Guest post: Szczyt G7 2021 – przełom czy rozczarowanie?

 

Foto: WPA Pool / Getty Images; źródło: https://www.spiegel.de/ausland/g7-staaten-darum-geht-es-beim-treffen-in-cornwall-a-df0be5af-1b03-4e80-a0dc-e5b17b6ac803

W dniach 11-13 czerwca br. odbył się pierwszy od czasu wybuchu pandemii COVID-19 szczyt państw G7, w którym osobisty udział wzięli przedstawiciele największych gospodarek świata. W Carbis Bay w angielskiej Kornwalii zebrali się przywódcy Stanów Zjednoczonych, Francji, Japonii, Kanady, Włoch, Niemiec oraz Wielkiej Brytanii. Tradycyjnie w szczycie wzięli również udział przywódcy Unii Europejskiej – przewodnicząca Komisji Europejskiej oraz szef Rady Europejskiej, a do specjalnie zaproszonych w tym roku gości należeli przywódcy Korei Południowej, Republiki Południowej Afryki, Australii oraz Indii. Po raz kolejny na szczycie zabrakło przedstawicielstwa Rosji, której członkostwo w grupie zostało oficjalnie zawieszone w 2014 r. Tegoroczny szczyt zapowiadany był jako jeden z potencjalnie najistotniejszych we współczesnej historii, jako że spodziewano się, iż zapadną na nim kluczowe decyzje w kwestii światowej walki z ekonomicznymi konsekwencjami pandemii, polityki klimatycznej czy odpowiedzi na rosnące zagrożenie ze strony Chin oraz Rosji. Z opublikowanego po szczycie oficjalnego komunikatu prasowego wynika, że rozmowy polityczne toczyły się w sześciu kluczowych dziedzinach społeczno – gospodarczych, których postanowienia dotyczą kwestii przezwyciężania skutków pandemii i opracowania ram prawnych celem wzmocnienia poziomu ochrony zdrowia publicznego, ożywienia gospodarczego poprzez wdrożenie planów odbudowy ekonomicznej, zagwarantowania ram uczciwej międzynarodowej wymiany handlowej, ochrony planety w duchu tzw. zielonej rewolucji oraz umocnienia międzynarodowego partnerstwa we wspieraniu wspólnych, demokratycznych wartości.

Guest Post: Zagrożenia na drodze budowy instytucji „takiej jak NATO”

 

Zagrożenia na drodze budowy instytucji „takiej jak NATO”

Elementem zmiany w stosunkach międzynarodowych jest, relatywny, wzrost znaczenia regionu Indo-Pacific. Pośrednim dowodem zmiany jest tempo podjęcia i intensywność kontaktów z państwami regionu ze strony nowej administracji amerykańskiej. Zarówno w postaci „szczytu” prezydentów i premierów (w formule wirtualnej)[1] jak i wizyty (realne) sekretarzy spraw zagranicznych (A. Blinken) i obrony (L. Austin).

Nowym elementem w regionie jest dążenie państw do zmiany formuły współpracy od „piasty(USA) – szprychy(alianci)” do zinstytucjonalizowanej, wielostronnej. W ramach współpracy: Australia, Indie, Japonia i USA budowane są: - DSD (Democratic Security Diamond) i Quad 2.0 (Quadrilateral Security Dialogue). DSD jest instytucją współpracy polityczno-społeczną zaś Quad 2.0 polityczną-wojskową; ta „specjalizacja” jest umowna-niesformalizowana. Quad 2.0 stopniowo jest poszerzana w formule Quad+ o państwa regionu i zachodnich aliantów: Francję, Niemcy i Wielką Brytanię. Współpraca ma zapewnić by region był „free and open” lub – jak określa to nowa administracja amerykańska – „secure and prosperous[2]”.

Działania na rzecz rozwoju współpracy i asertywnej odpowiedzi na wyzwania ze strony Chin, a także Rosji napotykają na trudności. Mają one różny charakter i źródła; pochodzą one ze strony strategicznych rywali, ale i z „wnętrza” współpracy. Ich źródłem mogą być działania uczestników. Takie działania mogą być inspirowane przez Chiny lub Rosję a co najmniej spotykać się z przyjazna reakcją z ich strony.

Niewyobrażalne skutki średnio- i długoterminowe dla współpracy może mieć realizacja zakupu przez Indie od Rosji 5 zestawów systemu obrony przeciwlotniczej i przeciwrakietowej „S-400 (Triumf)”[3]. Umowa została zawarta w listopadzie 2018 r. w trakcie wizyty w Delhi Prezydenta V. Putina; wizyta i umowa zostały natychmiast wykorzystane przez Rosję – Putin ogłosił ją w trakcie spotkania BRICS[4]. Pierwsza wpłata w wysokości 800 mln USD nastąpiła w 2019 r. a początek realizacji kontraktu ma nastąpić do końca 2021 r.[5]. W przypadku zakupu, a w praktyce uruchomienia systemu „S-400”, Indie zostaną objęte amerykańskimi sankcjami[6], tak jak miało to miejsce w reakcji na zakup systemu przez Turcję (członka NATO)[7]. Reakcję amerykańską (w postaci sankcji) dopełni natychmiastowe przerwanie współpracy wojskowej szczególnie wspólnych manewrów (z USA, członkami NATO i sojusznikami) ze względu na bezpośrednie zagrożenie rozpoznaniem („nauczeniem się) przez „S-400” systemów bojowych samolotów F-35 JSF (Joint Strike Fighter)[8]. Sekretarz Obrony USA Lloyd Austin publicznie uprzedził rząd indyjski o tym scenariuszu na konferencji prasowej (27 lutego 2021 r.) w trakcie oficjalnej wizyty w Indiach[9]. Sekretarz Austin – w odpowiedzi na pytanie dziennikarza – upublicznił treść rozmowy z Rajnathem Singhiem Ministrem Obrony Indii, równocześnie demonstrując pogłębioną współpracę administracji Prezydenta J. Bidena i izby wyższej legislatywy; zapowiedź sankcji zawarł bowiem senator Bob Menedez, przewodniczący senackiej Komisji spraw zagranicznych w upublicznionym liście do Sekretarza Obrony. Wypowiedź Austina i przebieg wizyty nie są przeszkodą we współpracy – a jedynie uprzedzają o zagrożeniu – od zawarcia umowy Indie pogłębiły i poszerzyły współpracę wojskową z USA (i Izraelem) również w zakresie zakupów uzbrojenia zaś sam zakup nie uruchomi reakcji USA (dopiero uruchomienie systemu). Indie mają możliwość rewizji polityki. Na rzecz rewizji przemawia współpraca z sojusznikami z zachodniej hemisfery oraz stosunki z Chinami. Kompromis jest możliwy m.in. w konsekwencji odsprzedania systemu państwu/om trzeciemu/m (albo USA). 

 Autor: prof. dr hab. Jerzy Menkes

---

[1] 12 marca 2021 uczestnicy Quad odbyli spotkanie „na szczycie” (jako takie zostało oficjalnie ogłoszone) z udziałem prezydentów USA: Joe Biden i Indii: Narendra Modi oraz premierów Australii: Scott Morrison i Japonii: Suga Yoshihide; szerzej Our four nations are committed to a free, open, secure and prosperous Indo-Pacific region.The Washington Post March 13, 2021 https://www.washingtonpost.com/opinions/2021/03/13/biden-modi-morrison-suga-quad-nations-indo-pacific/

Spotkanie na „szczycie” nadało regularny i formalny charakter instytucji Quad jako filaru współpracy pomiędzy uczestnikami; tak prof. Rory Medcalf, w tekście podpisanym jako Head National Security Colege (a więc stanowiącym półoficjalny wyraz stanowiska rządu Australii); R. Medcalf, The Quad has seen off the sceptics and it’s here to stay. Australian National University. News 16 March 2021 https://nsc.crawford.anu.edu.au/department-news/18586/quad-has-seen-sceptics-and-its-here-stay.

[2] Szerzej D. Grossman Biden Administration Could Benefit from Keeping an Indo-Pacific Focus. November 30, 2020 https://www.rand.org/blog/2020/11/biden-administration-could-benefit-from-keeping-an.html; S. Strangio, Is Biden Preparing to Tweak the Indo-Pacific Strategy? A shift in language may signal some changes to the Trump administration’s headline Asia policy. The Diplomat November 20, 2020 https://thediplomat.com/2020/11/is-biden-preparing-to-tweak-the-indo-pacific-strategy/

[3] Producentem system jest “Rostec” rozwijający konstrukcję “S-300” opracowana przez Ałmaz-Antiej.

[4] Szerzej B. Kuchay, India ‘makes advance payment’ for Russian S-400 missile system. AlJazeera 18 Nov 2019

  https://www.aljazeera.com/news/2019/11/18/india-makes-advance-payment-for-russian-s-400-missile-system (dostęp: 21.03.2021).

[5] Za kwotę 5,5 mld USD; szerzej S. Miglani, Exclusive: India's friction with U.S. rises over planned purchase of Russian S-400 defence systems. Reuters January, 15, 2021 https://www.reuters.com/article/us-india-usa-missiles-exclusive-idUSKBN29K2DO (dostęp: 21.03.2021).

[6] Reakcję amerykańską narzuca egzekutywie Section 231 CAATSA (Countering America's Adversaries Through Sanctions Act); istnieje możliwość nieuruchomienia sankcji w przypadku kiedy po zakupie system nie jest uruchomiony (jak miało to miejsce w przypadku zakupu przez Grecję starszego systemu „S-300”) albo wykorzystywany incydentalnie.

[7] Szerzej P. Iddon, Is India’s Russian S-400 Missile Deal Comparable To Turkey’s Troubled Procurement? Forbes Jan 27, 2021 https://www.forbes.com/sites/pauliddon/2021/01/27/how-analogous-is-indias-russian-s-400-missile-deal-with-turkeys-troubled-procurement/ (data dostępu: 21.03.2021).

[8] Indie nie uczestniczą w programie budowy tego samolotu tzn. w F-35 fighter jet programme.

[9] Szerzej L. Seligman, Austin hints India’s purchase of Russian missile system could trigger sanction. Politico 03/20/2021 https://www.politico.com/news/2021/03/20/lloyd-austin-india-sanctions-s400-missile-477304 (data dostępu: 21.03.2021)

Południowokoreański sąd zasądza odszkodowania dla seksualnych niewolnic żołnierzy japońskich w trakcie II wojny światowej

9 stycznia 2021 południowokoreański sąd zasądził odszkodowania w procesie cywilnym zainicjowanym przez dwanaście tzw. pocieszycielek lub ich rodzin, czyli nazywanych w ten eufemistyczny sposób koreańskich kobiet, które przed i w trakcie II wojny światowej były wykorzystywane seksualnie przez żołnierzy japońskich. Jest to pierwsza, jak na razie, zakończona w ten sposób sprawa, a będzie ich więcej. Trauma koreańskich kobiet gwałconych systemowo w trakcie okupacji japońskiej nie znalazła jak dotąd zadośćuczynienia. Nie objęła jej umowa regulująca stosunki pomiędzy Koreą i Japonią z 1965 r., a porozumienie dwustronne z 2015 r., na podstawie którego ofiary miały uzyskać odszkodowania w łącznej wysokości 91 mln USD a Japonia zobowiązała się do oficjalnych przeprosin, nie zostało praktycznie zrealizowane z powodu protestów społecznych w Korei. Stąd też ofiary uznały, że jedyną drogą uzyskania rekompensaty będą postępowania cywilne przeciwko Japonii przed sądami koreańskimi. Władze japońskie nie brały udziału w postępowaniu, opierając się przede wszystkim na argumencie immunitetu jurysdykcyjnego Japonii przed sądami koreańskimi. Rozstrzygając kwestię immunitetu sąd uznał jednak, że nie ma on zastosowania w sprawie, ponieważ dotyczyła ona "nieludzkich działań, zaplanowanych systemowo i dokonanych przez pozwanego". Immunitet został więc ograniczony ze względu na rażące naruszenia praw człowieka. 

Warto przypomnieć, że nie jest to pierwszy wyrok sądów południowokoreańskich dotyczący japońskiej okupacji. W 2018 r. Sąd Najwyższy orzekł, że japońskie koncerny muszą wypłacić odszkodowania mężczyznom świadczącym na ich rzecz pracę przymusową w trakcie II wojny światowej.

Japonia już zareagowała bardzo negatywnie na najnowszy wyrok zasądzający odszkodowania, co świadczy o dalszym pogorszeniu i tak już napiętych relacji dwustronnych.      

Komisarz Malmström o odnowieniu paktu transatlantyckiego

7 marca b.r. przemawiająca na Uniwersytecie Georgetown Komisarz UE ds. handlu Cecilia Malmström wezwała  do nowego partnerstwa transatlantyckiego, które miałoby stworzyć podwaliny pod nowy ład XXI wieku, oparty na stabilności i dobrobycie. Stanowi to kolejny krok ku wznowieniu dwustronnych negocjacji handlowych po tym jak w styczniu KE opublikowała dwie propozycje nowych mandatów negocjacyjnych (Reuters, EU open to discussing cars, not farming in U.S. trade talks) a w lutym komitet ds. handlu Parlamentu Europejskiego wezwał unijne rządy do poparcia rozmów (Reuters, EU parliament committee backs start of U.S. trade talks).

Identyfikując źródła rosnących wpływów Chin, Komisarz zaznaczyła, że jest zwolenniczką konkurencji, pod warunkiem że wszyscy stosują się do tych samych zasad. Odpowiednio, to normy prawne - ich naruszenie, reforma i egzekwowanie - powinny stanowić antidotum na kryzys liberalnej demokracji i gospodarki wolnorynkowej. W przypadku UE realizowana już reforma w zakresie międzynarodowych relacji handlowych rozciąga się od nowych przepisów antydumpinowych i antysubsydyjnych po monitorowanie napływających inwestycji zagranicznych. 

Ład transatlantycki dla obrony demokracji liberalnej miałby być oparty na współpracy gospodarczej i handlu dla pokoju, w odnowionych ramach normatywnych, na fundamencie zreformowanej WTO. Tandem UE-USA miałby zaś razem z Japonią dać nowy impuls dla ochrony gospodarki rynkowej opartej na prawie (Delegation of the European Union to the United States, Joint Statement of the Trilateral Meeting of the Trade Ministers of the European Union, Japan and the United States).

Promyk nadziei dla multilateralizmu gospodarczego: CPTPP wchodzi w życie

Mniej więcej od czasu objęcia prezydentury USA przez Donalda Trumpa przyszłość multilateralnej współpracy gospodarczej wydawała się coraz bardziej niepewna, o czym pisaliśmy choćby w kontekście szantażu renegocjacji NAFTA, zawieszenia negocjacji z Unią Europejską (TTIP), czy wreszcie wycofania się w styczniu 2017 r. przez Stany Zjednoczone z rozmów o powołaniu Partnerstwa Transpacyficznego (TPP). Jak wskazywaliśmy jeszcze w listopadzie 2017 r. część państw negocjujących TPP chciała szybkiego podpisania traktatu, inne oczekiwały dalszych rozmów, a wreszcie dla części nieobecność USA czyniła wątpliwym korzyści z udziału w takim mechanizmie integracji.

Ostatecznie 30 grudnia 2018 r. 583. stronicowy traktat w nowej wersji (Comprehensive and Progressive Agreement for Trans-Pacific Partnership - CPTPP, określany również mianem TPP-11) wszedł w życie wobec pierwszych 6 państw: Australii, Japonii, Kanady, Meksyku, Nowej Zelandii i Singapuru. 14 stycznia 2019. traktat wejdzie w życie wobec Wietnamu. W Brunei Darussalam, Chile, Malezji i Peru wymagane jest jeszcze dochowanie okresu 60. dni od momentu ratyfikacji.

Zakres TPP-11 obejmuje 13.2% światowej gospodarki, gdzie następuje 15% światowej wymiany handlowej. Łącznie jest to rynek wielkości 500 mln konsumentów. Przykładowo dla prężnej gospodarki Singapuru oznacza to, że 94% handlu w ramach CPTPP właśnie zostało uwolnione od ceł, w tym 99% handlu z Kanadą i 88% z Meksykiem z którymi dotąd państwo to nie miało żadnych preferencyjnych zasad handlowych (Ministry of Trade and Industry of Singapore, THE COMPREHENSIVE AND PROGRESSIVE AGREEMENT FOR TRANS-PACIFIC PARTNERSHIP ENTERS INTO FORCE IN DECEMBER).Nie dziwi zatem zaniepokojenie części przedsiębiorców amerykańskich perspektywą utraty pozycji na rzecz konkurencji choćby z Australii (Stait Times, Opportunities open up as CPTPP trade pact enters into force). 

Nowy trend regulacji napływających inwestycji zagranicznych dla ochrony bezpieczeństwa narodowego

Na forum PPM wielokrotnie wracaliśmy do perspektywy światowej "wojny handlowej" (zob. choćby tu, tu czy tu) i szerzej perspektywy załamania multilateralizmu handlowego. Niemniej ciekawym obszarem międzynarodowych napięć gospodarczych może się stać prawo międzynarodowe inwestycyjne. W kolejnych państwach podejmowane są prace legislacyjne celem ustanowienia mechanizmów i procedur kontroli inwestycji napływających dla ochrony bezpieczeństwa narodowego. Prace prowadzą są m.in. w Chinach, USA i Wlk. Brytanii. Nasilający się trend regulacyjny odzwierciedla pojawienie się nowych zagrożeń dla bezpieczeństwa narodowego i dla pozycji państwa w gospodarce światowej. Zarazem przykłady blokowania transakcji z ostatnich miesięcy ukazują potencjał arbitralnego nadużywania nowych uprawnień.

UE i Japonia podpisały umowę umowę o współpracy gospodarczej

17 lipca, podczas szczytu w Tokio przewodniczący Jean-Claude Juncker i Donald Tusk w imieniu Unii Europejskiej oraz premier Shinzo Abe w imieniu Japonii podpisali umowę o partnerstwie gospodarczym. Umowa handlowa UE - Japonia jest największą obecnie umową handlową tego typu jeśli wziąć pod uwagę udział w handlu światowym partnerów oraz siłę ich gospodarek. Japonia jest także istotnym partnerem handlowym UE, chociaż z dużym potencjałem wzrostu, gdyż zajmuje dopiero siódme miejsce wśród partnerów UE. Podpisana umowa, jak informowaliśmy wcześniej, będzie podstawą utworzenia strefy wolnego handlu. Jest to także umowa o partnerstwie gospodarczym w rozumieniu art. V GATS, dotyczy zatem także handlu usługami. Jej zakres jest jednak znacznie szerszy. 

Korea Północna wstrzymuje próby jądrowe i rakietowe

 Źródło: AP; http://wyborcza.pl/7,75399,23300395,korea-polnocna-oglasza-zawieszenie-prob-jadrowych-i-rakietowych.html

Kim Dzong Un, przywódca Korei Północnej (KRLD) ogłosił, że od północy w sobotę, 21 kwietnia, państwo to wstrzymuje próby jądrowe i testy międzykontynentalnych rakiet balistycznych. Zamknięty zostaje także obiekt na północy kraju, gdzie prowadzono badania i próby jądrowe. Decyzję ogłoszono na blisko tydzień przed planowanym szczytem przywódców obu państw koreańskich. Kim Dzong Un i prezydent Korei Południowej Mun Dze In mają się spotkać w piątek, 27 kwietnia, po stronie południowokoreańskiej w Domu Pokoju w Panmundżomie na linii demarkacyjnej ustanowionej w 1953 r. pomiędzy dwoma państwami koreańskimi na mocy postanowienia przyjętego w tej samej miejscowości po zakończeniu wojny (1950-1953). Będzie to trzeci w historii szczyt koreański i pierwszy na terytorium Korei Południowej. Prezydent USA Donald Trump, za pośrednictwem Twittera, stwierdził, że to "wielki postęp".

Komisja proponuje podpisanie i zawarcie umów handlowych z Japonią i Singapurem

18 kwietnia Komisja Europejska przedstawiła ostateczne teksty umów handlowych z Japonią i Singapurem. Teksty zostały dołączone do formalnych wniosków do Rady o podpisanie i zawarcie obu umów. Na razie teksty wniosków w sprawie decyzji Rady o podpisaniu i zawarciu obu umów nie są jeszcze znane, ale treść komunikatów oraz teksty umów także wiele mówią o ich treści.

Abdulqawi Ahmed Yusuf nowym prezesem MTS, Hisashi Owada składa rezygnację ze stanowiska sędziego

Dnia 6 lutego br. rozpoczęła się kadencja pięciu sędziów MTS wybranych w wyjątkowych wyborach (przegrana sędziego Christophera Greenwooda z Wielkiej Brytanii i w konsekwencji brak sędziego z państwa będącego członkiem stałym Rady Bezpieczeństwa), jakie odbyły się w listopadzie ubiegłego roku. W tym samym dniu odbyły się wybory nowych władz Trybunału.

Prezesem został Abdulqawi Ahmed Yusuf z Somalii. Wybrany na stanowisko sędziego w 2009 r. W trakcie ostatnich trzech lat pełnił funkcję wiceprezesa. W wspomnianych wyborach listopadowych został ponownie wybrany na stanowisko sędziego. Bezpośrednio przed wyborem na sędziego MTS Yusuf pełnił stanowisko kierownicze w UNESCO. Oficjalny biogram dostępny jest na stronie internetowej MTS.

Nowe sankcje dla Korei Północnej

Rakieta balistyczna Korei Północnej, test z 28 listopada 2017 r.

Źródło: AP, http://next.gazeta.pl/next/51,151003,22829132.html?i=1

Tuż przed końcem roku, 22 grudnia, Rada Bezpieczeństwa (RB) przyjęła rezolucję 2397 dotyczącą nowych sankcji wobec Korei Północnej. Stanowią one reakcję ONZ na próbę rakietową Pjongjangu dokonaną w dniu 28 listopada. Wystrzelony pocisk to międzykontynentalna rakieta balistyczna (ICBM). Pocisk przeleciał ponad tysiąc kilometrów i zatonął w Morzu Japońskim, prawdopodobnie w wyłącznej strefie ekonomicznej Japonii. W odpowiedzi na ten akt RB jednogłośnie zdecydowała przede wszystkim o drastycznym ograniczeniu dostaw ropy naftowej i produktów z niej pochodzących – do pół miliona baryłek rocznie, czyli o aż 90 proc. Ponadto, pracownicy z Korei Północnej zatrudnieni za granicą, będą musieli wrócić do kraju w ciągu roku – reżim zarabia na ich pracy, ONZ twierdzi, że zatrudnieni są w warunkach zbliżonych do niewolniczych. Władze Korei Północnej ogłosiły, że nowe sankcje są równoznaczne z całkowitą blokadą gospodarczą kraju i stanowią akt wojny. Zagroziły przy tym ukaraniem tych, którzy sankcje wsparli. W ostatnich dnia presja na reżim północnokoreański została zwiększona przez USA oraz Chiny. Działania tych ostatnich mogą być szczególnie dotkliwe, gdyż Pekin jest głównym partnerem handlowym Pjongjangu – handel z nim daje ponad 80 proc. wymiany ogółem. Co więcej, Chiny zapewniają nie tylko dostawy podstawowych surowców, ale także pieniędzy, których odcięty od świata reżim bardzo potrzebuje. 

Negocjacje TPP – przedwcześnie mówić o sukcesie

Po wycofaniu się USA z negocjacji TPP (Partnerstwa Transpacyficznego / Transpacific Partnership Agreement), rozmowy nadal nie wypłynęły na spokojne wody. Po tegotygodniowej, kolejnej, rundzie negocjacji Japonia i Meksyk ogłaszają sukces, ale Kanada studzi nastroje i dementuje informacje o postępie negocjacji.

RB ONZ potępia test balistyczny KRLD nad terytorium Japonii

W ciągu kilku godzin Sekretarz Generalny i Rada Bezpieczeństwa ONZ potępili ostatni z opisywanej przez nas serii testów balistyczny przeprowadzony przez Koreę Północną. 

Najpierw rzecznik prasowy Sekretarza Generalnego António Guterresa wydał oświadczenie potępiające wystrzelenie przez KRLD pocisku balistycznego z pogwałceniem rezolucji Rady Bezpieczeństwa. Guterresa podkreślił, że działanie to godzi w bezpieczeństwo regionalne i stabilność, jak również w wysiłki na rzecz stworzenia przestrzeni dla rozmów.

Unijno-japońska strefa wolnego handlu – to jeszcze daleka droga

W środę 5 lipca, tuż przed szczytem G20, Unia Europejska i Japonia ogłosiły osiągnięcie porozumienia politycznego w sprawie umowy handlowej – Umowy o partnerstwie gospodarczym. 6 lipca zostało to potwierdzone oficjalnie przez japońskiego premiera Shinzō Abe oraz przewodniczącego Komisji Europejskiej Jean-Claude Junckera i przewodniczącego Rady Europejskiej Donalda Tuska. Czy to oznacza koniec trwających od marca 2013 r. negocjacji? Nie do końca.

Wolta w amerykańskiej polityce gospodarczej. Ocieplenie w relacjach USA-Chiny

Dominującą narracją pierwszych tygodni polityki zagranicznej prezydenta Donalda Trumpa była deklarowana gotowość administracji do poświęcenia, części, dotychczasowych sojuszy na rzecz zacieśnienia relacji z Rosją przy jednoczesnej antagonizacji Chin. W tym kontekście pisaliśmy choćby o zerwaniu z wieloletnią polityką wobec Tajwanu (post tutaj). Konsekwentne oskarżenia wobec Pekinu już od kampanii prezydenckiej poskutkowały ustanowieniem ograniczeń w przepływie inwestycji napływających i odpływających. 

Konflikt w Syrii, w szczególności od czasu amerykańskiego bombardowania bazy wojskowej w reakcji na wykorzystanie broni chemicznej (guest post tutaj), doprowadził do załamania polityki rosyjskiej. Według oświadczenia Kremla stosunki amerykańsko-rosyjskie są "najgorsze od czasu Zimnej wojny" (CNBC, Russia declares US relations in ‘worst period’ since the Cold War). Długo oczekiwana wizyta Sekretarza Stanu Rexa Tillersona w Moskwie (zob. post o przesłuchaniu Tillersona przez komisję senacką) stała się zaś okazją do wymiany wzajemnych pretensji.

Jeszcze większe zmiany dostrzegalne są w (amerykańsko-chińskich) relacjach gospodarczych i ocenie aktualnej polityki gospodarczej USA przez multilateralne organizacje gospodarcze.

Rada Bezpieczeństwa ONZ jednomyślna ws. KRLD

Na mocy Rezolucji 2321(2016) w środę 30 listopada Rada Bezpieczeństwa ONZ jednomyślnie zadecydowała o zaostrzeniu sankcji wobec Koreańskiej Republiki Ludowo-Demokratycznej. Stanowi to reakcję na przeprowadzony we wrześniu 5. test nuklearny od czasu pierwszych prób jądrowych (i sankcji ONZ) w 2006 r. (BBC, North Korea claims success in fifth nuclear test). 

Szczyt G7 w Ise-Shime: wspólnota wartości w trudnych czasach

W dniach 26-27 maja w japońskim Ise-Shima odbył się szczyt G7 (G8 bez Rosji) w randze przywódców państw. Zgromadzeni podjęli szereg kwestii od wątłego wzrostu gospodarczego, przez eskalację konfliktów geopolitycznych i wzrost ekstremizmów, po nasilenie zagrożeń terroryzmem międzynarodowym. W liczącej 32 strony Deklaracji końcowej podkreślono, że w tych niepewnych czasach szczególnie ważne jest zachowanie jedności opartej na wspólnych wartościach i zasadach, w tym wolności, demokracji, rządach prawa i poszanowaniu praw człowieka.

Od lewej do prawej: premier Japonii Shinzo Abe, prezydent Francji Francois Hollande, premier Wielkiej Brytanii David Cameron, premier Kanady Justin Trudeau, przewodniczący Komisji Europejskiej Jean-Claude Juncker, Przewodniczący Rady Europejskiej Donald Tusk, premier Włoch Matteo Renzi, kanclerz Niemiec Angela Merkel, prezydent USA Barack Obama,
Źródło: European Council

Grupa Banku Światowego uruchamia globalne ubezpieczenie pandemiczne

Grupa Banku Światowego, przy współpracy z WHO, ogłosiła wczoraj uruchomienie Mechanizmu finansowania przeciwpandemicznego (Pandemic Emergency Financing Facility, PEF). Będzie to pierwsza światowa platforma ubezpieczeniowa od tego rodzaju zagrożeń. 

Do podjęcia działań w tym zakresie wezwały państwa G7 w maju ubiegłego roku podczas szczytu w Schloss-Elmau, a pierwszy wkład w wysokości 50 mln USD zadeklarowała Japonia, sprawująca aktualnie Prezydencję G7.

PEF będzie obejmować dwa elementy. Po pierwsze w ten sposób będą akumulowane środki finansowe z rynków reasekuracyjnych razem z wpływami z emitowanych przez Bank Światowych obligacji katastroficznych (CAT). Po drugie PEF będzie uzupełniany o bezpośrednie wkłady finansowe. 

G7 dla cyfrowo usieciowionego świata

W dniach 29-30 kwietnia w japońskim Takamatsu spotkali się ministrowie technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT) państw G7 (G8 bez Rosji której udział został zawieszony, o czym wielokrotnie wspominaliśmy). 

Było to pierwszy istotny szczyt G7 ICT od 1995 roku (G7 ICT Ministers’ Meeting).

Zgromadzeni zdołali przyjąć:

• Wspólną deklarację obejmującą Plan działania dla wdrożenia Karty cyfrowo usieciowionego świata (Joint Declaration by G7 ICT Ministers ),
• Kartę cyfrowo usieciowionego świata (Charter for the Digitally Connected World).

Podstawową konkluzją spotkania jest konstatacja, że ścieżką stwarzającą realne perspektywy rozwoju sieci w pożądanym kierunku jest wielostronny governance, dalsze usieciowienie i inkluzywność procesu.

Waszyngtoński szczyt bezpieczeństwa nuklearnego w cieniu sporów

Tegoroczny sukces administracji amerykańskiej w przełamaniu wieloletniego impasu negocjacyjnego ws. irańskiego programu nuklearnego w postaci Wspólnego Wszechstronnego Planu Działania (zob. nasze posty tutaj i tu) rodził nadzieje, że ostatni za prezydentury Obamy Szczyt bezpieczeństwa nuklearnego będzie stanowić pozytywny prognostyk dla bezpieczeństwa międzynarodowego. Tak się jednak nie stało.

Nie dość że spotkanie delegacji z 57 państw odbyło się w cieniu krwawych zamachów terrorystycznych w Belgii i Turcji, to szczyt zdominowały kolejne zagrożenia i spory.