Guest post: Orzeczenie Sądu Apelacyjnego w Londynie ws. Sahary Zachodniej: polityka handlowa wobec zasad prawa międzynarodowego

Sąd Apelacyjny w Londynie ostatecznie oddalił apelację organizacji Western Sahara Campaign (WSCUK). Apelacja dotyczyła orzeczenia Sądu Administracyjnego w Londynie z 5 grudnia 2022 r. , w którym  oddalono powództwo ws. anulowania umowy handlowej między Wielką Brytanią a Marokiem. W konsekwencji podtrzymano ważność umowy handlowej zawartej między Marokiem a Wielką Brytanią w 2019 r., która uwzględnia jej stosowanie także w odniesieniu do produktów pochodzących z Sahary Zachodniej. Wyrok ten, podobnie jak orzecznictwo TSUE ws. umów handlowych zawieranych między UE a Marokiem, należy osadzić w szerszym kontekście statusu prawnego Sahary Zachodniej oraz wpływu zasad prawa międzynarodowego na politykę handlową.

 

Pozew Rohindżowie v. Facebook

Na forum PPM kilkukrotnie informowaliśmy o konflikcie, który wybuchł w Mjanmie w 2017 r. między buddyjską większością a muzułmańską mniejszością Rohindżów (zob. posty tu czy tu a także guest posty tu i tu). Szacuje się że w wyniku konfliktu 700'000 Rohindżów zostalo zmuszonych do ucieczki do Bangladeszu a 10'000 zostało zabitych. Specyficznym elementem przeprowadzonych czystek etniczych było eskalowanie atmosfery za pośrednictwem Facebooka. W listopadzie 2018 spółka (obecnie: Meta) uznała własną odpowiedzialność za brak moderacji treści publikowanych w portalu społecznościowym.

Domagając się więcej niż symoblicznego uznania własnej współodpowiedzialności przez spółkę, Rohindżowie złożyli pozwy grupowe w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych (DW, Rohingya vs. Facebook: What are the chances of success?).  Powodowie zarzucający spółce, że świadomie zgodziła się na akty przemocy celem wzmocnienia swojej pozycji rynkowej w regionie, domagają się 150 mld USD (133,1 mld euro) tytułem odszkodowania.

Warto śledzić losy tego postępowania, mając w szczególności na uwadze że w świetle prawa amerykańskiego i angielskiego, Meta co do zasady nie odpowiada za treści publikowane przez użytkowników portalu.

Zgoda sądu na ekstradycję Juliana Assange do USA

Londyński są orzekł w ostatnią środę, że Wielka Brytania może dokonać ekstradycji twórcy Wikileaks, Juliana Assange, do Stanów Zjednoczonych (NYT, U.K. Court Rules Julian Assange Can Be Extradited to U.S.). Sąd nie oceniał, prima facie, zasadności oskarżeń formułowanych wobec Assangea, a jedynie czy warunki pobytu w areszcie w USA będą adekwatnego do jego aktualnego stanu psychicznego (o czym ostatnio pisaliśmy tutaj w kontekście styczniowego wyroku).

Orzekający w sprawie High Court w szczególności uwzględnił zapewnienia administracji Bidena że:

• Assange nie będzie przetrzymywany w szczególnym reżimie dla osób stanowiących szczególne zagrożenie bezpieczeństwa publicznego, 
• w przypadku prawomocnego skazania Stany Zjednoczone pozwolą oskarżonemu na odbycie kary w rodzimej Australii.

Obrona Assanga zapowiedziała wniesienie apelacji do Sądu Najwyższego.

USA nakładają sankcje finansowe na Islamski Emirat Afganistanu

BBC, Mapping the advance of the Taliban in Afghanistan

W ciągu zaledwie kilku dni, bez czekania aż Stany Zjednoczone w pełni wycofają swój kontyngent wojskowy, Talibowie przejęli kontrolę nad całym terytorium Afganistanu. Kabul został oddany bez walki, po tym jak prezydent państwa Ashraf Ghani zbiegł do Z.E.A (CNBC, Ousted Afghan President Ashraf Ghani resurfaces in UAE after fleeing Kabul, Emirati government says, Reuters, Russia says Afghan president fled with cars and helicopter full of cash - RIA).

Historyczne nadbrzeże Liverpoolu wykreślono z Listy dziedzictwa światowego UNESCO

 Źródło: https://edition.cnn.com/travel/article/liverpool-unesco-world-heritage-deleted/index.html

W dniach 16-31 lipca w chińskim Fuzhou odbywa się 44. rozszerzona sesja (w trybie online) Komitetu Dziedzictwa Światowego UNESCO. Ze względu na fakt, iż w ubiegłym roku sesja Komitetu została przełożona z powodu na epidemię COVID-19, porządek obecnie prowadzonych obrad jest bardzo napięty (zob. tu). Odnosząc się do wpisów na Listę dziedzictwa światowego, to tym razem rozpatrywano kilkadziesiąt nominacji zarówno z 2020 r., jak i 2021 r. Nowe wpisy objęły 11 obiektów dziedzictwa kulturowego oraz 4 obiekty dziedzictwa naturalnego o „wyjątkowej powszechnej wartości” dla ludzkości, położonych w Azji i w Europie. Tym samym aktualna liczba wszystkich wpisów wynosi już 1135. Bez wątpienia najszerszym echem odbiła się jednak decyzja Komitetu o wykreśleniu zabytkowej części nadbrzeżnej z Liverpoolu z Listy dziedzictwa światowego. Powodem był szereg inwestycji na nadbrzeżu i w dokach, które doprowadziły do nieodwracalnej utraty jej wyjątkowego, chronionego, historycznego charakteru. To trzeci obiekt (drugi dziedzictwa kulturowego), który do tej pory stracił ten międzynarodowy status.

Wlk. Brytania zawiera umowę o wolnym handlu z państwami EOG EFTA

From left: Liz Truss, UK’s International Trade Secretary, Ranil Jayawardena, UK's International Trade Minister, Guðlaugur Þór Þórðarson, Iceland's Foreign Minister, Dominique Hasler, Liechtenstein's Foreign Minister, Iselin Nybø, Norway’s Minister of Trade and Industry.

Podczas gdy powszechną uwagę zaprzątają trudności związane z rozliczeniami finansowymi Brexitu (BBC, Brexit: Downing Street rejects EU's estimate of divorce bill) i układaniem nowych relacji traktatowych, bez echa przemknęło podpisanie 8 lipca b.r. umowy o wolnym handlu między Wielką Brytanią a państwami EOG EFTA (Islandią, Lichtensteinem i Norwegia).

Restytucja skarbów Beninu z Niemiec

 

 

Źródło: https://www.dw.com/en/benin-bronzes-looted-art-nigeria/a-58217234

W zeszłym tygodniu nigeryjska delegacja złożyła wizytę w Berlinie. Głównym tematem rozmów był stopniowy zwrot zabytków należących do tzw. Brązów z Beninu, czyli grupy ok. trzech tysięcy metalowych tablic i rzeźb, które zdobiły pałac królów Beninu na terenie dzisiejszej Nigerii. Obiekty te, zaliczane do najwspanialszych osiągnięć sztuki afrykańskiej, zostały zagrabione przez brytyjską ekspedycję karną w 1897 r. i wywiezione wraz z innymi skarbami do Europy i Stanów Zjednoczonych. Większość Brązów znajduje się w Wielkiej Brytanii, przede wszystkim w kolekcji Muzeum Brytyjskiego w Londynie (700 obiektów). W zbiorach instytucji niemieckich znajduje się ponad 1200 obiektów, w tym w berlińskim Humboldt Forum (wcześniej w Muzeum Etnologicznym) - aż 580. Niemal do momentu odzyskania niepodległości Nigeria czyni starania o zwrot zagrabionych skarbów, stanowiących najcenniejszy zachowany element dziedzictwa materialnego tego kraju. Prowadzone w ostatnich latach oficjalne niemiecko-nigeryjskie negocjacje dotyczą pełnej restytucji Brązów do nowego Edo Museum of West African Art (EMOWAA) w Benin City, którego budowa powinna rozpocząć się wkrótce. Ze strony RFN za proces i strategię zwrotu odpowiedzialna będzie Pruska Fundacja Dziedzictwa Kulturowego. Należy wspomnieć, iż w starania o zwrot zabytków zaangażowany jest nie tylko rząd federalny Nigerii ale także rodzina królewska Beninu, organizacje pozarządowe oraz artyści. Podczas ostatniej wizyty w Berlinie, poza przedstawicielami władz federalnych, w skład delegacji nigeryjskiej weszli również reprezentanci władz lokalnych stanu Edo, następca tronu Królestwa Beninu, przedstawiciele władz muzealnych i konserwatorskich, trustów oraz architekt i projektant EMOWAA. Tak wyjątkowe, wielopoziomowe i partycypacyjne negocjacje międzypaństwowe dotyczące zwrotu zagrabionych dóbr kultury stanowią istotną zmianę w praktyce międzynarodowej. Do tej pory negocjacje tego typu obejmowały bowiem tylko przedstawicieli rządów i ich ekspertów.

Guest post: Szczyt G7 2021 – przełom czy rozczarowanie?

 

Foto: WPA Pool / Getty Images; źródło: https://www.spiegel.de/ausland/g7-staaten-darum-geht-es-beim-treffen-in-cornwall-a-df0be5af-1b03-4e80-a0dc-e5b17b6ac803

W dniach 11-13 czerwca br. odbył się pierwszy od czasu wybuchu pandemii COVID-19 szczyt państw G7, w którym osobisty udział wzięli przedstawiciele największych gospodarek świata. W Carbis Bay w angielskiej Kornwalii zebrali się przywódcy Stanów Zjednoczonych, Francji, Japonii, Kanady, Włoch, Niemiec oraz Wielkiej Brytanii. Tradycyjnie w szczycie wzięli również udział przywódcy Unii Europejskiej – przewodnicząca Komisji Europejskiej oraz szef Rady Europejskiej, a do specjalnie zaproszonych w tym roku gości należeli przywódcy Korei Południowej, Republiki Południowej Afryki, Australii oraz Indii. Po raz kolejny na szczycie zabrakło przedstawicielstwa Rosji, której członkostwo w grupie zostało oficjalnie zawieszone w 2014 r. Tegoroczny szczyt zapowiadany był jako jeden z potencjalnie najistotniejszych we współczesnej historii, jako że spodziewano się, iż zapadną na nim kluczowe decyzje w kwestii światowej walki z ekonomicznymi konsekwencjami pandemii, polityki klimatycznej czy odpowiedzi na rosnące zagrożenie ze strony Chin oraz Rosji. Z opublikowanego po szczycie oficjalnego komunikatu prasowego wynika, że rozmowy polityczne toczyły się w sześciu kluczowych dziedzinach społeczno – gospodarczych, których postanowienia dotyczą kwestii przezwyciężania skutków pandemii i opracowania ram prawnych celem wzmocnienia poziomu ochrony zdrowia publicznego, ożywienia gospodarczego poprzez wdrożenie planów odbudowy ekonomicznej, zagwarantowania ram uczciwej międzynarodowej wymiany handlowej, ochrony planety w duchu tzw. zielonej rewolucji oraz umocnienia międzynarodowego partnerstwa we wspieraniu wspólnych, demokratycznych wartości.

Brexit zakończony. Wielka Brytania ostatecznie opuściła Unię Europejską

Najpierw Parlament Europejski a teraz Rada UE zatwierdziły umowy z Wielką Brytanią o handlu i współpracy oraz umowy o bezpieczeństwie informacji. Tym samym końca dobiegły: 11 miesięczny okres przejściowy (od formalnego wystąpienia w styczniu 2020 r.), 5. letnia saga Brexitowa oraz 47 lat członkostwa Wlk. Brytanii we WE/UE. Wielka Brytania zakończyła formalności ratyfikacyjne już 31 grudnia 2020 r.

Will BREXIT Lead to a Dis-United Kingdom?

Przegląd brytyjskich polityk stosowania sankcji

W ostatnich dniach Wielka Brytania opublikowała istotne dokumenty wyznaczające kierunki polityki zagranicznej, w tym w zakresie stososowania sankcji.

Po pierwsze, w niec pompatycznym stylu w Integrated Review of security, defence, development and foreign policy zapowiedziano stosowania sankcji dla ochrony praw człowieka (we will act as a force for good in standing up for human rights around the world) oraz dla ochrony bezpieczeństwa narodowego.

Na potrzeby wzmacniania demokracji i praworządności Wlk. Brytania zapowiada przyjęcie specjalnego reżimu sankcji do walki z korupcją.

Po drugie, Departament handlu opublikował wytyczne dot. Eksportu technologii wojskowych i podwójnego zastosowania. Z perspektywy polskiej (unijnej) warto zwrócić na ten dokument uwagę m.in. w kontekście potencjalnego stosowania sankcji ekstraterytorialnych.

UE, Wlk. Brytania i Kanada koordynują sankcje przeciwko Chinom. Zdecydowna reakcja Chin

Unia Europejska (Press release), Wielka Brytania (press release) oraz Kanada (press release) jednocześnie zakomunikowały decyzję o nałożeniu na Chiny sankcji w związku z poważnymi naruszeniami praw człowieka wobec Ujgurów i innych mniejszości w regionie Xinjiang. Już wcześniej o ustanowieniu sankcji zadecydowały Stany Zjednoczone. 

Sankcje w postaci zamrożenia aktywów i ograniczeń podróżnych przyjęto wobec wysokich funkcjonariuszy administracji i aparatu bezpieczeństwa, których uznano za odpowiedzialnych za pogwałcenia praw człowieka. Wszyscy mają być powiązani z tamtejszym obozem internowania.

Status delegatury UE w Wielkiej Brytanii – pierwsza sprzeczka rozwodników?

Media informują o jednym z pierwszych sporów pomiędzy Wielką Brytanią a Unią Europejską po wynegocjowaniu „umowy brexitowej”. Wielka Brytania nie zgadza się na zrównanie zakresu przywilejów i immunitetów przysługujących pracownikom delegatury UE w Wielkiej Brytanii z tymi, jakie wynikają z Konwencji wiedeńskiej o stosunkach dyplomatycznych z 1961 r. BBC wskazuje, że w ten sposób Wielka Brytania „nie chce tworzyć precedensu, polegającego na traktowaniu organizacji międzynarodowej w taki sam sposób jak państwa”. 

Londyński sąd oddala wniosek o ekstradycję Assange'a do USA

W lutym 2020 r. informowaliśmy o rozpoczęciu w Londynie procesu ekstradycyjnego twórcy Wikileaks, Juliana Assange'a. Sędzia Vanessa Baraitser oddaliła większość zarzutów obrony, w tym argumenty dotyczące zagrożenia dla wolności słowa jakie stwarzałoby wydanie Assangea w ręce USA. Sąd uznał natomiast, że w związku z depresją na którą cierpi oskarżony, ekstradycja rodzi wysokie ryzyko samobójstwa i na tej podstawie wniosek oddaliła.

Jednak bez twardego brexitu od 1 stycznia

24 grudnia, kiedy większość Europy przygotowywała się do świąt Bożego Narodzenia, negocjatorzy Unii Europejskiej i Wielkiej Brytanii ogłosiły, że po wielomiesięcznych negocjacjach udało się osiągnąć porozumienie w sprawie umowy o partnerstwie pomiędzy Wielką Brytanią i Unią Europejską. Wstępne informacje były bardzo oszczędne. Bo chociaż obie strony zadeklarowały wielki sukces, dopiero po dwóch dniach - 26 grudnia opublikowany został tekst umowy (i od tego czasu został już uaktualniony). Wczoraj (29.12) Rada jednomyślnie, w procedurze pisemnej, wyraziła zgodę na podpisanie umowy (decyzja), a dziś umowa została podpisana.

Wielka Brytania gotowa na wojnę przyszłości - The Integrated Operating Concept 2025

30 września Szef Sztabu Generalnego brytyjskiej armii generał Nick Carter przedstawił “The Integrated Operating Concept 2025” – program rozwoju brytyjskich sił zbrojnych. Na stronach internetowych Ministerstwa Obrony Wielkiej Brytanii dostępna jest dwudziestostronicowa wersja tej „Koncepcji" zatytułowana „Introducing the Integrated Operating Concept”. Jak sam tytuł wskazuje, szeroko dostępny jest jedynie wstęp do „Koncepcji”, podczas gdy jej szczegóły pozostają tajne. 

Guest post: Prawo właściwe dla umowy o arbitraż – wyrok angielskiego Supreme Court

Jak prawo jest prawem właściwym dla umowy o arbitraż? Prawo wybrane przez strony dla umowy głównej, prawo miejsca arbitrażu, czy prawo państwa, z którym umowa główna pozostaje w najściślejszym związku? W tej niesłychanie istotnej i ciekawej kwestii wypowiedział się ostatnio angielski Sąd Najwyższy (Supreme Court) w wydanym 9 października 2020 r. wyroku w sprawie Enka Insaat Ve Sanayi AS v OOO Insurance Company Chubb, [2020] UKSC 38.

Wyrok wydany został w ramach sporu o odpowiedzialność za pożar w położonej w Rosji elektrowni. Ubezpieczyciel elektrowni, rosyjska spółka OOO Insurance Company Chubb, wypłacając właścicielowi elektrowni odszkodowanie, przejęła prawa z umowy o roboty budowlane („umowa główna”) zawartej z jednym z wykonawców elektrowni, turecką spółką Enka Insaat Ve Sanayi AS. Umowa główna zawierała klauzulę arbitrażową poddającą spory z umowy pod rozstrzygnięcie w ramach postępowania arbitrażowego w Londynie. Prawo właściwe nie zostało określone przez Strony ani dla umowy głównej ani dla umowy arbitrażowej.

Komisja Europejska rozpoczyna procedurę sporną ws. naruszenia przez Wlk. Brytanię Umowy brexitowej

Komisja Europejska poinformowała o notyfikowaniu Zjednoczonemu Królestwu sporu dotyczącego naruszenia przez tą ostatnią zobowiązań na podstawie Umowy z 24 stycznia 2020 o wystąpieniu między UE a Wlk. Brytanią. Zgodnie z art. 5 Umowy, strony zobowiązały się do podjęcia wszelkich niezbędnych działań celem wypełnienia zobowiązań przyjętych na jej mocy, a także do powstrzymania się od jakichkolwiek działań które zagroziłyby jej realizacji celu.

Tymczasem 9 września b.r. rząd brytyjski przedłożył projekt United Kingdom Internal Market Bill 2019-21. Projekt zatwierdzony przez Izbę Gmin jest obecnie procedowany w Izbie Lordów. Jego kontrowersyjnym elementem są postanowienia naruszające Protokół irlandzki do Umowy o wystąpieniu. 

Sojusz Pięciorga Oczu wyklucza Huawei z rynku 5G

Kanada jako ostatnia z państw Sojuszu Pięciorga Oczu uległa presji USA i w drodze działań administracyjnych de facto pozbawiła Hueawei dostępu do rodzimej infrastruktury 5G (Reuters, Canada has effectively moved to block China's Huawei from 5G, but can't say so). Sytuacja tego państwa w technologicznej konfrontacji z Chinami jest szczególna w związku z toczącym się w jego jurysdykcji sporem ekstradycyjnym dot. CFO Huawei Meng Wanzhou (nasz post).

Śladami USA jako pierwsza podążyła Australia. Po Nowej Zelandii, USA wywarły olbrzymią presję na premiera Borisa Johnsona, niechętnego zmianie brytyjskiej polityki w tym zakresie.

Angielski sąd uniemożliwia Nicolasowi Maduro dostęp do wenezuelskich rezerw złota

W lutym 2019 r. dzieliliśmy się wątpliwościami dotyczący legalności pozbawienia wenezuelskiego rządu Nicolasa Maduro dostępu do rezerw złota przechowywanych angielskim banku centralnym. Z początkiem miesiąca powyższą decyzję utrzymał w mocy tamtejszy sąd (Al Jazeera, UK court denies Venezuela's Maduro access to gold in bank vault). Swoją decyzję w sprawie o dostęp do 1,8 mld USD w złocie, wszczętej przez brazylijski bank centralny, sąd uzasadnił jednoznacznym uznaniem Juan Guaido przez Londyn za prezydenta Wenezueli.

Społeczny kontekst sporu jest dramatyczny. Do rujnujących państwo załamania sytuacji gospodarczej, niskich cen ropy, sankcji gospodarczych i trawiącej Wenezuelę korupcji teraz doszły skutki pandemii koronawirusa.

O kontrowersjach wokół sytuacji w Wenezueli ostatnio pisaliśmy w kontekście wniesienia przez Guaidó skargi do ICSID oraz amerykańskich sankcji gospodarczy.

Wlk. Brytania zawiesza traktat ekstradycyjny z Hong Kongiem i rozszerza embargo na broń

W związku z pogwałceniem autonomii Hong Kongu przez Chiny, Wielka Brytania niezwłocznie i bezterminowo zawiesiła stosowanie traktatu ekstradycyjnego. Bezpośrednim powodem dla takiej decyzji było przyjęcie przez Pekin tzw. ustaw o bezpieczeństwie pogłębiających obawy o praworządność i sądową kontrolę (CNN, UK suspends Hong Kong extradition treaty and extends China arms embargo to the city).

Ponadto Wlk. Brytania rozszerzyła na autonomiczny region Hong Kongu emmbargo na broń i wyposażenie wojskowe obowiązujące w relacjach z Chinami.

Na zawieszenie ekstradycji do Hong Kongu już wcześniej zdecydowała się Australia (nasz post). Sanckje w zw. z traktowaniem Hong Kongu przyjęły również m.in. Stany Zjednoczone (post tutaj), a podobny krok rozważa Kanada i UE.