Zaproszenie na konferencję INP PAN "Skuteczność prawa Unii Europejskiej w krajowym porządku prawnym"

Centrum Badań nad Sądowym Stosowaniem Prawa UE INP PAN zaprasza na konferencję pt.:

"Skuteczność prawa Unii Europejskiej w krajowym porządku prawnym".

Konferencja odbędzie się 22 czerwca 2026 r. w Pałacu Staszica w Warszawie (ul. Nowy Świat 72) w formie stacjonarnej (liczba miejsc ograniczona) oraz online (tylko sesje plenarne).

Link do rejestracji:  https://forms.cloud.microsoft/e/knex38s4rL

Wszystkie niezbędne informacje znajdą Państwo tutaj:

https://inp.pan.pl/aktualnosci/instytut-nauk-prawnych-polskiej-akademii-nauk-ma-zaszczyt-zaprosic-na-konferencje/

Polsko – Niemieckie Forum Prawnicze oraz Międzynarodowa Konferencja Naukowa „Cudzoziemiec przed sądem”

 Szanowni Państwo,

serdecznie zapraszamy do udziału w obradach Polsko – Niemieckiego Forum Prawniczego oraz Międzynarodowej Konferencji Naukowej „Cudzoziemiec przed sądem” (Foreigner before the Court), które odbędzie się w formie hybrydowej w dniach 12.05-14.05 na Uniwersytecie Zielonogórskim. Partnerami organizacyjnymi tego przedsięwzięcia są Okręgowa Izba Radców Prawnych w Zielonej Górze oraz Centrum Badań nad Prawem Migracyjnym Instytutu Nauk Prawnych PAN.

Wykłady wprowadzające wygłoszą

prof. dr h.c. multi Burkhardt Hess (Uniwersytet Wiedeński)

prof. dr Wolfgang Hau (Uniwersytet w Monachium)

prof. dr hab. Karol Weitz, SSN (Uniwersytet Warszawski)

dr hab. Tadeusz Zembrzuski, prof. UW (Uniwersytet Warszawski)

Szczegóły organizacyjne znajdują się na stronie https://inp.uz.zgora.pl/cps2026

XVIII Konferencja Naukowa Międzynarodowego Prawa Humanitarnego pt. „Wyzwania w zakresie ochrony praw człowieka na wielodomenowym polu walki”

 

Akademia Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte w Gdyni ma przyjemność zaprosić Państwa na XVIII Konferencję Naukową Międzynarodowego Prawa Humanitarnego pt. „Wyzwania w zakresie ochrony praw człowieka na wielodomenowym polu walki”, które odbędzie się 15-16 czerwca 2026 r. w Audytorium w Bibliotece Głównej AMW. 

Celem corocznych konferencji Międzynarodowego Prawa Humanitarnego jest prezentacja i dyskusja na temat wyników badań naukowych dotyczących współczesnych konfliktów zbrojnych w świetle wymagań międzynarodowego prawa humanitarnego oraz wymiana poglądów między prawnikami i wojskowymi, praktykami i teoretykami, zajmującymi się problematyką międzynarodowego prawa humanitarnego konfliktów zbrojnych. Tegoroczna edycja zostanie poświęcona zagadnieniom związanym z wyzwaniami, jakie stawia prawu międzynarodowemu – zarówno międzynarodowemu prawu humanitarnemu jak i prawu międzynarodowemu praw człowieka – współczesny wielodomenowy teatr działań, wymagając w XXI wieku reinterpretacji traktatów międzynarodowych z ubiegłego stulecia.

Pogłębionej analizie poddana zostanie wielodomenowość współczesnego teatru działań, gdzie poza tradycyjnym polem walki (wojna lądowa, wojna powietrzna, wojna morska) zmagania toczą się również w wymiarze niekinetycznym – w cyberprzestrzeni oraz w ramach szeroko rozumianego konfliktu hybrydowego, jak również wojny informacyjnej (kognitywnej). Coraz trudniejsza staje się odpowiedź na pytanie co współcześnie oznacza termin „osoba cywilna”, jak rozróżnić bezpośrednie i pośrednie formy angażowania się cywilów w działania zbrojne w obliczu wszechogarniającej prywatyzacji i komercjalizacji konfliktów zbrojnych, jaki status mają obiekty „dual use” oraz w jakim zakresie do tych tzw. „nowych wojen” mają zastosowanie normy traktatów międzynarodowych sprzed kilkudziesięciu lat. Drugiego dnia konferencji prelegenci podejmą próbę odpowiedzi na pytanie do jakiego stopnia zakres ograniczeń i obowiązków pozytywnych ustanowionych w międzynarodowym systemie ochrony praw człowieka (w szczególności europejskim) powinien być „implementowany” na grunt prowadzonych współcześnie operacji wojskowych, uzupełniając podstawowy reżim międzynarodowego prawa humanitarnego konfliktów zbrojnych oraz wybrane zagadnienia ochrony ofiar wojny we współczesnych konfliktach zbrojnych.

Termin zgłoszenia propozycji wystąpień konferencyjnych upływa 25 marca br. Szczegóły na stronie internetowej: https://mph.amw.gdynia.pl/konferencje/#rok-2026.

Konferencja zyskała dofinansowanie ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach Programu Wektory Nauki.

Życzenia Świąteczne!

 Szanowni Goście naszego Bloga!

Przesilenie zimowe to moment, w którym światło zaczyna powoli zwyciężać nad mrokiem. W świecie prawa międzynarodowego, który często wydaje się pogrążony w cieniu kryzysów, życzymy Wam, aby nadchodzące dni przyniosły jasność tam, gdzie panuje mrok i niepewność. Niech powrót dłuższego dnia zwiastuje powrót do stabilności i bezpieczeństwa!

Redakcja Bloga PPM

Na tropie ‘Drugiego Świata’ w prawie międzynarodowym: Rozmowa z Patrykiem Labudą i Markiem Janem Wasińskim

Jakiś czas temu obiecaliśmy zamieszczenie rozmowy o SWAIL (Second World Approaches to International Law) i dziś zamieszczając ją poniżej zapraszamy do uważnej lektury. Rozmowa szalenie interesująca i gęsta:)

Patrykowi i Markowi dziękujemy za podzielenie się z nami i tłumaczenie całości.

Na tropie ‘Drugiego Świata’ w prawie międzynarodowym: Rozmowa z Patrykiem Labudą i Markiem Janem Wasińskim

Polina Kulish and Hendrik Simon

Wywiad ukazał się pierwotnie w wersji angielskiej na Völkerrechtsblog oraz Central European University Review of Books. Poniżej prezentujemy polskie tłumaczenie obu autorów.

 

1. Drogi Patryku, Marku, w lutym 2025 roku wzięliśmy udział w konferencji, którą zorganizowaliście na Central European University w Wiedniu pod tytułem ‘W poszukiwaniu SWAIL’. Czy był jakiś moment, akademicki czy polityczny, który leży u źródeł SWAIL? Na co SWAIL reaguje i czy ma ono także wymiar proaktywny?

PL: Dziękujemy za zaproszenie, Polino i Hendriku. Jest to wspaniała okazja, by rozwinąć pewne wątki z naszej konferencji.

W moim przypadku, idea ‘SWAIL’ wykiełkowała w sposób dość organiczny po inwazji Rosji na Ukrainę w 2022 roku. Wprawdzie wyjechałem za granicę po ukończeniu studiów w Polsce, jak się później okazało ‘na stałe’, ale nadal zastanawiała mnie pozycja Europy (środkowo-)wschodniej [dalej: E(Ś)W]* w polityce, kulturze, europejskiej czy globalnej historii… a także w prawie (międzynarodowym). Nie miałem nigdy okazji zgłębić tych spraw, głównie z powodu ‘rynku idei’ panującego na zachodnich uniwersytetach, gdzie zagadnienia wschodnio-europejskie nie miały większego zbytu. Rachunek sumienia nastąpił dopiero, gdy zobaczyłem jak część analityków zachodnich i nie-zachodnich (błędnie) ‘rozumiała’ inwazję Rosji – wymusiło to swoistego rodzaju rozliczenie z dominującymi ramami myślowymi czy kategoriami pojęciowymi, których niektórzy prawnicy międzynarodowi używali do analizy tych wydarzeń.

Pełnowymiarową inwazję obserwowałem z Senegalu, gdzie wówczas mieszkałem i gdzie często wdawałem się w dość surrealistyczne rozmowy o E(Ś)W. Napisałem wtedy krótki post w EJIL:Talk!, gdzie skrytykowałem redukcjonizm niektórych prawników międzynarodowych, zarówno tych z tzw. ‘głównego nurtu’, jak i samozwańczych ‘krytyków’ (crits), którzy wypowiadali się o, na przykład, prawie do samostanowienia czy podwójnych standardach, ale dopuszczali się wielu uproszczeń lub błędów, ponieważ pisali o sprawach, których nigdy nie badali… a jednocześnie czuli się, o dziwo, uprawnieni do wygłaszania gromkich opinii na te tematy. Dostałem wiele e-maili w odpowiedzi, zwłaszcza od osób mieszkających poza Zachodem, które mi za post dziękowały, bo pomógł im zrewidować ich interpretację inwazji. Te reakcje wzbudziły dalsze pytania, badania oraz kontakty z osobami, które miały podobne do moich wątpliwości dotyczące ‘naszej’ dziedziny prawa międzynarodowego.

Po trzech latach, nadal zastanawia mnie, jak wiele osób czuje się uprawnionych do pisania o sprawach wschodnio-europejskich nie tylko bez wystarczającej wiedzy o naszym regionie, ale nawet bez podjęcia próby skonsultowania swoich zewnętrznych interpretacji z perspektywą lokalną. Jest to o tyle dziwne, że w środowiskach uniwersyteckich nie kwestionuje się już zasadniczo potrzeby uwzględniania doświadczeń życiowych, co wiedzie do swoistej pokory wobec własnej pozycji (positionality) intelektualnej.  Wyjątkiem zdaje się tu być E(Ś)W, gdzie jak się okazuje perspektywy ‘lokalne’ czy ‘postkolonialne’ zdają się nadal nie odgrywać większej roli, przynajmniej w prawie międzynarodowym. Pod tym względem, apel SWAIL o potraktowanie E(Ś)W jako odrębnego miejsca tworzenia wiedzy z zakresu prawa międzynarodowego jest reakcją na pewne trendy zaobserwowane po 2022 roku, zwłaszcza jeśli chodzi o zachodnio- i rosyjskocentryczne mapy mentalne naszego regionu oraz mocno spóźnione rozliczenie z ‘imperialną niewinnością’ Rosji (Botakoz Kassymbekova). SWAIL ma także różne proaktywne wymiary, do których z pewnością powrócimy później, w tym apel o wielokierunkową dekolonizację – używam tego nieco kontrowersyjnego terminu, aby nasze przesłanie było intuicyjnie zrozumiałe – naszej dyscypliny w stosunku do E(Ś)W, w tym także istotny wymiar autorefleksyjny, skierowany do samych badaczy wschodnio-europejskich.

* Nota lingwistyczna: w wersji angielskiej wywiadu używam konsekwentnie zwrotu ‘Europa wschodnia’ z przyczyn naukowych, które wyjaśniam poniżej, choć jest on dla mnie tożsamy rzeczowo ze zwrotem EŚW; w tłumaczeniu polskim zdecydowałem się na bardziej tradycyjny u nas zwrot Europa środkowo-wschodnia [E(Ś)W], dodając nawias wokół słowa ‘środkowa’, żeby zasygnalizować ambiwalencję terminologiczną autora. Używam natomiast przymiotnika ‘wschodnio-europejski’, jako że nie ma zgrabnego zwrotu, który by włączył ‘środek’ do tej funkcji gramatycznej w języku polskim.

MW: Zgadzam się z Patrykiem, że w lutym 2022 r. potrzeba SWAIL stała się wręcz dojmująca. Spróbuję nakreślić nieco szerszą perspektywę historyczną – przy czym doskonale zdaję sobie sprawę z tego, że pod względem precyzji znajdę się niepokojąco blisko Woody Allen’a definiującego ‘człowieka współczesnego’ jako urodzonego po Nietzscheańskim ‘Bóg umarł’, ale jeszcze przed premierą ‘I Wanna Hold Your Hand’... Ale spróbujmy: uważam, że nie rozmawialibyśmy dziś o SWAIL, gdyby David Kennedy nie opublikował ‘Spring Break' i gdyby nie upadła Żelazna Kurtyna. Cofamy się zatem do końca lat 80. i początku 90 ubiegłego stulecia.

Tekst Kennedy’ego to przykład odważnej i uczciwej autorefleksji o przełamywaniu przez prawnika międzynarodowego ograniczeń poznawczych. To apel, by odrzucić tę irytującą intelektualną pozę, którą Jean d’Aspremont określił jako udawanie 'niezwyciężonego’. Chodzi o to, żeby wreszcie uświadomić sobie, że prawnik międzynarodowy jest częścią problemu, który próbuje rozwiązać, wyjaśnić lub choćby opisać. Artykuł Kennedy’ego przywołuje na myśl akt reżysera, który kieruje kamerę na samego siebie. Frédéric Mégret trafnie stwierdził, że dotyka nas wtedy egzystencjalny niepokój. Pamiętam dokładnie lekturę fragmentów, w których Kennedy opisywał swoją fascynację, niemal erotyczne zauroczenie, kobietą uwięzioną przez władze urugwajskie, z którą spotkał się w toku misji humanitarnej. Przyszło mi wtedy do głowy, że taka radykalna autorefleksja nie mogłaby się przebić do czasopism akademickich E(Ś)W...

Osadźmy teraz intelektualną postawę Kennedy’ego w szerszym kontekście historycznym. Publikacja 'Spring Break' zbiegła się z rozpadem bloku sowieckiego. Wkrótce potem, część byłych ‘sojuszników ZSRR’ — chcę podkreślić, że jest to określenie, którego niektórzy badacze prawa międzynarodowego wciąż używają bez głębszego zastanowienia — stała się członkami Unii Europejskiej… Kiedy o tym mówię, to przychodzi mi na myśl tekst piosenki The Dreadnoughts pt. ‘The Storm’. To kawałek, w gruncie rzeczy, bardzo heglowski! Pasuje jak ulał do najnowszej historii wielu państw E(Ś)W: dzieciom rewolucji udaje się wreszcie zostać ‘rich men, big men, fattened up, happy, reborn’. Ale coś za coś: dialektyczna przemiana wiąże się ze stratą. Pozwólcie, że wyjaśnię na przykładzie, co mam na myśli. Mój promotor w przewodzie doktorskim, prof. Piotr Daranowski, opowiadał mi niegdyś o wydarzeniach początku lat 80. Przychodzili do niego działacze związków zawodowych i pytali, w jaki sposób Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych może pomóc w obronie podstawowych wolności w Polsce? Oni traktowali ten dokument śmiertelnie poważnie! Więcej nawet: jakby to był obdarzony cudowną mocą amulet do transformowania rzeczywistości! Jednak już dwie dekady później, w czasie inwazji na Irak w 2003 r., mało kto przejmował się prawem międzynarodowym. Zamiast tego tabuny ‘ekspertów’ (i nie tylko) spekulowały o perspektywach związanych z ‘polską strefą okupacyjną’ w Azji. To był moment porzucenia mitu o powszechnym prawie międzynarodowym układającym w sposób bezstronny relacje między wszystkimi mieszkańcami tej biało-błękitnej kuli pędzącej przez kosmos. To był koniec niewinności.

Master's Degree Programme in International Law and Human Rights (2026-2028) at Åbo Akademi University - informations!!

 The Institute for Human Rights and the Chair of Public International Law are again recruiting new applicants to our Master's Degree Programme in International Law and Human Rights (2026-2028). The online application in the Studyinfo.fi portal will be open between 7 to 21 January 2026.

Please help us in spreading the information to anyone who may be interested in pursuing Master's level studies in international law and human rights. You know the best ways to reach students interested in human rights studies, so your kind help is very much appreciated. Thank you in advance!

You will find more information about the Master's programme and the application and admission process on the following websites:

Master's Degree Programme in International Law and Human Rights website: https://www.abo.fi/en/study-programme/the-masters-degree-programme-in-international-law-and-human-rights/

Master's Degree Programme in International Law and Human Rights in the Studyinfo.fi portal:https://opintopolku.fi/konfo/en/toteutus/1.2.246.562.17.00000000000000034022

Åbo Akademi University website Apply to an international master's degree programme: www.abo.fi/apply

Wykład Prof. Alexandry Xanthaki 3.12.2025

 Szanowni Państwo,

w imieniu Dziekan Wydziału Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych, dr hab. Katarzyny Kołodziejczyk, prof. UW oraz kierowniczki Katedry UNESCO ds. publicznych i globalnych procesów zarządzania niematerialnym dziedzictwem kulturowym, dr hab. Hanny Schreiber,

mamy zaszczyt zaprosić na wykład Prof. Alexandry Xanthaki, Specjalnej Sprawozdawczyni ONZ w dziedzinie praw kulturalnych, zatytułowany:

Has Culture Already Lost to Populism? Defending Cultural Rights in Times of Global Insecurity.

Wydarzenie odbędzie się w środę, 3 grudnia 2025 r., o godz. 13:00 w Auli im. Prof. Baszkiewicza, w budynku Wydziału Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego (budynek znajduje się na Kampusie Głównym, przy ulicy Krakowskie Przedmieście 26/28). Na zakończenie wykładu przewidujemy dyskusję z udziałem publiczności i zaproszonych gości.

Prof. Xanthaki to czołowa ekspertka w dziedzinie międzynarodowej ochrony praw kulturalnych, ze szczególnym uwzględnieniem praw mniejszości oraz ludności rdzennej. Jest profesorką na Brunel University of London, gdzie w latach 2008–2011 pełniła funkcję zastępczyni kierownika Brunel Law School, a obecnie zajmuje stanowisko Dyrektorki ds. badań w tej jednostce. W 2021 r. została powołana na stanowisko Specjalnej sprawozdawczyni ONZ w dziedzinie praw kulturalnych.

Link do oficjalnego profilu na stronie ONZ: https://www.ohchr.org/en/alexandra-xanthaki

Jesteśmy zaszczyceni możliwością goszczenia Pani Profesor na naszym Wydziale i Uniwersytecie, i przekonani, że to wyjątkowe spotkanie będzie mocnym i inspirującym głosem w debacie nad przestrzeganiem praw kulturalnych, a także wartościowym doświadczeniem dla wszystkich osób zainteresowanych tematyką praw kulturalnych, różnorodności kulturowej oraz dziedzictwa kulturowego.

Uprzejmie prosimy o rejestrację pod linkiem do piątku 28.11: https://forms.gle/vo8YkeFomYb871uw5.

Serdecznie zapraszamy!

Wyrok Izby Orzekającej MTK przeciwko sprawcy zbrodni z Darfuru

 Wczoraj Izba Orzekająca Międzynarodowego Trybunału Karnego wydała pierwszy wyrok dotyczący zbrodni popełnionych w Darfurze, prowincji Sudanu. Nie dotyczy on jednak byłego prezydenta Sudanu Omara Al-Bashira, lecz Ali Muhammada Ali Abd-al-Rahman'a, alias Ali Kushayb (pisaliśmy o nim między innymi tu: Przegląd Prawa Międzynarodowego: Ali Kushayb). Podsądny był liderem sił rządowych Janjaweed, których przedmiotem ataków miały być całe społeczności Fur, Zaghawa i Masalit, z uwagi na to, że wszyscy ich członkowie byli postrzegani jako powiązani z rebeliantami, a zatem traktowane przez rząd jako jego wrogowie. 

Podczas gdy wobec Bashira wydano dwa nakazy aresztowania, w których formułowano zarzutu popełnianie ludobójstwa, zarzuty wobec Ali Kushayba dotyczyły zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości. 

Sędziowie Izby Orzekającej  MTK jednogłośnie uznali, że Ali Kushayb jest odpowiedzialny za wszystkie zarzucane mu zbrodnie, popełnione w Darfurze w latach 2003-2004. Został uznany za winnego zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości, w tym między innymi: 

- ataki na ludność cywilną, grabieże, niszczenie mienia, zamachy na godność osobistą i zgwałcenia, tortury, morderstwa jako zbrodnie wojenne oraz 

- tortury, morderstwa, zgwałcenia,  prześladowania, przesiedlenia jako zbrodnie przeciwko ludzkości.

Wyrok MTK na stronie Trybunału: Trial Judgment | International Criminal Court.

Państwa Sahelu zdecydowane by wystąpić ze Statutu Międzynarodowego Trybunału Karnego

 Burkina Faso, Mali i Niger poinformowały, że są zdecydowane, aby wystąpić ze Statutu MTK. W ostatnich latach w państwach tych coraz bardziej represyjne junty wojskowe walczą z bandami uzbrojonych islamistów. Zarówno siły rządowe jak i siły powstańcze dopuszczają się zbrodni wojennych jak i przeciwko ludzkości, o czym informuje Human Rights Watch (Sahel Countries: ICC Withdrawal Endangers Civilians). 

Tradycyjnie, aby ukryć własne zbrodnie i zminimalizować ryzyko bycia pociągniętym do odpowiedzialności karnej za ich popełnienie władze wojskowe po dokonanych przewrotach  promują wystąpienie z instytucji, która zapewnia rozliczenie zbrodni.  Jednocześnie po raz kolejny przywołują retorykę, z którą zderzaliśmy się już wielokrotnie, a mianowicie wskazują, że MTK jest stronniczy i skupia się prawie wyłącznie na ściganiu Afrykanów, ignorując zbrodnie popełniane przez mocarstwa zachodnie lub ich sojuszników, oraz stanowi formę neokolonializmu prawnego, podważając niezależność państw afrykańskich. Oczywiście z tymi zarzutami Trybunał mierzy się od początku swojego istnienia, od wielu lat prowadzone przez niego postępowania  nie dotyczą "tylko" Afryki (chociażby w ostatnich latach uwaga Trybunału była skupiona na Wenezueli, Ukrainie i Palestynie). 

Wszystkie wspomniane państwa są mocno uwikłane w brutalne konflikty z islamskimi grupami zbrojnymi. Wystąpienie z MTK jest postrzegane przez nie jako środek ochronny - bo z jednej strony uniemożliwia przyszłe ewentualne śledztwa, które prowadziłby Trybunał, a z drugiej daje juntom wolną rękę, w zakresie prowadzonych polityk. 

Zgodnie ze Statutem Rzymskim, wystąpienie państwa staje się skuteczne po upływie roku od formalnego zgłoszenia, ale nie uniemożliwia to Trybunałowi wykonywania jurysdykcji  w odniesieniu do zbrodni popełnionych, gdy państwo było jeszcze członkiem (zresztą toczyły się i toczą postępowania w kontekście sytuacji Mali (Timbuktu), zobacz Al Mahdi  i Al Hassan ). Na razie żadne z tych państw jeszcze formalnie nie wystąpiło ze statutu.

Specjalny Trybunał ds. Agresji w Ukrainie

"Wszyscy pamiętamy trybunał, który wymierzył sprawiedliwość po okrucieństwach nazizmu. Świat nigdy nie zapomni Norymbergi. Lata później, kiedy nienawiść i wojna powróciły do części Europy, potrzebny był kolejny trybunał, tym razem w sprawie zbrodni w byłej Jugosławii. Teraz potrzebujemy tego samego dla osądzenia rosyjskiej agresji w Ukrainie" – powiedział wczoraj prezydent Ukrainy - Władimir Zełenski - w przemówieniu do Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy, które wiązało się z podpisaniem umowy z Radą Europy dotyczącej utworzenia Specjalnego Trybunału ds. Agresji w Ukrainie.

Po ponad dwóch latach dyskusji dotyczących tego, czy taki trybunał w ogóle jest potrzebny i dlaczego Międzynarodowy Trybunał Karny nie może działać skoro może osądzać zbrodnię agresji (zob. Texts adopted - The establishment of a tribunal on the crime of aggression against Ukraine - Thursday, 19 January 2023; U.N. General Assembly Should Recommend Creation Of Crime Of Aggression Tribunal For Ukraine: Nuremberg Is Not The Model ), a potem jak  utworzyć  specjalny trybunał (zob. Forging a Cooperative Relationship Between ICC and a Special Tribunal for Russian Aggression Against Ukraine | Council on Foreign Relations, zobacz też Frequently Asked Questions - Special Tribunal for the Crime of Aggression against Ukraine - Portal) - w końcu umowa doszła do skutku. 

Została zawarta pomiędzy Ukrainą i Radą Europy (zob. https://search.coe.int/cm?i=0900001680b678c9). Specjalny Trybunał będzie miał mandat do ścigania najwyższych przywódców za zbrodnię agresji przeciwko Ukrainie. W umowie przypomniano o obowiązku każdego państwa do ścigania osób odpowiedzialnych za popełnienie zbrodni. 

Nie sposób w tym miejscu omówić wszystkich postanowień statutu, dlatego odniosę się tylko do kilku. 

Definicja agresji została umieszczona w artykule 2 Statutu (https://search.coe.int/cm?i=0900001680b678ca) i stanowi, że:

Deklaracja Libii w sprawie poddania się jurysdykcji MTK

 Kilka dni temu Libia złożyła do Międzynarodowego Trybunału Karnego deklarację na podstawie art. 12 ust. 3 statutu o uznaniu jurysdykcji trybunału w zakresie zbrodni popełnionych na jej terytorium od 2011 roku do końca 2027 roku. Przypomnijmy, że Trybunał zajmuje się sytuacją w Libii od 2011, kiedy została ona przekazana w trybie rezolucji Rady Bezpieczeństwa (1970 (2011)). Wtedy też wydano nakazy aresztowania dotyczące kilku libijskich oficjeli w tym Muammara Kaddafiego. Do dziś wydano już kilkanaście nakazów aresztowania, żadna jednak sprawa nie toczy się aktywnie przed trybunałem.

Pisaliśmy o tym wielokrotnie (o nakazach aresztowania wydanych przez MTK Przegląd Prawa Międzynarodowego: MTK intensyfikuje działania w sprawie sytuacji w Libii: ujawniono sześć nowych nakazów aresztowania, oraz Przegląd Prawa Międzynarodowego: Nowy nakaz aresztowania wystawiony przez MTK czy sprawie Kaddafiego przed MTK, zob. Przegląd Prawa Międzynarodowego: Wolny Kaddafi trafi do Hagi? meandry sprawiedliwości międzynarodowej). 

Teraz sytuacja Libii wraca jak bumerang i ciekawić może określenie daty końcowej, jeśli chodzi o objęcie jurysdykcją trybunału popełnionych zbrodni. Dla społeczności międzynarodowej najważniejsze jest jednak to, że po latach wzajemnej nieufności, władze Libii są gotowe podjąć współpracę z Trybunałem, bo do tego sprowadza się deklaracja o akceptacji jurysdykcji MTK.

Więcej na stronie MTK: Libya accepts ICC jurisdiction over alleged crimes from 2011 to the end of 2027 | International Criminal Court oraz NZ: Libya’s fragile peace tested again as new clashes roil Tripoli | UN News, i HRW: Libya: ICC’s Role Critical for Justice | Human Rights Watch.

Zaproszenie na konferencję 24.03.2025 Eufonia, harmonia i dysonans w międzynarodowym porządku prawnym

 Szanowni Państwo,

Zapraszamy do udziału w  Konferencji „Eufonia, harmonia i dysonans w międzynarodowym porządku prawnym”. 

Jeszcze można osobiście wziąć udział w konferencji, która odbędzie się 24.03.2025 w sali Lustrzanej w Pałacu Staszica, Nowy Świat 72 Warszawa, od godz. 10 (obowiązują zapisy, zob. Eufonia, harmonia i dysonans w międzynarodowym porządku prawnym – Instytut Nauk Prawnych PAN)

albo wziąć w niej udział w formule online. 

Dzięki transmisji na żywo będą mogli Państwo śledzić wszystkie wystąpienia niezależnie od miejsca, w którym się znajdują.

Wydarzenie będzie transmitowane na kanale YouTube, od godziny 10.00 w poniedziałek:
https://www.youtube.com/live/miE3F_T0Ujk

Zachęcamy do udziału i aktywnego śledzenia obrad.

Zaproszenie na XVII Konferencję Naukową Międzynarodowego Prawa Humanitarnego

 

Tegoroczna edycja pt. „Wyzwania współczesnych konfliktów zbrojnych” odbędzie się 30 maja 2025 r. w Audytorium w Bibliotece Głównej AMW. T

Celem corocznych konferencji MPH, współorganizowanych przez Wydział Dowodzenia i Operacji Morskich Akademii Marynarki Wojennej oraz Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego jest prezentacja i dyskusja na temat wyników badań naukowych dotyczących współczesnych konfliktów zbrojnych w świetle wymagań międzynarodowego prawa humanitarnego oraz wymiana poglądów między prawnikami i wojskowymi, praktykami i teoretykami.

Tegoroczna edycja zostanie poświęcona zagadnieniom związanym z wyzwaniami, jakie stawia prawu międzynarodowemu współczesny teatr działań, wymagając w XXI wieku reinterpretacji tradycyjnych norm prawa wojennego. Poruszone zostaną m. in. zagadnienia:

• prowadzenia działań zbrojnych w terenie zurbanizowanym,
• nowych technologii, w tym zjawiska automatyzacji i robotyzacji współczesnego pola walki,
• wielodomenowości współczesnego teatru działań,
• tzw. „nowych wojen” (w tym konfliktów hybrydowych i cybernetycznych),
• roli mediów – CNN effect,
• wzrostu znaczenia sektora cywilnego oraz postępującego zjawiska komercjalizacji konfliktów zbrojnych.

 

Więcej informacji (w tym formularze zgłoszeniowe) dostępne na stronie:

https://mph.amw.gdynia.pl/konferencje/#rok-2025

 

Konkurs na stanowisko profesora prawa ochrony środowiska ze specjalnością prawa Morza Bałtyckiego

 Åbo Akademi University (ÅAU) invites applications to the position as Professor of Environmental Law with a focus on law related to the Baltic Sea at the Faculty of Social Sciences, Business and Economics and Law. The field of activity can encompass international law, EU law and comparative national law as well as multidisciplinary perspectives on the law of the Baltic Sea. The employment begins in August 2026, or as agreed. The position is located in Turku, Finland.

 

For more information, please follow the link:

https://abo.rekrytointi.com/paikat/?o=A_A&jid=857

Stay Tuned: konferencja Euphony, Harmony and Dissonance in the International Legal Order / Eufonia, harmonia i dysonans w międzynarodowym porządku prawnym

 24.03.2025 roku na podstawie grantu, który Instytut Nauk Prawnych otrzymał od Ministerstwa Nauki w ramach programu Doskonała Nauka II zorganizowana zostanie konferencja: 

"Euphony, Harmony and Dissonance in the International Legal Order / Eufonia, harmonia i dysonans w międzynarodowym porządku prawnym". 

Okazją do zebrania wybitnych przedstawicieli międzynarodowego prawa publicznego (zarówno akademików jak i praktyków) jest jubileusz 70-lecia urodzin prof. dr hab. Władysława Czaplińskiego.

Konferencja skupi się na trzech blokach tematycznych. Są to odpowiednio:

1) Istota prawa międzynarodowe i jego źródła,

2) Prawo międzynarodowe jako system i jego konsekwencje

3) Prawo międzynarodowe – między tradycją a zmianą.

Referaty wyznaczą szerokie spektrum zagadnień, pozwalające na to, by konferencja stała się istotnym forum wymiany poglądów na temat istoty i pozycji prawa międzynarodowego. Tematyka odpowiada najbardziej aktualnym obecnie trendom dyskusji naukowych w  prawie międzynarodowym, która szerokim echem odbija się w dyscyplinie stosunków międzynarodowych za sprawą bieżących wydarzeń. Konferencję uświetni przyjazd gości zagranicznych, wybitnych profesorów prawa międzynarodowego.

Konferencja ma stworzyć autonomiczną płaszczyznę do wymiany poglądów na temat najnowszych trendów prawa międzynarodowego publicznego w gronie uznanych krajowych i zagranicznych specjalistów tej dziedziny prawa. 

Celem organizacji konferencji jest intensyfikacja dialogu między zagranicznymi i polskimi specjalistami prawa międzynarodowego. Konferencja pozwoli na wzmocnienie współpracy pomiędzy polskimi i zagranicznymi specjalistami prawa międzynarodowego tam, gdzie ona już funkcjonowała oraz nawiązanie jej tam, gdzie była słaba lub w ogóle jej nie było. Organizatorzy mają nadzieję, że wymiana poglądów zaowocuje wspólnymi publikacjami w Polsce i za granicą lub innym inicjatywami w postaci konferencji lub projektów badawczych. 

O szczegółach powiadomimy niebawem, ale już dziś prosimy o zarezerwowanie sobie terminu 24.03.2025  i zapraszamy do udziału w konferencji, która odbędzie się w Pałacu Staszica w Warszawie!

 

Księga Jubileuszowa prof. Władysława Czaplińskiego

Kilka tygodni temu, nakładem Wydawnictwa INP PAN (dzięki wsparciu Ministerstwa Nauki I Szkolnictwa Wyższego w ramach programu Doskonała Nauka II), ukazała się księga jubileuszowa Profesora Władysława Czaplińskiego. Nosi ona tytuł Euphony, Harmony and Dissonance in the International Legal Order / Eufonia, Harmonia i Dysonans w Międzynarodowym Porządku Prawnym/ Euphonie, Harmonie et Dissonance Dans L’ordre Juridique International Liber Amicorum Władysław Czapliński, została wydana pod redakcją naukową prof. Krystyny Kowalik-Bańczyk, prof. Karoliny Wierczyńskiej oraz dr. Andrzeja Jakubowskiego.

Księga powstała aby uczcić 70 urodziny i potężny dorobek jubilata cieszącego się w środowisku polskich i międzynarodowych internacjonalistów wielkim szacunkiem. Zawartość księgi miała choć w części odzwierciedlić bogate, niewyczerpane zainteresowania i pasje jubilata. Wszystkie teksty w księdze, a jest ich 44 (i 47 autorów) nawiązują do rozległych pól poszukiwań jubilata i odwołują się do wypracowanych przez niego koncepcji naukowych i jego dorobku. W księdze znaleźć można także bogatą bibliografię jubilata. 

Szczegóły dostępne są na stronie: INP PAN.

Dnia 25.11.2024 w Sali Lustrzanej Pałacu Staszica w Warszawie roku odbyła się uroczystość wręczenia księgi.

Księga dostępna jest w wolnym dostępie na stronie: repozytorium INP PAN.

Biblioteki i osoby chętne do otrzymania wersji papierowej zapraszamy do kontaktu: wydawnictwo@inp.pan.pl

Serdecznie zapraszamy do lektury!

 

Zaproszenie na warsztaty dotyczące uniwersalnej jurysdykcji - dla członków organizacji pozarządowych

 Szanowni Państwo,

Z wielką przyjemnością zapraszamy na warsztaty, które mają pogłębić wiedzę na temat  teoretycznych i praktycznych aspektów jurysdykcji uniwersalnej (JU). Warsztaty są organizowane przez Centrum Badań nad Międzynarodowym Prawem Karnym INP PAN (we współpracy z Helsińską Fundacją Praw Człowieka i Projektem Sunflowers). Warsztaty odbędą się 14 listopada 2024 r. w INP PAN. Celem warsztatów nie jest jedynie przekazanie wiedzy, ale również zainicjowanie dyskusji na temat przeszkód i możliwości wykorzystania JU w Polsce, z myślą o umożliwieniu pociągnięcia do odpowiedzialności sprawców za zbrodnie międzynarodowe przed sądami polskimi. Zachęcamy do rozpowszechniania zaproszenia Państwa kanałami wśród innych przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego, którzy mogliby być zainteresowani wzięciem udziału w tym wydarzeniu.

Dlaczego warto wziąć udział?

Zaproszenie na konferencję WYZWANIA DLA OCHRONY DÓBR KULTURY W CZASIE KONFLIKTU ZBROJNEGO - 70-LECIE KONWENCJI HASKIEJ

 

Na rok 2024 przypada rocznica przyjęcia najważniejszych traktatów międzynarodowych poświęconych ochronie dziedzictwa kultury w czasie wojny, tj. Konwencji haskiej o ochronie dóbr kulturalnych w czasie konfliktu zbrojnego z 1954 r. oraz Drugiego Protokołu do niej z 1999 r. Z tej okazji Akademia Marynarki Wojennej organizuje konferencję naukową pt. WYZWANIA DLA OCHRONY DÓBR KULTURY W CZASIE KONFLIKTU ZBROJNEGO - 70-LECIE KONWENCJI HASKIEJ”, która odbędzie się 19-20 września br. w Audytorium Biblioteki Głównej AMW.

 

Partnerami wydarzenia są m.in. Instytut Bezpieczeństwa Dziedzictwa, PKN ICOMOS, Narodowy Instytut Dziedzictwa, Państwowa Straż Pożarna, Narodowy Instytut Muzeów, Archiwa Państwowe, Międzynarodowe Centrum Kultury, ICOM POLSKA, Polski Komitet Błękitnej Tarczy, Międzynarodowy Ośrodek Szkolenia i Badań nad Dziedzictwem Kultury w Zagrożeniu, Stowarzyszenie Konserwatorów Zabytków, Stowarzyszenie Muzealników Polskich oraz Wydział Inżynierii Lądowej i Środowiska Politechniki Gdańskiej.

Podstawowym celem konferencji jest pogłębiona analiza zobowiązań traktatowych w zakresie ochrony dóbr kultury w czasie konfliktu zbrojnego, ich interpretacja w kontekście zmiany oblicza prowadzonych walk i zurbanizowanego teatru działań oraz związanych z tym nowych zagrożeń i wyzwań dla osób odpowiedzialnych za bezpieczeństwo zabytków i zbiorów. Przedmiotowy zakres analiz będzie szeroki – od analizy formalnoprawnej tekstów prawnych, przez ocenę stopnia przygotowania osób odpowiedzialnych za bezpieczeństwo obiektów zabytkowych i zbiorów do wykonywania ustawowych zadań obronnych czy znaczenie ochrony dóbr kultury w działaniach sił zbrojnych po implikacje konfliktu w Ukrainie i szanse związane z wykorzystaniem nowych technologii w obszarze ochrony dziedzictwa kultury.

Z uwagi na wielosektorowość wyzwań w zakresie ochrony dóbr kultury w czasie konfliktu zbrojnego konferencja będzie miała charakter interdyscyplinarny. Prelegenci będą poruszać m.in. zagadnienia dotyczące ochrony dóbr kultury w działaniach sił zbrojnych, odpowiedzialności międzynarodowej z tytułu naruszenia zobowiązań traktatowych państwa w zakresie ochrony dziedzictwa kultury, przygotowania instytucji kultury na czas W, doświadczeń ukraińskich w zakresie ochrony dziedzictwa kultury oraz ochrony niematerialnego dziedzictwa kultury,

Konferencja uzyskała dofinansowanie ze środków budżetu państwa w ramach konkursu MEiN „Doskonała Nauka II”.

Patronat honorowy nad konferencją objął m.in. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Polski Komitet ds. UNESCO.

 

Więcej nt. wydarzenia, w tym program konferencji i link do formularza na stronie internetowej:

https://odk.amw.gdynia.pl/konferencja-naukowa-wyzwania-dla-ochrony-dobr-kultury-w-czasie-konfliktu-zbrojnego-70-lecie-konwencji-haskiej-akademia-marynarki-wojennej/

 

 

Opinia doradcza MTS dot. konsekwencji prawnych wynikających z polityki i praktyki Izraela na okupowanych terytoriach palestyńskich, w tym we wschodniej Jerozolimie

Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych przyjęło w grudniu 2022 roku rezolucję A/RES/77/247, w której zwróciło się do Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości o wydanie opinii doradczej w następujących kwestiach:

"(a) Jakie są prawne konsekwencje wynikające z ciągłego naruszania przez Izrael prawa narodu palestyńskiego do samostanowienia, z jego długotrwałej okupacji, osadnictwa i aneksji terytorium palestyńskiego okupowanego od 1967 r., w tym z działań mających na celu zmianę składu ludności, charakteru i statusu Miasta Świętego Jerozolimy, oraz z przyjęcia przez Izrael związanych z tym przepisów i środków dyskryminacyjnych?

(b) W jaki sposób ta polityka i praktyka Izraela wpływają na status prawny okupacji i jakie prawne konsekwencje wynikają z tego statusu dla wszystkich państw i ONZ”.

W swojej opinii doradczej z 19.07.2024 (zobacz tu) Trybunał odpowiadając na zadane pytania stwierdził (odnosząc się do pytania a), że bezprawne praktyki i polityki Izraela pozostają w sprzeczności z jego zobowiązaniem do poszanowania prawa narodu palestyńskiego do samostanowienia,  zaś ciągła obecność Izraela na terytoriach palestyńskich jest nielegalna (pytanie b).

Szczegółowe ustalenia są następujące:

Kontynuowana obecność Państwa Izraelskiego na okupowanym terytorium palestyńskim jest bezprawna; i co istotne sam fakt jej ciągłego charakteru nie zmienia jej statusu jako bezprawnej. Izrael jest zobowiązany do jak najszybszego zakończenia swojej bezprawnej obecności na  okupowanym terytorium palestyńskim; oraz do natychmiastowego zaprzestania wszelkich nowych działań osadniczych i ewakuacji wszystkich osadników z okupowanego terytorium palestyńskiego; Izrael ma także naprawić szkody wyrządzone wszystkim osobom fizycznym lub prawnym na okupowanym terytorium palestyńskim.

Jeśli chodzi o zobowiązania pozostałych państw to MTS stwierdził, że wszystkie państwa zobowiązane są do nieuznawania za legalną sytuacji wynikającej z bezprawnej obecności Izraela na okupowanym terytorium palestyńskim oraz do nieudzielania pomocy lub wsparcia w utrzymaniu sytuacji stworzonej przez kontynuowaną obecność Izraela na okupowanym terytorium palestyńskim;

Obowiązek do nieuznawania za legalną sytuacji wynikającej z bezprawnej obecności Izraela na okupowanym terytorium palestyńskim nałożono także na organizacje międzynarodowe, w tym Organizację Narodów Zjednoczonych,

Zaś sama ONZ, a zwłaszcza Zgromadzenie Ogólne, które zwróciło się o opinię, oraz Rada Bezpieczeństwa powinny rozważyć dokładne metody i dalsze działania niezbędne do jak najszybszego zakończenia bezprawnej obecności Izraela na okupowanym terytorium palestyńskim. 

Kolejne nakazy aresztowania wydane przez MTK - tym razem wobec Szojgu i Gierasimowa

Wczoraj Międzynarodowy Trybunał Karny wydał kolejne nakazy aresztowania dotyczące sytuacji w Ukrainie. Wczorajsze nakazy dotyczą dwóch osób: Ministra Obrony Federacji Rosyjskiej Siergieja  Szojgu i Szefa Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej Walerego Gierasimowa i rzekomych zbrodni międzynarodowych popełnionych od co najmniej 10 października 2022 r. do co najmniej 9 marca 2023 r.

Zarzuca się im odpowiedzialność za zbrodnię wojenną polegającą na kierowaniu ataków na obiekty cywilne (tj. naruszenie art. 8 ust. 2 lit. b) pkt (ii) Statutu Rzymskiego) oraz zbrodnię wojenną polegającą na spowodowaniu nadmiernych przypadkowych szkód wśród ludności cywilnej lub szkód w mieniu cywilnym (tj. naruszenie art. 8 ust. 2 lit. b) pkt (iv) Statutu Rzymskiego) oraz zbrodnię przeciwko ludzkości polegającą na popełnieniu innych czynów nieludzkich regulowanych w art. 7 ust. 1 lit. k  Statutu Rzymskiego.