Zbliżają się wysłuchania publiczne ofiar syryjskich dotyczące skutków niszczenia szkół w kontekście konfliktu syryjskiego

22 marca syryjskie ofiary i aktywiści zbiorą się w Genewie w ramach wysłuchania publicznego (public hearing) dotyczącego skutków niszczenia szkół w ramach konfliktu syryjskiego. Wydarzenie jest zorganizowane przez Międzynarodowe Centrum Sprawiedliwości Przejściowej (ICTJ) i dziesięć syryjskich organizacji, które razem tworzą projekt ‘Save Syrian Schools’:

Powoli widać skutki zawieszonych rozmów pokojowych na Filipinach: aresztowania w toku

Prezydenta Filipin, Rodrigo Duterte, chyba nie trzeba nikomu przestawiać, jest on znany z surowej polityki wobec przestępczości narkotykowej, po grożenie ‘sukinsynom’ z ONZ (o czym już pisaliśmy tutaj). W ostatnich latach doszło również do podpisania, po latach negocjacji, porozumienia pokojowego z Islamskim Frontem Wyzwolenia Moro (o czym pisaliśmy tutaj). Niestety, negocjacje z komunistami nie idą już tak dobrze.

Pod koniec zeszłego roku (w listopadzie 2017), Prezydent Duterte wydał proklamację nr 360 kończącą rozmowy pokojowe z komunistycznymi rebeliantami (National Democratic Front-Communist Party of the Philippines/NDF - The New People's Army/NPA), które z przerwami trwają od lat 80tych. Powodem zerwania rozmów było ‘zaangażowanie się NPA w zbrodnie i działania wojenne’ w trakcje trwania rozmów pokojowych, co została zinterpretowanie jako: ‘niefortunne, że członkowie NDF-NPA nie wykazali się szczerością i zaangażowaniem w dążeniu do prawdziwych i znaczących pokojowych negocjacji’ (zob. np. tutaj). 

Koniec ISIS: co to oznacza dla sprawiedliwości

W ciągu ostatnich kilku tygodni ISIS systematycznie traci terytorium. Jego ostatnia twierdza w Iraku, miasto Hawija, zostało wyzwolone na początku października. Kilka tygodni później stolica de facto ISIS, Raqqa w Syrii, została odbita przez siły wspierane przez Stany Zjednoczone. ISIS nie kontroluje już żadnego większego miasta w regionie.

Co teraz? Czy przyszedł już czas, aby zacząć się zastanawiać nad tym jak doprowadzić ISIS do sprawiedliwości za popełnione zbrodnie?

Już w ubiegłym roku Parlament Europejski jednogłośnie przyjął rezolucję, w której systematyczne zabijanie i prześladowanie mniejszości religijnych na Bliskim Wschodzie przez grupę bojowników Państwa Islamskiego uznał za ludobójstwo. Nic wiec dziwnego, że społeczność międzynarodowa zaczyna się zastanawiać nad możliwościami – a także kluczowymi przeszkodami – dla wymierzenia sprawiedliwości, tym którzy dopuścili się okrucieństw w Iraku i Syrii.  Możliwości działania w Iraku i Syrii są różne i tylko czas pokaże, czy i które zostaną zrealizowane.

Raport Komisji Praw Człowieka w Sudanie Południowym

W poniedziałek został opublikowany raport Komisji Praw Człowieka w Sudanie Południowym, który obejmuje okres od lipca 2016 do lutego 2017 (A/HRC/34/63). Komisja została ustanowiona na podstawie rezolucji 31/20 Rady Praw Człowieka z 23 marca 2016 na okres jednego roku w celu monitorowania i raportowania o sytuacji praw człowieka w Sudanie Południowym, jak i oceny poprzednich raportów dotyczących sytuacji w kraju od grudnia 2013, w celu ustalenia podstaw dla przejściowego systemu sprawiedliwości (transitional justice) i pojednania (na podstawie porozumienia z sierpnia 2015 pomiędzy rządem Republiki Sudanu Południowego i zbrojnej opozycji: Agreement on the Resolution of the Conflict in the Republic of South Sudan).

Czy dojdzie do ekstradycji byłego Premiera Kosowa do Serbii?

Sąd apelacyjny w Colmar we Francji zapowiedział że wyda orzeczenie w sprawie ekstradycji byłego Premiera Kosowa, Ramusha Haradinaja, 2 marca. Sprawa jest potencjalnie kontrowersyjna, ponieważ jeśli decyzja Francji będzie pozytywna w ten kwestii, oznaczać to będzie że władze Serbskie będą mogły osadzić Haradinaja za jego domniemane przestępstwa wojenne których miał on dokonać podczas wojny w Kosowie, 1998-99. Haski Trybunał ONZ ds. zbrodni w dawnej Jugosławii już dwukrotnie oczyścił z zarzutów tego byłego dowódce armii wyzwoleńczej Kosowa (Kosovo Liberation Army (KLA) / Ushtria Çlirimtare e Kosovës (UÇK)). Niemniej jednak, władze Serbii utrzymują że Haradinaj popełnij inne zbrodnie wojenne (w tym zabójstwa cywili) za które nie został jeszcze osądzony.

Gdzie się ukrywają syryjscy zbrodniarze wojenni?

Exodus uchodźców jest nieszczęsnym ale i nieuniknionym rezultatem większości konfliktów zbrojnych. Im dłużej konflikt trwa i im bardziej jest krwawy, tym bardziej destrukcyjny wpływ ma to na ludność cywilną. Konflikt w Syrii jest tego doskonałym przykładem.

Bezpośrednim rezultatem tego konfliktu jest przeszło milion azylantów i uchodźców przebywających obecnie w Europie, a wśród nich również ci, którzy bezpośrednio przyczynili się do zbrodni popełnionych w czasie konfliktu, czyli do powodu tej masowej wymuszonej migracji. Jest tak ponieważ przy masowej migracji nie sposób odróżnić ofiary od zbrodniarzy, co zresztą jest chętnie przywoływane jako argument na rzecz anty-azylanckiej polityki  "zamknięcia granic".

Jednak to nie zagrożenie bezpieczeństwa krajów przyjmujących stanowi obecnie główny problem, ale kwestia przyszłości uchodźców osiedlających się w krajach Europy, którzy wiedzą, że ich prześladowcy ubiegają się o azyl wraz z nimi. Bezkarność sprawców żyjących jako uchodźcy w krajach Europy nadal jest jednak ignorowane przez media i uczestników debaty publicznej.

ONZ patronuje zakończeniu wojny domowej w Kolumbii

Rada Bezpieczeństwa ONZ zatwierdziła powołanie grupy międzynarodowych obserwatorów ds. realizacji porozumienia rozbrojeniowego, które rząd Kolumbii oraz Rewolucyjne Siły Zbrojne Kolumbii – Armia Ludowa (FARC EP) powinny przyjąć do końca marca (Rezolucja RB ONZ 2261/2016). Strony wydają się bliskie kompromisu, który pozwoliłby na zakończenie 51. letniego konfliktu, który pochłonął już ćwierć miliona ofiar.

Torturowanie mniejszości etnicznej Tamilów na Sri Lance trwa

Mimo że nowy rząd Sri Lanki jest chwalony za wysiłki dążące do pojednania kraju po wyniszczającej wojnie domowej, która wybuchła na początku lat 80. i ostatecznie zakończyła się w maju 2009 roku klęską Tamilskich Tygrysów, według niedawno opublikowanego raportu International Truth and Justice Project (TJP) cywile są nadal porywani, torturowani i wykorzystywani seksualnie przez siły bezpieczeństwa.

Między-Amerykański Trybunał Praw Człowieka opublikował raport dotyczący przemocy wobec rdzennych kobiet w British Columbia (Kanada)

Między-Amerykański Trybunał Praw Człowieka opublikował raport w którym wzywa rząd Kanady do podjęcia stanowczej akcji celem zapobiegania przemocy wobec rdzennych mieszkanek Kanady. Raport zwraca szczególną uwagę na przyczyny źródłowe wzmożonej przemocy i zabójstw - takie jak kolonizacja, ubóstwo i dyskryminacja - skutkiem czego grupa ta jest trzykrotnie bardziej narażona niż nie-rdzenne mieszkanki. Stanowią one 16% ofiar zabójstw popełnianych na kobietach i 11,3% zaginionych kobiet, co jest szczególnie alarmujące zważywszy, że kobiety te to zaledwie 4,3% całej populacji kanadyjskiej.

Ze względu na historię traktowania rdzennych mieszkańców w Ameryce Północnej, Aborygeńskie kobiety w Kanadzie muszą stawiać czoła wzmożonej marginalizacji ekonomicznej, trudnościom natury społecznej i traumie psychologicznej. Trybunał stwierdził także, że Kanadyjski rząd i policja ‘zawiodły w zapobieganiu i ochronie rdzennych kobiet i dziewcząt przed morderstwami, zaginięciami i ekstremalnymi formami przemocy, jak i w przeprowadzeniu ich rzetelnego śledztwa’ (str. 6).

Dwuroczne dochodzenie, na podstawie którego sporządzono Raport wszczęto na prośbę organizacji kobiecych (the Feminist Alliance for International Action & the Native Women's Association of Canada (NWAC)), które określiły dokument mianem ‘przełomowego’ - pierwszego kroku ku ogólnonarodowemu dochodzeniu w sprawie morderstw i zaginięć rdzennych kobiet w Kanadzie.

Senacka Komisja Wywiadu publikuje podsumowanie raportu dotyczącego kontrowersyjnego programu przesłuchań CIA

Senacka Komicja Wywiadu opublikowała swoje podsumowanie 6,000-stronnicowego raportu, którego ukończenie zajęło 5 lat i kosztowało 40 milionów USD, dotyczącego technik używanych przez CIA w trakcie przesłuchań prowadzonych w tajnych ośrodkach CIA za czasów prezydentury George’a Busha. 

O samym raporcie było wiadomo i głośno już od dawna, i wielu oczekiwało z niecierpliwością na jego ujawnienie, a przynajmniej jego części. Jednym z podawanych powodów zwlekania z publikacją było to, że jak informował po zakończeniu pracy Dyrektor CIA John Brennan ‘znaleziono w nim istotne błędy’, w związku z czym konkluzje postępowania przeprowadzonego przez Komisję należy uznać za błędne, nawet jeśli część wyników dochodzenia jest rozsądna i pokrywa się z wcześniejszymi wnioskami CIA.

Komisja Prawdy i Pojednania rozpoczyna pracę w Burundi

11 grudnia br. 11 komisarzy Komisji Prawdy i Pojednania w Burundi zostało zaprzysiężonych, i tym samym Komisja rozpoczyna swój 4 letni mandat. Jest to ważne wydarzenie, tym bardziej że misja ONZ w Burundi (United Nations Office in Burundi / BNUB), trwająca od 2010 r., ma zostać zamknięta wraz z końcem roku na podstawie Rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ 2137(2014), a po okresie przejściowym kończącym się 15 maja 2015 r. nastąpi pełen transfer dotychczasowych funkcji ONZ.

Powstanie Komisji jest wydarzeniem oczekiwanym od czasu podpisania Traktatu pokojowego w Arushy w 2000 r. (Arusha Peace and Reconciliation Agreement for Burundi), który umożliwił zakończenie ponad 12-letniej wojny domowej na tle etnicznym w jednym z najbiedniejszych państw świata. Niemniej jednak zapewnienie sprawiedliwości okresu przejściowego (transitional justice) okazuje się dużo bardziej skomplikowane i długotrwałe niż zakładali autorzy Traktatu.

Afrykańskie głowy państw bronią się przed odpowiedzialnością za masowe naruszenia praw człowieka

Wielokrotnie wspominaliśmy na blogu o problemach Międzynarodowego Trybunału Karnego w osądzeniu urzędujących głów państw. Obecnie kwestia dotyczy przede wszystkim Al-Baszira (prezydenta Sudanu, zobacz przykładowo nasz post tutaj) oraz Kenyatty (prezydenta Kenii, np. post tutaj). 

Okazuje się, że te dwie osobistości są kluczowymi graczami w ramach Unii Afrykańskiej, gdyż nie tylko doprowadziły do wojny pomiędzy UA a MTK (zobacz nasze posty tutaj i tutaj), ale również do przyjęcia zasady ochrony afrykańskich głów państw oraz wyższych urzędników przed prowadzeniem postępowania przeciwko nim w Afrykańskim Sądzie Sprawiedliwości oraz Praw Człowieka (jest to sąd powołany na podstawie protokołu o połączeniu Sądu Sprawiedliwości Unii Afrykańskiej oraz Afrykańskiego Sądu Praw Człowieka i Ludów z 2008 r, zobacz tekst protokołu). Decyzja ta wywołała szereg gorzkich komentarzy na temat promowania kultury bezkarności w Afryce (zobacz tu i tu).

Hiszpański sąd bada zarzuty dopuszczenia się przez Prezydenta Chin aktów ludobójstwa w Tybecie

Sędzia izby karnej hiszpańskiego Sądu Najwyższego, Ismael Moreno, przesłał władzom chińskim listę 48 pytań w związku z zarzutami stawianymi byłemu prezydentowi Chin, Hu Jintao, dotyczących dopuszczenia się aktów ludobójstwa w okresie sprawowania przez tego ostatniego funkcji przewodniczącego Partii Komunistycznej w Tybecie w latach 1988-1992. 

Postępowanie w sprawie wszczęto na wniosek tybetańskiej grupy na wygnaniu oraz posiadającego hiszpańskiego obywatelstwo tybetańskiego mnicha, Thubten Wangchen. Hiszpański system prawny przewiduje możliwość sprawowania jurysdykcji uniwersalnej w stosunku do oskarżonych o ludobójstwo i zbrodnie przeciwko ludzkości, nawet jeżeli pozostają poza granicami Hiszpanii, jeżeli ofiarą takich działań był przynajmniej jeden obywatel Hiszpanii.

Aresztowanie i przeprowadzenie rozprawy 71. letniego Hu Jintao wydaje się mało prawdopodobne.

Więcej na temat tej sprawy można znaleźć tutaj.

Sąd Najwyższy Nepalu przeciwko amnestii ws. naruszeń praw człowieka

Jak donosi International Law Prof Blog, nepalski Sąd Najwyższy wypowiedział się przeciwko amnestii w sprawach poważnych naruszeń praw człowieka popełnionych w trakcie trwającej dekadę wojny domowej. Tym samym odrzucona została inicjatywa rządowa z marca ubiegłego roku nadania Komisji prawdy i pojednania - mającej zbadać zabójstwa przeszło 13'000 i zaginięcia 1'300 osób w okresie do 1996 do 2006 roku - kompetencji do udzielania amnestii. Sąd Najwyższy stwierdził, że uprawnienie takie (oraz kilka innych postanowień rządowego dekretu) narusza prawa podstawowe chronione mocą nepalskiej konstytucji, godzi w tamtejszy system sądowniczy oraz jest sprzeczne z prawem międzynarodowym.

Orzeczenie pozytywnie przyjęła Wysoka komisarz ONZ. ds. Praw Człowieka Navi Pillay (UN News Centre).

Szerzej: Nepal top court rejects amnesty legislation na Jurist.org.

Ponad tysiąc osób chce wziąć udział w procesie Habre przed hybrydowym trybunałem

Po wyroku Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości z 20 lipca 2012 r. w sprawie Belgia v. Senegal (sprawa dotyczyła niewypełnienia przez Senegal obowiązku wydania lub osądzenia byłego dyktatora Czadu Hissene Habre), którą Senegal przegrał, Senegal 22 sierpnia 2012 r. zawarł porozumienie z Unią Afrykańską o utworzeniu specjalnego sądu dla osądzenia zbrodni Habre. Sąd ten ma charakter hybrydowy. Choć większość sędziów to Senegalczycy, to przewodniczący składu będzie pochodził spoza Senegalu. Trybunał ma jurysdykcję nad osobami ponoszącymi największą odpowiedzialność za zbrodnie ludobójstwa, zbrodnie przeciwko ludzkości, zbrodnie wojenne i tortury.

genocide, crimes against humanity, war crimes, and torture - See more at: http://www.ijrcenter.org/2013/02/13/extraordinary-african-chambers-hybrid-court-to-try-former-chad-dictator-hissene-habre/#sthash.OryNfZhV.dpuf

genocide, crimes against humanity, war crimes, and torture - See more at: http://www.ijrcenter.org/2013/02/13/extraordinary-african-chambers-hybrid-court-to-try-former-chad-dictator-hissene-habre/#sthash.OryNfZhV.dpuf

W lutym 2013 Nadzwyczajne Afrykańskie Izby rozpoczęły działalność w Dakarze. Choć zbrodnie były popełnione w latach 1982-1990, ponad tysiąc ofiar reżimu Habre złożyło w poniedziałek formalny wniosek o wzięcie udziału w procesie byłego dyktatora (jako tzw. civil parties). To dowód na to, iż nawet spóźniona możliwość dochodzenia sprawiedliwości ma ogromne znaczenie dla ofiar.

Martwić jednak może praktyka powoływania "specjalnych", "nadzwyczajnych" sądów, co zawsze sugeruje, iż sądzenie zbrodni międzynarodowych nie należy do normalnej praktyki i tym samym nieliczni odpowiadają za zbrodnie międzynarodowe, a ci którzy są sądzeni to w istocie kozły ofiarne. Strategię przedstawiania siebie jako ofiary przyjął Habre, który podkreśla, że trybunał jest sponsorowany w dużej mierze przez obecny rząd Czadu, który odsunął go od władzy i ma charakter czysto polityczny. Obrońcy Habre poskarżyli się w tej sprawie do sądu ECOWAS (ciekawa więc będzie rozgrywka między dwoma afrykańskimi sądami).

Nie ulega wątpliwości, że sądzenie zbrodniarzy powinno należeć do normalnej praktyki zwykłych sądów i niepotrzebnie kwestie te muszą być przez lata negocjowane. Warto jednak w kontekście sprawy Habre podkreślić, że wyrok MTS z lipca 2012 r. rzeczywiście spowodował zmianę postępowania państwa, co nie jest przecież częstą praktyką. Jest więc szansa na tryumf sprawiedliwości, którego nie mogą przesłonić typowe zarzuty upolityczniające sprawę.

Sprawiedliwość jako element Rozwoju

Powoli rozpoczyna się debata, jakie nowe cele rozwojowe powinny postawić sobie Narody Zjednoczone w 2015 r. (kiedy to mija okres realizacji poprzednich). Open Society Foundations przygotowało ciekawy film, w którym przekonują, że elementem rozwoju musi być sprawiedliwość. To ciekawy wątek, gdyż do tej pory mówiono zazwyczaj o związku między pokojem a sprawiedliwością, a teraz wyraźnie próbuje się powiązać właśnie sprawiedliwość z rozwojem. Biorąc pod uwagę, że prawo do rozwoju jest na wyższym etapie normatywizacji niż prawo do pokoju, na powiązaniu z rozwojem, sprawiedliwość może tylko zyskać.

Światowy pokaz kambodżańskiego filmu dokumentalnego „Rzeka zmienia swój bieg” (A River Changes Course)

Film dokumentalny (‘A River Changes Course’ ang. / ‘Kbang Tik Tonle’ khmer. ) jest kolejnym krokiem w budowaniu kambodżańskiej tożsamości pokonfliktowej.  Sam film, jak i dyskusje które wywołuje, stanowią bardzo ważny krok w budowie przyszłości Kambodży; słowami producenta filmu, Youk Chhang:

„…Nie możemy pozwolić by nasza walka ku pojednaniu z naszą przeszłością przyciemniła nasze zobowiązanie do stawienia czoła wyzwaniom które niesie obecność i przyszłość. Kambodża przetrwała horror który jest odczuwalny po dziś dzień […] Takie fora spełniają bardzo ważną role w zapewnieniu prawdy, pamięci i pojednania ale nie możemy, i nie będziemy, pozostawać ofiarami Czerwonych Khmerów do końca naszego życia. Globalizacja udawadnia że Kambodża nie może zamykać się w swojej przeszłości. Rozmowa musi iść do przodu.”     

Więcej informacji na temat filmu, jak i gdzie i kiedy będzie pokazywany, można znaleźć tutaj.

Komisja Unii Afrykańskiej i Centrum Badań Przemocy i Pojednania (CSVR) podpisały akt o porozumieniu

17 maja 2013 Komisja Unii Afrykańskiej (African Union Commission / AUC) i Centrum Badań Przemocy i Pojednania (The Centre for the Study of Violence and Reconciliation / CSVR) podpisały akt o porozumieniu (Memorandum of Understanding / MOU) w Addis Adeba. Akt ten umożliwia CSRV i AUC współpracę nad istotnymi sprawami, zgodnie z wymaganymi procedurami Unii Afrykańskiej, stanowiącymi krok w kierunku promocji i ochrony praw człowieka, praworządności, transitional justice i human security.  Współpraca ta będzie się opierać na wspólnym przeprowadzaniu badań, treningów i innych form capacity building w obrębie wzajemnie określonych przestrzeni zainteresowań. 

Podpisanie tego aktu było zwieńczeniem długotrwałego procesu pomiędzy Departamentem Spaw Politycznych i obywatelskimi organizacjami działającymi na kontynencie afrykańskim. W ramach tego aktu CSVR zobowiązuje się do kontynuacji ścisłej współpracy z organizacjami obywatelskimi promującymi prawa człowieka i demokrację na kontynencie afrykańskim i dążącymi do osiągnięcia trwałego pokoju, społecznej sprawiedliwość i transitional justice.

Wydarzenie spotkało się z bardzo pozytywnym odzewem i dużym poparciem również wśród innych organizacji obywatelskich i pozarządowych działających na kontynencie afrykańskim. Więcej na stronie CSVR. 

Ludobójstwo na Majach osądzone - Montt skazany na 80 lat pozbawienia wolności

W marcu pisaliśmy o rozpoczęciu procesu w sprawie Monttego. Po niecałych dwóch miesiącach od rozpoczęcia procesu (choć oczywiście sam proces zbierania materiału dowodowego trwał znacznie dłużej), 10 maja 2013 r. były gwatemalski dyktator został skazany na 80 lat pozbawienia wolności za zbrodnię ludobójstwa i przeciwko ludzkości wymierzone w Majów w czasie wojny domowej.

Według szacunków, w czasie wojny domowej zginęło ok. 200 000 osób (GW podaje 250 000..ale bez wskazania źródeł), w tym większość (ponad 90%) ofiar stanowili Majowie. Mimo że upłynęło trzydzieści lat od popełnienia zbrodni, w sądzie udało się przesłuchać szereg ofiar praktyki ludobójczej, które często w okresie masakr były dziećmi. Przewodniczący składu Yassmin BarRíos podkreślał, że Montt wiedział o masakrach i nie zrobił nic, aby im zapobiec.

Jak zaznaczają komentatorzy Open Society Justice Initiative na stronie w całości poświęconej procesowi przeciwko Monttemu, osądzenie zbrodni Monttego było konsekwencją ustaleń Komisji ds. Wyjaśnienia Historii, która czternaście lat temu stwierdziła odpowiedzialność władz państwowych za ludobójstwo.

Wyrok nie jest prawomocny, a prawnicy Monttego zapowiedzieli, że zrobią wszystko, aby wyrok podważyć. Jednak ofiary reżimu Monttego już świętują i na marginesie warto zwrócić uwagę na słowa pieśni, którą śpiewali przed budynkiem sądu We only want to be human beings ... to live life, not die it.

Konferencja w Belfaście (Irlandia Pn.): ‘Dealing with the Past in Northern Ireland: Law, Prosecution and Truth Recover’, 21 Maj 2013.

Konferencje ta jest częścią projektu fundowanego przez the Arts and Humanities Research Council (AHRC) w Wielkiej Brytanii, badającego amnestię, prowadzenie dochodzeń i interesy publiczne w trakcie trwających przemian w Irlandii Pn. 

Wstęp jest darmowy, należy się jednak zarejestrować wysyłając email do: Luke Moffett (l.moffett@qub.ac.uk). Dalsze szczegóły na stronie konferencji.