Polityczny kompromis ws. podpisania USMCA

Po upływie przeszło roku od ogłoszenia pomyślnego zakończenia negocjacji trójstronnego traktatu USA-Meksyk-Kanada USMCA (post tutaj), a po podpisaniu kolejnego porozumienia ws. rewizji postanowień USMCA, trzy państwa ogłosiły, że pokonano wszystkie przeszkody politycznych dla ratyfikacji traktatu. Tym samym, po 3 latach negocjacji, na początku przyszłego roku reżimu NAFTA powinien ustąpić miejsca USMCA.

Przeszkodę stanowił dotąd opór amerykańskiego Kongresu. Ceną za poparcie nowej wersji traktatu miało być podniesienie standardów ochrony praw pracowniczych - co budziło sprzeciw Meksyku - oraz ograniczenie zakresu ochrony praw własności intelektualnej z której korzystają koncerny farmaceutyczne (FT, Deal reached on revised USMCA trade pact).

Czy jednak USMCA niebawem nabierze mocy prawnej? W Izbie Reprezentantów udało się wypracować porozumienie ponad podziałami, co nie było oczywiste w sytuacji wszczętego postępowania impeachmentu prezydenta. W zdominowanym przez Republikanów Senacie pojawiła się natomiast sugestia odroczenia głosowania ws. traktatu po głosowaniu o usunięciu Donalda Trumpa z urzędu (Reuters, U.S., Canada and Mexico sign agreement - again - to replace NAFTA). Zresztą, nawet zanim porozumienie może zostać zagrożone w Kongresie USA, Meksyk podniósł zarzut, że Stany Zjednoczone próbują siłą faktów dokonanych (dialogu prezydent-Izba Reprezentatów) wymusić umieszczenie w protokole mechanizmów nieobjętych protokołem dodatkowym (FT, USMCA deal in question in dispute over labour inspectors).

Umiera NAFTa. Niech życje USMCA.

Po przeszło półtora roku trudnych negocjacji, a miesiąc po ostatnim przekroczeniu "nienaruszalnego amerykańskiego terminu" (nasz post tutaj), Minister spraw zgranicznych Kanady Chrystia Freeland oraz Przedstawiciel USA ds. handlu Robert Lighthizer ogłosili sukces negocjacji handlowych (Joint Statement from United States Trade Representative Robert Lighthizer and Canadian Foreign Affairs Minister Chrystia Freeland). Trójstronny traktat NAFTA ma zostać zastąpiony przez United States-Mexico-Canada Agreement (USMCA).

Szczegółów kompromisu przystąpienia Kanady do porozumienia wypracowanego wcześniej pezez USA i Meksyk na razie nie znamy. Z nielicznych doniesień wiadomo przykładowo że Stany Zjednoczone zdołały osiągnąć obniżenie barier dostępu na kanadyjski rynek mleczny (Global News, New NAFTA deal reached: Canada, U.S., Mexico reach trade agreement under new name). Kanadyjskie ustępstwa w tym zakresie mają być nieznacznie wyższe od poczynionych w ramach Comprehensive and Progressive Agreement for Trans-Pacific Partnership (CPTPP). Jak się wydaje porozumienie w sprawie ceł samochodowych zostanie uregulowane osobno.

Nowe NAFTA, czyli o co chodzi z porozumieniem handlowym pomiędzy USA i Meksykiem?

W tych niespokojnych dla handlu międzynarodowego czasach w ciągu ostatnich dwóch  tygodni pojawiły się kolejne interesująco i nieco zaskakująco brzmiące doniesienia. W ubiegłym tygodniu prezydent Trump obwieścił, że podpisał nowe porozumienie handlowe z Meksykiem. United States-Mexico Trade Agreement, jak sam je określił miałoby zastąpić (jak wynikało z wypowiedzi prezydenta USA) dotychczasową umowę trilateralną – NAFTA.  W rzeczywistości pogłoski o śmierci NAFTA są jednak przesadzone, chociaż pacjent od stanu idealnego jest daleki… 

Stany Zjednoczone nakładają dodatkowe cła na aluminium oraz stal z UE, Meksyku i Kanady!

Czyli jednak… Stany Zjednoczone zdecydowały się ostatecznie na wprowadzenie dodatkowych ceł na stal oraz aluminium z Unii Europejskiej (UE), Meksyku oraz Kanady. Cła te obowiązują już od dzisiaj. W przypadku stali dodatkowe cło zostało ustalone na poziomie 25%, zaś w przypadku aluminium określono je na poziomie 10%. Tak jak sygnalizowaliśmy to we wczorajszym poście, ruch ten nie stanowi zaskoczenia i wpisuje się dotychczasowe działania podjęte przez Stany Zjednoczone (jakkoliwiek są one irracjonalne). 

Przypomnijmy, że cła te zostały pierwotnie wprowadzone w marcu 2018 r. Część krajów nie została jednak nimi objęta - stosowanie nowych zasad zostało w stosunku do nich czasowo zawieszone. Miało to dać czas amerykańskim negocjatorom na uzyskanie pewnych ustępstw od swoich partnerów handlowych. W przypadku UE propozycja amerykanów sprowadzała się do wprowadzenia dobrowolnych ograniczeń eksportowych na poziomie 10% aktualnego eksportu tych produktów (praktyki, która jest nielegalna z punktu widzenia prawa WTO), zaś w przypadku Meksyku oraz Kanady miał to być instrument nacisku na te kraje w kontekście renegocjacji Porozumienia NAFTA (Amerykanie proponowali permanentne zawieszenie ceł w przypadku zaakceptowania ich propozycji odnośnie kształtu nowej umowy). Taktyka te najwyraźniej zawiodła, gdyż strony nie doszły do porozumienia. 

Prezydent Trump wypowiada światu wojnę handlową

Deklaracja ws. ustanowienia sankcji

8 marca prezydent Donald Trump wydał oświadczenia o nałożeniu dodatkowych 10 % ceł ad valorem na import wskazanych towarów aluminiowych (White House, Presidential Proclamation on Adjusting Imports of Aluminum into the United States) oraz dodatkowych 25% ceł ad valorem importowych na produkty stalowe (White House, Presidential Proclamation on Adjusting Imports of Steel into the United States) ponad cła już obowiązujące. Z zakresu ceł ochronnych wyłączono import z Kanady (największego zagranicznego dostawcy obu surowców) i Meksyku. Przedstawiciel ds. handlu będzie mógł również dokonywać wyłączeń przedmiotowych, tam gdzie będzie to niezbędne ze względów związanych z bezpieczeństwem w związku z brakiem krajowych zamienników.

Środki zostały przyjęte na podstawie, dość rzadko stosowanego, art. 232 Trade Expansion Act z 1962 r. Formalnie przesłanką do zastosowania sankcji były raporty Przedstawiciela ds. handlu z początku roku, wedle konkluzji których ilość i okoliczności (tj. światowa nadpodaż której państwa trzecie nie chcą przeciwdziałać) importu stali i aluminium do Stanów Zjednoczonych godzą w bezpieczeństwo narodowe tego państwa. Przejawiać się to ma w osłabianiu gospodarki krajowej i utrzymującej się groźbie zamykania zakładów produkcyjnych, a w rezultacie zmniejszeniu zdolności produkcyjnych na potrzeby bezpieczeństwa (obronności) w sytuacjach nadzwyczajnych, jak również w negatywnym oddziaływaniu na koniunkturę i dobrobyt gospodarczy. 

Negocjacje TPP – przedwcześnie mówić o sukcesie

Po wycofaniu się USA z negocjacji TPP (Partnerstwa Transpacyficznego / Transpacific Partnership Agreement), rozmowy nadal nie wypłynęły na spokojne wody. Po tegotygodniowej, kolejnej, rundzie negocjacji Japonia i Meksyk ogłaszają sukces, ale Kanada studzi nastroje i dementuje informacje o postępie negocjacji.

Negocjacje NAFTA – propozycje USA zbyt kontrowersyjne

W tym tygodniu zakończyła się kolejna runda renegocjacji Północnoamerykańskiego Układu o Wolnym Handlu (NAFTA). O wcześniejszej pisaliśmy m.in. tu. Różnice między stronami, Kanadą, Meksykiem i USA, pozostają bardzo duże. Administracja Stanów Zjednoczonych prezentuje stanowisko negocjacyjne, które uważane jest przez partnerów, a także przez rodzime środowiska biznesowe, za niekorzystne dla rozwoju gospodarczego regionu.

Pierwsza runda renegocjacji NAFTA

Podczas gdy uwagę obywateli UE zaprzątają negocjacje Brexitowe i perspektywy ukształtowania przepływu osób, usług i towarów w relacjach z Wielką Brytanią (nasz ostatni post tutaj), po drugiej stronie Atlantyku, w dniach 16-20 sierpnia, rozpoczęto pierwszą rundę renegocjacji Północnoamerykańskiego Układu o Wolnym Handlu (NAFTA). Z tej okazji w Waszyngtonie spotkali się prezydenci USA Donald Trump i Meksyku Enrique Peña Nieto, oraz premier Kanady Justin Trudeau. Zespołom negocjacyjnym przewodzą zaś, odpowiednio, USTR Robert Lighthizer, Minister gospodarki Meksyku Ildefonso Guajardo oraz Minister spraw zagranicznych Kanady Chrystia Freeland (Reuters, NAFTA negotiators aim for 'ambitious' start to talks: U.S. official).

Oficjalnego harmonogramu rozmów, których celem ma być "dostosowanie porozumienia do potrzeb nowoczesnej gospodarki", jednak nie przyjęto (Business Insider, Here's what you need to know as NAFTA negotiations begin). Jak oświadczył Przedstawiciel ds. handlu (USTR) Robert Lighthizer chodzi przede wszystkim o wymogi gospodarki cyfrowej, ochronę własności intelektualnej kwestie pracownicze, środowiskowe, bezpieczeństwo żywnościowe a także regulacje odnoszące się do przedsiębiorstw publicznych (Reuters, Trump administration starts countdown to NAFTA talks in mid-August).

Handel międzynarodowy w dobie Trumpa

Jakiś czas temu pisaliśmy o możliwej polityce handlowej Stanów Zjednoczonych po zwycięstwie Donalda Trumpa w wyborach prezydenckich (por. z naszym postem z listopada 2016 r.). Niedługo upływa 5 miesięcy nowej prezydentura warto więc pokusić się o małe podsumowanie. Do jakiego stopnia administracja Trumpa zrealizowała jego zapowiedzi wyborcze w odniesieniu do handlu międzynarodowego?

Wolta w amerykańskiej polityce gospodarczej. Ocieplenie w relacjach USA-Chiny

Dominującą narracją pierwszych tygodni polityki zagranicznej prezydenta Donalda Trumpa była deklarowana gotowość administracji do poświęcenia, części, dotychczasowych sojuszy na rzecz zacieśnienia relacji z Rosją przy jednoczesnej antagonizacji Chin. W tym kontekście pisaliśmy choćby o zerwaniu z wieloletnią polityką wobec Tajwanu (post tutaj). Konsekwentne oskarżenia wobec Pekinu już od kampanii prezydenckiej poskutkowały ustanowieniem ograniczeń w przepływie inwestycji napływających i odpływających. 

Konflikt w Syrii, w szczególności od czasu amerykańskiego bombardowania bazy wojskowej w reakcji na wykorzystanie broni chemicznej (guest post tutaj), doprowadził do załamania polityki rosyjskiej. Według oświadczenia Kremla stosunki amerykańsko-rosyjskie są "najgorsze od czasu Zimnej wojny" (CNBC, Russia declares US relations in ‘worst period’ since the Cold War). Długo oczekiwana wizyta Sekretarza Stanu Rexa Tillersona w Moskwie (zob. post o przesłuchaniu Tillersona przez komisję senacką) stała się zaś okazją do wymiany wzajemnych pretensji.

Jeszcze większe zmiany dostrzegalne są w (amerykańsko-chińskich) relacjach gospodarczych i ocenie aktualnej polityki gospodarczej USA przez multilateralne organizacje gospodarcze.

Arbitraż inwestycyjny zagrożeniem dla polityki lekowej?

Organizacja Lekarze Bez Granic (Medecins Sans Frontieres) poinformowała rząd Indii, że przyjęcie Umowy o wolnym handlu (Free Trade Agreement (FTA)) z Unią Europejską w proponowanym kształcie stałoby się podstawą częstego wykorzystywania przez firmy farmaceutyczne traktatowego arbitrażu inwestycyjnego do podważania polityki rządu dotyczącej dostępu do leków. Organizacja, która popiera politykę obniżania cen leków dla zwiększenia ich dostępności dla osób biednych, ostrzega, że zawarcie klauzuli arbitrażowej w FTA byłoby zagrożeniem dla linii orzecznictwa sądów indyjskich, chroniącej zdrowie publiczne a także dla ewentualnej przyszłej polityki rządu wprowadzającej ceny regulowane bądź przymusowe licencje na leki. Firmy farmaceutyczne, które inwestują miliardy dolarów w rozwój nowych leków, korzystając z arbitrażu inwestycyjnego żądają odszkodowań w związku ze skutkami takich decyzji i orzeczeń. Przykładowo, amerykańska spółka Ely Lilly wysłała w listopadzie ubiegłego roku do rządu Kanady notyfikację o sporze dotyczącym unieważnienia przez tamtejsze sądy patentu na lek (Atomoxetine, sprzedawany pod marką Straterra). W przypadku braku porozumienia, spółka będzie mogła wszcząć arbitraż na podstawie Północnoatlantyckiej FTA (North American Free Trade Agreement (NAFTA)). Spółki indyjskie (specjalizujące się tradycyjnie w produkcji leków generycznych) protestują przeciwko proponowanym zapisom FTA, które przewidują sankcje nawet w przypadku podejrzenia naruszenia patentu farmaceutycznego przez te spółki.