Drzwi obrotowe organizacji międzynarodowych: EBC - MFW - MBOiR

W związku ze swoją nominacją na stanowisko szefowej Europejskiego Banku Centralnego, w połowie lipca b.r. do dymisji ze stanowiska Dyrektor zarządzającej Międzynarodowego Funduszu Walutowego podała się Christine Lagarde (BBC, Christine Lagarde resigns as head of IMF). Wczoraj wieczorem Unia Europejska nominowała Kristalinę Georgiewą na kandydatkę do wypełnienia tego wakatu (Les Echos, Les Européens choisissent la Bulgare Georgieva pour la direction du FMI). 

Źródło: World Bank Group

Jak informowaliśmy Gieorgiewa, obecna wiceprezes Banku Światowego, przez kilka miesięcy pełniła obowiązki prezesa MBOiR w związku z podaniem się do dymisji Jim Yong Kima (post tutaj). Po jej wygranej w drugiej turze głosowania nad Holendrem Jeroen Dijsselbloemem wyniknęły wątpliwości proceduralne dotyczące spełnienia wymogu kwalifikowanej większości, które ucięło jednak oświadczenie kontrkandydata o uznaniu wyniku wyborów.

Sytuacja jest zatem o tyle specyficzna, że stanowiska szefów MFW i MBOiR od czasu powołania obu instytucji przypadały odpowiednio obywatelowi Stanów Zjednoczonych i Europy. Teraz w ciągu zaledwie kilku miesięcy trzy osoby zrezygnowały z najbardziej prestiżowych pozycji w międzynarodowych organizacjach finansowych, w sposób budzący wątpliwości odnośnie do powagi ich traktowania.

Pierwszy taki wyrok TSUE: decyzja organów krajowych o zawieszeniu w obowiązkach Prezesa Banku Centralnego Łotwy jest nieważna

Rozstrzygając połączone sprawy C-202/18 Ilmars Rimševičs przeciwko Łotwie i C-238/18 EBC przeciwko Łotwie Trybunał Sprawiedliwości UE po raz pierwszy w swojej historii miał okazję skorzystać z kompetencji do rozpatrywania skarg na decyzje o zwolnieniu z urzędu prezesów banków centralnych państw członkowskich. Kompetencję tę określa art. 14.2 akapit drugi Statutu Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego (Protokół nr 4 do TUE). 

W lutym 2018 r. łotewski urząd antykorupcyjny w ramach dochodzenia prowadzonego przeciwko prezesowi Banku Centralnego Łotwy (Latvijas Banka) Ilmarsowi Rimševičsowi, a dotyczącego korupcji i płatnej protekcji, zastosował kilka środków zabezpieczających. Obejmowały one przede wszystkim zakaz wykonywania przezeń obowiązków prezesa Banku Centralnego, obowiązek złożenia poręczenia majątkowego i zakaz opuszczania kraju bez zezwolenia. Ta decyzja została zaskarżona do Trybunału Sprawiedliwości przez samego zainteresowanego oraz przez właściwy organ EBC. 

Trybunał ICSID oddala powództwo ws. nacjonalizacji Laiki Bank

Jak wynika z informacji prasowej opublikowanej przez inwestora, trybunał arbitrażowy ICSID oddalił powództwo Marfin Investment Group Holdings SA, et al. przeciwko Cyprowi (ICSID Case No. ARB/13/27). Było to pierwsze postępowanie arbitrażowe wszczęte w 2013 r.  na podstawie BITu Cypr-Grecja z 1992 r., w związku z działaniami podjętymi przez tamtejszy rząd w związku z greckim kryzysem finansowym. 

W rezultacie  obniżenia ratingów greckich instrumentów dłużnych, a następnie restrukturyzacji długu publicznego, Bank of Cyprus oraz Laiki Bank (przeszło 50% udziałów w aktywach cypryjskiego systemu bankowego) poniosły bowiem straty w wysokości 4,1 mld euro tj. ok. 25% cypryjskiego PKB (Bank of Greece, On Emergency Liquidity Assistance (ELA): theory and evidence). Choćby fakt niemożności wykorzystania greckich obligacji jako zabezpieczenia wierzytelności poskutkował utratą dostępu do rynku międzybankowego przez Laiki.

Ponieważ ten ostatni nie został objęty prawem do korzystania z greckiego awaryjnego wsparcia płynnościowego dla greckich banków (emergency liquidity assistance, ELA), o ELA dla swoich greckich oddziałów musiał się zwrócić do cypryjskiego banku centralnego. Ostatecznie wartość ELA udzielone przez Cypr wyniosła ok. 9,6 mld euro tj. 2/3 tamtejszego PKB. W związku z odrzuceniem przez cypryjski parlament ustawy ws. haircutu (redukcji) depozytów, Rada Dyrektorów EBC zadecydowała o wycofaniu ELA i zażądała jego zwrotu. Celem uniknięcia finansowych konsekwencji niekontrolowanej upadłości, Laiki został de facto przejęty przez bank centralny, co stanowiło warunek korzystania przez Cypr z 10 mld Euro bailoutu.

Niemiecki L-Bank skarży Jednolity mechanizm nadzorczy

Niemiecki lokalny bank rozwojowy, Landeskreditbank Baden-Wuerttemberg, wszczął postępowanie przed Trybunałem Sprawiedliwości przeciwko Europejskiemu Bankowi Centralnemu żądając wyłączenie z listy podmiotów objętych bezpośrednim nadzorem EBC w ramach, funkcjonującego od listopada 2014, Jednolitego mechanizmu nadzorczego (SSM). SSM stanowi filar Unii Bankowej.

Zdaniem banku, zasadniczo popierającego cele EBC, jego działalność nie charakteryzuje się doniosłością systemową w skali świata (tzw. instytucje G-SIFIs), natomiast wysokie obciążenia biurokratyczne pochodne nadzorowi bezpośredniemu istotnie ograniczą możliwość realizacji misji oferowania nisko-oprocentowanych pożyczek na potrzeby mieszkaniowej i wpieraniu start-up'ów. Mimo że koszty nadzoru ponoszone przez instytucje prywatne nie są dyskutowane publicznie, spełnienie wymogów w zakresie unijnej sprawozdawczości miało w ubiegłym roku kosztować, banki o zbliżonej skali działalności między 5 a 10 mln euro (WSJ, German Lender Challenges ECB Supervision).

L-Bank należy do grona 21 niemieckich instytucji objętych bezpośrednim nadzorem EBC. W przypadku niektórych banków kryteria finansowe objęcia nadzorem bezpośrednim pociągnęły za sobą decyzje o transferze aktywów w ramach grup kapitałowych.

Jest to kolejny przypadek, kiedy legalność ściślejszej integracji finansowej zostaje poddana uważanej kontroli na wniosek niemiecki. Dość wspomnieć o opisywanej przez nas sprawie legalności bezwarunkowych transakcji monetarnych OMT (posty tutaj i tu).

Zwycięstwo Wielkiej Brytanii w sporze o rozliczanie transakcji papierów wartościowych denominowanych w euro

Wielka Brytania, po serii nieudanych potyczek przed Trybunałem Sprawiedliwości 

- ws. legalności wzmocnionej współpracy w obszarze podatku od transakcji finansowych (nasz post tutaj), 

- uprawnień interwencyjnych ESMA (nasz wpis tu), 

- w sporze dotyczącym ograniczenia wynagrodzeń bankierów (opisana przez nas tutaj) po opublikowaniu w listopadzie 2014 negatywnej opinii Rzecznika Generalnego Niilo Jaaskinena (EU Observer, EU court to throw out UK's bank bonus challenge) skarga została wycofana,

odniosła istotne zwycięstwo w batalii o kształtowanie unijnego sektora finansowego. Sąd orzekł o nieważności ram polityki nadzorczej Eurosystemu  "w zakresie, w jakim ustanowiono w nich w odniesieniu do kontrahentów centralnych biorących udział w rozliczaniu finansowych papierów wartościowych wymóg lokalizacji w państwie członkowskich Eurosystemu". Oznacza to, że wart 5 mld euro rocznie rynek nie jest ograniczonych do strefy euro.

Rzecznik generalny: bezwarunkowe transakcje monetarne EBC mogą być zgodne z prawem UE

Rzecznik generalny Trybunału Sprawiedliwości, Pedro Cruz Villalóna, w nieco zachowawczy, ale jednoznaczny sposób wypowiedział się przychylnie w kwestii legalności  zapowiedzianych w 2012 r. (a nigdy nie zrealizowanych) operacji skupowania przez Europejski Bank Centralny obligacji państw UGW na rynku wtórnym. Mimo że doraźny wpływ opinii rzecznika na nastroje rynkowe był krótkotrwały, dzisiejsza publikacja nastąpiła w okresie narastającego zainteresowania zagadnieniem, w związku z zapowiadanym przez EBC luzowaniem ilościowym (quantitive easing), co ma przeciwdziałać coraz bardziej prawdopodobnej deflacji w strefie euro (FT, Legal opinion paves way for ECB bond-buying programme).  

Jednolity Obszar Płatności w Euro w pełni operacyjny

Po 15 latach prac, 1 sierpnia EBC ogłosił osiągnięcie pełnej zdolności operacyjnej Jednolitego Obszaru Płatności w Euro (SEPA - Single Euro Payments Area) w krajach strefy Euro. 

Stanowiąca kolejny krok integracji - po utworzeniu w 1999 r. systemu rozrachunków wysokokwotowych TARGET (zastąpiony przez TARGET 2) oraz wprowadzeniu w 2002 roku do obiegu wspólnej waluty Euro - SEPA umożliwia realizację płatności bezgotówkowych w Euro, krajowych i zagranicznych, z tego samego rachunku bankowego i na tych samych warunkach. 

W ten sposób doszło do połączenia rynków płatności detalicznych w UGW. Do systemu przystąpiły także pozostałe państwa UE oraz Islandia, Liechtenstein, Norwegia i Szwajcaria (EBC, Jednolity Obszar Płatności W EURO (SEPA)). W krajach spoza strefy SEPA będzie wykorzystywana na potrzeby transakcji denominowanych w Euro począwszy od 31 października 2016 r. (European Commission, MEMO/14/502). 

EBC rozpoczyna publiczne konsultacje ws. Jednolitego mechanizmu nadzoru

Europejski Bank Centrlany ogłosił konsultacje publiczne dotyczące projektu Roporządzenia ramowego EBC ws. Jednolitego mechanizmu nadzoru (nt. SSM zobacz nasze posty tutaj), mocą którego uregulowane zostaną relacje między Bankiem a właściwymi organami krajowymi (NCAs).

Dokument w szczególności obejmuje:

• kryteria podlegania banków nadzorowi krajowemu lub bezpośrednio EBC,
• zasady współpracy EBC z NCAs,
• sposób wykonywania kompetencji mikro- i makroostronościowych,
• procedury bliskiej współpracy z państwami spoza strefy EMU.

Końcową wersję Rozporządzenia poznamy 4 maja, natomiast przedmiotowe kompetencje EBC zacznie w pełni wykonywać 4 listopada b.r.

Swój głos w konsultacjach można korespondencyjnie zgłosić do 7 marca, natomiast 19 lutego w siedzibie Banku odbędzie się, transmitowane w Internecie, wysłuchanie publiczne. 

Dokument konsultacyjny dostępny jest tutaj.

Precedensowe pytanie prejudycjalne Trybunału w Karlsruhe dot. kompetencji EBC

7 lutego b.r., Trybunał Konstytucyjny Bundesverfassungsgerricht po raz pierwszy zwrócił się z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości (FT, German court refers ECB bond-buying programme to European justice) dotyczącym zgodności z prawem unijnym inicjatywy skupowania przez EBC obligacji skarbowych na rynkach wtórnych  w ramach tzw. Bezwarunkowych transakcji monetarnych (Outright Monetary Transactions, OMT), co zdaniem Banku nie narusza traktatowego zakazu finansowania długu państw w myśl art. 123 TFUE.  

Założenia bankowego stress testu 2014

Europejski Urząd Nadzoru Bankowego (EBA) ogłosił ogólne założenia tegorocznego stress testu, który zostanie przeprowadzony wśród 124 unijnych banków reprezentujących co najmniej 50% krajowego rynku bankowego i charakteryzujących się wysokim stopniem koncentracji (EBA, List of sample banks).  W poprzedniej edycji zakresem testu objęto 91 instytucji (Reuters, EU watchdog sets out initial terms of bank health check). Celem trzeciego już testu jest uzyskanie informacji na temat stabilności banków w razie wystąpienia negatywnych warunków rynkowych (EBA, Main features of the 2014 EU-wide stress test). Sprawdzian zostanie przeprowadzony w perspektywie czasowej 2014-2016, co ma o tyle istotne znaczenie że w tym okresie stopniowo zaczną obowiązywać coraz bardziej restrykcyjne wymogi kapitałowe Bazylei III.

Przygotowująca test EBA współpracuje z EBC, pracującym obecnie nad ustanowieniem Jednolitego mechanizmu nadzoru (SSM, zobacz nasze posty tutaj). Obok warunków testu zadanych przez EBA dla wszystkich banków objętych badaniem, poszczególni nadzorcy realizujący test na poziomie krajowym będą mogli dodać "zagrożenia kryzysowe" specyficzne dla danego rynku.

Metodologia badania ma zostać opublikowana w kwietniu, a wyniki testu w październiku b.r. (EBA, EBA announces key features of the 2014 EU-wide Stress Test).

Zob. także: 

• FAQ,
• The Guardian, European banks face stress tests.

MoU między EBC a Radą UE w sprawie Jednolitego mechanizmu nadzoru

EBC opublikowało Memorandum of Understanding między Bankiem a Radą UE dotyczące współpracy w sprawach proceduralnych związanych z funkcjonowaniem Jednolitego mechanizmu nadzoru (SSM). MoU, podpisane w grudniu ubiegłego roku, obejmuje kwestie odpowiedzialności i obowiązków sprawozdawczych EBC wobec Rady oraz Eurogrupy w świetle Rozporządzenia Rady UE 1024/2013 powierzającego EBC szczególne zadania w odniesieniu do polityki związanej z nadzorem ostrożnościowym nad instytucjami kredytowymi.

Kompromis ECOFIN ws. II filaru Unii Bankowej

Po 12 godzinach negocjacji unijni ministrowie finansów zasiadający w ECOFIN osiągnęli porozumienie ws. II filaru Unii Bankowej (Les Echos, Accord des Européens sur l’union bancaire), którego podstawę wypracowali w środę w godzinach porannych (po 7 godzinnym maratonie negocjacyjnym) ministrowie finansów państw EMU (FT, Eurozone agrees ‘backstop’ for failing banks).

Przesądzone wydaje się wreszcie powołanie jednolitego mechanizmu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków (SRM), co stanowiło szczególnie trudny obszar negocjacyjny (z obaw przed przedwczesnym upublicznieniem negocjowanych rozwiązań Komisja Europejska wręcz uciekła się do druku dokumentów "niewidzialnym atramentem" o czym wspominaliśmy tu). SRM miałby rozpocząć funkcjonowanie w roku 2016 (Les Echos). 

Kluczową rolę w procesie decyzyjnym w sprawie dofinansowania lub uporządkowanej likwidacji banków ma pełnić Rada ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków (Single Resolution Board, tak: komentujący stanowisko ECOFIN Komisarz Michel Barnier, MEMO/13/1186), w której skład wejdą przedstawiciele Komisji, Rady UE, EBC i organów krajowych. 

Powołanie jednolitego nadzoru bankowego EMU/UE.

Mocą Rozporządzenia Rady powierzającego Europejskiemu Bankowi Centralnemu szczególne zadania w odniesieniu do polityki związanej z nadzorem ostrożnościowym nad instytucjami kredytowymi oraz Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 1093/2010 w sprawie ustanowienia Europejskiego Urzędu Nadzoru (Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego) powołano jeden z filarów Unii Bankowej (o tworzeniu której pisaliśmy kilkukrotnie), tj. jednolity mechanizm nadzoru. Będzie się on składał z nadzoru realizowanego w ramach EBC oraz przez nadzorców krajowych. Mechanizm obejmie wszystkie państwa członkowskie EMU oraz fakultatywnie pozostałych członków UE.