Corte di Cassazione: ne bis in idem nie jest ogólną zasadą prawa

Zdaniem włoskiego Sądu Najwyższego, orzekającego w sprawie stosowania zasady ne bis in idem w odniesieniu do obywatela państwa trzeciego skazanego a granicą za przestępstwo popełnione na terytorium Włoch (sprawa 29664/14), można co najwyżej stwierdzić występowanie trendu do międzynarodowego uznania owej zasady. Za wyjątkiem relacji traktatowych nie sposób jednak generalnie uznać, aby miała ona charakter zwyczajowy. Skoro ne bis in idem nie stanowi ogólnej zasady prawa, tym bardziej nie sposób stwierdzić obowiązywania tożsamej ogólnej zasady prawa międzynarodowego.

***

Zdaniem sądu pierwszej instancji (La Corte di Assise)) w Trieście, zgodnie z powyższa zasadą niemożliwym było prowadzenie postępowania przeciwko obywatelowi Czarnogóry uprzednio skazanemu przez sąd w Podgoricy. Sąd apelacyjny nie zgodził się z taką oceną, a możliwość kontynuowania postępowania utrzymał Corte di Cassazione.

Wykładnia zasady ne bis in idem przez ETS

W wydanym 27 maja br. wyroku w sprawie C-129/14 PPU Zoran Spasic Trybunał Sprawiedliwości UE dokonał wykładni zasady ne bis in idem na gruncie prawa UE, w szczególności przepisów Karty Praw Podstawowych UE i Konwencji wykonawczej do Układu z Schengen (dalej KWUS). TS odpowiedział na pytanie prejudycjalne sądu w Norymberdze, przed którym toczy się postępowanie karne przeciwko obywatelowi serbskiemu Z. Spasicovi, oskarżonemu o oszustwo na szkodę obywatela niemieckiego. Przestępstwo zostało popełnione w Mediolanie w 2009 r. Z. Spasic został już skazany we Włoszech za ten sam czyn na karę roku pozbawienia wolności oraz karę grzywny w wysokości 800 EUR. Ponieważ odbywał on w owym czasie w Austrii karę pozbawienia wolności za inne czyny zabronione, uiścił tylko grzywnę, lecz nie odbył orzeczonej za mediolańskie oszustwo kary pozbawienia wolności.

Na podstawie europejskiego nakazu aresztowania wydanego przez Niemcy, władze austriackie przekazały im Z. Spascia i od końca 2013 r. przebywa on w areszcie śledczym w Niemczech, oczekując na wydanie wyroku w postępowaniu karnym wszczętym z powodu oszustwa popełnionego w 2009 r. w Mediolanie. Właśnie w ramach tego postępowania Spasic podniósł, że zasada ne bis in idem, wyrażona w art. 50 KPP UE wyłącza możliwość ścigania go z powodu tego samego czynu zabronionego, za który był on już ściągany został prawomocnie skazany we Włoszech.