Guest post: Czy NATO i UE są „wspólnotą bezpieczeństwa”?

 

W ostatni piątek (27 marca br.) naczelni dowódcy sił zbrojnych Australii, Danii, Grecji, Holandii, Japonii, Kanady, Korei Pd., Niemiec, Wielkiej Brytanii, Włoch i USA wystosowali „Wspólne oświadczenie[1]” poniższej treści:

„Jako Szefowie Obrony potępiamy użycie śmiercionośnej siły przeciwko nieuzbrojonym ludziom przez Siły Zbrojne Związku Myanmar i związane z nimi służby bezpieczeństwa.  Profesjonalne wojsko przestrzega międzynarodowych standardów postępowania i jest odpowiedzialne za ochronę - a nie krzywdzenie - ludzi, którym służy.  Wzywamy Siły Zbrojne Myanmaru do zaprzestania przemocy i pracy nad przywróceniem szacunku i wiarygodności wśród mieszkańców Myanmaru, które utraciły w wyniku swoich działań”.

Zamachem stanu i krwawymi represjami przeciwko Birmańczykom kieruje głównodowodzący generał Min Aung Hlang[2].

Pod „Oświadczeniem” podpisali się naczelni dowódcy, tylko, niektórych państw członkowskich Sojuszu Północnoatlantyckiego, UE oraz strategicznych sojuszników z regionu Indo-Pacific. Wcześniej z podobnymi oświadczeniami wystąpili najwyżsi dowódcy Indonezji i Singapuru.

Brak podpisów pod Oświadczeniem naczelnych dowódców sił zbrojnych pozostałych państw-członków Sojuszu i UE wskazuje albo na nieprzyjęcie zaproszenia do podpisania, czyli niepodzielanie przez nich oceny czynów – wartości leżących u podstaw Traktatu waszyngtońskiego albo na niezaproszenie (nieznanej) grupy państw do współpracy. Każda, z tych, możliwość dowodzi osłabienia wewnętrznej spójności Sojuszu i UE.

 

 Prof. dr hab. Jerzy Menkes

---

[1] https://www.defense.gov/Newsroom/Releases/Release/Article/2552778/joint-statement-of-chiefs-of-defense-condemning-military-sponsored-violence-in/

[2] https://www.defense.gov/Explore/News/Article/Article/2552774/international-chiefs-of-defense-condemn-use-of-lethal-force-in-burma/

Guest Post: Zagrożenia na drodze budowy instytucji „takiej jak NATO”

 

Zagrożenia na drodze budowy instytucji „takiej jak NATO”

Elementem zmiany w stosunkach międzynarodowych jest, relatywny, wzrost znaczenia regionu Indo-Pacific. Pośrednim dowodem zmiany jest tempo podjęcia i intensywność kontaktów z państwami regionu ze strony nowej administracji amerykańskiej. Zarówno w postaci „szczytu” prezydentów i premierów (w formule wirtualnej)[1] jak i wizyty (realne) sekretarzy spraw zagranicznych (A. Blinken) i obrony (L. Austin).

Nowym elementem w regionie jest dążenie państw do zmiany formuły współpracy od „piasty(USA) – szprychy(alianci)” do zinstytucjonalizowanej, wielostronnej. W ramach współpracy: Australia, Indie, Japonia i USA budowane są: - DSD (Democratic Security Diamond) i Quad 2.0 (Quadrilateral Security Dialogue). DSD jest instytucją współpracy polityczno-społeczną zaś Quad 2.0 polityczną-wojskową; ta „specjalizacja” jest umowna-niesformalizowana. Quad 2.0 stopniowo jest poszerzana w formule Quad+ o państwa regionu i zachodnich aliantów: Francję, Niemcy i Wielką Brytanię. Współpraca ma zapewnić by region był „free and open” lub – jak określa to nowa administracja amerykańska – „secure and prosperous[2]”.

Działania na rzecz rozwoju współpracy i asertywnej odpowiedzi na wyzwania ze strony Chin, a także Rosji napotykają na trudności. Mają one różny charakter i źródła; pochodzą one ze strony strategicznych rywali, ale i z „wnętrza” współpracy. Ich źródłem mogą być działania uczestników. Takie działania mogą być inspirowane przez Chiny lub Rosję a co najmniej spotykać się z przyjazna reakcją z ich strony.

Niewyobrażalne skutki średnio- i długoterminowe dla współpracy może mieć realizacja zakupu przez Indie od Rosji 5 zestawów systemu obrony przeciwlotniczej i przeciwrakietowej „S-400 (Triumf)”[3]. Umowa została zawarta w listopadzie 2018 r. w trakcie wizyty w Delhi Prezydenta V. Putina; wizyta i umowa zostały natychmiast wykorzystane przez Rosję – Putin ogłosił ją w trakcie spotkania BRICS[4]. Pierwsza wpłata w wysokości 800 mln USD nastąpiła w 2019 r. a początek realizacji kontraktu ma nastąpić do końca 2021 r.[5]. W przypadku zakupu, a w praktyce uruchomienia systemu „S-400”, Indie zostaną objęte amerykańskimi sankcjami[6], tak jak miało to miejsce w reakcji na zakup systemu przez Turcję (członka NATO)[7]. Reakcję amerykańską (w postaci sankcji) dopełni natychmiastowe przerwanie współpracy wojskowej szczególnie wspólnych manewrów (z USA, członkami NATO i sojusznikami) ze względu na bezpośrednie zagrożenie rozpoznaniem („nauczeniem się) przez „S-400” systemów bojowych samolotów F-35 JSF (Joint Strike Fighter)[8]. Sekretarz Obrony USA Lloyd Austin publicznie uprzedził rząd indyjski o tym scenariuszu na konferencji prasowej (27 lutego 2021 r.) w trakcie oficjalnej wizyty w Indiach[9]. Sekretarz Austin – w odpowiedzi na pytanie dziennikarza – upublicznił treść rozmowy z Rajnathem Singhiem Ministrem Obrony Indii, równocześnie demonstrując pogłębioną współpracę administracji Prezydenta J. Bidena i izby wyższej legislatywy; zapowiedź sankcji zawarł bowiem senator Bob Menedez, przewodniczący senackiej Komisji spraw zagranicznych w upublicznionym liście do Sekretarza Obrony. Wypowiedź Austina i przebieg wizyty nie są przeszkodą we współpracy – a jedynie uprzedzają o zagrożeniu – od zawarcia umowy Indie pogłębiły i poszerzyły współpracę wojskową z USA (i Izraelem) również w zakresie zakupów uzbrojenia zaś sam zakup nie uruchomi reakcji USA (dopiero uruchomienie systemu). Indie mają możliwość rewizji polityki. Na rzecz rewizji przemawia współpraca z sojusznikami z zachodniej hemisfery oraz stosunki z Chinami. Kompromis jest możliwy m.in. w konsekwencji odsprzedania systemu państwu/om trzeciemu/m (albo USA). 

 Autor: prof. dr hab. Jerzy Menkes

---

[1] 12 marca 2021 uczestnicy Quad odbyli spotkanie „na szczycie” (jako takie zostało oficjalnie ogłoszone) z udziałem prezydentów USA: Joe Biden i Indii: Narendra Modi oraz premierów Australii: Scott Morrison i Japonii: Suga Yoshihide; szerzej Our four nations are committed to a free, open, secure and prosperous Indo-Pacific region.The Washington Post March 13, 2021 https://www.washingtonpost.com/opinions/2021/03/13/biden-modi-morrison-suga-quad-nations-indo-pacific/

Spotkanie na „szczycie” nadało regularny i formalny charakter instytucji Quad jako filaru współpracy pomiędzy uczestnikami; tak prof. Rory Medcalf, w tekście podpisanym jako Head National Security Colege (a więc stanowiącym półoficjalny wyraz stanowiska rządu Australii); R. Medcalf, The Quad has seen off the sceptics and it’s here to stay. Australian National University. News 16 March 2021 https://nsc.crawford.anu.edu.au/department-news/18586/quad-has-seen-sceptics-and-its-here-stay.

[2] Szerzej D. Grossman Biden Administration Could Benefit from Keeping an Indo-Pacific Focus. November 30, 2020 https://www.rand.org/blog/2020/11/biden-administration-could-benefit-from-keeping-an.html; S. Strangio, Is Biden Preparing to Tweak the Indo-Pacific Strategy? A shift in language may signal some changes to the Trump administration’s headline Asia policy. The Diplomat November 20, 2020 https://thediplomat.com/2020/11/is-biden-preparing-to-tweak-the-indo-pacific-strategy/

[3] Producentem system jest “Rostec” rozwijający konstrukcję “S-300” opracowana przez Ałmaz-Antiej.

[4] Szerzej B. Kuchay, India ‘makes advance payment’ for Russian S-400 missile system. AlJazeera 18 Nov 2019

  https://www.aljazeera.com/news/2019/11/18/india-makes-advance-payment-for-russian-s-400-missile-system (dostęp: 21.03.2021).

[5] Za kwotę 5,5 mld USD; szerzej S. Miglani, Exclusive: India's friction with U.S. rises over planned purchase of Russian S-400 defence systems. Reuters January, 15, 2021 https://www.reuters.com/article/us-india-usa-missiles-exclusive-idUSKBN29K2DO (dostęp: 21.03.2021).

[6] Reakcję amerykańską narzuca egzekutywie Section 231 CAATSA (Countering America's Adversaries Through Sanctions Act); istnieje możliwość nieuruchomienia sankcji w przypadku kiedy po zakupie system nie jest uruchomiony (jak miało to miejsce w przypadku zakupu przez Grecję starszego systemu „S-300”) albo wykorzystywany incydentalnie.

[7] Szerzej P. Iddon, Is India’s Russian S-400 Missile Deal Comparable To Turkey’s Troubled Procurement? Forbes Jan 27, 2021 https://www.forbes.com/sites/pauliddon/2021/01/27/how-analogous-is-indias-russian-s-400-missile-deal-with-turkeys-troubled-procurement/ (data dostępu: 21.03.2021).

[8] Indie nie uczestniczą w programie budowy tego samolotu tzn. w F-35 fighter jet programme.

[9] Szerzej L. Seligman, Austin hints India’s purchase of Russian missile system could trigger sanction. Politico 03/20/2021 https://www.politico.com/news/2021/03/20/lloyd-austin-india-sanctions-s400-missile-477304 (data dostępu: 21.03.2021)

Guest Post: Turcja została objęta amerykańskimi i europejskimi sankcjami

USA uruchomiły w stosunku do Turcji działanie sankcji nałożonych w ramach Countering America’s Adversaries Through Sanctions Act. Przedmiotowa decyzja administracji zaskoczyła wielu obserwatorów; zakładali oni, że Prezydent Trump wstrzymuje ich wdrożenie mając jednak świadomość, że sankcje wejdą w życie, automatycznie, w 2021 (zobacz tu) .

Sankcjami została objęta, przede wszystkim, agencja rządowa Defence Industries (powołana do zakupów sprzętu i wyposażenia wojskowego) oraz wysocy funkcjonariusze administracji[1]. W ramach sankcji oprócz – wcześniejsze – wykluczenie Turcji z programu F-35 zostało uzupełnione o zakaz udzielania licencji eksportowych, pożyczek oraz kredytów na zakupy dokonywane przez Defence Industries oraz blokadę osobistych aktywów znajdujących się pod jurysdykcją amerykańską oraz zakaz wjazdu na terytorium USA objętych sankcjami funkcjonariuszy.

Guest post: Zasada „równości wobec prawa” (art. 2 Karty NZ) w praktyce Zgromadzenia Ogólnego NZ

 Zasada „równości wobec prawa” (art. 2 Karty NZ) w praktyce Zgromadzenia Ogólnego NZ

27/XII ZO NZ uchwaliło Rezolucję „Problem of the militarization of the Autonomous Republic of Crimea and the city of Sevastopol, Ukraine, as well as parts of the Black Sea and the Sea of Azov” (A/75/29). W jej tekście potwierdzono uznanie, że Federacja Rosyjska jest „okupantem” i wezwano ją do „natychmiastowego, całkowitego i bezwarunkowego wycofania swoich sił wojskowych z Krymu i bezzwłocznego zakończenia tymczasowej okupacji terytorium Ukrainy”.

Za przyjęciem Rezolucji głosowały 63 państwa, przeciwko 17, od głosu wstrzymały się 62.

 1/XII ZO NZ przyjęło 5 rezolucji obejmujących kwestie: Palestyny[1] i Bliskiego Wschodu. W Rezolucji "Peaceful settlement of the question of Palestine" (A/75/L.34). ZO wezwało do „nieuznawania żadnych zmian granic …, poza zmianami uzgodnionymi przez strony w drodze negocjacji”.

Za przyjęciem Rezolucji głosowały 145 państw, przeciwko 7, od głosu wstrzymało się 9.

Nad przyjęciem Rezolucji odbyto głosowanie „imienne”; w gronie państw głosujących „za” była Rosja (!- J.M.[2]), przeciwko, m.in., Australia, Kanada, Izrael, Stany Zjednoczone, wśród wstrzymujących się była, m.in., Brazylia i Republika Południowej Afryki (https://www.un.org/press/en/2020/ga12292.doc.htm).

Guest post: Stosunki USA-Tajwan

 

Administracja amerykańska zintensyfikowała kontakty z Tajwanem. W sierpniu wizytę na Tajwanie złożył Minister zdrowia Alex M. Azar II, we wrześniu wiceminister spraw zagranicznych Keith Krach (odpowiedzialny za stosunki gospodarcze, energię i środowisko), a pod koniec listopada z wizytą przebywał wiceadmirał Michael Studeman (czego USA oficjalnie nie potwierdziły). Studeman jest „dwugwiazdkowym” admirałem nadzorującym wywiad w dowództwie Indo-Pacyfiku, szefem J2 (https://www.japantimes.co.jp/news/2020/11/23/asia-pacific/politics-diplomacy-asia-pacific/taiwan-us-official-visit/). Ranga wizyty Studemana jest  bezprecedensowa[1] (jeśli takie wizyty były wcześniej, to informacje nie przedostały się na zewnątrz). Wizyta ta znacząco podnosi poziom kontaktów wojskowo-politycznych USA-Tajwan; w ostatnich 4 latach z wizytami na Tajwanie przebywali jedynie „jednogwiazdkowi” admirałowie.

Wiadomość o wizycie Giny Haspel – szefowej CIA została oficjalnie zdementowana przez władze Tajwanu (https://www.taipeitimes.com/News/taiwan/archives/2020/11/23/2003747430).

Do końca roku planowana jest jeszcze wizyta Andrew Wheelera z Agencji Ochrony Środowiska.

Wizyty są elementem szerszej współpracy obejmującej m.in. sprzedaż uzbrojenia. Formalnie amerykańską wizytą najwyższej rangi na Tajwanie – od 1979 roku – była wizyta „pełnego” ministra Azar’a.

Istotnym faktem politycznym było dodanie, przez Departament Stanu, dodatkowej wagi wizycie Krach’a. Formalnie miał on uczestniczyć w uroczystościach pośmiertnego uhonorowania Prezydenta Lee, jednak Departament Stanu podkreślił, że Lee przeprowadził Tajwan od „dyktatury do demokracji”.  

Każdorazowo wizyty spotykały się z wrogą reakcją Chin (kontynentalnych), m.in. w postaci wysyłania bojowych grup myśliwców (np. samolotów przeznaczonych do zwalczania łodzi podwodnych) w okolice Tajwanu. W oficjalnej reakcji na wizytę Studemmana rzecznik prasowy chińskiego ministerstwa spraw zagranicznych zapowiedział, że Chiny „take necessary and justified response in accordance with the development of the situation” oraz „We urge the U.S. to recognize the highly sensitive nature of the Taiwan question, abide by the one-China principle and three joint communiques and stop any official ties and military contacts with Taiwan,” (https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-11-23/u-s-navy-rear-admiral-on-surprise-visit-to-taiwan-reuters-says).

Wizyty wpisują się w politykę USA ustanowienia „nowego dialogu gospodarczego” z Tajwanem (https://www.ait.org.tw/remarks-by-david-r-stilwell-assistant-secretary-of-state-for-east-asian-and-pacific-affairs-at-the-heritage-foundation-virtual/),  jak również uzupełniają współpracę wojskową realizowaną w ramach ożywiania współpracy na mocy Ustawy o stosunkach z Tajwanem – Taiwan Relations Act z 1979 r. (https://www.state.gov/The-United-States-Taiwan-and-the-World-Partners-for-Peace-and-Prosperity/).

Po stronie Tajwanu formułowane są dalej idące oczekiwania w postaci pełnego nawiązania stosunków dyplomatycznych. Z taką ponadpartyjną inicjatywą wystąpił w październiku br. tajwański parlament (https://www.taiwannews.com.tw/en/news/4024401). W dwóch rezolucjach legislatywa wyraziła oczekiwanie powrotu do pełnych stosunków dyplomatycznych USA-Tajwan, podniesienia poziomu współpracy obronnej w obliczu wzrostu zagrożenia ze strony Chin oraz przerwania izolacji międzynarodowej Tajwanu.  

Komentarz: Ożywienie i wzmocnienie stosunków amerykańskich z Tajwanem można postrzegać dwojako: 1) można w tym widzieć asertywną reakcję na wyzwanie, jakie Chiny rzuciły USA i ich strategicznym partnerom. Oznaczałoby to instrumentalne traktowanie Tajwanu – jako narzędzia w zestawie środków i metod polityki amerykańskiej; 2) można w tym widzieć próbę spłaty długu przez USA, przeproszenia za nieuczciwe potraktowanie, lojalnego, partnera. Kiedy (w latach 70. XX w.) kierowana przez dr Kissingera administracja Prezydenta Nixona nawiązywała stosunki z komunistycznymi Chinami, to podejmowała strategiczną grę z rywalami w „zimnej wojnie”. Od tego momentu USA miały dwie opcje w grze (współpracę z ZSRR albo Chinami) – rywale tylko jedną (współpracę z USA). To była wielka rozgrywka. Natomiast kiedy w 1979 r. administracja Prezydenta Cartera zerwała stosunki dyplomatyczne z Tajwanem po to, by nawiązać je z Chinami, to nie wynikało to z interesu politycznego, a dodatkowo zostało zrealizowane w wyjątkowo złym stylu (Tajwan został uprzedzony zaledwie na parę godzin przed). Potraktowanie Tajwanu uprawnia do analizy wiarygodności USA w relacjach partnerskich. Od 1979 r. w rezultatach amerykańskiej polityki wobec Chin widać, jak można „cnotę stracić, rubla nie zyskać”; 3) można też widzieć współwystępowanie obu czynników.

Prof. Jerzy Menkes

 

---

[1] „If it is Indopacom J2 Studeman, I know of no precedent for such a visit.” Douglas Paal b.szef Przedstawicielstwa USA na Tajwanie (https://www.aljazeera.com/news/2020/11/23/senior-us-admiral-in-unannounced-taiwan-visit-report)

Guest Post: Rządy prawa w Polsce – niezawisłość, bezstronność i niezależność sędziów

 

Rządy prawa w Polsce – niezawisłość, bezstronność i niezależność sędziów

 

Wśród dowodów na prawdziwość zarzutów o łamanie przez rząd PiS-u i jego ciała   m.in. w postaci TK Julii Przyłębskiej zasad i norm składających się na rządy prawa w tym niezawisłości, bezstronności i niezależności niektórych sędziów znacząca jest waga jednoznacznych i wyraźnych wyjaśnień sprawców kierowniczych. Taki charakter ma wypowiedź dr hab. (kandydata na profesora) Andrzeja Zybertowicza, członka formalnych i nieformalnych gremiów rządzących[1]. Wypowiadając się – 27/XI/2020 w rozmowie w RMF 24 (zobacz tu) – na temat terminu ogłoszenia orzeczenia z 22/XI/2020 w sprawie „aborcji” stwierdził:

„Po pierwsze, porażkę odnieśli ci, którzy nie wyczuli nastrojów społecznych. Bo niezależnie od tego, jak ocenimy treść tego orzeczenia, to niefortunne bez wątpienia było wydanie tego orzeczenia w takim właśnie terminie. Mam wrażenie, że to orzeczenie w tym terminie zostało wydane z powodu przestrzelenia wyobrażeń na temat stopnia konserwatyzmu społeczeństwa polskiego rzeczywistymi trendami przemian świadomości, zwłaszcza młodego pokolenia. [Nie, żebym rozumiał, co pan profesor ma na myśli mówiąc o tym. To znaczy niefortunny był termin. No, ale wie pan, politycy PiS-u odpowiedzą panu prosto - to niezależny Trybunał Konstytucyjny o tym zdecydował, przecież nie my. Teraz rzeczywiście PiS musi zjeść tę żabę. – pytanie zadał prowadzący rozmowę Andrzej Mazurek] No tak, ale Trybunał zawsze dokonuje jakiejś hierarchizacji orzeczeń. Przecież wiadomo, że polski Trybunał, jak i inne trybunały mają więcej orzeczeń do wykonania, niż realizują w danym momencie.”.

Rezygnuję z jakiegokolwiek komentarza; treść wypowiedzi jest tak jednoznaczna, że komentarz tylko osłabiłby wagę dowodu.

Prof. Jerzy Menkes

 

---

[1] Np. doradcy Prezydenta, doradca szefa BBN, etc., etc.

Guest post: Umowa o Regionalnym Wszechstronnym Partnerstwie Ekonomicznym podpisana

Podpisanie RCEP podczas wirtualnego szczytu ASEAN, LePetitJournal.

15 listopada 2020 r. na „wirtualnym” Szczycie ASEAN podpisano Umowę o otworzeniu Regionalnego Wszechstronnego Partnerstwa Ekonomiczne (RegionalComprehensive Economic Partnership  oraz Annex I, RCEP). Jest to największa – pod względem potencjału gospodarczego – w świecie umowąa ustanawiająca strefę wolnego handlu. Państwa strony RCEP wytwarzają ca 30% globalnego PKB (26, 2 bln USD), na ich terytoriach mieszka ca 30% ludności świata (2, 2 mld); potencjał ten przewyższa więc znacząco UE albo NAFTA.

Stronami  umowy jest 15 państw: Australia, Brunei, Chiny, Filipiny, Indonezja, Japonia, Kambodża, Korea Pd., Laos, Malezja, Myanmar, Nowa Zelandia, Singapur, Tajlandia, Wietnam. Negocjowanie Umowy zajęło 8 lat. Minister ds. handlu Malezji Mohamed Azmin Ali podsumowała negocjacje następująco: „After eight years of negotiating with blood, sweat and tears, we have finally come to the moment where we will seal the RCEP Agreement this Sunday (Asia-Pacific nations world’slargest trade pact RCEP)”. Premier Chin stwierdził, że podpisanie RCEP jest „zwycięstwem multilateralizmu i (idei – przyp. J.M.) wolnego handlu”, zdaniem premiera Singapuru  Umowa wzmacnia „wolny handel i współzależność (w świecie)” (Asia-Pacific Countries sign one of the largest free trade deals in history. Financial Times November 15, 2020).

Guest post: Sojusz USA-Indie w regionie Indo-Pacyfik

27 października 2020 r. USA podpisały z Indiami Umowę o wymianie i współpracy (Basic Exchange and Cooperation Agreement – BECA) Umowa jest ostatnim akordem w budowie formalno-prawnych ram więzi sojuszniczych. 

Więzi te tworzą 4 umowy; oprócz BECA są to umowy o: ogólnym bezpieczeństwie informacji wojskowych (General Security of Military Information Agreement – GSOMIA, 2002), korzystaniu z infrastruktury wojskowej na potrzeby zaopatrzenia i napraw (Logistics Exchange Memorandum of Agreement – LEMOA, 2016), zgodności i bezpieczeństwie komunikacji (Communications Compatibility and Security Agreement – COMCASA, 2018[1]). 

Oświadczenie Zarządu Grupy Polskiej ILA

Warszawa, dnia 29 czerwca 2020 r.

Zarząd Grupy Polskiej ILA

Szanowni Państwo,

Członkowie Grupy Polskiej International Law Association

Czytelnicy bloga Prawo Międzynarodowe Publiczne

Rektor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II

Rektor Uniwersytetu Rzeszowskiego

Rektor Wyższej Szkoły Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie

Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów
Rada Doskonałości Naukowej
Komisja ds. etyki w nauce PAN

Szanowni Państwo,

Na półkach księgarń znajduje się publikacja Pana Kamila Rękasa, Międzynarodowy Trybunał Prawa Morza, Wyd. Hartigramma sp. z o.o. Warszawa 2018, ISBN 978-83-62185-31-3, s. 320. Autor w Przedmowie (s. 15) informuje, że jest to monografia. Za wynik „osobistych badań nad prawem międzynarodowym” uważa „wyeksponowanie funkcjonowania i działalności sądu międzynarodowego. (…) ciekawym rozdziałem jest – Zasady Międzynarodowego Trybunału Prawa Morza, w którym dokonałem egzemplifikacji najważniejszych artykułów oraz kluczowych i wyselekcjonowanych ustępów. Przedstawiony bogaty dorobek teoretyczny i praktyczny o Międzynarodowym Trybunale Prawa Morza stanowi nie tylko uzupełnienie potrzebnej wiedzy prawniczej w zakresie prawa morza, lecz także może być pomocny dla zrozumienia spornych spraw morskich.”

Publikację otwiera „recenzja naukowa” Pana prof. nadz. dr hab. Stanisława Ślusarczyka z Wyższej Szkoły Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie (s. 11). Recenzent stwierdza, że publikacja jest monografią, realizującą zadanie naukowo-badawcze. Jego zdaniem autor „wykazał się dobrą znajomością analizowanych problemów. (…) Porusza (…) istotne problemy teoretyczne i praktyczne funkcjonowania Międzynarodowego Trybunału Prawa Morza. (…) Autor w sposób przejrzysty przedstawia (…) Na szczególna uwagę zasługuje szeroka prezentacja (…) Niewątpliwą zaletą recenzowanej książki jest jej kompletność i profesjonalizm przedstawionych zagadnień, może więc dobrze spełniać funkcję edukacyjną. Poza tym jest ona bardzo dobrze udokumentowana. Autor trafnie dobrał i dobrze wykorzystał dostępną literaturę przedmiotu. Strona formalna książki jest dobra. Język komunikatywny, odpowiadający rodzajowi opracowania i przeznaczeniu. Autor poprawnie posługuje się terminologią specjalistyczną. Całość opracowania jest na dobrym merytorycznym poziomie. Należy podkreślić autorski charakter monografii. Reasumując, wyrażam opinię, że recenzowana monografia odpowiada merytorycznym i formalnym wymogom stawianym tego typu opracowaniom”.      

Dalszy ciąg publikacji jest następujący:
- s. 16-71, „Aneks VI do Konwencji Narodów Zjednoczonych o Prawie Morza”;
- s. 72-234, „Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawie morza”;
- s. 235-310, Aneksy: I, II, III, IV, V, VII, VIII, IX oraz „Porozumienie w sprawie implementacji części XI Konwencji Narodów Zjednoczonych o Prawie Morza”;
- s. 311-320, „Bibliografia” – wskazuje źródła dokumentów.
Publikacja zawiera wyłącznie dokumenty. Nie towarzyszy im ani słowo komentarza etc., brak jest jakiekolwiek literatury. Określenie publikacji monografią, wskazanie jej wartości naukowej, wkładu autora jest bez wątpienia oszustwem. Dzięki temu oszustwu Autor ma w dorobku monografię naukową, który to fakt potwierdza recenzent naukowy. Recenzent ma w dorobku recenzję publikacji naukowej.
Autor, Pan Kamil Rękas przedstawia się jako: student prawa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego oraz historii na Uniwersytecie Rzeszowskim, zdobywca stypendiów rektora.
Recenzent, dr hab. Stanisław Ślusarczyk, stopnie doktora (1981) i dr hab. (1991) uzyskał na Wydziale Ekonomicznym UMCS, jest zatrudniony w katedrach/zakładach zarządzania/zarządzania i marketingu/marketingu. W informacjach na swój temat nie wskazuje na posiadanie jakichkolwiek kwalifikacji lub dokonań z zakresu prawa (prawa morza). Zgodnie z danymi oficjalnymi jest on ekonomistą[1].
W związku z dopuszczeniem się przez autora i recenzenta oszustw wnosimy o wszczęcie przez władze akademickie:
- Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II i Uniwersytetu Rzeszowskiego postępowania dyscyplinarnego przeciwko Panu Kamilowi Rękasowi – autorowi publikacji;
- Wyższej Szkoły Informatyki i Zarządzania z siedzibą w Rzeszowie postępowania dyscyplinarnego przeciwko Panu dr hab. Stanisławowi Ślusarczykowi, prof. WSIiZ – recenzentowi publikacji.
Jednocześnie informację o zdarzeniu (poprzez ogłoszenie niniejszego pisma) przekazujemy do wiadomości: 
- członków Grupy Polskiej Stowarzyszenia Prawa Międzynarodowego; - czytelników blogu Przegląd Prawa Międzynarodowego; 
- Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego; 
- Centralnej Komisji do Spraw Stopni Naukowych i Tytułu oraz Rady Doskonałości Naukowej;
 - Komisji ds. etyki w nauce PAN

W imieniu Zarządu Grupy Polskiej Stowarzyszenia Prawa Międzynarodowego

Przewodniczący Zarządu

prof. dr hab. Jerzy Menkes /-/

---

[1] https://nauka-polska.pl/#/profile/scientist?id=21515&_k=ntiiyb; https://wsiz.rzeszow.pl/kadra-akademicka/sslusarczyk/

Guest post: USA-WHO

USA-WHO

Amerykańska „korespondencja dyplomatyczna”

Prezydent USA Donald J. Trump w liście z 18 maja 2020 r. (https://twitter.com/realDonaldTrump/status/1262577580718395393/photo/1) do Dyrektora Generalnego (dalej: DG) WHO Tedrosa Adhanoma Ghebreyesusa poinformował, że 14 kwietnia br. zawiesił wpłaty USA na rzecz WHO (USA jest największym płatnikiem, z wkładem 15,9% (2. z wkładem 9,4% jest fundacja Gates’ów)). Uzasadnił decyzję nieadekwatnością reakcji WHO na Covid-19, w powiązaniu z „brakiem niezależności (WHO) od Chin”. Zarzucił WHO, że nie upubliczniła (przekazanych przez Tajwan) informacji na temat przenoszenia się wirusa, zaprzeczyła przenoszeniu się wirusa między ludźmi (14.01) i ogłosiła epidemię z ponad 10 dniowym opóźnieniem (dopiero 30.01), zaś pandemię dopiero 11 marca oraz rozpowszechniała fałszywe informacje na temat wirusa. W opinii prezydenta USA, DG wbrew faktom chwalił Chiny za „przejrzystość” działań i zasługi w powstrzymaniu pandemii. WHO nie wywierała presji na Chiny w sprawie przyjęcia ekspertów i umożliwienia im działania (Chiny w tym czasie paraliżowały działania ekspertów). Dalej D. Trump wskazuje, że WHO stosowała podwójne standardy: - akceptowała zamknięcie Chin i dyskryminację Afrykanów w Chinach; - krytykowała USA za zamknięcie granic i Tajwan za podnoszenie zarzutów (DG określił je rasistowskimi). Chiny nie wykonały zobowiązań członka m.in. w zakresie niezwłocznego poinformowania o zagrożeniu.

Guestpost: COVID-19 a stosunki palestyńsko-izraelskie

Pandemia COVID-19 wpływa na stosunki palestyńsko-izraelskie w sposób zróżnicowany. Z jednej strony zagrożenie pandemią współwystępujące z katastrofa humanitarną ujawniło możliwości bezprecedensowej (poprzez bezpośredniość i oficjalność) współpracy pomiędzy Izraelem i Palestyną. W przeszłości taka współpraca nie była ogłaszana, a jej ujawnienie często prowadziło do usunięcia uczestników z życia publicznego. Tym razem jest inaczej. 

Guestpost: Współpraca międzynarodowa odpowiedzią na wyzwanie COVID-19

Gospodarka. Rządy państw i instytucje międzynarodowe są w przededniu podjęcia decyzji o wyborze instrumentów wyjścia gospodarek z kryzysu gospodarczego (jego przyczyną są sposoby ograniczania rozprzestrzenia się pandemii COVID-19 oraz przerwy w produkcji). Możliwe są dwie skrajne strategie reagowania: każdy myśli o sobie i działa oddzielnie albo przyjęta zostanie strategia kooperacyjna (jest to więc alternatywa: odgrodzić się od innych albo działać wspólnie).

Guestpost: Rada Bezpieczeństwa ONZ wobec wyzwania pandemii COVID-19

30 marca br. ZO ONZ jednogłośnie uchwaliło Rezolucję Global solidarity to fight COVID-19. ZO uznało, że pandemia COVID-19 wymaga „a global response based on unity, solidarity and reneved multilateral cooperation”. Wynik prac ZO był znacznie bardziej adekwatny do zagrożenia niż prace RB w marcu 2020. RB pod przewodnictwem Chinnie planuje podjęcia prac skoncentrowanych na pandemii.

Na rzecz wielostronnej współpracy przemawia doświadczenie.

Wspomnienie o prof. Andrzeju Wasilkowskim

1 marca zmarł Profesor zwyczajny dr hab. Andrzej Wasilkowski. Profesor był synem sędzi Izby Cywilnej SN, Minister Sprawiedliwości Zofii Wasilkowskiej i profesora Jana Wasilkowskiego – Rektora UW, I Prezesa SN. Wychował się w rodzinie o silnych tradycjach lewicowych. To kształtowało Jego stosunek do człowieka, wrażliwość społeczną oraz otwartość na poglądy i gotowość do dyskusji.

Profesor był absolwentem Wydziału Prawa Uniwersytetu Warszawskiego, na którym też uzyskał stopień doktora nauk prawnych. Przez całe prawnicze życie zawodowe związany był z Instytutem Nauk Prawnych (d. Instytutem Państwa i Prawa) Polskiej Akademii Nauk. Pracując w Instytucie uzyskał stopień doktora habilitowanego i tytuły profesora nadzwyczajnego oraz profesora zwyczajnego. W latach 1991–1996 pełnił obowiązki Dyrektora Instytutu Nauk Prawnych, przez wiele lat był członkiem Rady Naukowej Instytutu, kierował w nim zakładem.

            W cieszących się najwyższą renomą naukową publikacjach podejmował pełne spektrum problemów prawa międzynarodowego publicznego. Wśród nich szczególne miejsce zajmowała problematyka organizacji międzynarodowych; jej poświęcił dysertację doktorską i rozprawę habilitacyjną, na niej skupiał się w najnowszych publikacjach. Uczestniczył i organizował życie akademickie, m.in. jako promotor i recenzent w postępowaniach awansowych. Był uczniem Sędziego Manfreda Lachsa.

            Profesor Wasilkowski przez wiele lat kierował Doradczym Komitetem Prawnym przy Ministrze Spraw Zagranicznych, był członkiem Rady Legislacyjnej oraz Rady Naukowej Instytutu Badania Prawa Sądowego.

            Jego życie zawodowe obfitowało w doświadczenia, którymi można by obdarzyć kilka osób. Był prawnikiem, ale też dziennikarzem (Pokolenie, Dookoła Świata, Życie Warszawy) i marynarzem.

            Profesor był otwarty na ludzi i ciekawy świata.

Czuję się zaszczycony przyjaźnią, którą mnie obdarzał.

Jerzy Menkes       

Guest post: Kryzys finansowy WTO czasowo zażegnany?

Pod koniec listopada państwa WTO wypracowały wstępne porozumienie ws. finansowania organizacji na 2020 rok, tj. na połowę 2-letniego cyklu finansowego. Ceną za odblokowanie budżetu ma być drastyczna redukcja środków (87% i 95%) na rzecz Organu Apelacyjnego (członkowie Organu nie są funkcjonariuszami WTO a ekspertami). 

Ostateczna decyzja w sprawie budżetu WTO zostanie podjęta 9-11 grudnia, tj. w przeddzień daty paraliżu mechanizmu rozstrzygania sporów.

Guest post: Polemika do tekstu "Bardzo kosztowny prezent"

20/XI/2019 w Gazecie Wyborczej został opublikowany artykuł Dawida Warszawskiego pt.: Bardzo kosztownyprezent. W tekście Autor przemieszał informacje prawdziwe, fałszywe i komentarz (analizy, prognozy etc.). Informacje fałszywe dotyczą prawa międzynarodowego (charakterystyki prawnej jego norm, zarówno ich treści normatywnej jak i mocy wiążącej) i te informacje chcę sprostować. Podawanie informacji fałszywych na temat kwestii podstawowych jest społecznie szkodliwego i to podwójnie. Po pierwsze dlatego, że szkodliwe jest samo w sobie głoszenie nieprawdy. Po drugie dlatego, że Gazeta Wyborcza i Autor artykułu swoją renomą uwiarygadniają nieprawdę. Przykre jest również to, że Gazeta Wyborcza (Autor, redaktor naczelny i kierownik działu) nie zareagowała na zwrócenie uwagi, akceptując nierzetelność.

Odszedł prof. dr hab. Wojciech Morawiecki

10 października br. o godzinie 12.00 na Powązkach Wojskowych rozpoczną się uroczystości pogrzebowe Pana prof. dr hab. Wojciecha Morawieckiego. Prawnik (absolwent Wydziału Prawa Uniwersytetu Warszawskiego), prawie całe życie zawodowe związany z SGPiS (a następnie z SGH), na którą to Uczelnię przeniósł się z grupą pracowników po likwidacji Szkoły Głównej Służby Zagranicznej. Wszyscy Oni wnieśli trwały wkład do nauki prawa międzynarodowego, a jego nauczaniu na SGPiS nadali poziom światowy. Utworzył zakład organizacji międzynarodowych, jednostkę, która łączyła nowatorskie badania z wartościową dydaktyką. Profesor Morawiecki w badaniach naukowych skoncentrował się na prawniczej analizie organizacji międzynarodowych (sam posługiwał się terminem w l. poj.) i ich funkcjonowaniu. W badaniach prowadził nieprzerwany dialog z przedstawicielami nauki w świecie. Nienaganny warsztat i rzetelność naukowa zadecydowały o jego miejscu w gronie współtwórców teorii organizacji międzynarodowych. Łączył studia nad praktyką poszczególnych organizacji i problemów ich działania z refleksją teoretyczną. Należał do niezwykle wąskiego grona specjalistów prawa międzynarodowego w Polsce, którzy nie zatrzymywali się na granicy wyznaczonej normatywizmem. Jego publikacje przeszły próbę czasu.

Choć surowy i zdecydowany w ocenach, nie posługiwał się krytyką naukową przeciwko innym. Nauka prawa międzynarodowego poniosła wielką stratę.

Guest post: Szczyt klimatyczny - rezultat powyżej oczekiwań, ale poniżej potrzeb

W dniach 2-15 grudnia 2018 r., miał miejsce w Katowicach Szczyt klimatyczny ONZ. Termin Szczyt obejmuje łącznie: 24 Konferencję Stron Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (COP24), 14 Spotkanie Stron Protokołu z Kioto (CMP14) i Konferencję Stron Porozumienia Paryskiego (CMA3).

Polska była gospodarzem Szczytu po raz trzeci (2008 r. – Poznań, 2013 r. – Warszawa). W Szczycie uczestniczyli przedstawiciele 196 rządów, UE oraz instytucji społeczeństwa obywatelskiego z wielu państw (NGOs, naukowcy i przedstawiciele instytucji biznesowych) 

Wymiernym, prawnym efektem Szczytu jest podpisany przez przedstawicieli państw dokument końcowy – Pakiet katowicki wdrażający Porozumienie paryskie (Preparations for the implementation of the Paris Agreement and the first session of the Conference of the Parties serving as the meeting of the Parties to the Paris Agreement). Pakiet katowicki został przyjęty w wyniku przedłużanych i obfitujących w spory negocjacji, jednak – co jest sukcesem – jego przyjęcie nastąpiło w formule consensusu. Oprócz Pakietu katowickiego w trakcie Szczytu przyjęto: 

• Deklarację na temat sprawiedliwej transformacji solidarnej i sprawiedliwej transformacji, szefów państw i rządów (Solidarity and Just Transition Silesia Declaration); 
• Partnerstwo na rzecz działań w kierunku rozwoju elektromobilności i zeroemisyjnego transportu, tzw. Katowickie partnerstwo dla elektromobilności (Driving Change Together Partnership). Stanowiące sukces polsko-brytyjskiej inicjatywy (Wspólny list polsko-brytyjski); 
• oraz Deklarację ministrów Lasy dla klimatu (The Ministerial Katowice Declaration on Forests for the Climate). 

Guest post: Samotność USA w Radzie Bezpieczeństwa

1 czerwca 2018 w trakcie posiedzenia Rady Bezpieczeństwa ONZ Stany Zjednoczone zgłosiły projekt rezolucji S/2018/520 w sprawie Sytuacji na bliskim wschodzie z włączeniem kwestii palestyńskiej w głosowaniu nad jej przyjęciem nikt nie poparł USA. Wynik 1:3 (przeciwko: Boliwia, Kuwejt, Rosja):11. 

Konkurencyjną rezolucję (Kuwejtu) S/2018/561 USA zawetowały. Rezultat głosowania 10:1 (USA):4 (wstrzymujące się: Etiopia, Holandia, Polska, Wielka Brytania). 

Guest Post: Problem zrzeczenia się reparacji wojennych od Niemiec

Po paroletniej przerwie ci sami uczestnicy życia politycznego w Polsce podnoszą kwestię polskich roszczeń w stosunku do Niemiec z tytułu reparacji po II wojnie światowej (DoRzeczy, Sejm: Będzie analiza dotycząca odszkodowań wojennych od Niemiec i Kaczyński zapowiada walkę o odszkodowania wojenne. Niemcy reagują, Wprost, Prezes PiS ostrzega Zachód. Przypomniał, że Polska nie zrzekła się wojennych odszkodowań, Niezależna.pl, Reparacje wojenne za zbrodnie Niemców w Polsce. Poseł ujawnia kulisy sprawy). Powtarzają własną argumentację. Ponownej analizy prawniczej nie uważam za celową - poprzedniej odsłonie sporu towarzyszyła obszerna debata naukowa. Chciałbym jednak umożliwić Czytelnikom zapoznanie się z ówczesną argumentacją i literaturą (J. Menkes, Prawne i polityczne determinanty sporu wokół Oświadczenia Rządu PRL z dnia 23 sierpnia 1953 roku w sprawie zrzeczenia się reparacji od Niemiec [w:] ) J. Menkes (red.), Prawo międzynarodowe - problemy i wyzwania. Księga pamiątkowa Profesor Renaty Sonnenfeld-Tomporek. Wyd. WSHiP im. Ryszarda Łazarskiego w Warszawie, Warszawa 2006 s. 403-421). Poniżej sygnalizuję wybrane zagadnienia.