USA nakładają sankcje finansowe na Islamski Emirat Afganistanu

BBC, Mapping the advance of the Taliban in Afghanistan

W ciągu zaledwie kilku dni, bez czekania aż Stany Zjednoczone w pełni wycofają swój kontyngent wojskowy, Talibowie przejęli kontrolę nad całym terytorium Afganistanu. Kabul został oddany bez walki, po tym jak prezydent państwa Ashraf Ghani zbiegł do Z.E.A (CNBC, Ousted Afghan President Ashraf Ghani resurfaces in UAE after fleeing Kabul, Emirati government says, Reuters, Russia says Afghan president fled with cars and helicopter full of cash - RIA).

Zamknięcie rozprawy ekstradycyjnej ws. Meng Wanzhou, CFO Huawei

18 sierpnia b.r. sędzia Heather Holmes z sądu Kolumbii Brytyjskiej zamknęła rozprawę w postępowaniu ekstradycyjnym dotyczącym byłej dyrektor ds. finansowych a zarazem w-ce przewodniczącej zarządu Huawei, Meng Wanzhou (Le Monde, Au Canada, la fin des audiences de Meng Wanzhou, fille du fondateur de Huawei). Stany Zjednoczone domagają się ekstradycji w związku z zarzutami o wprowadzenie w błąd banku HSBC celem naruszenia amerykańskich sankcji gospodarczych nałożonych na Iran.

O wszczęciu postępowania, które stało się zarzewiem sporu między Ottawą a Pekinem informowaliśmy w grudniu 2018 po jej zatrzymaniu, na wnioskiem Stanów Zjednoczonych, na lotnisku w Vancouver (także: post z października 2020). Od tamtego czasu p. Weng przebywa w areszcie domowym.

Na wydanie wyroku możemy poczekać kilka tygodni.

Grupa Discovery zapowiada pozew arbitrażowy przeciwko Polsce

W związku z reasumpcją głosowania przez marszałek Witek, w wyniku czego partia rządząca przeforsowała tzw. Lex TVN, amerykańska grupa Discovery (tj. włąściciel TVN) zapowiedział podjęcie kroków prawnych przeciwko Polsce (Discovery, Inc. to Charge the Government of Poland with Violations to the US-Poland Bilateral Investment Treaty). 

Ponieważ dalszy los ustawy jest niepewny - biorąc choćby pod uwagę zapowiedź USA zastosowania sankcji wobec polskich decydentów gdyby do tego doszło oraz niestabilną pozycję partii rządzącej w Parlamencie - szczegółowe rozważania w tym zakresie wydają się przedwczesne. Dość odnotować, że BIT Polska-USA z 1990 r. jest instrumentem "wczesnej generacji", bardzo korzystnym dla inwestora, chroniąc go w szczególności przed pośrednim wywłaszczeniem, dyskryminacją oraz naruszeniem standardu sprawiedliwego i równego traktowania. 

Zarazem nawet gdyby doszło do wyrządzenia szkód spółce, czy to w drodze arbitralnej odmowy przedłużenia koncesji nadawczej czy też przymusowego wykupu (na mocy Lex Tvn), rząd ma możliwość m.in. zrekompensowania strat inwestora w sposób chroniący przed ewentualnym powództwem arbitrażowym. Perspektywa "repolonizacji" kolejnych mediów przez PiS została zaś oddalona w wyniku uzyskania przez nadawcę koncesji holenderskiej, co powinno umożliwić spółce nadawanie w całej Unii Europejskiej.

Porozumienie USA-Niemcy ws. Nord Stream 2

DW, Angela Merkel meets Joe Biden during final US visit — as it happened

21 lipca MSZ Niemiec i Departament Stanu USA opublikowały Wspólne oświadczenie ws. Ukrainy, bezpieczeństwa energetycznego i celów klimatycznych (DoS, Joint Statement of the United States and Germany on Support for Ukraine, European Energy Security, and our Climate Goals). 

Najważniejszym elementem porozumienia jest deklaracja Stanów Zjednoczonych zaniechania dalszych sankcji gospodarczych blokujących ukończenie budowy gazociągu (zob. nasze posty tu, tu i ostatnio tu). W zamian (przede wszystkim) Niemcy zaoferują Ukrainie wsparcie polityczne i gospodarcze.

Chiny wzmacniają reżim środków prawnych przeciwko zagranicznym sankcjom gospodarczym

11 czerwca b.r., w przededniu szczytu G7 który miał podjąć m.in. kwestię zachodniej strategii wobec Chiny, tamtejszy parlament zaskoczył świat uchwalając w ekspresowym tempie (z pominięciem zwyczajowego 3. czytania) nową ustawę anty-sankcyjną. 

Fakt uchwalenia ustawy potwierdziło kilka źródeł chińskich (np. chińska ambasada na Seszelach). Po angielsku dostępne na razie są jedynie nieoficjalne tłumaczenia maszynowe. Na podstawie takiej ogólnej lektury zasadne wydaje się ogólne stwierdzenie, że dokument nie tylko w formie ale również w treści stanowi przede wszystkim sygnał polityczny.

Katalog sankcji i okoliczności ich stosowania są otwarte. Jednocześnie chińskie podmioty uzyskują prawo do wszczynania postępowań krajowych przeciwko osobom zagranicznym, których działanie związane z sankcjami "godziłoby w ich prawa i interesy".

Nowa ustawa została uchwalona tydzień po rozszerzeniu przez prezydenta Joe Bidena list chińskich podmiotów objętych amerykańskimi sankcjami handlowymi (DW, US President Joe Biden expands blacklist of Chinese firms). Mimo że sposób procedowania ustawy był zaskoczeniem, to już sam kierunek zmian stanowi kontynuację ustawy z kwietnia 2020 i zapowiedzi z początku tego roku (nasz post). Chińskie działania są wreszcie spójne z próba prowadzenia bardziej asertywnej polityki przez Rosję, która w czerwcu 2020 r. przyjęła własną ustawę antysankcyjną.

Bruksela potępia rosyjskie sankcje

Do długiej listy napięć między Unią Europejską a Rosją, rosnących od początku roku po nieudanej wizycie Przewodniczącego KE Josepa Borrella w Moskwie (Politico, Bested by Sergey Lavrov Josep Borrell Faces Fury in Brussels), dopisano kolejny rozdział. 30 kwietnia Ministerstwo spraw zagranicznych Rosji ogłosiło ustanowienie sankcji zakazu wjazdu wobec 8 europejskich urzędników w tym w-ce Przewodniczącej KE Věry Jourovej oraz przewodniczącego PE Davida Sassoli. 

Władimir Cziżow, Ambasador Rosji przy UE, Al Jazeera

Podróżowanie do USA personelu MTK znów bezpieczne

 Na stronie MTK poinformowano właśnie, że administracja Joe Bidena zdecydowała o  uchyleniu zarządzenia wykonawczego nr 13928, kończąc tym samym sankcje wobec prokurator MTK Fatou Bensoudy i starszego członka personelu jej biura, Phakiso Mochochoko, znosząc ograniczenia wizowe dla niektórych pracowników MTK. To dobra informacja dla personelu trybunału, znów mogą bezpiecznie podróżować do Stanów bez zagrożenia wrogimi atakami.

Informacja na stronie:

https://www.icc-cpi.int/Pages/item.aspx?name=pr1585

Przegląd brytyjskich polityk stosowania sankcji

W ostatnich dniach Wielka Brytania opublikowała istotne dokumenty wyznaczające kierunki polityki zagranicznej, w tym w zakresie stososowania sankcji.

Po pierwsze, w niec pompatycznym stylu w Integrated Review of security, defence, development and foreign policy zapowiedziano stosowania sankcji dla ochrony praw człowieka (we will act as a force for good in standing up for human rights around the world) oraz dla ochrony bezpieczeństwa narodowego.

Na potrzeby wzmacniania demokracji i praworządności Wlk. Brytania zapowiada przyjęcie specjalnego reżimu sankcji do walki z korupcją.

Po drugie, Departament handlu opublikował wytyczne dot. Eksportu technologii wojskowych i podwójnego zastosowania. Z perspektywy polskiej (unijnej) warto zwrócić na ten dokument uwagę m.in. w kontekście potencjalnego stosowania sankcji ekstraterytorialnych.

UE, Wlk. Brytania i Kanada koordynują sankcje przeciwko Chinom. Zdecydowna reakcja Chin

Unia Europejska (Press release), Wielka Brytania (press release) oraz Kanada (press release) jednocześnie zakomunikowały decyzję o nałożeniu na Chiny sankcji w związku z poważnymi naruszeniami praw człowieka wobec Ujgurów i innych mniejszości w regionie Xinjiang. Już wcześniej o ustanowieniu sankcji zadecydowały Stany Zjednoczone. 

Sankcje w postaci zamrożenia aktywów i ograniczeń podróżnych przyjęto wobec wysokich funkcjonariuszy administracji i aparatu bezpieczeństwa, których uznano za odpowiedzialnych za pogwałcenia praw człowieka. Wszyscy mają być powiązani z tamtejszym obozem internowania.

Zwycięstwo Maduro nad Guaidó przed trybunałem ICSID. Społeczność międzynarodowa podzielona ws. sankcji wobec Wenezueli

W styczniu 2019 r. pisaliśmy o prawnomiędzynarodowych aspektach rozruchów w Wenezueli. Jednym z zasygnalizowanych wówczas wątków była kwestia przedwczesnego uznania Juana Guaidó za szefa rządu. Sytuacja prawna Wenezueli  pozostaje skomplikowana, a społeczność międzynarodowa jest coraz bardziej podzielona co do strategii ochrony tamtejszej ludności. 

Źródło: Daily Mail

Doraźnie sytuację prawną usiłował uporządkować trybunał arbitrażowy ICSID orzekający w sporze Mobil Cerro Negro (ICSID Case No. ARB/07/27), co zapowiadaliśmy w grudniu 2019 r. 1 marca trybunał oddalił wnioski Enrique Sáncheza Falcóna, pełnomocnicka Juana Guaidó, o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w miejsce pełnomocnika prezydenta Nicolasa Maduro (Reinaldo Enrique Muñoz Pedroza) albo, alternatywnie, o zawieszenie postępowania.

Chiny rozbudowują instrumentarium sankcji

Li Zhanshu, Przewodniczący Stałego Komitetu Ogólnochińskiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych

Chiński parlament poinformował o wszczęciu prac legislacyjnych nad zestawem instrumentów reakcji na zagraniczne sankcje i ich stosowanie przez państwa trzecie poza własną jurysdykcją. Nowy pakiet środków ma również umożliwić reagowanie na "zagraniczne wyzwania" i zapobieganie zagrożeniom (Global Times, China vows to make legislative push to deter unjustified sanctions, expanding legal toolkit as more vigorous protection measures). Rozwiązania mają docelowo stworzyć systemowy mechanizm stosowania środków odwetowych na każdy przejaw "nadużyć" sankcji przez podmioty trzecie. Środki takie mają w szczególności służyć przeciwdziałaniu "hegemonicznym praktykom" USA.

Sankcje USA wobec Rosji w reakcji na zastosowanie broni chemicznej

Departament Stanu USA uznał, że rząd Rosji ponosi odpowiedzialność za atak przeprowadzony na byłego agenta rosyjskich służb Siergieja Skripala i jego córkę Julię w Salisburgy (UK) w marcu 2018 roku. Do ataku zastosowano środek chemiczny Novichok. Tym samym Rosję uznano winną pogwałcenia Konwencji o zakazie broni chemicznej CWC (DoS, U.S. Sanctions and Other Measures Imposed on Russia in Response to Russia’s Use of Chemical Weapons). 

Odpowiednio, Directorate of Defence Trade Controls (działający w ramach Departamentu) wydał oświadczenie o nałożeniu na Rosję sankcji handlowych w zakresie eksportu broni. Ponadto, zgodnie z oświadczeniem DoS, wstrzymane mogą zostać m.in. pomoc udzielana Rosji (za wyjątkiem pilnej pomocy humanitarnej oraz w zakesie żywności i rolnictwa) czy finansowanie sprzedaży broni. Jednak napojtężniejszym środkiem zasugerowanym przez DoS może być odcięcie Rosji od dostępu do kredytów, gwarancji kredytowych oraz wszelkiej innej pomocy finansowej ze stron amerykańskich agencji rządowych. W rezultacie inwestorzy prewencyjnie zaczęli wyprzedawać rosyjskie obligacje (Bloomberg, Russian Bonds Slump as ‘Nuclear Option’ of Debt Sanctions Raised). Bezpośrednią konsekwencją amerykańskich zapowiedzi był wzrost kosztów długu o przeszło 6,6%.

Straszak w postaci zakazu inwestycji w rosyjskie obligacje jest tym skuteczniejszy, że w 2019 r. USA zastosowały już podobne sankcje, wówczas wobec rosyjskich euroobligacji ttzn. obligacji nie denominowanych w Rublach (US DoT, Treasury Announces Sanctions under the Chemical and Biological Weapons Control and Warfare Elimination Act). 

Fatou Bensouda rozpoczyna postępowanie przygotowawcze odnośnie sytuacji Palestyny

 Informowaliśmy niedawno o decyzji wydanej przez Międzynarodowy Trybunał Karny 5 lutego 2021 roku, w której Izba zdecydowała, że trybunał może objąć jurysdykcją karną zbrodnie popełnione  na terytorium Palestyny włączając w to Gazę, Zachodni Brzeg i wschodnią Jerozolimę. 

Wczoraj Prokurator Bensouda poinformowała o rozpoczęciu postępowania odnośnie sytuacji Palestyny.

Dochodzenie obejmie przestępstwa podlegające jurysdykcji Trybunału, które rzekomo zostały popełnione w od 13 czerwca 2014 r., decyzja o wszczęciu dochodzenia jest następstwem trwającego prawie 5 lat  badania wstępnego podjętego przez Biuro Prokurator Bensoudy.

Wczorajsza decyzja już spotkała się z wielką krytyką. Nie może oczywiście dziwić krytyczne podejście do tej decyzji Netanjahu, który nazywa decyzję szczytem antysemityzmu i hipokryzji (zobacz np. tu ), ale już do stanowiska Stanów Zjednoczonych trzeba podejść bardzo krytycznie. To nie jest nawet ciche wsparcie dla Izraela, ale potwierdzenie słuszności inicjatyw podjętych przez Trumpa i jego administrację! Tony Blinken, po którym oczekiwano powrotu Stanów Zjednoczonych na ścieżkę praw człowieka i szacunku dla międzynarodowego wymiaru sprawiedliwości oznajmił wczoraj, że Stany Zjednoczone są krytyczne wobec postępowania trybunału odnośnie sytuacji Palestyny i w  związku z tym potwierdził silne zaangażowanie w te kwestie (zobacz tu ). Może to oznaczać, że nadal zostaną utrzymane sankcje nałożone na personel MTK. 

Co prawda nie na długo. Już 16 czerwca stanowisko obejmie nowy Prokurator i wtedy konieczne będzie i tak przyjrzenie się sankcjom i podjęcie decyzji czy nałożyć je także na nowego prokuratora MTK. 

Tymczasem wczorajsza reakcja Blinkena może być uznana za prężenie muskułów, aby wesprzeć Izrael, bo Trybunału administracja USA już bardziej zrazić chyba nie może. 

Z drugiej strony USA i Izrael nie działają w próżni - świat nie przygląda się bezczynnie tej krótkowzrocznej polityce obu państw, i krytycznie podchodzi do kwestii sankcji nałożonych na personel MTK, ma to między innymi odzwierciedlenie w apelu, będącym także  jasnym sprzeciwem wobec amerykańskiej polityki, przyjętym przez kilkadziesiąt międzynarodowych organizacji (a który umieszczono na stronie Human Rights Watch). 

Unijne sankcje w odpowiedzi na aresztowanie Aleksieja Nawalnego - dobrze przemyślane czy nieadekwatne?

Aleksiej Nawalny został aresztowany 18 stycznia, zaraz po powrocie do Rosji z leczenia w Niemczech. Wiele państw i organizacji międzynarodowych skrytykowało posunięcie rosyjskich władz, w tym Stany Zjednoczone, Unia Europejska, jak również państwa zrzeszone w G7 (a więc oprócz wspomnianych jeszcze Kanada, Japonia i Wielka Brytania).

Jeśli chodzi o Unię Europejską, oczekiwania co do stanowczej reakcji były podwójnie duże. Z jednej strony, po szeroko skrytykowanej, również wewnątrz samej Unii, wizycie Wysokiego Przedstawiciela  Josepa Borrella w Moskwie, można było oczekiwać, że Unia będzie chciała pokazać Rosji, że jest graczem, z którym należy się liczyć, mimo lekceważącego tonu Siergieja Ławrowa podczas wspólnej konferencji prasowej. Po drugie, sam Josep Borrell mówił podczas przemówienia w Parlamencie Europejskim, że możliwe jest uchwalenie nowych sankcji przeciwko Rosji.

USA: przegląd sankcji wobec MTK i chińskich spółek technologicznych

Wczoraj informowaliśmy o zapowiedzi administracji USA doraźnego utrzymania sankcji nałożonych na Iran. Z kolejnych oświadczeń dowiedzieliśmy się, że nowa administracja dokona "gruntownego przeglądu" sankcji wobec funkcjonariuszy Międzynarodowego Trybunału Karnego (Reuters, Biden administration to review sanctions on International Criminal Court officials). Na złagodzenie amerykańskiego kursu na razie nie mogą natomiast liczyć chińskie spółki technologiczne, w szczegóności Huawei (Reuters, Biden Commerce nominee vows to protect U.S. networks from Huawei, ZTE).

Gubernator Gina Raimondo, kandydatka na Sekretarza Stanu, Boston Globe

Zob. nasze ostatnie posty dot.

• sankcji wobec MTK tu czy tu
• sankcji wobec chińskich spółek technologicznych Huawei i Sojuszu Pięciorga Oczu, TikTok czy Grindera.

Administracja Bidena utrzymuje sankcje przeciwko Iranowi

Tak jak pisaliśmy ostatnio w kontekście końcówki prezydentury Trumpa, warto w najbliższych tygodniach uważniej przyglądać się polityce zagranicznej USA. W ten sposób powinniśmy poznać założenia strategicznej nowej administracji. 

Sekretarz Stanu Antony J. Blinken, DoS

Do oświadczeń, których doniosłość może wykraczać dalece poza ich bezpośrednie przesłanie, zaliczyć zapewne należy wystąpienie Sekretarza Stanu Antony J. Blinkena, który zapowiedział utrzymanie sankcji wobec Iranu. Blinken zasugerował, że sankcje zostaną zniesione dopiero po zaprzestaniu przez Iran dalszych naruszeń porozumienia nuklearnego (JCPOA).

Nowe podejście USA ma rzekomo służyć jako platforma do multilateralnej współpracy w tym zakresie. Jakkolwiek zakrawa to na kpinę ze pozostałych stron JCPOA i z ONZ, z pewnością warto śledzić bieg wydarzeń zarówno ze względu na relacje z Iranem jak i szerzej stosowanie amerykańskich sankcji.

Czarne chmury wokół sztabu Trumpa: Chiny nakładają sankcje na urzędników odchodzącej administracji USA

Podczas gdy administracja ustępującego prezydenta zajęta była utrwalaniem dorobku politycznego (nasz post dot. aspektów międzynarodowych), sam Donald Trump zabezpieczaniem własnej sytuacji m.in. sprawdzając możliwości udzielenia ex ante prawa łaski członkom rodziny (NYT, Trump Has Discussed With Advisers Pardons for His 3 Eldest Children and Giuliani) a w ostatnich godzinach korzystając z tego uprawnienia przeszło 70 raz m.in. wobec bliskich współpracowników (BBC, Trump pardons dozens in final hours, including ex-aide Steve Bannon). Był zresztą w tym działaniu konsekwentny (BBC, Trump pardons Paul Manafort, Roger Stone and Charles Kushner). O ile wątpliwym jest aby te doraźne działania w pełni wyłączyły Trumpa z odpowiedzialności za działania realizowane w ostatnich latach, o tyle pierwszy ruch wymierzony w sojuszników byłego prezydenta jest pewnym zaskoczeniem.

Już w dniu zaprzysiężenia prezydenta Joe Bidena sankcje na 28 urzędników poprzedniej administracji nałożyły Chiny (Ministry of Foreign Affairs of PRC, Foreign Ministry Spokesperson Announces Sanctions on Pompeo and Others). Zakaz wstępu do Chin oraz prowadzenia działalności biznesowej objął m.in. byłego Sekretarzu Stanu Mikea Pompeo, doradcę ds. bezpieczeństwa Johna Boltona, czy bliskiego współpraownka Steeva Bannona (beneficjenta ww. seryjnego prawa łaski). 

Nowa rzecznik prasowa Rady Bezpieczeństwa Narodowego określiła chińskiej sankcje mianem cynicznych i bezproduktywnych (DW, China sanctions Pompeo, Trump officials over Xinjiang statements). 

Zob. również: post nt. nakazów areszesztowania Trumpa wydanych przez Irak i Iran.

Guest Post: Turcja została objęta amerykańskimi i europejskimi sankcjami

USA uruchomiły w stosunku do Turcji działanie sankcji nałożonych w ramach Countering America’s Adversaries Through Sanctions Act. Przedmiotowa decyzja administracji zaskoczyła wielu obserwatorów; zakładali oni, że Prezydent Trump wstrzymuje ich wdrożenie mając jednak świadomość, że sankcje wejdą w życie, automatycznie, w 2021 (zobacz tu) .

Sankcjami została objęta, przede wszystkim, agencja rządowa Defence Industries (powołana do zakupów sprzętu i wyposażenia wojskowego) oraz wysocy funkcjonariusze administracji[1]. W ramach sankcji oprócz – wcześniejsze – wykluczenie Turcji z programu F-35 zostało uzupełnione o zakaz udzielania licencji eksportowych, pożyczek oraz kredytów na zakupy dokonywane przez Defence Industries oraz blokadę osobistych aktywów znajdujących się pod jurysdykcją amerykańską oraz zakaz wjazdu na terytorium USA objętych sankcjami funkcjonariuszy.

UE ustanawia reżim sankcji za naruszenia praw człowieka

7 grudnia Rada uchwaliła Decyzję 2020/1999 oraz Rozporządzenie 2020/1998 ustanawiające unijny reżim stosowania sankcji w przypadkach naruszeń praw człowieka (Dz.Urz. UE, L 410I, 7 grudnia 2020). 

Instrumentarium może służyć przyjmowaniu środków ograniczających wobec osób fizycznych i prawnych, w tym wobec podmiotów nie-państwowych. Pakiet obejmuje zakazy podróży, zamrożenie aktywów oraz wtórne ograniczenia zakazu udostępniania środków finansowych adresatom sankcji. 

Sankcje będą stosowane w reakcji na zbrodnię ludobójstwa, zbrodnie przeciwko ludzkości oraz inne pogwałcenia praw człowieka. Przypadki naruszenia praw niższej ranki zastosowanie sankcji będzie możliwe, gdy takie akty będą miały charakter powszechny, systematyczny lub w innym sposób budzić poważne obawy o realizację celów wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa UE.

Inicjatywę zaproponowania nowych środków będzie miał Wysoki przedstawicie UE ds. zagranicznych i bezpieczeństwa oraz państwa członkowskie, a odnośną decyzję będzie podejmować Rada.

Prace przygotowawcze do przyjęcia ww. pakietu podjęto 9 grudnia 2019.

Podobne ramy prawne obowiązują m.in. w Wielkiej Brytanii (SAMLA oraz akty wykonawcze o których pisaliśmy tu oraz tu) czy USA (tzw. Magnitsky Act wraz z aktami wykonawczymi o czym pisaliśmy tutaj).

UE wzmacnia instrumentarium sankcji handlowych

Komisja Europejska, Parlament i Rady wypracowały kompromis ws. wzmocnienia unijnego reżimu sankcji handlowych (European Commission, EU strengthens trade enforcement arsenal with revamped regulation). Bezpośrednią przesłanką do podjęcia prac legislacyjnych jest trwający paraliż mechanizmu rozstrzygania sporów w Światowej Organizacji Handlu (WTO).