Guest post: Dwie sprzeczne opinie Rzecznik Generalnej w sprawie statusu terytorium Sahary Zachodniej

Pod koniec marca 2024 r. Rzecznik Generalna Tamara Ćapeta wydała dwie ważne opinie w ramach dwóch bliźniaczych procedur (połączone sprawy C-778/21 P oraz C 798/21 P i połączone sprawy C-779/21 P oraz C 799/21 P). Sprawy te są kolejnymi z serii orzecznictwa TSUE ws. statusu terytorium Sahary Zachodniej w świetle porozumień handlowych zawartych między Unią Europejską a Królestwem Maroka.

Wszczęcie procedury w ramach połączonych spraw C-779/21 P oraz C 799/21 poprzedzało orzeczenie TSUE ws. C-104/15 P, w którym TSUE orzekł, że Układ o stowarzyszeniu między Unią Europejską a Marokiem nie ma zastosowania do terytorium Sahary Zachodniej. W następstwie, w 2019 r. UE oraz Maroko podpisały protokół do Układu, którego postanowienia przewidywały umożliwienie preferencyjnego traktowania produktów pochodzących z Sahary Zachodniej. W przypadku spraw C-778/21 P oraz C 798/21 P  podstawą faktyczną było Porozumienie o partnerstwie w sprawie zrównoważonych połowów zawarte między UE a Marokiem w czerwcu 2019.

W przypadku obu spraw Front Polisario, organizacja reprezentująca niepodległościowe dążenia ludności Sahary zachodniej, na podstawie art. 263 TFUE  wniosła o kontrolę legalności decyzji Rady zatwierdzającej wspomniane porozumienia. W swojej argumentacji Front Polisario podkreślało, że w świetle wcześniejszego orzecznictwa TSUE, Rada zatwierdzając porozumienia naruszyła prawo do samostanowienia ludności Sahary Zachodniej. Sąd Unii Europejskiej pochylił się tą argumentacją, anulując obie decyzje. W następnym kroku, zarówno Rada, jak i Komisja wniosła odwołania do TSUE od obu decyzji.

To właśnie w tym kontekście, Rzecznik Generalna Tamara Ćapeta wydała dwie opinie. W sprawie protokołu do Układu o Stowarzyszeniu, Rzecznik Generalna zaproponowała ona uchylenie wyroku Trybunału z następujących powodów. Po pierwsze, protokół stowarzyszenia definiuje Saharę Zachodnią jako terytorium odrębne od Królestwa Maroka. Jest tak, ponieważ protokół do układu stowarzyszeniowego przewiduje, że produkty pochodzące z Sahary zachodniej, pomimo korzystania z preferencyjnej taryfy celnej właściwej dla towarów marokańskich, powinny także zawierać informację o fakcie pochodzenia z terytorium Sahary zachodniej. Po drugie, jak zaznacza Rzecznik Generalna, w ramach obecnej struktury organizacyjnej mieszkańcy Sahary Zachodniej nie mogą wyrazić zgody na zawarcie umowy międzynarodowej dotyczącej ich terytorium. Zgodę taką, w świetle art. 73 Karty Narodów Zjednoczonych może natomiast wyrazić władza administracyjna tego terytorium. Natomiast, zarówno Rada, jak i Komisja zgodne są, co do tego, że Maroko nie ma ani suwerennej władzy ani nie okupuje Sahary zachodniej, jednakże pełni na tym terytorium obowiązki administracyjne.

Co ciekawe, w opinii dot porozumienia dot. zrównoważonych połowów, Rzecznik Generalna doszła do innych wniosków, rekomendując oddalenie odwołania. W swej argumentacji podkreśla ona, że porozumienie  nie uznaje Sahary Zachodniej za odrębne terytorium Królestwa Maroka, pozbawiając ludność Sahary Zachodniej prawa do samostanowienia i korzystania z jego zasobów. Jest tak w szczególności ze względu na fakt, że rząd Maroka nie opracował planu redystrybucji kompensacji, które Unia Europejska zobowiązuje się płacić w zamian za dostęp do obszarów połowowych. W konsekwencji, ludność Sahary zachodniej nie będzie otrzymywać żadnych materialnych korzyści z eksplotacji jej zasobów naturalnych przez UE. Niemniej jednak, pomimo rekomendowania podtrzymania orzeczenia Sądu, Rzecznik Generalna, ze względu na duże znaczenie relacji dyplomatycznych z Marokiem, sugeruje, aby porozumienie obowiązywało przez kolejne dwa lata. Zdaniem Rzecznik Generalnej okres ten pozwoliłby Unii Europejskiej na znalezienie nowej formy współpracy z Marokiem.

Podsumowując, wspomniane dwie opinie uzupełniają bogatą sagę orzecznictwa TSUE ws. statusu statusu terytorium Sahary Zachodniej w świetle porozumień handlowych zawartych między Unią Europejską a Królestwem Maroka. Co istotne jednak, mimo podobnego stanu faktycznego, prowadzą one do odmiennych wniosków. Należy zatem z uwagą czekać na nadchodzące rozstrzygnięcie Trybunału, który po raz kolejny stanie przed dylematem szukania kompromisu między interesem gospodarczym Unii Europejskiej a obowiązkiem przestrzegania norm prawa międzynarodowego. 

Autor: Witold Janas

Wyrok TSUE w sprawie C-718/21- skład orzekający Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego nie jest niezawisłym i bezstronnym sądem

Dzisiejszy wyrok Trybunału Sprawiedliwości nie pozostawia złudzeń: skład orzekający Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego nie jest niezawisłym i bezstronnym sądem ustanowionym uprzednio na mocy ustawy. Trybunał Sprawiedliwości wskazał, że z uwagi na całokształt okoliczności związanych z powołaniem sędziów Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych polskiego Sądu Najwyższego, skład orzekający tej izby nie jest „sądem” w rozumieniu prawa Unii. W konsekwencji Trybunał nie bada co do istoty pytań prejudycjalnych przedstawionych przez ten organ.

TS powołał się w tej sprawie na wcześniejszy Wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 8 listopada 2021 r. w sprawie Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, w którym także badano legalność dwóch składów orzekających Izby Kontroli Nadzwyczajnej i w rezultacie stwierdzono, że nie stanowią one sądu ustanowionego ustawą i nie są niezawisłe.

Więcej informacji w oficjalnym komunikacie  na stronie https://curia.europa.eu/jcms/upload/docs/application/pdf/2023-12/cp230206pl.pdf

Wyrok Trybunału znajduje się tu: https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?docid=280769&mode=req&pageIndex=1&dir=&occ=first&part=1&text=&doclang=PL&cid=7957608

Stanowisko rządu ws. wykonania orzeczeń TS UE dot. Izby Dyscyplinarnej SN

Ostatniego dnia terminu wyznaczonego przez Komisję Europejską, tj. 17 sierpnia b.r., rząd polski odpowiedział na wezwanie do zajęcia stanowiska ws. ostatnich orzeczeń dotyczących bezprawności zmian przeprowadzonych w strukturze Sądu Najwyższego. W Komunikacie Centrum Informacyjnego Rządu poinformowano, że elementem odpowiedzi  jest zapowiedź "likwidacji Izby Dyscyplinarnej w obecnej postaci, w ramach kolejnego etapu reformy wymiaru sprawiedliwości, który ma rozpocząć się jeszcze w nadchodzących miesiącach."

Polska została wezwana do odpowiedzi przez Komisarza D. Reydersa pismem z dnia 20 lipca br., dotyczącym orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości UE: postanowienia z dnia 14 sierpnia br. o zastosowaniu środka tymczasowego w sprawie C-204/21 R oraz wyroku z dnia 15 lipca br. w sprawie C-791/19. TSUE zakwestionował w nich zgodność reżimu funkcjonowania ID SN z prawem unijnym oraz zobowiązał, w drodze środka tymczasowego, do natychmiastowego zawieszenia stosowania odnośnych przepisów (szerzej: post prof. Jerzego Kranza).

Rząd zarazem poinformował o wystąpieniu z wnioskiem o uchylenie postanowienia Trybunału Sprawiedliwości z dnia 14 lipca br. o zastosowaniu środka tymczasowego w sprawie C-204/21 R na podstawie wyroku trybunału Julii Przyłębskiej z dnia 14 lipca br. w sprawie P 7/20 (o sprawie pisaliśmy tutaj), w myśl którego nałożenie przez TS UE środka tymczasowego ingerującego w w ustrój sądów powszechnych w Polsce miało charakter działania ultra vires.

Warto śledzić reakcję Komisji. Nie dość bowiem że rząd polski odniósł się do wyroków TS UE dopiero pod wyraźną groźbą kar finansowych (PAP, EC threatens financial sanction on Poland over CJEU ruling), to od wielu tygodni pojawiają się sugestie że likwidacja ID miałaby się odbyć w drodze przeniesienia neosędziów do Izby Karnej SN, umożliwiając tym samym jej upolitycznienie.

Guest Post: Jedynie „środki zapobiegawcze” czy już „cenzura” – opinia Rzecznika Generalnego w sprawie C-401/19

 24 maja 2019 r. Rzeczpospolita Polska wniosła przeciwko Parlamentowi Europejskiemu (PE) i Radzie Unii Europejskiej (Rada UE) skargę o stwierdzenie nieważności art. 17 ust. 4 lit. b) oraz art. 17 ust. 4 lit. c) (ewentualnie art. 17 w całości) dyrektywy PE i Rady UE 2019/790 z 17.04.2019 r. w sprawie prawa autorskiego i praw pokrewnych na jednolitym rynku cyfrowym oraz zmian dyrektywy 96/9/WE i 2001/29/WE (Dz.U.2019, L 130) – (Skarga wniesiona 24.05.2019 r. w sprawie nr C-401/19 – Rzeczpospolita Polska przeciwko Parlamentowi Europejskiemu i Radzie Unii Europejskiej). 

Porozumienie USA-Niemcy ws. Nord Stream 2

DW, Angela Merkel meets Joe Biden during final US visit — as it happened

21 lipca MSZ Niemiec i Departament Stanu USA opublikowały Wspólne oświadczenie ws. Ukrainy, bezpieczeństwa energetycznego i celów klimatycznych (DoS, Joint Statement of the United States and Germany on Support for Ukraine, European Energy Security, and our Climate Goals). 

Najważniejszym elementem porozumienia jest deklaracja Stanów Zjednoczonych zaniechania dalszych sankcji gospodarczych blokujących ukończenie budowy gazociągu (zob. nasze posty tu, tu i ostatnio tu). W zamian (przede wszystkim) Niemcy zaoferują Ukrainie wsparcie polityczne i gospodarcze.

TSUE o tym, gdzie Polacy mogą ścigać za "polskie obozy"

TSUE wydał 17 czerwca br. wyrok w odpowiedzi na pytanie prejudycjalne SA w Warszawie (rozpatrującego zażalenie na postanowienie sądu I instancji) odnośnie właściwości sądów w zakresie rozpatrywania powództw o ochronę dóbr osobistych w związku z publikacjami internetowymi (interpretacja art. 7 pkt 2 rozporządenia w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych).

Tłem sprawy była publikacja w niemieckim internetowym dzienniku regionalnym, który na swej stronie umieścił artykuł zawierający zwrot "polski obóz zagłady". Zwrot ten został usunięty po interwencji polskiego konsula. Pomimo tego jeden z byłych więźniów obozów koncentracyjnych złożył przeciwko wydawnictwu pozew o ochronę dóbr osobistych. W pozwie Stanisław Zalewski podnosił, że publikacja naruszyła w szczególności jego prawo do poszanowania tożsamości narodowej oraz godności narodowej.        

Sądy polskie stwierdzają w podobnych sprawach swoją jurysdykcję, jednak SA w Warszawie powziął wątpliwości dotyczące wykładni wskazanego przepisu. W szczególności w odniesieniu do wymogu racjonalnej przewidywalności przepisów jurysdykcyjnych rozporządzenia w zakresie możliwości przewidzenia sądu, przed jaki można zostać pozwanym. Sąd rozważał, czy wydawnictwo mogło racjonalnie przewidzieć, że może ono zostać pozwane przed polskim sądem w związku z naruszeniem dóbr osobistych osoby zamieszkującej w Polsce, mimo iż tekst artykułu nie zarzucał żadnego czynu ani powodowi, ani żadnemu innemu Polakowi, nie wskazywał ich też pośrednio ani bezpośrednio. 

Istota przedłożonego pytania sprowadzała się więc do odpowiedzi na pytanie, czy przepisy rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że sąd, w którego obszarze właściwości znajduje się centrum interesów życiowych osoby podnoszącej naruszenie dóbr osobistych przez treści publikowane na stronie internetowej ma jurysdykcję do rozpoznania powództwa odszkodowawczego wniesionego przez tę osobę tylko wtedy, gdy treści pozwalają na bezpośrednie lub pośrednie indywidualne zidentyfikowanie tej osoby, czy także w innych przypadkach.

TSUE podzielił wątpliwości SA. Podkreślił, że odstępstwa od zasady ogólnej jurysdykcji sądu miejsca zamieszkania lub siedziby pozwanego mogą być ustanawiane jedynie w drodze wyjątku. Przepisy dotyczące jurysdykcji mają na celu zapewnienie pewności prawa i uniknięcie sytuacji, w której potencjalny autor naruszenia dóbr osobistych zostałby pozwany przed sądem państwa członkowskiego, którego nie mógł racjonalnie przewidzieć. W sytuacji, gdy powód nie został bezpośrednio lub pośrednio zidentyfikowany w treści artykułu, brak było obiektywnych elementów (poza subiektywnym pokuciem krzywdy powoda) stanowiących o istnieniu ścisłego związku pomiędzy sądem, w którego obszarze właściwości znajduje się centrum interesów życiowych osoby powołującej się na naruszenie jej dóbr osobistych, a przedmiotowym sporem. W konsekwencji TSUE uznał, że sąd pytający nie ma jurysdykcji do rozpoznania sporu w oparciu  art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 1215/2012.

Rozstrzygnięcie TSUE nie spotkało się z ciepłym przyjęciem środowisk żyjących ofiar Holokaustu. Uznają oni, że rozstrzygnięcie zasadniczo utrudni im dochodzenie przed sądami roszczeń z tytułu naruszenia ich dóbr osobistych na skutek nierzetelnych publikacji. Już teraz postępowania takie są utrudnione, czego dowodem jest chodziażby brak wykonania przez ZDF głośnego orzeczenia sądu apelacyjnego w Krakowie z 2016 r. SA uznał wtedy, że sformułowanie "polskie obozy śmierci" umieszczone na stronie internetowej niemieckiej telewizji publicznej ZDF naruszyło dobra osobiste Karola Tendery, byłego więźnia Auschwitz. ZDF opublikowała ogólne przeprosiny, ale nie zrobiła tego w formie nakazanej przez SA w Krakowie. Federalny Trybunał Sprawiedliwości (Bundesgerichtshof, BGH) w 2018 r. orzekł, zajmując się sprawą, że nakaz opublikowania określonej treści przeprosin narusza konstytucyjną wolność prasy. Teraz już wiadomo, że wyrok ten sprowokował następców prawnych Karola Tendery (który w międzyczasie zmarł) do złożenia skargi do ETPC w związku z odmową przez BGH stwierdzenia wykonalności na terenie Niemiec wyroku SA w Krakowie.

   

Guest post: Wyczekiwany wyrok w sprawie frankowiczów - wyrok TSUE z dnia 29 kwietnia 2021 r. (C-19/20)

Foto: Blooberg; źródło: https://www.parkiet.com/Banki/304299905-TSUE-decyzja-w-gestii-polskich-sadow.html

29 kwietnia br. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) ponownie zajął stanowisko w sprawie kredytów frankowych, które nie pozostało bez echa w środowisku prawniczym. Tym razem wyrok (w sprawie C-19/20) stanowił odpowiedź na pytania prejudycjalne sformułowane przez Sąd Okręgowy w Gdańsku w 2019 r. w sprawie kredytu hipotecznego indeksowanego do franka szwajcarskiego, udzielonego na wysokość przewyższającą 500 tys. złotych przez GE Money Bank w 2008 r. Gdański sąd uznał, że postanowienia umowy kredytowej dotyczące sposobu indeksacji oraz zasad ustalania kursu zostały w umowie sformułowane w sposób jasny i zrozumiały, a strona powodowa sporu miała świadomość ryzyka zmiany kursu, a w następstwie zmiennej wysokości należnej bankowi raty kredytowej.

Nabywanie statusu posła do Parlamentu Europejskiego a prawo państw członkowskich – opinia rzecznika generalnego w sprawie katalońskiego separatysty

Równolegle z kontrowersjami dotyczącymi sposobu złożenia ślubowania przez marszałka seniora – Antoniego Macierewicza, podczas 1. posiedzenia Sejmu IX kadencji (część komentatorów zarzuca nieważność ślubowania, w związku z brakiem wypowiedzenia słowa „ślubuję” w odpowiednim momencie), Rzecznik Generalny TSUE – Maciej Szpunar wydał opinię w sprawie dotyczącej m.in. konsekwencji braku złożenia ślubowania przez posła-elekta do Parlamentu Europejskiego wybranego z Hiszpanii, z regionu Katalonia (C-502/19 Oriel Janqueres Vies).   

Grabowska (lub TVP Info) vs Safjan - jak to jest z tymi sędziami narodowymi w sądach międzynarodowych

Media donoszą, że w związku z odczytaniem wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE przez prof. Marka Safjana, na polskiego sędziego wylała się fala krytyki. W TVP Info puszczono nagranie z Panią Profesor Genowefą Grabowską, na którym Pani Profesor mówi: "Wszędzie w przepisach obowiązuje zasada, że sędzia narodowy nie uczestniczy w rozpoznawaniu sprawy, która płynie z jego kraju.". Głos z offu dopowiada: "Tak stanowi prawo międzynarodowe". Ponieważ nagranie robi furorę w internecie, prof. Grabowska jest internacjonalistką (choć obecnie częściej w mediach jest przedstawiana jako konstytucjonalistka), a to jest blog internacjonalistów, warto pewne rzeczy sprostować.

Bracia Micula uzyskali w USA uznanie i wykonanie wyroku arbitrażowego p. Rumunii

W czerwcu b.r. pisaliśmy o przełomowym wyroku Sądu UE o unieważnieniu decyzji Komisji Europejskiej z 2015 r., na mocy której wykonanie przez Rumunię wyroku trybunału arbitrażowego ICSID z 2013 r. w sprawie braci Micula stanowiło naruszenie unijnych zasad pomocy publicznej. Ostatnim akordem w batalii sądowej stał się uznanie i  stwierdzenie wykonalności wyroku ICSID przez sąd okręgowy dla Dystryktu Kolumbii. Sędzia Judge Amit P. Mehta w szczególności odniósł się do wyroku Achmea (post tutaj), stwierdzając że nie znajduje on zastosowania w niniejszej sprawie, jako że wszystkie elementy faktyczne miały miejsce przed akcesją Rumunii do Unii Europejskiej)

TSUE: strona zamieszczająca facebookowy przycisk „Lubię to” jest współodpowiedzialna za przetwarzanie danych osobowych

W grudniu pisaliśmy o opinii rzecznika generalnego M. Bobka, w której stwierdzono, że strona internetowa zamieszczająca facebookowy przycisk „Lubię to” powinna być współodpowiedzialna za przetwarzanie danych osobowych swoich użytkowników. W tym tygodniu Trybunał Sprawiedliwości potwierdził główne tezy tej opinii.

Guest post: Granice odpowiedzialności Facebooka

Odpowiedzialność sieci społecznościowych za treści publikowane na nich przez ich użytkowników stanowi bardzo kontrowersyjny temat. Udowadnia to dyskusja tocząca się wokół artykułu dyrektywy o prawach autorskich na jednolitym rynku cyfrowym dotyczącego uprzedniego sprawdzania treści przez pryzmat naruszania przez nie praw autorskich. Przedstawiona 4 czerwca 2019 r. opinia rzecznika generalnego Macieja Szpunara w sprawie C-18/18 Eva Glawischnig-Piesczek przeciwko Facebook Ireland Limited dostarcza kolejnej porcji materiału do analizy linii orzeczniczej TSUE w tym temacie na gruncie przepisów dyrektywy o e-handlu. 

Były sędzia ETPCz i aktualny sędzia w TSUE wybrany prezydentem Łotwy

Warto odnotować, że kilkanaście dni temu parlament Łotwy potwierdził, że stanowiska sędziowskie w sądach międzynarodowych mogą okazać się przepustką również do pełnienia najwyższych stanowisk państwowych. Egils Levits – sędzia w Trybunale Sprawiedliwości od 2004 r., a wcześniej sędzia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (1995-2004) – został wybrany na stanowisko Prezydenta Łotwy. Mandat obejmie 8 lipca br. 

Należy jednak pamiętać, że imponujące doświadczenie w sądach międzynarodowych Egilsa Levitsa jest również uzupełnione jego wcześniejszymi doświadczeniami politycznymi (mandat poselski, stanowisko wicepremiera i ministra sprawiedliwości) oraz dyplomatycznymi (stanowisko ambasadora w kilku państwach europejskich).

Guest post: System rozstrzygania sporów CETA zgodny z prawem UE

W zeszłym tygodniu zamieściliśmy posta dotyczącego opinia TSUE w sprawie CETA. Dziś ciąg dalszy, tym razem w formie guest posta i z trochę innej perspektywy.

***

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wydał 30 kwietnia 2019 roku w pełnym składzie Opinię 1/17 (Opinia TSUE), która odzwierciedla wydaną 29 stycznia 2019 roku przez opinię Rzecznika Generalnego Yves’a Bot’a (Opinia Rzecznika Generalnego), odpowiadając tym samym twierdząco na zapytanie Królestwa Belgii dotyczące zgodności z prawem traktatowym UE, w tym z prawami podstawowymi UE, rozdziału 8 „Inwestycje” sekcji F „Rozstrzyganie sporów inwestycyjnych między inwestorami a państwami” Kompleksowej umowy gospodarczo-handlowej między Kanadą a Unią Europejską i jej państwami członkowskimi (CETA). 

Negatywne rozstrzygnięcie TSUE mogłoby spowodować wiele politycznych komplikacji, w tym prawdopodobnie konieczność zmiany CETA (zgodnie z art. 218(11) TFUE). 

Guest post: TSUE ponownie o kontrowersyjnych tematach, czyli czy Airbnb jest usługą społeczeństwa informacyjnego?

30 kwietnia przedstawiona została opinia rzecznika generalnego Macieja Szpunara w sprawie C-390/18, dotycząca Airbnb i tego w jaki sposób platforma ta powinna być postrzegana z perspektywy prawa unijnego. Sprawa jest wynikiem pytań prejudycjalnych zadanych przez sąd francuski w związku ze sprawą dotyczącą oskarżenia Airbnb o prowadzenie działalności w zakresie obrotu nieruchomościami bez spełnienia odpowiednich wymogów w zakresie kwalifikacji do wykonywania zawodu pośrednika. Sąd francuski zdecydował się zadać dwa pytania prejudycjalne, z których pierwsze dotyczy fundamentalnej kwestii uznawania usług świadczonych we Francji przez spółkę Airbnb Ireland za pośrednictwem platformy elektronicznej prowadzonej z Irlandii za usługę społeczeństwa informacyjnego, korzystającą ze swobody świadczenia usług, o której mowa w art. 3 dyrektywy o e-handlu. Pytanie drugie odnosi się natomiast do możliwości stosowania ograniczeń dotyczących wykonywania zawodu pośrednika w obrocie nieruchomościami we Francji wobec spółki Airbnb Ireland.

Opinia TSUE w sprawie CETA – status UE jako podmiotu prawa międzynarodowego uratowany

Trybunał Sprawiedliwości wydał dziś opinię doradczą w sprawie 1/17, dotyczącej pytania Belgii o zgodność z prawem UE Kompleksowej umowy gospodarczo-handlowej pomiędzy Unią Europejską i Kanadą (tzw. CETA). Trybunał potwierdził zgodność CETA z prawem Unii Europejskiej nie znajdując naruszenia ani autonomii prawa UE ani zasady równego traktowania ani prawa dostępu do niezawisłego sądu. Otworzył tym samym drogę do pełnego wejścia w życie umowy, która w części handlowej jest tymczasowo stosowana już września 2017 r. Ocena TSUE dotyczyła części inwestycyjnej (rozdział 8), przede wszystkim mechanizmu rozstrzygania sporów inwestor-państwo. 

Dzisiejsze orzeczenie pozwala tym samym na to, aby weszła w życie pierwsza umowa inwestycyjna zawarta przez UE jako całość, a nie przez poszczególne państwa członkowskie. Otwiera także drogę dla kolejnych takich umów, w tym już podpisanej umowy inwestycyjnej z Singapurem. 

Trybunał Sprawiedliwości UE – statystyki sądowe za 2018 r.

TS UE opublikował swoje statystyki za 2018 r. Łącznie (Trybunał Sprawiedliwości oraz Sąd) zakończono rekordową liczbę spraw – 1769. W poprzednich latach było to ok. 1600 spraw rocznie. Mając na uwadze, że do TS UE wpłynęło w 2018 r. 1683 nowych spraw to taki rekordowy wynik wpłyną na nieznaczne obniżenie listy spraw w toku (2334 na koniec ubiegłego roku).

Pierwszy taki wyrok TSUE: decyzja organów krajowych o zawieszeniu w obowiązkach Prezesa Banku Centralnego Łotwy jest nieważna

Rozstrzygając połączone sprawy C-202/18 Ilmars Rimševičs przeciwko Łotwie i C-238/18 EBC przeciwko Łotwie Trybunał Sprawiedliwości UE po raz pierwszy w swojej historii miał okazję skorzystać z kompetencji do rozpatrywania skarg na decyzje o zwolnieniu z urzędu prezesów banków centralnych państw członkowskich. Kompetencję tę określa art. 14.2 akapit drugi Statutu Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego (Protokół nr 4 do TUE). 

W lutym 2018 r. łotewski urząd antykorupcyjny w ramach dochodzenia prowadzonego przeciwko prezesowi Banku Centralnego Łotwy (Latvijas Banka) Ilmarsowi Rimševičsowi, a dotyczącego korupcji i płatnej protekcji, zastosował kilka środków zabezpieczających. Obejmowały one przede wszystkim zakaz wykonywania przezeń obowiązków prezesa Banku Centralnego, obowiązek złożenia poręczenia majątkowego i zakaz opuszczania kraju bez zezwolenia. Ta decyzja została zaskarżona do Trybunału Sprawiedliwości przez samego zainteresowanego oraz przez właściwy organ EBC. 

Opinia rzecznika generalnego Bota w sprawie CETA

29 stycznia rzecznik generalny TSUE Yves Bot wydał opinię w sprawie zgodności z prawem UE Kompleksowej umowy gospodarczo-handlowej czyli CETA. Opinia była wydana w związku z wnioskiem o opinię doradczą złożonym przez Belgię, która zwróciła się do TS o ocenę zgodności z prawem UE, w szczególności z prawami podstawowymi rozdziału dotyczące inwestycji. Główne kontrowersje budzi tutaj mechanizm rozstrzygania sporów. Rzecznik Bot nie podzielił jednak wątpliwości Belgii, stwierdzając, że CETA i zawarty w nim system sądu inwestycyjnego jest zgodna z prawem UE.

Wykonywanie polskich ENA już nie automatyczne?

Tak jak informowaliśmy w poprzednich postach, orzeczenie w sprawie C-216/18 LM realnie wpływa na wykonywanie europejskiego nakazu aresztowania (ENA) względem obywateli polskich w innych państwach członkowskich. Mimo że w sprawie, która była kanwą dla wspomnianego orzeczenia TSUE irlandzki High Court ostatecznie wydał Artura C. właściwym organom polskim, stwierdzając, że istnieją ogólne zagrożenia dla polskiej praworządności, ale nie naruszą one gwarancji procesowych w konkretnej sprawie, kolejne sądy wstrzymują się z automatycznym wydawaniem obywateli polskich na podstawie ENA.