się tego gwarancją. Polska demokracja i polska polityka zapewniały nam coraz mocniejszą pozycję w tych wspólnotach. Dramatyczne zmiany ostatnich lat sprawiły że spójność, a nawet samo istnienie tych instytucji jest kwestionowane. To groźne dla Polski i nasza racja stanu wymaga przeciwdziałania. Tylko w silnej Unii i w silnym NATO Polska może być bezpieczna. 

Odchodząc od demokracji Polska znajdzie się na marginesie świata zachodnich wartości, stając się coraz mniej znaczącym i szanowanym państwem w polityce europejskiej i międzynarodowej. Jaka będzie Polska i jej miejsce w świecie zależy od tego jak wielu z nas pójdzie głosować i jakiego wyboru dokonamy 13 października.

Warszawa, 19 września 2019 r. 

Jan Barcz Michał Klinger Piotr Nowina-Konopka Iwo Byczewski Tomasz Knothe Agnieszka Magdziak-Miszewski Maria Krzysztof Byrski Maciej Kozłowski Piotr Ogrodziński Mieczysław Cieniuch Maciej Koźmiński Ryszard Schnepf Tadeusz Diem Jerzy Kranz Grażyna Sikorska Paweł Dobrowolski Andrzej Krawczyk Tadeusz Szumowski Grzegorz Dziemidowicz Andrzej Krzeczunowicz Andrzej Towpik Urszula Gacek Henryk Lipszyc Wojciech Tomaszewski Marek Grela Bogumił Luft Jan Truszczyński Andrzej Jaroszyński Piotr Łukasiewicz Maria Wodzyńska-Walicka Adam W. Jelonek Anna Niewiadomska Maciej Klimczak Jerzy Maria Nowak  

***
Powołaliśmy ‘Konferencję Ambasadorów RP’, grupa byłych przedstawicieli RP, której celem jest analiza polityki zagranicznej, wskazywanie pojawiających się zagrożeń dla Polski i sporządzanie rekomendacji. Chcemy dotrzeć do szerokiej opinii publicznej. Łączy nas wspólna praca i doświadczenie w kształtowaniu pozycji Polski jako nowoczesnego państwa Europy, znaczącego członka Wspólnoty Transatlantyckiej. Jesteśmy przekonani, że polityka zagraniczna to wyraz interesów Państwa a nie interesów partii rządzącej. 

czwartek, 19 września 2019

Odwoływanie prezesów sądów jako element zmian w sądownictwie - kolejna skarga do ETPC p. Polsce

Dopiero co pisaliśmy o zakomunikowaniu polskiemu rządowi skarg do ETPC dotyczących legalności składu Trybunału Konstytucyjnego, a Trybunał właśnie zakomunikował rządowi kolejne skargi dotyczące skutków zmian wprowadzanych od 2016 r. w sądownictwie. Tym razem tłem skarg Broda p. Polsce (26691/18) oraz Bojara p. Polsce (27367/18) jest odwołanie przed upływem 6 letniej kadencji dwojga wiceprezesów Sądu Okręgowego w Kielcach.

Sędziowie podnieśli w swoich skargach złożonych na podstawie art. 6 EKPC, że wbrew postanowieniom tego przepisu zostali odwołani ze stanowisk bez możliwości zakwestionowania ich zdaniem arbitralnej i niezgodnej z prawem decyzji ministra. 

Trybunał ponownie, jak i przy poprzednich skargach związanych ze zmianami w sądownictwie - Grzęda p. Polsce (skrócenie kadencji poprzedniej KRS, post tutaj) i Xero Flor w Polsce sp. z o.o p. Polsce (skład TK), umieścił informację skardze na swojej głównej stronie internetowej.

środa, 18 września 2019

MTK potwierdza, że wątpliwości prokurator były uzasadnione - sytuacja Afganistanu

W czerwcu pisaliśmy na blogu o odwołaniu Prokurator Fatou Bensoudy (tu) od decyzji Trybunału w sprawie odmowy autoryzowania postępowania wszczętego ex proprio motu w sprawie sytuacji w Afganistanie. 

Bensouda miała wątpliwości odnośnie do następujących problemów: 

1. zakresu możliwej oceny przez Izbę przygotowawczą kwestii "interesów wymiaru sprawiedliwości"  (czy pozwala na to interpretacja artykułów 15(4) and 53(1)(c) Statutu MTK); 

2. swobody Izby do dokonania takiej oceny;

wtorek, 17 września 2019

Guest post: Interwencja USA w Wietnamie a Konwencje Genewskie z 1949 roku o ochronie ofiar wojny

Na początku sierpnia bieżącego roku, kiedy serwisy informacyjne koncentrowały się wokół wojny handlowej USA i Chin, napięć w rejonie Zatoki Perskiej oraz zamieszek w Hongkongu, przypadła, raczej mało zauważona, 55 rocznica tzw. Incydentu w Zatoce Tonkińskiej, który w wielu opracowaniach wskazywany jest jako bezpośrednia przyczyna interwencji wojsk Stanów Zjednoczonych w Wietnamie. Chyba każdy z Nas słyszał kiedyś o wojnie w Wietnamie albo chociaż obejrzał raz w życiu któryś z filmów odnoszących się do tego konfliktu (przykładowo: “Forrest Gump” czy “Byliśmy żołnierzami”). Ponad 8-letnia interwencja wojsk USA w tym azjatyckim państwie jest różnie oceniania przez historyków, ale niewątpliwym jest to, iż nie jest ona zaliczana ani do sukcesów politycznych ani militarnych Stanów Zjednoczonych. Postarajmy się jednak spojrzeć na tę wojnę z nieco innej perspektywy – z perspektywy Konwencji Genewskich (dalej w skrócie: KG) z 1949 roku o ochronie ofiar wojny, które w tym roku obchodziły 70 rocznicę swojego uchwalenia (informacje o konwencjach, ich tekst wraz z komentarzem oraz listę państw-sygnatariuszy można znaleźć tutaj w języku angielskim tu). 

poniedziałek, 16 września 2019

Guest post: Wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka M. Kanciał przeciwko Polsce w kontekście art. 3 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, ze szczególnym uwzględnieniem zakazu poniżającego traktowania

Zgodnie z art. 3 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności „nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu”. O ile definicja legalna zakazu tortur, nie powinna budzić większych sporów, o tyle poniżające traktowanie, stanowi wyjątkowo nieostre pojęcie, co w konsekwencji nierzadko, skutkuje wykorzystaniem przez aparat państwa, niewspółmiernie represyjnych środków w celu np. wywołania efektu prewencji ogólnej. Jednym z efektów, tak działającego mechanizmu jest przesuwanie granicy ingerencji państwa, w sferę nienaruszalności każdego człowieka, bez względu na charakter czynu, za który został skazany, jaki jest mu zarzucany, albo o który jest podejrzewany. Ingerencja ta, jest o tyle niebezpieczna, iż dotyczy na ogół osób, które z zasady znajdują się w trudnym położeniu procesowym i mają przeciwko sobie, nie tylko aparat państwa, ale także często opinię publiczną, domagającą się przykładnej i surowej kary. Właśnie na kanwie takich spraw państwa – strony konwencji „zapominają” o respektowaniu praw osób podejrzewanych, nawet o najbardziej obrzydliwe zbrodnie. Konsekwencją takich działań są wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPCz), który zasądza od państw coraz częściej, coraz wyższe zadośćuczynienia, przypominając o zobowiązaniach państw ratyfikujących Europejską Konwencję o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. 

niedziela, 15 września 2019

Fryz partenoński a Brexit

Partenon, Ateny
©Andrzej Jakubowski (2019 r.)

Sprawa rzeźb z ateńskiego Partenonu - niewątpliwie najsłynniejszego, międzynarodowego sporu dotyczącego dóbr kultury - nabrała w ciągu ostatniego roku nowego wymiaru w kontekście oczekiwanego wystąpienia Wielkiej Brytanii z UE. W sierpniu 2018 r., podczas rozmów w przedmiocie terminu Brexitu prowadzonych przez brytyjską premier Theresy May z poszczególnymi państwami członkowskimi UE kwestia przyszłości tych skarbów kultury antycznej została ponownie podniesiona przez grecki rząd: Lydia Koniordou, helleńska minister kultury, w liście do władz w Londynie zaproponowała wznowienie dialogu na rzecz zwrotu rzeźb do Aten. Choć kolejne rządy brytyjskie konsekwentnie odrzucały taką możliwość, to nieoczekiwanie w czerwcu 2018 r., Jeremy Corbyn, przewodniczący opozycyjnej Partii Pracy, ogłosił, że w razie zwycięstwa wyborczego kierowany przez niego rząd podjąłby działania na rzecz zwrotu tych skarbów do Grecji. Takie rozwiązanie, już ponad 200-letniego sporu, jest również postulowane przez wielu brytyjskich ekspertów i część opinii publicznej. Warto również podkreślić, że chociaż przekazanie rzeźb do Aten jest stanowczo odrzucane przez dyrekcję Muzeum Brytyjskiego, to obecne stanowisko władz brytyjskich nie wydaje się być tak jednoznaczne. Ponadto, w końcu sierpnia tego roku, premier Grecji, Kyriakos Mitsotakis, zaproponował brytyjskiemu szefowi rządu, Borisowi Johnsonowi, możliwość swoistej wymiany: w zamian za zwrot rzeźb partenońskich do 2021 r., Grecja wypożyczyłaby do Muzeum Brytyjskiego szereg zabytków archeologicznych wcześniej nigdy niewystawianych za granicą. Sprawa staje się coraz bardziej gorąca, gdyż ostatnio Francja zgodziła się zwrócić Grecji fragment fryzu partenońskiego, przechowywanego w paryskim Luwrze.

sobota, 14 września 2019

Celebryci w służbie ONZ - czas na reformę funkcji Ambasadorów Dobrej Woli?

W lutym bieżącego roku w mieście Pulwama na terytorium Kaszmiru administrowanym przez Indie doszło do samobójczego ataku, o który Indie oskarżyły Pakistan. W odwecie, kilkanaście dni później, indyjskie myśliwce naruszyły przestrzeń powietrzną Pakistanu, zaostrzając napięcie między państwami. W odniesieniu do tych wydarzeń, 26 lutego indyjska aktorka i Miss Świata z 2000 r. Priyanka Chopra, Ambasador Dobrej Woli ONZ, zamieściła na Twitterze post o treści „Jai Hind #IndianArmedForces”, czyli „Hail India #IndyjskieSiłyZbrojne”. Mimo tego, że w lutym post przeszedł bez większego echa (do tej pory zresztą jest na profilu Priyanki Chopry na Twitterze), burza rozpętała się w połowie sierpnia, kiedy to na imprezie kosmetyków w Los Angeles jedna z jej uczestniczek, obywatelka USA pakistańskiego pochodzenia, nazwała Choprę „hipokrytką” i oskarżyła o nawoływanie do wojny nuklearnej między Indiami a Pakistanem, słysząc jak celebrytka mówi o miłości do sąsiadów i swoim humanitaryzmie. Odpowiadając Chopra powiedziała, że „nie przepada za wojną, ale jest patriotką” (wideo z całym zajściem można znaleźć tutaj).

Reakcją na to wystąpienie były liczne głosy nawołujące do odwołania Chopry ze stanowiska Ambasadora Dobrej Woli. Oficjalne pismo w tej sprawie do Dyrektora UNICEF skierowała nawet pakistańska minister Shireen Mazari, która wskazała, że Priyanka Chopra wspiera stanowisko indyjskiego rządu, który narusza normy prawa międzynarodowego oraz popiera nuklearne groźby formułowane przez indyjskiego ministra obrony. Wszystko to jest sprzeczne z „zasadami pokoju i dobrej woli”, które powinna promować jako ambasador i podważa wiarygodność ONZ. Jeśli nie zostanie odwołana z funkcji, idea Ambasadorów Dobrej Woli ONZ stanie się „światowym pośmiewiskiem”.

W odpowiedzi, w czasie konferencji prasowej, rzeczniczka Sekretarza Generalnego ONZ powiedziała, że ONZ oczekuje od Ambasadorów Dobrej Woli zachowania niezależności, kiedy wypowiadają się w imieniu UNICEF albo jakiejkolwiek innej organizacji. Jeśli natomiast wypowiadają się we własnym imieniu, mają prawo mówić o sprawach, które są dla nich ważne; ich prywatne poglądy nie odzwierciedlają jednak stanowiska organizacji, z którą są stowarzyszeni.

piątek, 13 września 2019

Profesor Małgosia Fitzmaurice nowym członkiem Instytutu Prawa Międzynarodowego

Miło nam poinformować, że nowym członkiem (membre associé) Instytutu Prawa Międzynarodowego została Prof. Małgosia Fitzmaurice (zob. tutaj oraz tutaj). 

Prof. Fitzmaurice jest związana z Queen Mary University of London, specjalizuje się w międzynarodowym prawie ochrony środowiska, prawie traktatowym oraz prawach ludności rdzennej (zob. profile tutaj oraz tutaj). 

Do jej najnowszych publikacji należą monografie: Whaling and International Law, Cambridge University Press, 2015 oraz Whaling in Antarctic: Significance and Implications of the ICJ Judgment, Brill/ Nijhoff, 2016. Jest redaktorem naczelnym International Community Law Review oraz serii książek w Brill/Nijhoff Queen Mary Studies in International Law.

Pozostali polscy członkowie Instytutu to prof. Kazimierz Lankosz (membre titulaire) oraz prof. Jerzy Makarczyk (membre émérite).

Prof. Fitzmaurice jest pierwszą kobietą Polką, która jest członkiem IDI.

Serdecznie gratulujemy Pani Profesor!





Na zdjęciu prof. Małgosia Fitzmaurice z naszymi blogerkami.

czwartek, 12 września 2019

Kolejna polska skarga do ETPc ws. zmian w sądownictwie (skład TK)

2 września ETPC podjął decyzję o zakomunikowaniu rządowi polskiemu do zajęcia stanowiska skargi Xero Flor w Polsce sp. z o.o. p. Polsce (4907/18). Skarga została wniesiona przez spółkę, będącą wnioskodawcą skargi konstytucyjnej, w przedmiocie której zapadło postanowienie o umorzeniu postępowania. Postanowienie zapadło głosami 3 do 2. W składzie orzekającym zasiadał prof. Mariusz Muszyński. Do postanowienia złożono dwa zdania odrębne, w tym w jednym wskazano, iż skład został powołany z naruszeniem Konstytucji, ponieważ prof. Mariusz Muszyński został wybrany przez Sejm na miejsce już obsadzone.

wtorek, 10 września 2019

Gdańska straż graniczna zajęła Rainbow Warrior III

Podobny obraz
Rainbow Warrior III

W poniedziałek 9 września b.r. funkcjonariusze straży granicznej zajęli należący do Greenpeace statek  Rainbow Warrior III i zatrzymali jego załogę. Tym samym przerwana została akcja mająca uświadomić konieczność ochrony klimatu i potrzebę odejścia od węgla do 2030 r. 

Greenpeace wydało oświadczenie w zw. z protestem, wskazując m.in. że "w ciągu ostatnich dwóch lat import węgla do Polski wzrósł ponad dwukrotnie, do prawie 20 milionów ton. Co czwarta tona węgla kamiennego używana nad Wisłą pochodzi już z zagranicy. (...)Według ostatnich danych Państwowego Instytutu Geologicznego rachunek za importowany węgiel w 2018 roku wyniósł prawie 8 mld zł i był ponad 3-krotnie wyższy niż 2 lata wcześniej."

Zdjęcie numer 2 w galerii - Greenpeace zablokował w gdańskim porcie statek z węglem z Mozambiku
Aktywiści Greenpeace i funkcjonariusze straży granicznej, GW

sobota, 7 września 2019

Come Back sprawy Mavi Marmara przed MTK

Parę dni temu Izba Odwoławcza MTK wydała wyrok (zobacz tu) w sprawie odwołania Prokurator od decyzji izby Przygotowawczej o konieczności ponownego przeanalizowania przez prokurator MTK jej decyzji w sprawie prowadzenia postępowania dotyczącego zbrodni popełnionych na statku Mavi Marmara (zobacz tu). 

Sprawa wydaje się dość skomplikowana proceduralnie, ale w istocie sprowadza się do tego, że Prokurator po raz kolejny ma przeanalizować czy jej decyzja w sprawie zabójstw popełnionych na statku (na podstawie wniosku Komorów będących państwem stroną statutu MTK) jest ostateczna (pisaliśmy o tym tu).

Prokurator ma wziąć pod uwagę specyficzne wskazówki określone w decyzji Izby Przygotowawczej (zobacz tu) i do 2 grudnia 2019 określić swoje stanowisko. Przy czym jak podkreśla Izba Odwoławcza "ostateczna decyzja o tym, czy rozpocząć postępowanie należy do prokurator". 

Postępowanie to toczy się już od 5 lat i dotyczy tylko tego, czy Prokurator MTK powinna jeszcze raz przeanalizować przyczyny odmowy prowadzenia postępowania w sprawie wniosku Komorów. Zapewne kosztowało już parę milionów dolarów. Niewątpliwie tańsze i skuteczniejsze byłoby postępowanie samych Komorów.

wtorek, 3 września 2019

Guest post: Zestrzelenie indyjskiego samolotu z dnia 27 lutego 2019 roku i status zatrzymanego pilota w świetle międzynarodowego prawa humanitarnego

27 lutego 2019 r. na granicy Indii i Pakistanu pakistańskie lotnictwo wojskowe zestrzeliło indyjskiego MiG-21 pilotowanego przez wing commander'a (odpowiednik stopnia podpułkownika w siłach powietrznych RP) Abhinandana. Incydent ten był częścią większej potyczki powietrznej w której wojskowe statki powietrzne obydwu strony naruszały wzajemnie przestrzeń powietrzną. Podczas jednego z lotów w ramach misji przechwytujących, pakistańskie myśliwce (najprawdopodobniej typu F-16) zaatakowały i zniszczyły samolot indyjski. Abhinandan katapultował się z płonącej maszyny już na terytorium Pakistanu i został zatrzymany przez oddziały armii pakistańskiej wkrótce po zestrzeleniu. Oprócz kwestii geopolitycznych, związanych z poważnym kryzysem pomiędzy państwami posiadającymi arsenał nuklearny i pozostającymi w ciągłym sporze terytorialnym, wystąpiło tu istotne zagadnienie z zakresu międzynarodowego prawa humanitarnego. 

Warto zaznaczyć, że niemal od początku, władze indyjskie domagały się równolegle: 1) natychmiastowej repatriacji pilota do ojczyzny, 2) traktowania go jako jeńca wojennego zgodnie ze standardami III Konwencji genewskiej z 1949 r. Jednakże zasadnicza przesłanką materialnego stosowania norm i zwyczajów międzynarodowego prawa humanitarnego jest zaistnienie stanu "konfliktu zbrojnego". Powstaje w związku z tym pytanie o następującej treści – czy jednorazowy incydent zbrojny o charakterze międzynarodowym w postaci potyczki powietrznej zakończonej zniszczeniem wojskowego statku powietrznego jest dostateczną przesłanką do "uruchomienia" przepisów prawa obowiązującego w okresie wojny? 

piątek, 30 sierpnia 2019

Pośmiertnie prowadzone postępowanie karne naruszeniem EKPC - sprawa Magnitsky p. Rosji

ETPC wznowił pracę po wakacyjnej przerwie wydając wyrok ws. Magnitskiy i inni p. Rosji. Nie będzie nadużyciem stwierdzenie, że zapadł taki wyrok, jak powinien. Oceniając aresztowanie i procesy wytoczone Siergiejowi Magnitskiemu, rosyjskiemu prawnikowi i sygnaliście, ETPC stwierdził cały szereg naruszeń Konwencji. Począwszy od materialnego i proceduralnego naruszenia art. 2 (brak adekwatnej opieki medycznej), poprzez art. 3 (warunki osadzenia i przeludnienie oraz nieludzkie traktowanie przez strażników i brak efektywnego śledztwa), art. 5 ust. 3 poprzez przewlekłość tymczasowego aresztowania oraz art. 6 ust. 1 i 2 na skutek okoliczności, że postępowanie, w którym uznano winę skarżącego toczyło się i zakończyło po jego śmierci. 

Z punktu widzenia wagi orzeczenia dla kolejnych spraw, warto zwrócić uwagę na fragment, w którym ETPC rozstrzygnął o nadaniu statusu ofiary żonie i matce skarżącego, które przystąpiły do sprawy po jego śmierci. Otóż rozstrzygając o możliwości powołania się przez nie na art. 6 Konwencji, Trybunał uznał, że będzie to dopuszczalne biorąc pod uwagę, że zarzut na gruncie art. 6 dotyczący pośmiertnego postępowania jest wystarczająco związany ze śmiercią głównego skarżącego.

czwartek, 29 sierpnia 2019

USA zaangażowane w ataki na terytorium Iraku?

20 sierpnia doszło do wybuchu w magazynie broni niedaleko bazy wojskowej Balad w Iraku, 80 km na północ od Bagdadu. Z magazynu, należącego do Sił Mobilizacji Ludowej, miał korzystać Iran przy przerzucie broni do Syrii. Atak ten jest jednym z kilku przeprowadzonych w lipcu i sierpniu na cele w Iraku: 19 lipca w ataku w Amirli zginęło dwóch Irakijczyków, z kolei 12 sierpnia doszło do wybuchu w bazie wojskowej al-Saqr niedaleko Bagdadu.

środa, 28 sierpnia 2019

Libra - kryptowaluta Facebooka - pod mrożącym spojrzeniem organów antymonopolowych w USA i UE.

O wątpliwościach prawnych i politycznych wokół Libry, kryptowaluty budowanej przez Facebooka, wspominaliśmy na początku lipca przy okazji jej publicznej inauguracji. Przywołując jednak choćby skandal Cambridge Analitica wyrażaliśmy obawy, że zezwolenie Facebookowi na stworzenia światowej (krypto)waluty wymaga olbrzymiej ostrożności, jeżeli w ogóle powinno to nastąpić. Powściągliwość w tym zakresie podzielają choćby międzynarodowa Rada Stabilności Finansowej (FSB), i brytyjski nadzorca rynku finansowego Financial Conduct Authority (FT, Global regulators deal blow to Facebook’s Libra currency plan) i grupa G7. 

Obaw związanych ze skalą oddziaływania projektu z pewnością nie złagodziło odsłonięcie kolejnych jego aspektów. Facebook planuje m.in. zintegrowanie portfela Calibra z usługami świadczonymi przez inne podmioty grupy m.in. WhatsApp czy Messenger.

W rezultacie, już w lipcu Facebook przyznał, że jego działania stały się przedmiotem wstępnego postępowania amerykańskiego nadzorcy prawa konkurencji (FT, Facebook reveals new FTC antitrust investigation). Teraz śladami USA ruszyła Unia Europejska. 

wtorek, 27 sierpnia 2019

Polak Europejskim Inspektorem Ochrony Danych

20 sierpnia zmarł Giovanni Buttarelli, Europejski Inspektor Ochrony Danych. Zgodnie z art. 100 (4) rozporządzenia PE i Rady UE 2018/1725 jego obowiązki do końca kadencji (tj. do 5 grudnia bieżącego roku) przejął dotychczasowy zastępca, czyli Wojciech Wiewiórowski.

Oczywiście, w takich okolicznościach trudno gratulować dr. Wiewiórowskiemu sukcesu. Tym niemniej należy życzyć mu powodzenia w sprawowaniu tej bardzo doniosłej funkcji.

poniedziałek, 26 sierpnia 2019

Podpisanie Konwencji singapurskiej o międzynarodowych umowach ugody zawieranych w drodze mediacji

W dniach 6-7 sierpnia b.r. pod auspicjami UNCITRAL odbyła się Konferencja singapurska o mediacji. Stanowiło to uroczyste zwieńczenie prac (post tutaj) o których ostatnio pisaliśmy przy okazji publikacji tekstu konwencji. Podstawowym celem traktatu jest stworzenie reżimu wykonywania porozumień ugodowych w sprawach handlowych zawartych w postępowaniu mediacyjnym na podobieństwo systemu obowiązującego na mocy Konwencji nowojorskiej o uznawaniu i wykonywaniu zagranicznych orzeczeń arbitrażowych z 1958 r. Wykonywanie takich umów ma następować automatycznie, bez badania przez sądy krajowe.

Do wejście w życie konwencji wymagane są 3 akty ratyfikacji. Sukces przedsięwzięcia wydaje się jednak przesądzony, zważywszy że w momencie otwarcia traktatu do podpisu uczyniło to 46 państw. Wprawdzie nie ma wśród nich choćby żadnego członka UE, jednak w tym gronie znalazły się m.in. Stany Zjednoczone i Chiny.

sobota, 24 sierpnia 2019

Zalecenie KE dla programów compliance handlu produktami podwójnego zastosowania

Komisja Europejska opublikowała Zalecenie na potrzeby wewnętrznych systemów compliance w podmiotach zaangażowanych w obrót produktami podwójnego zastosowania (Zalecenie KE (UE) 2019/1318). Celem dokumentu jest stworzenie wytycznych i harmonizacja implementacji Rozporządzenia Rady (WE) nr 428/2009 ustanawiającego wspólnotowy system kontroli obrotu produktami podwójnego zastosowania w odniesieniu do kompetentnych władz krajowych i eksporterów.

czwartek, 22 sierpnia 2019

Stany Zjednoczone nakładają sankcje gospodarcze na rząd i administrację Wenezueli

Z początkiem miesiąca Stany Zjednoczone rozszerzyły stosowany dotąd wobec Wenezueli reżim sankcji ukierunkowanych na sankcje gospodarcze obejmujące całość aktywności w sferze publicznej.

Temat bilateralnych implikacji, kryzysu polityczno-gospodarczego i represji wewnętrznych, w relacjach z USA podjęliśmy w PPM w 2013 r. przy okazji wymiany nacisków dyplomatycznych. W 2015 r. odnotowaliśmy wymianę sankcji dyplomatycznych (tu i tu). W 2016 r. wskazywaliśmy na groźby prezydenta Nicolasa Maduro nacjonalizacji gospodarki. Kryzys z czasem stał się problemem dla całej OPA, a w 2017 r. zastanawialiśmy się czy nie stanie się on przedmiotem postępowania przez MTK (zob. także post tutaj; w lutym b.r. zostało wszczęte wstępne dochodzenie w sprawie). W maju 2018 r. śledziliśmy ustanowienie amerykańskich sankcji na wenezuelską kryptowalutę Petro

środa, 21 sierpnia 2019

Raport Komitetu przeciwko Torturom dot. Polski - nie jest dobrze

Media zwracają uwagę na niektóre wnioski płynące z konkluzji Komitetu przeciwko Torturom (tutaj) (powziętych w wyniku analizy siódmego okresowego raportu Polski), w szczególności te dotyczące swobody działania Rzecznika Praw Obywatelskich (tutaj).

Warto się jednak przyjrzeć całemu raportowi bliżej, gdyż jest on w istocie przeglądem wszelkich bolączek polskich służb porządkowych i z założenia skupia się na niedostatkach implementacji zakazu tortur.

Co ważne, Komitet zawsze stara się wskazać pozytywne efekty działań państwa, które jest gotowe współpracować z Komitetem. W przypadku Polski, komitet podkreślił postęp w związywaniu się  umowami międzynarodowymi mającymi na celu ochronę praw człowieka. Komitet podkreślił, że Polska ratyfikowała w ostatnim czasie drugi protokół dodatkowy do Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych dotyczący kary śmierci; konwencję Rady Europy dotyczącą zapobiegania i zwalczania przemocy wobec kobiet i przemocy domowej; konwencję Rady Europy o ochronie dzieci przed seksualnym wykorzystywaniem i niegodziwym traktowaniem w celach seksualnych. Z uznaniem też przyjął szereg zmian wprowadzonych w polskim prawie karnym. Niestety wszystkie te sukcesy zostały osiągnięte za poprzedniego rządu.

wtorek, 20 sierpnia 2019

ChRL gromadzi oddziały prewencji na granicy Hong-Kongu. USA umywają ręce

Mimo trwających w Hong Kongu od czerwca masowych protestów, wywołanych inicjatywą ustawodawczą umożliwiającą arbitralną ekstradycję do kontynentalnych Chin (nasz post i tutaj), zdecydowana większość obserwatorów była dotąd przekonana, że Chińska Republika Ludowa (ChRL) nie zdecyduje się na pasyfikację regionu. Naraziłoby to międzynarodową reputację miasta jako ośrodka biznesowego. Od kilku dni interwencji zbrojnej nie sposób jednak wykluczyć.
Zdjęcie satelitarne, które rzekomo pokazuje zgrupowanie pojazdów opancerzonych ChRL gotowych do interwencji (AP)

Funkcjonariusze bezpieczeństw ChRL na stadionie Shenzen (Reuters)

Zgrupowanie ciężarówek i transporterów opancerzonych Chińskiej Armii i Policji Ludowej na granicy Hong Kongu  (Reuters)



niedziela, 18 sierpnia 2019

Polska przegrywa arbitraż inwestycyjny Manchester Securities

Wg. nieoficjalnych informacji trybunał arbitrażowy UNCITRAL w sporze Manchester Securities v. Poland orzekł na niekorzyść Skarbu Państwa, zasądzając na rzecz inwestora odszkodowanie w wysokości 37 mln zł oraz odsetki (GW, Upadek Leoparda. Sąd w Hadze: ponad 37 mln zł odszkodowania dla Amerykanów). Stanowiłoby to zasadniczą część kwoty 55 mln zł dochodzonej przez spółkę-córkę amerykańskiego funduszu inwestycyjnego Elliott Management (o tym "sępim funduszu" ostatni raz pisaliśmy w kontekście upadłości Argentyny).

sobota, 17 sierpnia 2019

Zakończone postępowania dotyczące ludobójstwa w Kambodży - śmierć Nuon Chea

Niedługo po wydaniu wyroku przez Nadzwyczajne Izby w Kambodży (pisaliśmy o nim tu), w którym uznano, że w Kambodży dopuszczono się zbrodni ludobójstwa i obejmowało ono eksterminację muzułmańskiej mniejszości Czamów oraz Wietnamczyków, zmarła osoba uznana za winną tych zbrodni.  Nuon Chea - bo to o nim mowa, był najbardziej sędziwą z osób, które postawiono przed Izbami (zmarł w wieku 93 lat). 

W czasie rządów Czerwonych Khmerów pełnił funkcję głównego ideologa reżimu. W 2014 roku Izby uznały, że jest winny popełnienia zbrodni przeciwko ludzkości i skazały na karę dożywotniego pozbawienia wolności, zaś w 2018 roku zaś uznały, że jest także winny popełnienia zbrodni ludobójstwa. 

Obecnie z powodu jego śmierci (zobacz informację ze strony Izb) Izby podjęły decyzję o zakończeniu trwającego postępowania odwoławczego jak i postępowań cywilnych, które mu wytoczono. 

Więcej zobacz: tu oraz tu.


czwartek, 15 sierpnia 2019

Punkt zwrotny w orzecznictwie klauzuli bezpieczeństwa narodowego: Rosja v. Ukraina

5 kwietnia 2019 r. zostały przyjęty raport panelu WTO, który może się okazać punktem zwrotnym nie tylko dla prawa międzynarodowego gospodarczego, ale dla całego prawa międzynarodowego publicznego. Przedmiotem sporu Russia — Measures Concerning Traffic in Transit (WT/DS512/R) była legalność ograniczeń transportowych i tranzytowych nałożonych przez Rosję na ruch drogowy i kolejowy pochodzący z Ukrainy do Kazachstanu, Kirgizji, Mongolii, Tadżykistanu, Turkmenistanu i Uzbekistanu. Strona ukraińska podniosła szereg zarzutów naruszenia prawa materialnego WTO. Powodem dla którego spór zapewne wejdzie na kanonu orzecznictwa międzynarodowego jest jednak obrona z której skorzystała strona pozwana, powołując się na wyjątek od zobowiązań traktatowych ze względu na konieczność ochrony bezpieczeństwa narodowego. W tym zakresie wyrok ma charakter precedensowy. 

Wyjątek bezpieczeństwa narodowego tradycyjnie stanowił bezpiecznik sytemu prawa międzynarodowego. Pozwala on na zachowanie fundamentalnej dlań zasady pacta sunt servanda, przy jednoczesnym zapewnieniu niezbędnej elastyczności. W sytuacji zagrożenia państwowości nie sposób bowiem racjonalnie oczekiwać, aby jakiekolwiek państwo powstrzymało się od samoobrony w imię ochrony łady prawnego. W rezultacie niemal brak linii orzeczniczej w odniesieniu do takich klauzul w prawie międzynarodowym (i brak precedensu orzeczniczego w prawie WTO), ponieważ nawet w przypadkach gdy spór prawny dotykał ich interpretacji, trybunały i sądy międzynarodowe raczej poszukiwały możłiwości uchylać się od udzielania odpowiedzi wprost. 

Ostatnie lata stały się jednak okresem próby dla powojennego porządku multilateralnego, o czym wielokrotnie na łamach PPM wspominaliśmy. Szczególną kategorię zamachów na prawo międzynarodowe stanowią akty bezprawnego stosowania przymusu przez stałych członków Rady Bezpieczeństwa, z pogwałceniem prawa ONZ, który uzasadniają swoje działania nadzwyczajną sytuacją w stosunkach międzynarodowych, grożącą ich bezpieczeństwu międzynarodowemu, podczas gdy sama sytuacja została zaogniona (USA przeciwko Iranowi) lub wywołana (Rosja przeciwko Ukrainie) przez dane państwo. Tym samym zarówno MTS (który będzie orzekać w sporze Iran v. USA) jak i panel WTO stanęły wobec konieczności wyznaczenia granicy dla rozszerzającej interpretacji klauzuli bezpieczeństwa narodowego, albo wzięcia odpowiedzialności za rozszczelnienie sytemu zobowiązań traktatowych w stopniu zagrażającym przyszłości całego systemu. Z tego powodu omawiany tutaj wyrok zapewne będzie powszechnie przywoływany przez wiele lat. 

środa, 14 sierpnia 2019

Indie zawieszają specjalny status stanu Dżammu i Kaszmir

Przypomnijmy, że gdy Indie i Pakistan uzyskały niepodległość od Wielkiej Brytanii w 1947 r., Indian Independence Act zakładał, że władze Kaszmiru będą mogły same zadecydować, do którego z tych dwóch państw przystąpić. Ostatecznie maharadża Kaszmiru zdecydował o przystąpieniu do Indii, w zamian za ochronę przed atakami ze strony plemion zamieszkujących Pakistan. W tym samym roku wybuchł konflikt między Indiami a Pakistanem o kontrolę nad Kaszmirem. W 1948 r. RB ONZ uchwaliła rezolucję 47, w której nakazała przeprowadzenie referendum w regionie, wycofanie wojsk pakistańskich z Kaszmiru i ograniczenie indyjskiej obecności wojskowej do minimum. Doszło wówczas do podpisania porozumienia o zawieszeniu broni między Indiami i Pakistanem, które wyznaczyło de facto linie podziału Kaszmiru. Od tego czasu, oprócz ciągłego stanu napięcia między oboma państwami, doszło do dwóch poważnych konfliktów, w latach 60. i 90.

Do tej pory indyjska konstytucja miała zastosowanie do stanu Dżammu i Kaszmir, ale z pewnymi wyjątkami i zmianami wprowadzonymi przez artykuł 370 konstytucji i specjalne rozporządzenie konstytucyjne z 1954 r. Zgodnie z tymi regulacjami, stan Dżammu i Kaszmir miał szerokie uprawnienia legislacyjne (oprócz spraw związanych z obronnością, komunikacją i sprawami zagranicznymi), a osoby spoza stanu nie mogły osiedlać się, kupować ziemi, obejmować funkcji w administracji publicznej ani otrzymywać stypendiów edukacyjnych w tym stanie. 
5 sierpnia indyjski parlament przyjął prezydencki dekret, który znosi te specjalne uprawnienia (tekst można znaleźć tutaj). Następnego dnia parlament przegłosował także Jammu and Kashmir Reorganisation Bill, który dzieli dotychczasowy stan Dżammu i Kaszmir na terytorium związkowe Dżammu i Kaszmir (Union Territory of Jammu and Kashmir) i terytorium związkowe Ladakh (Union Territory of Ladakh) (tekst ustawy można znaleźć tu). W podziale terytorialnym Indii oznacza to degradację Dżammu i Kaszmir.

wtorek, 13 sierpnia 2019

Ogłoszenie o konkursie na stanowisko Prokuratora MTK

Choć kadencja Fatou Benosudy, obecnej Prokurator Międzynarodowego Trybunału Karnego, upływa dopiero w 2021 roku już teraz ogłoszono otwarcie konkursu na nowego prokuratora. Chętni mają czas do końca października, aby złożyć aplikację oraz niezbędne dokumenty. Informację można znaleźć: tu.

Nie ma o tym mowy w ogłoszeniu, w tym momencie nie jest to oczekiwane, ale kandydat powinien mieć wsparcie swojego państwa, jego kampania bowiem powinna być prowadzona profesjonalnie i od momentu złożenia aplikacji czeka go mnóstwo pracy, aby otrzymać międzynarodowe wsparcie dla swojej kandydatury. 

Prokurator, w odróżnieniu do sędziów, wybierany jest spośród kandydatów wszystkich państw stron członkowskich, bez uwzględniania w tym wypadku list regionalnych ONZ. Liczą się przede wszystkim kwalifikacje i doświadczenie oraz pozycja (zawodowa) kandydata, zarówno krajowa, jak i międzynarodowa. W nadchodzących wyborach poprzeczka wydaje się być zawieszona jeszcze wyżej, ze względu na powszechne oczekiwanie, że nowy prokurator pomoże wyprowadzić MTK na prostą z kryzysu w jakim ten pozostaje od pewnego czasu.

Powstaje pytanie czy w Polsce mamy osobę/osoby, która/e mogłyby na serio podjąć walkę o to najbardziej prestiżowe, ale zarazem odpowiedzialne i wymagające stanowisko w MTK?


Dodatkowo, ponieważ termin złożenia aplikacji niemalże pokrywa się w Polsce z wyborami parlamentarnymi, trudno przewidzieć czy rząd z pełnym zaangażowaniem podejdzie do wyłonienia kandydata lub poważnego wsparcia kogoś, kto ewentualnie chciałby przedstawić pod rozwagę swoją kandydaturę. To musi być zbiorowy wysiłek kandydata i rządu, a przede wszystkim polskiej dyplomacji. 

Tymczasem przy Zgromadzeniu Państw Stron utworzono już komitet, który ma pomóc w wyłonieniu kandydatów, zobacz tutaj, w jego skład powołano między innymi ambasadora Marcina Czepelaka.

Na koniec należy wspomnieć, że w  2020 roku na sesji Zgromadzenia Ogólnego Państw Stron konieczne będzie jeszcze  między innymi zapełnienie 6 wakatów sędziowskich, wybór Przewodniczącego Zgromadzenia i wiceprzewodniczących. Zapowiada się więc niezwykle pracowita sesja.


poniedziałek, 12 sierpnia 2019

Chiny przyjmują listę niewiarygodnych partnerów handlowych

Elementem "zimnej wojny handlowej" między Stanami Zjednoczonymi a Chinami są ograniczenia w dostępie do rodzimych rynków dla największych inwestorów drugiej strony i poddawanie ich różnorakim naciskom. Ostatnim elementem wymiany ciosów stały się listy "podmiotów niewiarygodnych".

niedziela, 11 sierpnia 2019

Guest Post: Miejsce Europejskiej konwencji praw człowieka w europejskim i międzynarodowym porządku prawnym – projekt raportu Komitetu Zarządzającego Praw Człowieka Rady Europy

Działalność Komitetu Zarządzającego ds. Praw Człowieka (Steering Committee on Human Rights, CDDH) Rady Europy tradycyjnie cieszy się mniejszym zainteresowaniem – nawet dla osób zawodowo zajmujących się systemem strasburskim – w porównaniu z działalnością Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Jest to zupełnie zrozumiałe, bo trudno polemizować z tezą, że to orzecznictwo strasburskie stanowi najważniejszy punkt odniesienia w analizach standardów ochrony praw człowieka w Europie. Pamiętajmy jednak, że nie samym orzecznictwem żyje człowiek, a system strasburski to nie tylko ETPC i organy kontrolno-monitorujące (CPT, ECSR, ECRI, Komisarz Praw Człowieka RE, itd.), lecz także współpraca międzyrządowa państw członkowskich Rady Europy, realizowana głównie w CDDH i podkomitetach o bardziej wyspecjalizowanym mandacie. To właśnie w tym obszarze systemu powstają nowe pomysły reformatorskie mechanizmu kontrolnego EKPC, projekty zaleceń Komitetu Ministrów RE czy opracowania analityczne. Dlatego warto mieć na oku „agendę” CDDH.

sobota, 10 sierpnia 2019

Witold Bańka najpewniej zostanie nowym prezesem Światowej Agencji Antydopingowej

Światowa Agencja Antydopingowa (WADA) ogłosiła listę prelegentów 5. Światowej konferencji nt. dopingu w sporcie, która odbędzie się w dniach 5-7 listopada 2019 w Katowicach. Wśród potwierdzonych mówców znajduje się przewodniczący-elekt WADA, Witold Bańka. 

Witold Bańka, minister sportu i turystyki, a także członek Komitetu Wykonawczego WADA, w maju tego roku został nominowany na stanowisko nowego przewodniczącego organizacji przez przedstawicieli państw zasiadających w Komitecie Wykonawczym oraz Radzie Fundacji (WADA, WADA congratulates Presidential nominee Witold Banka). Formalne potwierdzenie wyboru przez Radę ma jednak nastąpić właśnie na katowickiej konferencji, zaś obowiązki dotychczasowego przewodniczącego - Szkota Craiga Reediego - będą przekazana 1 stycznia 2020 r.

Szerzej nt. programu wyborczego przewodniczącego elekta i jego głównych kontrkandydatów zob.: GW, Minister sportu Witold Bańka będzie szefem Światowej Agencji Antydopingowej.


czwartek, 8 sierpnia 2019

Inwestycja zagraniczna w aplikację randkową zagrożeniem dla bezpieczeństwa narodowego USA

W cieniu kolejnych eskalacji gospodarczych sporów między Stanami Zjednoczonymi a Chinami, oraz europejskich zmagań z implementacją Rozporządzenie o Ochronie Danych Osobowych, przeszła intrygująca decyzja amerykańskiego Komitetu ds. inwestycji zagranicznych (CFIUS). CFIUS uznał chińską inwestycję w portal społecznościowy LGBT za zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego. 

Znalezione obrazy dla zapytania grindr national security
Zdjęcie: Threatpost

środa, 7 sierpnia 2019

Inauguracja polskiej prezydencji RB ONZ

Z początkiem sierpnia Polska objęła miesięczną prezydencję w Radzie Bezpieczeństwa ONZ. Z tej okazji 2 sierpnia nasz MSZ zorganizował otwartą debatą dotyczącą Udziału dzieci w konfliktach zbrojnych. Udział w wydarzeniu wziął minister spraw zagranicznych Jacek Czaputowicz.

wtorek, 6 sierpnia 2019

UE nakłada sankcje na Turcję za odwierty przy wybrzeżach Cypru

W połowie lipca Unia Europejska zawiesiła kontakty wysokiego szczebla oraz pomoc finansową dla Turcji, w związku z podejmowanymi przez tą ostatnią krokami zmierzającymi do eksploracji gazu w cypryjskich wodach terytorialnych. Zawieszono także negocjacje porozumienia ws. lotnictwa, które mogłoby ze Stambułu uczynić regionalny hub transportowy.

Rada UE wyraziła ubolewanie, że "pomimo licznych wezwań do zaprzestania nielegalnych działań we wschodniej części Morza Śródziemnego, Turcja kontynuowała odwierty na zachód od Cypru i rozpoczęła drugą operację tego rodzaju na północny wschód od Cypru na wodach terytorialnych tego państwa. (...)Rada ponownie wzywa Turcję do powstrzymania się od takich czynów, działania w duchu dobrego sąsiedztwa i poszanowania suwerenności i suwerennych praw Cypru zgodnie z prawem międzynarodowym." 

Zdaniem Ankary to Republika Cypryjska nie ma natomiast prawa do podjęcia jednostronnej decyzji ws. eksploracji złóż gazu i musi w tym zakresie współpracować w Republiką Cypru Północnego, która zaproponowała odnośny plan współpracy i podziału zysków gazowych. Z kolei część obszarów, zdaniem Nikozji należących do cypryjskiej wyłącznej strefy ekonomicznej, według Ankary należy do jej szelfu kontynentalnego.


Turecki statek wiertniczy eskortowany przez okręt marynarki
Pitarakis/Associated Press

sobota, 3 sierpnia 2019

Drzwi obrotowe organizacji międzynarodowych: EBC - MFW - MBOiR

W związku ze swoją nominacją na stanowisko szefowej Europejskiego Banku Centralnego, w połowie lipca b.r. do dymisji ze stanowiska Dyrektor zarządzającej Międzynarodowego Funduszu Walutowego podała się Christine Lagarde (BBC, Christine Lagarde resigns as head of IMF). Wczoraj wieczorem Unia Europejska nominowała Kristalinę Georgiewą na kandydatkę do wypełnienia tego wakatu (Les Echos, Les Européens choisissent la Bulgare Georgieva pour la direction du FMI). 

Znalezione obrazy dla zapytania georgieva  world bank
Źródło: World Bank Group

Jak informowaliśmy Gieorgiewa, obecna wiceprezes Banku Światowego, przez kilka miesięcy pełniła obowiązki prezesa MBOiR w związku z podaniem się do dymisji Jim Yong Kima (post tutaj). Po jej wygranej w drugiej turze głosowania nad Holendrem Jeroen Dijsselbloemem wyniknęły wątpliwości proceduralne dotyczące spełnienia wymogu kwalifikowanej większości, które ucięło jednak oświadczenie kontrkandydata o uznaniu wyniku wyborów.

Sytuacja jest zatem o tyle specyficzna, że stanowiska szefów MFW i MBOiR od czasu powołania obu instytucji przypadały odpowiednio obywatelowi Stanów Zjednoczonych i Europy. Teraz w ciągu zaledwie kilku miesięcy trzy osoby zrezygnowały z najbardziej prestiżowych pozycji w międzynarodowych organizacjach finansowych, w sposób budzący wątpliwości odnośnie do powagi ich traktowania.

środa, 31 lipca 2019

TSUE: strona zamieszczająca facebookowy przycisk „Lubię to” jest współodpowiedzialna za przetwarzanie danych osobowych

W grudniu pisaliśmy o opinii rzecznika generalnego M. Bobka, w której stwierdzono, że strona internetowa zamieszczająca facebookowy przycisk „Lubię to” powinna być współodpowiedzialna za przetwarzanie danych osobowych swoich użytkowników. W tym tygodniu Trybunał Sprawiedliwości potwierdził główne tezy tej opinii.

wtorek, 30 lipca 2019

Guest post: Reverse of Russia’s non-compliance with the ITLOS order to release three Ukrainian naval vessels and their 24 servicemen

The dispute between Ukraine and Russia concerning the detention of three Ukrainian naval vessels in the Kerch Strait entered into a new phase. About a month ago Russia failed to release the vessels and their 24 servicemen despite the Order of the International Tribunal for the Law of the Sea (‘ITLOS’) of 25 May 2019 prescribing it to do so ‘immediately’ (‘Order’). On 24-25 July Ukraine detained the Russian tanker Nika Spirit (previous name – Neyma), which took part in the blocking of the Ukrainian vessels back in November 2018.

The dispute between the states arose from the Russia’s seizure and detention of the warships Berdyansk and Nikopol, the naval auxiliary vessel Yani Kapu, and the crew and other servicemen on those vessels. At the time of their seizure on 24-25 November 2018, the three Ukrainian naval vessels were in the Black Sea traveling away from the coast of the Crimean Peninsula and toward their home port of Odesa.

poniedziałek, 29 lipca 2019

Zmiany w systemie sądownictwa polskiego pod lupą ETPC

Europejski Trybunał Praw Człowieka dołączył do instytucji, które dokonają oceny zmian wprowadzonych w polskim systemie sądownictwa po 2015 r.

Kilka dni temu zakomunikował rządowi do zajęcia stanowiska skargę Grzęda p. Polsce (skarga nr 43572). Została ona złożona przez sędziego NSA, który od 2016 r. był członkiem Krajowej Rady Sądownictwa. Zmiany wprowadzone do przepisów regulujących funkcjonowanie KRS w 2017 r. spowodowały zakończenie sprawowania przez niego mandatu członka KRS przed upływem 4 letniej kadencji.

niedziela, 28 lipca 2019

Chińska Republika Ludowa znowu grozi użyciem siły na Tajwanie

24 lipca br. Chińska Republika Ludowa (ChRL) wydała White Paper pt. "Chińska Obrona Narodowa w Nowej Erze". W dokumencie zauważono, że mimo iż świat przechodzi obecnie ogromne zmiany, największe w ostatnim stuleciu, a międzynarodowe bezpieczeństwo nie jest pewne, Chińskiej Republice Ludowej udaje się utrzymać polityczną i społeczną stabilność. ChRL jest jednak narażona na pewne zagrożenia i wyzwania w dziedzinie bezpieczeństwa, głównie za sprawą "separatystów", czyli władz Tajwanu, które "uparcie trzymają się 'tajwańskiej niepodległości' i odmawiają uznania Konsensusu z 1992, który wyraża zasadę jednych Chin". Co więcej, według White Paper, władze Tajwanu zaostrzyły stosunki z kontynentem, domagając się niepodległości de iure i wzmagając akty wrogości, a to wszystko przy zagranicznej pomocy. Siły separatystyczne dążące do niepodległości Tajwanu stanowią obecnie "najpoważniejsze zagrożenie dla pokoju i stabilności w Cieśninie Tajwańskiej oraz największą przeszkodę utrudniającą pokojową reunifikację kraju" (podobnie, jako zagrażających ChRL separatystów wskazano grupy dążące do niepodległości Tybetu i utworzenia Turkiestanu Wschodniego).