Manuskrypt za zbroję: dlaczego zabytkowe podarki to szkodliwa dyplomacja?

Fragment zabytkowej kolekcji Książnicy Kopernikańskiej. Fot. Tomasz Dorawa, 2008. KsiążnicaKopernikańska, CC BY-SA 3.0 <https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0>, via Wikimedia Commons; https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Fragment_zabytkowej_kolekcji_Ksiaznicy_Kopernikanskiej

W ubiegłym tygodniu do Sejmu wpłynął poselski projekt ustawy o przekazaniu na rzecz Węgier kodeksu „Epistola de laudibus augustae bibliothecae atque libri quatuor versibus scripti eodem argumento ad serenissimum Mathiam Corvinum Panoniae regem”. Zakłada on przymusowe wywłaszczenie z tego dzieła Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu.  Głównym celem planowanej ustawy jest umożliwienie wywiezienia na stałe za granicę bezcennego zabytku piśmiennictwa o światowym znaczeniu, który przechowywany jest w Toruniu od XVI w. “Epistola” ma być bowiem podarowana Narodowi Węgierskiemu. Tym darem rząd Polski zamierza odwzajemnić gest przyjaźni, czyli otrzymaną rok wcześniej z rąk premiera Viktora Orbána zbroję dziecięcą, rzekomo należącą do króla Zygmunta Augusta. Zgodnie z uzasadnieniem do projektu ustawy, przekazanie toruńskiego manuskryptu na rzecz Węgier powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki. Z tego względu dotychczasowy właściciel dzieła ma otrzymać rekompensatę z tytułu utraconej własności w wysokości 25 milionów złotych, zaś wypłata środków ma nastąpić do dnia 31 marca 2022 r., czyli w przeddzień wyborów parlamentarnych na Węgrzech (3 kwietnia). Planowane wywłaszczenie i trwały wywóz zagranicę tego bezcennego narodowego dobra kultury wzbudziło natychmiastowe i stanowcze protesty. Czy państwo polskie, realizując bieżącą polityką zagraniczną, może odzierać Naród z jego wielowiekowego dziedzictwa?

Polska i Izrael wydalają dyplomatów

W związku z podpisaniem przez prezydenta Dudę nowelizacji KPA, jednym ze skutków której będzie m.in. ograniczenia prawnych możliwości dochodzenia nieruchomości przez następców prawnych właścicieli mienia żydowskiego utraconego w czasie II WŚ, bardzo ostre oświadczenie wystosował Minister spraw zagranicznych Izraela Yair Lapid (FM Lapid’s response to signing of Polish property restitution law), określając Polskę mianem państwa niedemokratycznego i wrogiego wolności.

Izrael niezwłocznie wycofał swojego ambasadora z Warszawy oraz rekomendował polskiemu ambasadorowi przedłużenie krajowych wakacji (Al Jazeera, Israel furious as Poland signs law to limit property claims). Polski MSZ oświadczył, że kroki podjęte przez Izrael "bardzo poważnie szkodzą naszym relacjom" (Oświadczenie MSZ 14.08.2021) a amb. Marek Magierowski na razie "pozostanie w kraju" (Oświadczenie MSZ 16.08.2021). Warto zwrócić uwagę na to ostatnie oświadczenie w świetle zaskakujących doniesień medialnych, jakoby strona polska miała nie zrozumieć subtelnej sugestii (RMF FM, MSZ zapowiada: Ambasador Marek Magierowski wróci do Izraela).

"Restytucja" zbroi Zygmunta Augusta z Budapesztu do Krakowa: sukces czy wpadka polskiej dyplomacji kulturalnej?

 

Źródło: https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2021-02-17/zbroja-zygmunta-ii-augusta-przekazana-polsce

 

17 lutego 2021 r. na Zamku Królewskim na Wawelu w ramach obchodów jubileuszu 30-lecia Grupy Wyszehradzkiej (Grupa V4) odbyła się uroczystość przekazania do zbiorów polskich cennego eksponatu: dziecięcej zbroi paradnej Zygmunta II Augusta. Eksponat należący do grudnia 2020 r. do najcenniejszych skarbów Muzeum Narodowego w Budapeszcie został oficjalnie podarowany w imieniu państwa węgierskiego przez premiera Viktora Orbána, który stwierdził, iż "Oddaliśmy wam to, co zawsze było wasze" (zob. tu i tu). W uroczystości wzięli również udział premier RP Mateusz Morawiecki oraz wicepremier Piotr Gliński. W oficjalnych komunikatach rządów polskiego i węgierskiego, Zamku Królewskiego na Wawelu oraz w prasie polskiej wskazuje się na znaczenie tego daru dla współpracy międzynarodowej i regionalnej, podkreśla się walory artystyczne oraz wartość rynkową zbroi. W polskich mediach panuje atmosfera sukcesu i radości z faktu, iż zbroja polskiego króla powróciła do Ojczyzny. Mniej entuzjastycznie sprawa oceniana jest na Węgrzech. Czy węgierski dar to zatem powód do radości? Czy wpłynie on pozytywnie na stosunki kulturalne między tymi krajami i narodami? Czy jest to sukces polskiej dyplomacji, czy raczej możliwy powód przyszłych problemów?

Status delegatury UE w Wielkiej Brytanii – pierwsza sprzeczka rozwodników?

Media informują o jednym z pierwszych sporów pomiędzy Wielką Brytanią a Unią Europejską po wynegocjowaniu „umowy brexitowej”. Wielka Brytania nie zgadza się na zrównanie zakresu przywilejów i immunitetów przysługujących pracownikom delegatury UE w Wielkiej Brytanii z tymi, jakie wynikają z Konwencji wiedeńskiej o stosunkach dyplomatycznych z 1961 r. BBC wskazuje, że w ten sposób Wielka Brytania „nie chce tworzyć precedensu, polegającego na traktowaniu organizacji międzynarodowej w taki sam sposób jak państwa”. 

Kolejne państwo arabskie decyduje się na normalizację stosunków z Izraelem

W połowie sierpnia donosiliśmy, że Izrael oraz Zjednoczone Emiraty Arabskie zgodziły się na zawarcie porozumienia o normalizacji stosunków. Uczyni ono ZEA trzecim państwem arabskim, po Egipcie i Jordanii, utrzymującym stosunki dyplomatyczne z Izraelem.

W dniu 11 września na Twitterze prezydent Donald Trump ogłosił, że również Bahrajn zdecydował się na normalizację relacji z Izraelem. Do wznowienia stosunków dyplomatycznych ma dojść w ciągu 30 dni. Podobnie jak porozumienie ze Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi, również to z Bahrajnem ma obejmować kwestie bezpieczeństwa, handlu, ruchu lotniczego, turystyki itd.

Zapowiedź porozumienia normalizującego stosunki między Izraelem i ZEA - czy faktycznie będzie "historyczne"?

W czwartek Prezydent Trump ogłosił, że odbył rozmowę telefoniczną z premierem Izraela Benjaminem Netanjahu oraz Muhammadem ibn Zajidem, księciem Zjednoczonych Emiratów Arabskich, podczas której jego rozmówcy mieli zgodzić się na zawarcie porozumienia pokojowego (tzw. Abraham Agreement), które normalizowałoby stosunki między ZEA i Izraelem (wideo z zapowiedzią zawarcia porozumienia przez prezydenta Trumpa można znaleźć tutaj).

Tym samym, ZEA stałyby się trzecim państwem arabskim, po Jordanii i Egipcie, które zawarłoby taki układ z Izraelem. Zarówno niektóre media, jak i administracja prezydenta Trumpa, już okrzyknęły porozumienie „historycznym”. Ma ono bowiem przywrócić nie tylko stosunki dyplomatyczne między  oboma państwami, ale również pozwolić na współpracę inwestycyjną, w zakresie bezpieczeństwa, turystyki, technologii, energii i handlu. Między Izraelem i ZEA mają zostać przywrócone regularne połączenia lotnicze. Co więcej, państwa mają pracować nawet razem nad szczepionką przeciwko koronawirusowi. 

UNESCO a pojednanie na Półwyspie Koreańskim

Dyrektor Generalna UNESCO, Audrey Azoulay, oraz Prezydent Republiki Korei Mun Jae-in

Wydaje się, że stosunki polityczne między Koreą Północną (KRLD) a Koreą Południową i Waszyngtonem ulegają od początku 2018 r. zdecydowanej poprawie. Ostatnio Prezydent USA, Donald Trump, stwierdził, że on i przywódca Korei Północnej, Kim Dzong Un, "zakochali się w sobie". Wyjaśnił, przy tym, że północnokoreański dyktator pisał do niego "piękne listy" (zob. tu). Odnosząc się do ocieplenia klimatu politycznego nad Morzem Żółtym, pisaliśmy niedawno na blogu o wizycie Sekretarza Stanu USA, Mike'a Pompeo, w Korei Północnej (KRLD) oraz o ponownych obietnicach władz w Pjongjangu dotyczących umożliwienia międzynarodowym inspektorom zbadanie urządzeń nuklearnych i militarnych tego państwa (zob. tu). Wcześniej KRLD wstrzymała próby jądrowe i rakietowe (zob. tu), zaś kluczowe dla procesu normalizacji relacji z władzami w Pjongjangu były kwietniowe spotkanie przywódcy KRLD, Kim Dzong Una, i Prezydenta Korei Południowej, Mun Jae-ina, oraz czerwcowy historyczny szczyt USA-KRLD: Donald Trump - Kim Dzong Un. W dniu 16 października 2018 r. Dyrektor Generalna UNESCO, Audrey Azoulay, spotkała się z prezydentem Mun Jae-inem w celu omówienia strategii zaangażowania i pomocy tej wyspecjalizowanej agencji Narodów Zjednoczonych na rzecz budowy pokoju na Półwyspie Koreańskim.

Kolejne państwo przenosi ambasadę z Tel Awiwu do Jerozolimy

Jimmy Morales i Benjamin Netanyahu w Jerozolimie w 2016 r.

Źródło: https://www.ndtv.com/world-news/guatemala-to-move-embassy-to-jerusalem-says-president-jimmy-morales-1791785

Po decyzji USA o przeniesieniu ambasady amerykańskiej z Tel Awiwu do Jerozolimy (zob. nasz post tutaj) podobny krok ogłosiła Gwatemala. Przedstawiciele tego państwa głosowali przeciwko rezolucji Zgromadzenia Ogólnego (ZO) z dnia 21 grudnia 2017 r., w której stwierdzono, że wszelkie próby zmiany statusu Jerozolimy będą nieważne i nie będą wywoływać skutków prawnych. Faktycznie odnosiła się ona do decyzji USA o uznaniu Jerozolimy za stolicę Izraela i przeniesieniu tam amerykańskiej ambasady z Tel-Awiwu (zob. tu) i stanowiła odpowiedź na zawetowanie (w dniu 18 grudnia) przez USA projektu rezolucji Rady Bezpieczeństwa (RB) dotyczącej poszanowania dotychczasowego statusu Jerozolimy. W rezolucji ZO z 21 grudnia, przyjętej przytłaczającą większością głosów członków ONZ, wezwano do wypełniania zobowiązań wynikających ze wcześniejszych rezolucji RB, w szczególności rezolucji RB ONZ 478 (1980) o nieustanawianiu misji dyplomatycznych w Jerozolimie (pisaliśmy o tym na blogu: tu). Dla procesu pokojowego na Bliskim Wschodzie decyzja Gwatemali stanowi kolejny krok w nieznane.

Guest post: Delegowanie sędziów do pracy na placówkach zagranicznych – uwagi w związku z pracami nad nowelizacją ustawy o służbie zagranicznej

Kilkanaście dni temu ukazał się wpis, w którym jeden z redaktorów niniejszego bloga, krytycznie odniósł się do projektowanych zmian w ustawie o służbie zagranicznej. Abstrahując od innych kwestii w nim poruszonych, chcę się tylko odnieść do wzmiankowanej problematyki delegowania sędziów z zasobu kadrowego Ministra Sprawiedliwości do pracy na placówkach i tworzenia specjalnych podporządkowanych temu Ministrowi wydziałów na placówkach. Autor tekstu piszę o pytaniach i wątpliwościach wiążących się z tym rozwiązaniem. Szczerze mówiąc jakichkolwiek wątpliwości, po analizie tekstu normatywnego projektu ustawy, nie widzę.

Nowelizacja Ustawy o służbie zagranicznej: stanowisko ministra Waszczykowskiego ws. niekonstytucyjności "to tylko opinia"

Przed kilkoma dniami pisaliśmy o, skandalicznym w formie i fatalnym w treści, wniosku posłów PiS do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności z Konstytucją przepisów Kodeksu postępowania cywilnego implementujących w krajowym porządku prawnym prawnomiędzynarodowe normy o immunitecie jurysdykcyjnym. Nawet bardziej intrygujące wydają się jednak równoległe prace nad projektem nowelizacji Ustawy o służbie zagranicznej (druk nr 1385). 

Wśród szeregu ciekawych propozycji które właśnie przegłosowała sejmowa komisja ds. zagranicznych warto w szczególności zwrócić uwagę na plan powołania Rady Służby Zagranicznej, o niekonstytucyjności której w sposób kategoryczny wypowiedział się nawet Minister spraw zagranicznych Witold Waszczykowki. Mimo że projekt jest rządowy, a wnioskodawcą był minister (Numer wykazu RCL: UD211), posłanka Joanna Lichocka (PiS) uznała pisemny sprzeciw ministra wobec niekonstytucyjności proponowanych rozwiązań za "jego opinię", a dalsze procedowanie nad projektem, bez czekania na opinię Rady Ministrów lub kancelarii prezydenta, za dowód emancypacji parlamentu. Swoiście zabawnym jest fakt, że posłanka degradując stanowisko ministra ws. niekonstytucyjności nowelizacji do rangi opinii zauważyła, że przecież ten nie jest... Trybunałem Konstytucyjnym, żeby jego ocena była prawnie wiążąca. Plan powołania RSZ nie jest jednak jedynym kontrowersyjnym rozwiązaniem.

Ataki soniczne na amerykańskich dyplomatów na Kubie

Seria ataków miała podobno rozpocząć się w listopadzie lub grudniu zeszłego roku. Skutkiem ataków było złe samopoczucie pracowników amerykańskiej ambasady, którzy odczuwali zarówno różne dolegliwości somatycznych (łącznie z bólami i zawrotami głowy oraz stopniową, nieodwracalną utratą słuchu), jak i zaczęli cierpieć na bezsenność, a nawet słyszeć odgłosy takie jak wydawane przez owady czy uderzenia metalowymi przedmiotami. W sumie miało dojść do ponad 50 ataków, w których ucierpiało 21 amerykańskich dyplomatów. Zdaniem agencji Associated Press jednymi z pierwszych ofiar ataku byli przedstawiciele amerykańskiego wywiadu przebywający na Kubie. Zbadanie przyczyny i źródła ataków było tym trudniejsze, że ofiary odczuwały ich skutki dopiero po pewnym czasie.

Do tej pory nie wiadomo co było bezpośrednim źródłem ataków; najprawdopodobniej było to nieznane urządzenie, które emitowało fale dźwiękowe, mające bezpośredni wpływ na zdrowie ludzi. Departament Stanu USA podejrzewa, że urządzenie to mogło zostać zainstalowane w pobliżu domów, w których mieszkają amerykańscy dyplomaci, a za które odpowiadają władze Kuby. Na atak była jednak narażona również amerykańska ambasada w Hawanie. Zarówno Departament Stanu, jak i amerykańskie media podkreślają, że cała sprawa jest bardzo tajemnicza.

Amerykanie rozważali wycofanie części lub całości swojego personelu dyplomatycznego z Kuby. Ostatecznie, pod koniec września ogłoszono, że do Stanów Zjednoczonych wróci 60% obsady placówki USA w Hawanie.

Dymisja Stałego Przedstawiciela RP przy Unii Europejskiej – ambasadora Jarosława Starzyka

W ostatnich dniach media donoszą (m.in. tu i tu) o nagłej dymisji ambasadora Jarosława Starzyka, który w lutym 2016 r. zastąpił na stanowisku Stałego Przedstawiciela RP przy UE ambasadora Marka Prawdę. Sugerowane jest, że decyzja o złożeniu dymisji została wymuszona przez kierownictwo MSZ, w związku z dokumentami odnalezionymi w tzw. zbiorze zastrzeżonym Instytutu Pamięci Narodowej, które świadczą o zatajonej współpracy Jarosława Starzyka ze służbami wojskowymi PRL. Minister Witold Waszczykowski odmówił potwierdzenia tych zarzutów, a jedynie „dyplomatycznie” stwierdził, że „Pan ambasador mnie dzisiaj odwiedził i złożył wniosek o odwołanie z funkcji ze względów osobistych; tylko tyle mogę powiedzieć”.

Analiza prawna powyższych wydarzeń jest dość oczywista, i to zarówno z punktu widzenia prawa międzynarodowego, jak i prawa polskiego.

Rosja zmuszona do zamknięcia najstarszego konsulatu w USA

Od grudnia 2016 r., kiedy ustępujący prezydent Barack Obama wydalił 35 rosyjskich dyplomatów w reakcji na raport CIA o ingerencji Moskwy w amerykańskie wybory prezydenckie (nasz post tutaj),  do kwestii pogarszających się stosunków dwustronnych wracaliśmy kilkukrotnie. Z końcem lipcem b.r. opisywaliśmy kontrowersje, jakie wzbudził projekt legislacyjny ustanowienia nowych sankcji gospodarczych na Rosję co stało się przyczynkiem do rosyjskich retorsji. Najbardziej dotkliwa dla Stanów Zjednoczonych okazała się konieczność zredukowania liczebności personelu dyplomatycznego w Rosji, co - zdaniem strony amerykańskiej - przełożyło się na drastyczne obniżenie zdolności rozpatrywania wniosków wizowych. 

Teraz inicjatywę przejął Waszyngton.

Ciemny dym unoszący się nad rosyjskim konsulatem w San Francisco. Źródło ABC News.

Problem z oświadczeniem lustracyjnym ambasadora RP w Berlinie

Od kilku dni media w Polsce donoszą o teczce tajnego współpracownika SB o pseudonimie „Wolfgang”, która znajduje się inwentarzu Instytutu Pamięci Narodowej. Jest to teczka osobowa aktualnego (od lipca 2016 r.) ambasadora RP w Berlinie – prof. Andrzeja Przyłębskiego. Teczka zawiera 40 stron dokumentów i dotyczy współpracy z lat 1979-1980. Dziennikarze przeglądali już jej zawartość, pojawiły się nawet pierwsze zdjęcia dokumentów (m.in. odręczne zobowiązanie do współpracy). Mając na uwadze, iż pod koniec ubiegłego roku ambasador Przyłębski znalazł się na wysokim 11 miejscu plebiscytu lokalnej prasy na najbardziej „kłopotliwego berlińczyka”, można pokusić się o stwierdzenie, że ostatnie miesiące nie należą do najlepszych w karierze dyplomatycznej prof. Przyłębskiego.

Zmiana na stanowisku brytyjskiego ambasadora w Brukseli

W miniony wtorek, 3 stycznia, dymisję złożył sir Ivan Rogers, stały przedstawiciel Wielkiej Brytanii przy Unii Europejskiej. Do rezygnacji dołączyła także jego zastępczyni, Shan Morgan.

Polska nawiązała stosunki dyplomatyczne z Królestwem Tonga

Jak informuje MSZ, z końcem sierpnia w siedzibie Stałego Przedstawicielstwa RP przy Narodach Zjednoczonych w Nowym Jorku przedstawiciele Polski i Tonga podpisali Wspólny Komunikat o Nawiązaniu Stosunków Dyplomatycznych między Rzecząpospolitą Polską i Królestwem Tonga (MSZ, Komunikat prasowy). 

Dzięki temu obecnie utrzymujemy relacje ze wszystkimi państwami członkowskimi ONZ.

Jak podkreśla Ministerstwo, Tonga było jednym z pierwszych państw, które wypowiedziały wojnę III Rzeszy w reakcji na agresję na Polskę w 1939 r., a następnie w ramach zbiórki publicznej ufundowało dwa myśliwce Spitfire.

Królestwo należy zarazem do państw najbardziej zagrożonych pochodnemu ocieplaniu klimatu podnoszeniu się poziomu mórz i oceanów.

Immunitet egzekucyjny państwa a irańskie dobra kultury w Chicago: koniec wieloletniej batalii sądowej

 

Źródło: http://wierszyki-hani.blogspot.com/2015/04/oriental-institute-museum-muzeum.html 

 

Źródło: http://persepolistablets.blogspot.com

Źródło: http://israelforever.org/interact/blog/israel_a_story_of_survival 

W lipcu 2016 r. amerykański Sądu Apelacyjnego dla 7. dystryktu, Illinois, podtrzymał wyrok sądu niższej instancji, zgodnie z którym obywatele USA poszkodowani w ataku terrorystycznym przeprowadzonym przez Hamas w Jerozolimie w 1997 r. nie mogą skutecznie zaspokoić zasądzonego na ich rzecz odszkodowania z majątku kulturowego innego państwa.