Złoto Krymu dla Ukrainy? - ciąg dalszy wieloletniego sporu

 

Źródło: Peter Dejong / AP / TASS; https://www.rferl.org/a/ukraine-crimean-gold-returned-netherlands/31530121.html

W dniu 26 października, sąd apelacyjny w Amsterdamie zdecydował, iż kolekcja złotych skarbów scytyjskich, której zwrotu żąda zarówno Ukraina, jak i muzea na zaanektowanym przez Rosję Krymie, powinna zostać oddana państwu ukraińskiemu. Sporne zabytki zostały wypożyczone do amsterdamskiego Muzeum Allarda Piersona na wystawę pt. „Krym: Złoto i tajemnice Morza Czarnego”. Ekspozycja została otwarta w lutym 2014 r. na miesiąc przed aneksją półwyspu przez Rosję. Od siedmiu lat zabytki te, pozostające w depozycie Muzeum Piersona, były przedmiotem postępowania cywilnego. Sąd stwierdził, iż interesy kultury narodowej Ukrainy przeważają nad interesami muzeów na Krymie. Chociaż sporne przedmioty pochodzą z Krymu są one częścią dziedzictwa Ukrainy od uzyskania niepodległości w 1991 r. Zatem Muzeum Allarda Piersona nie jest zobowiązane do zwrotu tych zabytków krymskim instytucjom, a państwu ukraińskiemu. Wtorkowe orzeczenie nie kończy sprawy, która prawdopodobnie znajdzie swój finał przez holenderskim sądem najwyższym.

Izraelski program szczepień nie obejmuje Palestyńczyków

Podczas gdy cały świat patrzy z podziwem (i pewnie z zazdrością) na Izrael, który bije rekordy w ilości obywateli zaszczepionych przeciwko koronawirusowi, okazuje się, że świetnie zorganizowany izraelski system szczepień ma jedną poważną wadę – nie przewiduje podania szczepionki kilku milionom Palestyńczyków mieszkających na terytoriach okupowanych przez Izrael od 1967 r.

Zapowiedź porozumienia normalizującego stosunki między Izraelem i ZEA - czy faktycznie będzie "historyczne"?

W czwartek Prezydent Trump ogłosił, że odbył rozmowę telefoniczną z premierem Izraela Benjaminem Netanjahu oraz Muhammadem ibn Zajidem, księciem Zjednoczonych Emiratów Arabskich, podczas której jego rozmówcy mieli zgodzić się na zawarcie porozumienia pokojowego (tzw. Abraham Agreement), które normalizowałoby stosunki między ZEA i Izraelem (wideo z zapowiedzią zawarcia porozumienia przez prezydenta Trumpa można znaleźć tutaj).

Tym samym, ZEA stałyby się trzecim państwem arabskim, po Jordanii i Egipcie, które zawarłoby taki układ z Izraelem. Zarówno niektóre media, jak i administracja prezydenta Trumpa, już okrzyknęły porozumienie „historycznym”. Ma ono bowiem przywrócić nie tylko stosunki dyplomatyczne między  oboma państwami, ale również pozwolić na współpracę inwestycyjną, w zakresie bezpieczeństwa, turystyki, technologii, energii i handlu. Między Izraelem i ZEA mają zostać przywrócone regularne połączenia lotnicze. Co więcej, państwa mają pracować nawet razem nad szczepionką przeciwko koronawirusowi. 

Złoto Krymu - ciąg dalszy batalii sądowej

Muzeum Allarda Piersona w Amsterdamie

Źródło: https://en.wikipedia.org/wiki/Allard_Pierson_Museum#/media/File:Nederlandsche_Bank.jpg

Już trzykrotnie pisaliśmy na blogu (tu, tu i tu) o sprawie skarbów archeologicznych z Krymu przechowywanych obecnie w Holandii. W lipcu 2019 r. wypowiedział w tej sprawie sąd apelacyjny w Amsterdamie, ale ostateczne rozstrzygnięcie co do meritum, tj. do kogo należą starożytne zabytki jeszcze nie zapadło. Przypomnijmy więc podstawowe fakty dotyczące tej sprawy. Od dnia 21 marca 2014, tj. od daty ratyfikacji przez prezydenta Władimira Putina umowy o włączeniu Republiki Krymu w skład Federacji Rosyjskiej, władze holenderskiego Muzeum Allarda Piersona (MAP) stoją przed dylematem gdzie i komu zwrócić bezcenny zbiór zabytków pochodzących z Krymu. Muzeum to, należące do Uniwersytetu Amsterdamskiego, przed wybuchem kryzysu krymskiego zawarło z resortem kultury Ukrainy umowę wypożyczenia szeregu eksponatów pochodzących z wykopalisk archeologicznych na Krymie i przechowanych w pięciu muzeach ukraińskich, w tym czterech zlokalizowanych na półwyspie. Na podstawie tej umowy zorganizowano wystawę pt. „The Crimea Gold and secrets of the Black Sea” (7 lutego - 18 maja 2014 r.). Po zakończeniu wystawy dyrekcja MAP, po uzyskaniu opinii holenderskiego resortu spraw zagranicznych, zdecydowało się nie zwracać spornych eksponatów, czekając na rozwój sytuacji na Krymie. Stanowisko to spotkało się ze sprzeciwem zarówno Rosji, jak i Ukrainy. 19 listopada 2014 r. przedstawiciele czterech muzeów krymskich wnieśli pozew cywilny przeciwko holenderskiej instytucji kultury do sądu w Amsterdamie. Powołując się na postanowienia umów dotyczących wypożyczenia eksponatów, zażądali niezwłocznego ich zwrotu. W styczniu 2015 r. do postępowania przystąpiła Ukraina. Zgodnie z jej stanowiskiem sporne przedmioty stanowią własność państwa ukraińskiego i dlatego po zakończeniu wystawy powinny zostać mu zwrócone. W dniu 14 grudnia 2016 r. sąd cywilny pierwszej instancji w Amsterdamie orzekł, że o przyszłości zabytków starożytnych pochodzących z czterech muzeów na Krymie, a przechowywanych obecnie w MAP, powinny zdecydować sądy ukraińskie. Sąd orzekł, że sporne przedmioty powinny być zwrócone państwu sprawującemu suwerenną władzę nad terytorium Krymu. Tym państwem, zgodnie z prawem międzynarodowym, jest Ukraina. Zatem to sądy ukraińskie są właściwe dla oceny kwestii własności oraz miejsca wystawiania spornych zabytków. Państwo ukraińskie zostało także zobowiązane do zapłaty na rzecz MAP części kosztów przechowywania i zabezpieczenia zbiorów. Od tego wyroku muzea krymskie złożyły odwołanie. Zarówno Ukraina, jak i przedmiotowe muzea, zatrudniły szereg ekspertów. W dniu 16 lipca 2019 r. sąd apelacyjny w Amsterdamie wydał orzeczenie tymczasowe, w którym stwierdził, że MAP jest uprawnione do wstrzymania udostępnienia skarbów krymskich do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy. O własności zabytków oraz ich zwrocie orzeknie tenże holenderski sąd apelacyjny, a nie sądy ukraińskie. Dlatego zażądano od stron dalszych informacji i wyjaśnień (w ciągu dwóch miesięcy). Ostateczny wyrok w tej sprawie jest oczekiwany na początku 2020 r.

Prezydent Trump deklaruje uznanie zwierzchnictwa Izraela nad Wzgórzami Golan

Prezydenta USA Donald Trump jednym tweetem odmienił oblicze końca kampanii wyborczej w Izraelu i nieco przyćmił kolejnej kontrowersje dotyczących sposobu objęcia i sprawowania prezydentury. Trump ogłosił, że:

Po 52 latach przyszedł najwyższy czas, aby Stany Zjednoczone uznały suwerenność Izraela nad Wzgórzami Golan, które mają krytyczne znaczenie strategiczne i dla bezpieczeństwa Izraela oraz regionu.

Atak Izraela na irańskie pozycje w Syrii

Na początku maja doszło do ataku rakietowego przeprowadzonego z terytorium Syrii przeciwko izraelskim pozycjom na wzgórzach Golan. Według relacji Izraela, atak był wymierzony w posterunki izraelskich sił obronnych, a przeprowadzony został przez Quds Force – część Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej, który wchodzi w skład irańskiej armii. W odpowiedzi, Izrael przeprowadził największy jak dotąd atak rakietowy na terytorium Syrii. Jak twierdzą izraelscy dowódcy, w wyniku ostrzału udało się zniszczyć niemalże całą irańską infrastrukturę militarną na terytorium Syrii. W wyniku ataku na Wzgórza Golan nikt nie zginął, podczas ataku Izraela – śmierć miały ponieść 23 osoby. 

Rosja ponosi prawną odpowiedzialność za wywłaszczenie ukraińskich inwestycji na Krymie

W kwietniu 2017 r. informowaliśmy o szeregu postępowań arbitrażowych wszczętych przeciwko Federacji Rosyjskiej przez ukraińskich przedsiębiorców z Krymu, którzy mimo nie prowadzenia działalności na terytorium Rosji w momencie utraty inwestycji, wystąpili z roszczeniami odszkodowawczymi na podstawie BITu Ukraińsko-Rosyjskiego.

Jak poinformował Stały Trybunał Arbitrażowy, zakończyło się pierwsze z tych postępowań w sprawie Everest Estate LLC et al. v. The Russian Federation (Case No. 2015-36). Arbitrzy jednomyślnie orzekli, że Rosja ponosi odpowiedzialność prawną za wywłaszczenie ukraińskich inwestycji na Krymie (PCA Press Release). Rosja, która od początku kontestowała jurysdykcję trybunału, nie uczestniczyła w rozprawie ani nie skorzystała z prawa do złożenia pisemnych wyjaśnień (PCA Press Relase).

Izrael dokona aneksji Zachodniego Brzegu?

Zanim o sobotnim głosowaniu partii premiera Netanyahu, na początku należy przypomnieć jaka jest sytuacja prawna Zachodniego Brzegu. Jak już wcześniej wielokrotnie pisaliśmy na blogu (m.in. tutaj), historię podziału Palestyny należy zacząć od rezolucji Zgromadzenia Ogólnego ONZ 181 (II) z 29 listopada 1947 r., która rekomendowała podział dawnego brytyjskiego terytorium mandatowego na dwa państwa, arabskie i żydowskie. Arabska ludność Palestyny, jak również sąsiadujące państwa arabskie, uznały jednak ten plan za niekorzystny dla Arabów i odrzuciły go, w przeciwieństwie do Izraela, który 14 maja 1948 r. ogłosił niepodległość i stopniowo zaczął zajmować te terytoria, które według rezolucji 181 (II) miały należeć do państwa arabskiego. W wyniku tych wydarzeń wybuchł konflikt zbrojny. Do pokojowych negocjacji włączyło się ONZ, które doprowadziło do podpisania serii porozumień o zawieszeniu broni. Jednym z nich był dokument podpisany w kwietniu 1949 r. między Izraelem a Jordanią, na mocy którego ustanowiono linię demarkacyjną między wojskami arabskimi i izraelskimi, nazywaną Armistice Demarcation Line lub tzw. zieloną linią (została ona zaznaczona na poniższej mapie). W wyniku wojny sześciodniowej z 1967 r. Izrael rozpoczął okupację Strefy Gazy i Zachodniego Brzegu, czyli terytoriów oddzielonych od terytorium Izraela właśnie za pomocą Armistice Demarcation Line; od tego czasu mówi się o "okupowanym terytorium palestyńskim".

Źródło: Map No. 3584 Rev. 2 UNITED NATIONS January 2004

Izrael opuszcza UNESCO

http://www.klove.com/news/2017/12/22/Israel-Leaving-UNESCO-Over-U-N-Attacks-On-Jewish-State-U-S-Likely-To-As-Well

W piątek, 22 grudnia 2017 r., władze Izraela wydały oświadczenie, w którym poinformowały o wycofaniu członkostwa tego państwa z UNESCO. Oficjalna nota ma zostać złożona do końca 2017 r. Zgodnie z art. II ust. 6 Aktu Konstytucyjnego UNESCO, Izrael przestanie być członkiem tej organizacji z dniem 31 grudnia 2018 r. Emmanuel Nahshon, rzecznik izraelskiego MSZ, powiedział, że powodem takiej decyzji były "próby organizacji, zmierzające do wyrugowania żydowskiej historii z izraelskiej ziemi" (zob. Gazeta.pl). Tym samym, potwierdziły się wcześniejsze zapowiedzi o planowanym wystąpieniu Izraela z UNESCO (zob. tu i tu), składane w październiku przy okazji podobnej deklaracji ze strony USA (o czym pisaliśmy na blogu tutaj).

Nowa publikacja "The Case of Crimea's Annexation under International Law"

Z radością informujemy, że nakładem Wydawnictwa Naukowego Scholar ukazała się właśnie książka pt. "The Case of Crimea's Annexation under International Law". Obejmuje ona szesnaście obszernych studiów poświęconych problematyce aneksji Krymu przez Rosję w 2014 r., analizowanej zarówno z perspektywy prawa międzynarodowego, jak i stosunków międzynarodowych. Wielką zaletą publikacji jest dialog pomiędzy autorami reprezentującymi różne poglądy i sposoby argumentacji naukowej oraz pasjonująca debata pomiędzy stanowiskami państw: Rosji i Ukrainy. To pierwsza tak obszerna, wielowątkowa analiza kwestii aneksji Krymu w literaturze prawa międzynarodowego. 

Książka stanowi wspólne przedsięwzięcie Instytutu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk, Wydawnictwa Naukowego Scholar i Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia. Została przygotowana pod redakcją Władysława Czaplińskiego, Sławomira Dębskiego, Rafała Tarnogórskiego oraz naszej redakcyjnej koleżanki, Karoliny Wierczyńskiej. Wśród autorów poszczególnych rozdziałów znają się także autorzy naszego bloga: Patrycja Grzebyk, Łukasz Gruszczyński i Marcin Menkes. 

Serdecznie gratulujemy Redaktorom i Autorom. 

Wszystkich Czytelników zachęcamy do lektury!

Więcej informacji na stronie wydawnictwa Scholar.