Pozew Rohindżowie v. Facebook

Na forum PPM kilkukrotnie informowaliśmy o konflikcie, który wybuchł w Mjanmie w 2017 r. między buddyjską większością a muzułmańską mniejszością Rohindżów (zob. posty tu czy tu a także guest posty tu i tu). Szacuje się że w wyniku konfliktu 700'000 Rohindżów zostalo zmuszonych do ucieczki do Bangladeszu a 10'000 zostało zabitych. Specyficznym elementem przeprowadzonych czystek etniczych było eskalowanie atmosfery za pośrednictwem Facebooka. W listopadzie 2018 spółka (obecnie: Meta) uznała własną odpowiedzialność za brak moderacji treści publikowanych w portalu społecznościowym.

Domagając się więcej niż symoblicznego uznania własnej współodpowiedzialności przez spółkę, Rohindżowie złożyli pozwy grupowe w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych (DW, Rohingya vs. Facebook: What are the chances of success?).  Powodowie zarzucający spółce, że świadomie zgodziła się na akty przemocy celem wzmocnienia swojej pozycji rynkowej w regionie, domagają się 150 mld USD (133,1 mld euro) tytułem odszkodowania.

Warto śledzić losy tego postępowania, mając w szczególności na uwadze że w świetle prawa amerykańskiego i angielskiego, Meta co do zasady nie odpowiada za treści publikowane przez użytkowników portalu.

Zgoda sądu na ekstradycję Juliana Assange do USA

Londyński są orzekł w ostatnią środę, że Wielka Brytania może dokonać ekstradycji twórcy Wikileaks, Juliana Assange, do Stanów Zjednoczonych (NYT, U.K. Court Rules Julian Assange Can Be Extradited to U.S.). Sąd nie oceniał, prima facie, zasadności oskarżeń formułowanych wobec Assangea, a jedynie czy warunki pobytu w areszcie w USA będą adekwatnego do jego aktualnego stanu psychicznego (o czym ostatnio pisaliśmy tutaj w kontekście styczniowego wyroku).

Orzekający w sprawie High Court w szczególności uwzględnił zapewnienia administracji Bidena że:

• Assange nie będzie przetrzymywany w szczególnym reżimie dla osób stanowiących szczególne zagrożenie bezpieczeństwa publicznego, 
• w przypadku prawomocnego skazania Stany Zjednoczone pozwolą oskarżonemu na odbycie kary w rodzimej Australii.

Obrona Assanga zapowiedziała wniesienie apelacji do Sądu Najwyższego.

USA nakładają sankcje finansowe na Islamski Emirat Afganistanu

BBC, Mapping the advance of the Taliban in Afghanistan

W ciągu zaledwie kilku dni, bez czekania aż Stany Zjednoczone w pełni wycofają swój kontyngent wojskowy, Talibowie przejęli kontrolę nad całym terytorium Afganistanu. Kabul został oddany bez walki, po tym jak prezydent państwa Ashraf Ghani zbiegł do Z.E.A (CNBC, Ousted Afghan President Ashraf Ghani resurfaces in UAE after fleeing Kabul, Emirati government says, Reuters, Russia says Afghan president fled with cars and helicopter full of cash - RIA).

Zamknięcie rozprawy ekstradycyjnej ws. Meng Wanzhou, CFO Huawei

18 sierpnia b.r. sędzia Heather Holmes z sądu Kolumbii Brytyjskiej zamknęła rozprawę w postępowaniu ekstradycyjnym dotyczącym byłej dyrektor ds. finansowych a zarazem w-ce przewodniczącej zarządu Huawei, Meng Wanzhou (Le Monde, Au Canada, la fin des audiences de Meng Wanzhou, fille du fondateur de Huawei). Stany Zjednoczone domagają się ekstradycji w związku z zarzutami o wprowadzenie w błąd banku HSBC celem naruszenia amerykańskich sankcji gospodarczych nałożonych na Iran.

O wszczęciu postępowania, które stało się zarzewiem sporu między Ottawą a Pekinem informowaliśmy w grudniu 2018 po jej zatrzymaniu, na wnioskiem Stanów Zjednoczonych, na lotnisku w Vancouver (także: post z października 2020). Od tamtego czasu p. Weng przebywa w areszcie domowym.

Na wydanie wyroku możemy poczekać kilka tygodni.

Grupa Discovery zapowiada pozew arbitrażowy przeciwko Polsce

W związku z reasumpcją głosowania przez marszałek Witek, w wyniku czego partia rządząca przeforsowała tzw. Lex TVN, amerykańska grupa Discovery (tj. włąściciel TVN) zapowiedział podjęcie kroków prawnych przeciwko Polsce (Discovery, Inc. to Charge the Government of Poland with Violations to the US-Poland Bilateral Investment Treaty). 

Ponieważ dalszy los ustawy jest niepewny - biorąc choćby pod uwagę zapowiedź USA zastosowania sankcji wobec polskich decydentów gdyby do tego doszło oraz niestabilną pozycję partii rządzącej w Parlamencie - szczegółowe rozważania w tym zakresie wydają się przedwczesne. Dość odnotować, że BIT Polska-USA z 1990 r. jest instrumentem "wczesnej generacji", bardzo korzystnym dla inwestora, chroniąc go w szczególności przed pośrednim wywłaszczeniem, dyskryminacją oraz naruszeniem standardu sprawiedliwego i równego traktowania. 

Zarazem nawet gdyby doszło do wyrządzenia szkód spółce, czy to w drodze arbitralnej odmowy przedłużenia koncesji nadawczej czy też przymusowego wykupu (na mocy Lex Tvn), rząd ma możliwość m.in. zrekompensowania strat inwestora w sposób chroniący przed ewentualnym powództwem arbitrażowym. Perspektywa "repolonizacji" kolejnych mediów przez PiS została zaś oddalona w wyniku uzyskania przez nadawcę koncesji holenderskiej, co powinno umożliwić spółce nadawanie w całej Unii Europejskiej.

Porozumienie USA-Niemcy ws. Nord Stream 2

DW, Angela Merkel meets Joe Biden during final US visit — as it happened

21 lipca MSZ Niemiec i Departament Stanu USA opublikowały Wspólne oświadczenie ws. Ukrainy, bezpieczeństwa energetycznego i celów klimatycznych (DoS, Joint Statement of the United States and Germany on Support for Ukraine, European Energy Security, and our Climate Goals). 

Najważniejszym elementem porozumienia jest deklaracja Stanów Zjednoczonych zaniechania dalszych sankcji gospodarczych blokujących ukończenie budowy gazociągu (zob. nasze posty tu, tu i ostatnio tu). W zamian (przede wszystkim) Niemcy zaoferują Ukrainie wsparcie polityczne i gospodarcze.

Guest post: Szczyt G7 2021 – przełom czy rozczarowanie?

 

Foto: WPA Pool / Getty Images; źródło: https://www.spiegel.de/ausland/g7-staaten-darum-geht-es-beim-treffen-in-cornwall-a-df0be5af-1b03-4e80-a0dc-e5b17b6ac803

W dniach 11-13 czerwca br. odbył się pierwszy od czasu wybuchu pandemii COVID-19 szczyt państw G7, w którym osobisty udział wzięli przedstawiciele największych gospodarek świata. W Carbis Bay w angielskiej Kornwalii zebrali się przywódcy Stanów Zjednoczonych, Francji, Japonii, Kanady, Włoch, Niemiec oraz Wielkiej Brytanii. Tradycyjnie w szczycie wzięli również udział przywódcy Unii Europejskiej – przewodnicząca Komisji Europejskiej oraz szef Rady Europejskiej, a do specjalnie zaproszonych w tym roku gości należeli przywódcy Korei Południowej, Republiki Południowej Afryki, Australii oraz Indii. Po raz kolejny na szczycie zabrakło przedstawicielstwa Rosji, której członkostwo w grupie zostało oficjalnie zawieszone w 2014 r. Tegoroczny szczyt zapowiadany był jako jeden z potencjalnie najistotniejszych we współczesnej historii, jako że spodziewano się, iż zapadną na nim kluczowe decyzje w kwestii światowej walki z ekonomicznymi konsekwencjami pandemii, polityki klimatycznej czy odpowiedzi na rosnące zagrożenie ze strony Chin oraz Rosji. Z opublikowanego po szczycie oficjalnego komunikatu prasowego wynika, że rozmowy polityczne toczyły się w sześciu kluczowych dziedzinach społeczno – gospodarczych, których postanowienia dotyczą kwestii przezwyciężania skutków pandemii i opracowania ram prawnych celem wzmocnienia poziomu ochrony zdrowia publicznego, ożywienia gospodarczego poprzez wdrożenie planów odbudowy ekonomicznej, zagwarantowania ram uczciwej międzynarodowej wymiany handlowej, ochrony planety w duchu tzw. zielonej rewolucji oraz umocnienia międzynarodowego partnerstwa we wspieraniu wspólnych, demokratycznych wartości.

Zawieszenie broni ws. UE-USA o subsydia lotnicze i odnowa multilateralnego porządku handlowego

Dwa lata od ostatnich zapowiedzi końca sporu o subsydia lotnicze (nasz post), Unia Europejska i USA szumnie ogłosiły zawieszenie ceł ochronnych w zw. z subsydiowaniem produkcji AirBusa i Boeinga (zob. choćby Reuters, U.S, EU agree truce in 17-year Airbus-Boeing conflict). 

Chwila wydaje się podniosła: deklaracja padła przy okazji szczytu G7, podczas którego państwa demokratyczne złożyły deklaracje podjęcia wspólnych wysiłków na rzecz (Komunikat wirtualnego szczytu szefów państw G7 z 19 lutego 2021) na rzecz:

• odnowy multilateralnego systemu handlowego opartego na prawie oraz systemu rozstrzygania sporów,
• przywrócenia dynamiki negocjacji handlowych (w szczególności dot. subsydiów w sektorze rybołówstwa),
• walki z pracą przymusową w globalnych łańcuchach dostaw,
• a także - w sposób zawoalowany -  walki z nadużyciami systemu WTO przez Chiny m.in. w zakresie przymusowego transferu technologii czy dumpingu socjalnego.

Z pewnością nie sposób odbudować stosunków atlantyckich, nadwyrężonych po kadencji Donalda Trumpa, w ciągu jedno spotkania. Zarazem jednak Simon Lester zauważa, że entuzjazm dotyczący Porozumienia o ramach współpracy ws. dużych samolotów cywilnych może być nieco przedwczesny. Ani bowiem z jego treści, ani oświadczeń  stron na konferencjach prasowych nie wynika aby osiągnięto porozumienie co do meritum. Strony wyrażają jedynie wielki entuzjazm co do dalszych rozmów, co  nie rozwiązuje wątpliwości jak choćby rozliczyć dotychczasowe subsydia co do których m.in. orzekały organy rozstrzygania sporów WTO.

Chiny wzmacniają reżim środków prawnych przeciwko zagranicznym sankcjom gospodarczym

11 czerwca b.r., w przededniu szczytu G7 który miał podjąć m.in. kwestię zachodniej strategii wobec Chiny, tamtejszy parlament zaskoczył świat uchwalając w ekspresowym tempie (z pominięciem zwyczajowego 3. czytania) nową ustawę anty-sankcyjną. 

Fakt uchwalenia ustawy potwierdziło kilka źródeł chińskich (np. chińska ambasada na Seszelach). Po angielsku dostępne na razie są jedynie nieoficjalne tłumaczenia maszynowe. Na podstawie takiej ogólnej lektury zasadne wydaje się ogólne stwierdzenie, że dokument nie tylko w formie ale również w treści stanowi przede wszystkim sygnał polityczny.

Katalog sankcji i okoliczności ich stosowania są otwarte. Jednocześnie chińskie podmioty uzyskują prawo do wszczynania postępowań krajowych przeciwko osobom zagranicznym, których działanie związane z sankcjami "godziłoby w ich prawa i interesy".

Nowa ustawa została uchwalona tydzień po rozszerzeniu przez prezydenta Joe Bidena list chińskich podmiotów objętych amerykańskimi sankcjami handlowymi (DW, US President Joe Biden expands blacklist of Chinese firms). Mimo że sposób procedowania ustawy był zaskoczeniem, to już sam kierunek zmian stanowi kontynuację ustawy z kwietnia 2020 i zapowiedzi z początku tego roku (nasz post). Chińskie działania są wreszcie spójne z próba prowadzenia bardziej asertywnej polityki przez Rosję, która w czerwcu 2020 r. przyjęła własną ustawę antysankcyjną.

USA uznają ludobójstwo Ormian przez Imperium Osmańskie

Joe Biden, jako pierwszy prezydent USA, formalnie uznał masowe mordy Ormian przez Imperium Osmańskie podczas I wojny światowej za akt ludobójstwa (White House, Statement by President Joe Biden on Armenian Remembrance Day). Za symboliczny początek ludobójstwa 1,5 miliona Ormian uznano aresztowanie ormiańskich intelektualistów w Konstantynopolu 24 kwietnia 1915 r.

Oświadczenie USA zostało bezzwłocznie potępione przez Turcję, która wprawdzie uznała masowe zabójstwa w okresie Imperium, jednak konsekwentnie zaprzecza aby były one przeprowadzone w sposób systematyczny i zaplanowany (Al Jazeera, US President Joe Biden officially recognises ‘Armenian genocide’). Decyzja Bidena nie ułatwi skomplikowanych relacji Turcji z NATO i UE, które nałożyły na swojego partnera sankcje m.in. w związku z zakupami rosyjskiego uzbrojenia czy eksploracją gazu przy wybrzeżach Cypru (zob. nasze posty tu, tu czy tu).

Podróżowanie do USA personelu MTK znów bezpieczne

 Na stronie MTK poinformowano właśnie, że administracja Joe Bidena zdecydowała o  uchyleniu zarządzenia wykonawczego nr 13928, kończąc tym samym sankcje wobec prokurator MTK Fatou Bensoudy i starszego członka personelu jej biura, Phakiso Mochochoko, znosząc ograniczenia wizowe dla niektórych pracowników MTK. To dobra informacja dla personelu trybunału, znów mogą bezpiecznie podróżować do Stanów bez zagrożenia wrogimi atakami.

Informacja na stronie:

https://www.icc-cpi.int/Pages/item.aspx?name=pr1585

Guest Post: Zagrożenia na drodze budowy instytucji „takiej jak NATO”

 

Zagrożenia na drodze budowy instytucji „takiej jak NATO”

Elementem zmiany w stosunkach międzynarodowych jest, relatywny, wzrost znaczenia regionu Indo-Pacific. Pośrednim dowodem zmiany jest tempo podjęcia i intensywność kontaktów z państwami regionu ze strony nowej administracji amerykańskiej. Zarówno w postaci „szczytu” prezydentów i premierów (w formule wirtualnej)[1] jak i wizyty (realne) sekretarzy spraw zagranicznych (A. Blinken) i obrony (L. Austin).

Nowym elementem w regionie jest dążenie państw do zmiany formuły współpracy od „piasty(USA) – szprychy(alianci)” do zinstytucjonalizowanej, wielostronnej. W ramach współpracy: Australia, Indie, Japonia i USA budowane są: - DSD (Democratic Security Diamond) i Quad 2.0 (Quadrilateral Security Dialogue). DSD jest instytucją współpracy polityczno-społeczną zaś Quad 2.0 polityczną-wojskową; ta „specjalizacja” jest umowna-niesformalizowana. Quad 2.0 stopniowo jest poszerzana w formule Quad+ o państwa regionu i zachodnich aliantów: Francję, Niemcy i Wielką Brytanię. Współpraca ma zapewnić by region był „free and open” lub – jak określa to nowa administracja amerykańska – „secure and prosperous[2]”.

Działania na rzecz rozwoju współpracy i asertywnej odpowiedzi na wyzwania ze strony Chin, a także Rosji napotykają na trudności. Mają one różny charakter i źródła; pochodzą one ze strony strategicznych rywali, ale i z „wnętrza” współpracy. Ich źródłem mogą być działania uczestników. Takie działania mogą być inspirowane przez Chiny lub Rosję a co najmniej spotykać się z przyjazna reakcją z ich strony.

Niewyobrażalne skutki średnio- i długoterminowe dla współpracy może mieć realizacja zakupu przez Indie od Rosji 5 zestawów systemu obrony przeciwlotniczej i przeciwrakietowej „S-400 (Triumf)”[3]. Umowa została zawarta w listopadzie 2018 r. w trakcie wizyty w Delhi Prezydenta V. Putina; wizyta i umowa zostały natychmiast wykorzystane przez Rosję – Putin ogłosił ją w trakcie spotkania BRICS[4]. Pierwsza wpłata w wysokości 800 mln USD nastąpiła w 2019 r. a początek realizacji kontraktu ma nastąpić do końca 2021 r.[5]. W przypadku zakupu, a w praktyce uruchomienia systemu „S-400”, Indie zostaną objęte amerykańskimi sankcjami[6], tak jak miało to miejsce w reakcji na zakup systemu przez Turcję (członka NATO)[7]. Reakcję amerykańską (w postaci sankcji) dopełni natychmiastowe przerwanie współpracy wojskowej szczególnie wspólnych manewrów (z USA, członkami NATO i sojusznikami) ze względu na bezpośrednie zagrożenie rozpoznaniem („nauczeniem się) przez „S-400” systemów bojowych samolotów F-35 JSF (Joint Strike Fighter)[8]. Sekretarz Obrony USA Lloyd Austin publicznie uprzedził rząd indyjski o tym scenariuszu na konferencji prasowej (27 lutego 2021 r.) w trakcie oficjalnej wizyty w Indiach[9]. Sekretarz Austin – w odpowiedzi na pytanie dziennikarza – upublicznił treść rozmowy z Rajnathem Singhiem Ministrem Obrony Indii, równocześnie demonstrując pogłębioną współpracę administracji Prezydenta J. Bidena i izby wyższej legislatywy; zapowiedź sankcji zawarł bowiem senator Bob Menedez, przewodniczący senackiej Komisji spraw zagranicznych w upublicznionym liście do Sekretarza Obrony. Wypowiedź Austina i przebieg wizyty nie są przeszkodą we współpracy – a jedynie uprzedzają o zagrożeniu – od zawarcia umowy Indie pogłębiły i poszerzyły współpracę wojskową z USA (i Izraelem) również w zakresie zakupów uzbrojenia zaś sam zakup nie uruchomi reakcji USA (dopiero uruchomienie systemu). Indie mają możliwość rewizji polityki. Na rzecz rewizji przemawia współpraca z sojusznikami z zachodniej hemisfery oraz stosunki z Chinami. Kompromis jest możliwy m.in. w konsekwencji odsprzedania systemu państwu/om trzeciemu/m (albo USA). 

 Autor: prof. dr hab. Jerzy Menkes

---

[1] 12 marca 2021 uczestnicy Quad odbyli spotkanie „na szczycie” (jako takie zostało oficjalnie ogłoszone) z udziałem prezydentów USA: Joe Biden i Indii: Narendra Modi oraz premierów Australii: Scott Morrison i Japonii: Suga Yoshihide; szerzej Our four nations are committed to a free, open, secure and prosperous Indo-Pacific region.The Washington Post March 13, 2021 https://www.washingtonpost.com/opinions/2021/03/13/biden-modi-morrison-suga-quad-nations-indo-pacific/

Spotkanie na „szczycie” nadało regularny i formalny charakter instytucji Quad jako filaru współpracy pomiędzy uczestnikami; tak prof. Rory Medcalf, w tekście podpisanym jako Head National Security Colege (a więc stanowiącym półoficjalny wyraz stanowiska rządu Australii); R. Medcalf, The Quad has seen off the sceptics and it’s here to stay. Australian National University. News 16 March 2021 https://nsc.crawford.anu.edu.au/department-news/18586/quad-has-seen-sceptics-and-its-here-stay.

[2] Szerzej D. Grossman Biden Administration Could Benefit from Keeping an Indo-Pacific Focus. November 30, 2020 https://www.rand.org/blog/2020/11/biden-administration-could-benefit-from-keeping-an.html; S. Strangio, Is Biden Preparing to Tweak the Indo-Pacific Strategy? A shift in language may signal some changes to the Trump administration’s headline Asia policy. The Diplomat November 20, 2020 https://thediplomat.com/2020/11/is-biden-preparing-to-tweak-the-indo-pacific-strategy/

[3] Producentem system jest “Rostec” rozwijający konstrukcję “S-300” opracowana przez Ałmaz-Antiej.

[4] Szerzej B. Kuchay, India ‘makes advance payment’ for Russian S-400 missile system. AlJazeera 18 Nov 2019

  https://www.aljazeera.com/news/2019/11/18/india-makes-advance-payment-for-russian-s-400-missile-system (dostęp: 21.03.2021).

[5] Za kwotę 5,5 mld USD; szerzej S. Miglani, Exclusive: India's friction with U.S. rises over planned purchase of Russian S-400 defence systems. Reuters January, 15, 2021 https://www.reuters.com/article/us-india-usa-missiles-exclusive-idUSKBN29K2DO (dostęp: 21.03.2021).

[6] Reakcję amerykańską narzuca egzekutywie Section 231 CAATSA (Countering America's Adversaries Through Sanctions Act); istnieje możliwość nieuruchomienia sankcji w przypadku kiedy po zakupie system nie jest uruchomiony (jak miało to miejsce w przypadku zakupu przez Grecję starszego systemu „S-300”) albo wykorzystywany incydentalnie.

[7] Szerzej P. Iddon, Is India’s Russian S-400 Missile Deal Comparable To Turkey’s Troubled Procurement? Forbes Jan 27, 2021 https://www.forbes.com/sites/pauliddon/2021/01/27/how-analogous-is-indias-russian-s-400-missile-deal-with-turkeys-troubled-procurement/ (data dostępu: 21.03.2021).

[8] Indie nie uczestniczą w programie budowy tego samolotu tzn. w F-35 fighter jet programme.

[9] Szerzej L. Seligman, Austin hints India’s purchase of Russian missile system could trigger sanction. Politico 03/20/2021 https://www.politico.com/news/2021/03/20/lloyd-austin-india-sanctions-s400-missile-477304 (data dostępu: 21.03.2021)

Sankcje USA wobec Rosji w reakcji na zastosowanie broni chemicznej

Departament Stanu USA uznał, że rząd Rosji ponosi odpowiedzialność za atak przeprowadzony na byłego agenta rosyjskich służb Siergieja Skripala i jego córkę Julię w Salisburgy (UK) w marcu 2018 roku. Do ataku zastosowano środek chemiczny Novichok. Tym samym Rosję uznano winną pogwałcenia Konwencji o zakazie broni chemicznej CWC (DoS, U.S. Sanctions and Other Measures Imposed on Russia in Response to Russia’s Use of Chemical Weapons). 

Odpowiednio, Directorate of Defence Trade Controls (działający w ramach Departamentu) wydał oświadczenie o nałożeniu na Rosję sankcji handlowych w zakresie eksportu broni. Ponadto, zgodnie z oświadczeniem DoS, wstrzymane mogą zostać m.in. pomoc udzielana Rosji (za wyjątkiem pilnej pomocy humanitarnej oraz w zakesie żywności i rolnictwa) czy finansowanie sprzedaży broni. Jednak napojtężniejszym środkiem zasugerowanym przez DoS może być odcięcie Rosji od dostępu do kredytów, gwarancji kredytowych oraz wszelkiej innej pomocy finansowej ze stron amerykańskich agencji rządowych. W rezultacie inwestorzy prewencyjnie zaczęli wyprzedawać rosyjskie obligacje (Bloomberg, Russian Bonds Slump as ‘Nuclear Option’ of Debt Sanctions Raised). Bezpośrednią konsekwencją amerykańskich zapowiedzi był wzrost kosztów długu o przeszło 6,6%.

Straszak w postaci zakazu inwestycji w rosyjskie obligacje jest tym skuteczniejszy, że w 2019 r. USA zastosowały już podobne sankcje, wówczas wobec rosyjskich euroobligacji ttzn. obligacji nie denominowanych w Rublach (US DoT, Treasury Announces Sanctions under the Chemical and Biological Weapons Control and Warfare Elimination Act). 

Fatou Bensouda rozpoczyna postępowanie przygotowawcze odnośnie sytuacji Palestyny

 Informowaliśmy niedawno o decyzji wydanej przez Międzynarodowy Trybunał Karny 5 lutego 2021 roku, w której Izba zdecydowała, że trybunał może objąć jurysdykcją karną zbrodnie popełnione  na terytorium Palestyny włączając w to Gazę, Zachodni Brzeg i wschodnią Jerozolimę. 

Wczoraj Prokurator Bensouda poinformowała o rozpoczęciu postępowania odnośnie sytuacji Palestyny.

Dochodzenie obejmie przestępstwa podlegające jurysdykcji Trybunału, które rzekomo zostały popełnione w od 13 czerwca 2014 r., decyzja o wszczęciu dochodzenia jest następstwem trwającego prawie 5 lat  badania wstępnego podjętego przez Biuro Prokurator Bensoudy.

Wczorajsza decyzja już spotkała się z wielką krytyką. Nie może oczywiście dziwić krytyczne podejście do tej decyzji Netanjahu, który nazywa decyzję szczytem antysemityzmu i hipokryzji (zobacz np. tu ), ale już do stanowiska Stanów Zjednoczonych trzeba podejść bardzo krytycznie. To nie jest nawet ciche wsparcie dla Izraela, ale potwierdzenie słuszności inicjatyw podjętych przez Trumpa i jego administrację! Tony Blinken, po którym oczekiwano powrotu Stanów Zjednoczonych na ścieżkę praw człowieka i szacunku dla międzynarodowego wymiaru sprawiedliwości oznajmił wczoraj, że Stany Zjednoczone są krytyczne wobec postępowania trybunału odnośnie sytuacji Palestyny i w  związku z tym potwierdził silne zaangażowanie w te kwestie (zobacz tu ). Może to oznaczać, że nadal zostaną utrzymane sankcje nałożone na personel MTK. 

Co prawda nie na długo. Już 16 czerwca stanowisko obejmie nowy Prokurator i wtedy konieczne będzie i tak przyjrzenie się sankcjom i podjęcie decyzji czy nałożyć je także na nowego prokuratora MTK. 

Tymczasem wczorajsza reakcja Blinkena może być uznana za prężenie muskułów, aby wesprzeć Izrael, bo Trybunału administracja USA już bardziej zrazić chyba nie może. 

Z drugiej strony USA i Izrael nie działają w próżni - świat nie przygląda się bezczynnie tej krótkowzrocznej polityce obu państw, i krytycznie podchodzi do kwestii sankcji nałożonych na personel MTK, ma to między innymi odzwierciedlenie w apelu, będącym także  jasnym sprzeciwem wobec amerykańskiej polityki, przyjętym przez kilkadziesiąt międzynarodowych organizacji (a który umieszczono na stronie Human Rights Watch). 

Ngozi Okonjo-Iweala bliska objęcia sterów Światowej Organizacji Handlu

Była minister finansów Nigerii, Ngozi Okonjo-Iweala, jest już nieomal pewna nominacji na stanowisko Dyrektor Generalnej Światowej Organizacji Handlu (WTO). Stało się tak w związku z wycofaniem z wyścigu drugiej finalistki, koreańskiej minister handlu, Yoo Myung-hee (NYT, Ngozi Okonjo-Iweala Set to Become W.T.O.’s First Female Leader).

Ponieważ DG WTO wybierany jest w drodze konsensusu, szczególnie istotne było poparcie ze strony nowej administracji USA. Normalnie nie byłoby to zaskakujące zważywszy na fakt, że Okonjo-Iweala posiada również obywatelstwo USA. Jak jednak pisaliśmy w listopadzie ubiegłego roku, to właśnie głosy USA i Korei - w opozycji do pozostałych członków Organizacji - wstrzymały wybór następczyni Roberta Azevêdo. Ten ostatni podał się do dymisji ze względów osobistych w maju ub.r.

Tym samym stanowisko Dyrektor Generalnej WTO pierwszy raz przypadnie Afrykance. Będzie to również pierwsza kobieta piastująca ten urząd, co zbiega się w czasie z kadencjami kobiet na czele innych najważniejszych międzynarodowych organizacji gospodarczych:  Kristalina Georgieva jest Prezesem Międzynarodowego Funduszu Walutowego a Christine Lagarde kieruje Europejskim Bankiem Centralnym (a także Ursula von der Leyen będąca przewodniczącą Komisji Europejskiej).

Immunitet jurysdykcyjny państwa a nazistowskie grabieże sztuki

 

 Średniowieczny krucyfiks stanowiący część tzw. Skarbu Welfów, Muzeum im. Bodego, Berlin
Źródło: https://en.wikipedia.org/wiki/Guelph_Treasure#/media/File:Welfenkreuz_Vorderseite_detail_1_KGM.jpg

W środę, 3 lutego, Sąd Najwyższy USA orzekł w sprawie Niemcy przeciwko Philipp. Dotyczy ona kwestii jurysdykcji sądów amerykańskich w sprawach majątkowych wnoszonych przez osoby prywatne przeciwko obcym państwom na podstawie federalnych przepisów o immunitecie jurysdykcyjnym państwa Foreign SovereignImmunities Act (FSIA) z 1976 r. Chodzi tu mianowicie o wyjątek od generalnej ochrony immunitetowej przyznanej przez FSIA obcym państwom na terytorium USA, tj. o pozwy, których przedmiotem jest wywłaszczenie lub odebranie mienia dokonane z naruszeniem prawa międzynarodowego (zob. 28 U.S.C. § 1605 (a)(3)). W omawianej sprawie przedmiotem sporu są roszczenia trzech spadkobierców żydowskich antykwariuszy z Frankfurtu, którzy w 1935 r. zostali zmuszeni przez nazistów do sprzedaży na rzecz państwa pruskiego 42 niezwykle cennych dzieł sztuki, stanowiących część słynnego Skarbu Welfów (zbiorów średniowiecznej sztuki kościelnej, która pierwotnie znajdowała się w katedrze w Brunszwiku). Część antykwariuszy wyemigrowało z Trzeciej Rzeszy, część zginęła podczas II wojny światowej. Zbiory zakupione za 1/3 wartości znajdują się obecnie w Muzeum im. Bodego w Berlinie i są wyceniane na 250 milionów dolarów. Powodowie, z których dwaj to obywatele USA, podejmowali w RFN bezskuteczne próby unieważnienia sprzedaży z 1935 r. i odzyskania własności spornych dzieł sztuki. Zwrócili się zatem do sądów amerykańskich, wnosząc pozew przeciwko RFN, w którym żądali wypłaty odszkodowania w wysokości 250 milionów dolarów, w zamian za ich zgodę na pozostawienie dzieł w zbiorach publicznych. Powoływali się przy tym na cytowane przepisy FSIA, odmawiające immunitetu jurysdykcyjnego obcemu państwu w sprawach dotyczących wywłaszczenia dokonanego z pogwałceniem prawa międzynarodowego, za które uznaje się akty ludobójstwa dokonane przez partię nazistowską podczas II wojny światowej. W zeszłą środę, Sąd Najwyższy uznał jednak, iż przepisy te nie odnoszą się do aktów wywłaszczenia dokonywanych przez obce państwo wobec mienia należącego do jego własnych obywateli. Tym samym, ocena takich działań obcych państw nie leży w kognicji sądów amerykańskich.

Sędziowie Joan E. Donoghue i Kirill Gevorgian na czele Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości

Zgromadzenie sędziów Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości wybrało pochodzącą z USA Joan E. Donoghue na prezesa Trybunału. Nowym w-ce prezesm MTSu został Rosjanin Kirill Gevorgian. 

Po wyborze w listopadzie 2020 r. 5 sędziów, aktualny skład MTS wygląda następująco:

• President Joan E. Donoghue (United States of America) 
• Vice-President Kirill Gevorgian (Russian Federation) 
• Peter Tomka (Slovakia) 
• Ronny Abraham (France) 
• Mohamed Bennouna (Morocco) 
• Antônio Augusto Cançado Trindade (Brazil) 
• Abdulqawi Ahmed Yusuf (Somalia) 
• Xue Hanqin (China) 
• Julia Sebutinde (Uganda) 
• Dalveer Bhandari (India) 
• Patrick Lipton Robinson (Jamaica) 
• James Richard Crawford (Australia) 
• Nawaf Salam (Lebanon) 
• Iwasawa Yuji (Japan) 
• Georg Nolte (Germany)

USA: przegląd sankcji wobec MTK i chińskich spółek technologicznych

Wczoraj informowaliśmy o zapowiedzi administracji USA doraźnego utrzymania sankcji nałożonych na Iran. Z kolejnych oświadczeń dowiedzieliśmy się, że nowa administracja dokona "gruntownego przeglądu" sankcji wobec funkcjonariuszy Międzynarodowego Trybunału Karnego (Reuters, Biden administration to review sanctions on International Criminal Court officials). Na złagodzenie amerykańskiego kursu na razie nie mogą natomiast liczyć chińskie spółki technologiczne, w szczegóności Huawei (Reuters, Biden Commerce nominee vows to protect U.S. networks from Huawei, ZTE).

Gubernator Gina Raimondo, kandydatka na Sekretarza Stanu, Boston Globe

Zob. nasze ostatnie posty dot.

• sankcji wobec MTK tu czy tu
• sankcji wobec chińskich spółek technologicznych Huawei i Sojuszu Pięciorga Oczu, TikTok czy Grindera.

Administracja Bidena utrzymuje sankcje przeciwko Iranowi

Tak jak pisaliśmy ostatnio w kontekście końcówki prezydentury Trumpa, warto w najbliższych tygodniach uważniej przyglądać się polityce zagranicznej USA. W ten sposób powinniśmy poznać założenia strategicznej nowej administracji. 

Sekretarz Stanu Antony J. Blinken, DoS

Do oświadczeń, których doniosłość może wykraczać dalece poza ich bezpośrednie przesłanie, zaliczyć zapewne należy wystąpienie Sekretarza Stanu Antony J. Blinkena, który zapowiedział utrzymanie sankcji wobec Iranu. Blinken zasugerował, że sankcje zostaną zniesione dopiero po zaprzestaniu przez Iran dalszych naruszeń porozumienia nuklearnego (JCPOA).

Nowe podejście USA ma rzekomo służyć jako platforma do multilateralnej współpracy w tym zakresie. Jakkolwiek zakrawa to na kpinę ze pozostałych stron JCPOA i z ONZ, z pewnością warto śledzić bieg wydarzeń zarówno ze względu na relacje z Iranem jak i szerzej stosowanie amerykańskich sankcji.

Czarne chmury wokół sztabu Trumpa: Chiny nakładają sankcje na urzędników odchodzącej administracji USA

Podczas gdy administracja ustępującego prezydenta zajęta była utrwalaniem dorobku politycznego (nasz post dot. aspektów międzynarodowych), sam Donald Trump zabezpieczaniem własnej sytuacji m.in. sprawdzając możliwości udzielenia ex ante prawa łaski członkom rodziny (NYT, Trump Has Discussed With Advisers Pardons for His 3 Eldest Children and Giuliani) a w ostatnich godzinach korzystając z tego uprawnienia przeszło 70 raz m.in. wobec bliskich współpracowników (BBC, Trump pardons dozens in final hours, including ex-aide Steve Bannon). Był zresztą w tym działaniu konsekwentny (BBC, Trump pardons Paul Manafort, Roger Stone and Charles Kushner). O ile wątpliwym jest aby te doraźne działania w pełni wyłączyły Trumpa z odpowiedzialności za działania realizowane w ostatnich latach, o tyle pierwszy ruch wymierzony w sojuszników byłego prezydenta jest pewnym zaskoczeniem.

Już w dniu zaprzysiężenia prezydenta Joe Bidena sankcje na 28 urzędników poprzedniej administracji nałożyły Chiny (Ministry of Foreign Affairs of PRC, Foreign Ministry Spokesperson Announces Sanctions on Pompeo and Others). Zakaz wstępu do Chin oraz prowadzenia działalności biznesowej objął m.in. byłego Sekretarzu Stanu Mikea Pompeo, doradcę ds. bezpieczeństwa Johna Boltona, czy bliskiego współpraownka Steeva Bannona (beneficjenta ww. seryjnego prawa łaski). 

Nowa rzecznik prasowa Rady Bezpieczeństwa Narodowego określiła chińskiej sankcje mianem cynicznych i bezproduktywnych (DW, China sanctions Pompeo, Trump officials over Xinjiang statements). 

Zob. również: post nt. nakazów areszesztowania Trumpa wydanych przez Irak i Iran.