Opinia doradcza MTS dot. konsekwencji prawnych wynikających z polityki i praktyki Izraela na okupowanych terytoriach palestyńskich, w tym we wschodniej Jerozolimie

Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych przyjęło w grudniu 2022 roku rezolucję A/RES/77/247, w której zwróciło się do Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości o wydanie opinii doradczej w następujących kwestiach:

"(a) Jakie są prawne konsekwencje wynikające z ciągłego naruszania przez Izrael prawa narodu palestyńskiego do samostanowienia, z jego długotrwałej okupacji, osadnictwa i aneksji terytorium palestyńskiego okupowanego od 1967 r., w tym z działań mających na celu zmianę składu ludności, charakteru i statusu Miasta Świętego Jerozolimy, oraz z przyjęcia przez Izrael związanych z tym przepisów i środków dyskryminacyjnych?

(b) W jaki sposób ta polityka i praktyka Izraela wpływają na status prawny okupacji i jakie prawne konsekwencje wynikają z tego statusu dla wszystkich państw i ONZ”.

W swojej opinii doradczej z 19.07.2024 (zobacz tu) Trybunał odpowiadając na zadane pytania stwierdził (odnosząc się do pytania a), że bezprawne praktyki i polityki Izraela pozostają w sprzeczności z jego zobowiązaniem do poszanowania prawa narodu palestyńskiego do samostanowienia,  zaś ciągła obecność Izraela na terytoriach palestyńskich jest nielegalna (pytanie b).

Szczegółowe ustalenia są następujące:

Kontynuowana obecność Państwa Izraelskiego na okupowanym terytorium palestyńskim jest bezprawna; i co istotne sam fakt jej ciągłego charakteru nie zmienia jej statusu jako bezprawnej. Izrael jest zobowiązany do jak najszybszego zakończenia swojej bezprawnej obecności na  okupowanym terytorium palestyńskim; oraz do natychmiastowego zaprzestania wszelkich nowych działań osadniczych i ewakuacji wszystkich osadników z okupowanego terytorium palestyńskiego; Izrael ma także naprawić szkody wyrządzone wszystkim osobom fizycznym lub prawnym na okupowanym terytorium palestyńskim.

Jeśli chodzi o zobowiązania pozostałych państw to MTS stwierdził, że wszystkie państwa zobowiązane są do nieuznawania za legalną sytuacji wynikającej z bezprawnej obecności Izraela na okupowanym terytorium palestyńskim oraz do nieudzielania pomocy lub wsparcia w utrzymaniu sytuacji stworzonej przez kontynuowaną obecność Izraela na okupowanym terytorium palestyńskim;

Obowiązek do nieuznawania za legalną sytuacji wynikającej z bezprawnej obecności Izraela na okupowanym terytorium palestyńskim nałożono także na organizacje międzynarodowe, w tym Organizację Narodów Zjednoczonych,

Zaś sama ONZ, a zwłaszcza Zgromadzenie Ogólne, które zwróciło się o opinię, oraz Rada Bezpieczeństwa powinny rozważyć dokładne metody i dalsze działania niezbędne do jak najszybszego zakończenia bezprawnej obecności Izraela na okupowanym terytorium palestyńskim. 

ETPC: piąta opinia doradcza na podstawie Protokołu nr 16 (Francuska Rada Stanu) oraz drugi wyrok w trybie art. 46 ust. 4 czyli stwierdzenie niewykonania wyroku (Kavala p. Turcji)

ETPC nie zwalnia tempa pracy pomimo miesięcy wakacyjnych.

11 lipca br. Trybunał wydał drugi w historii (o pierwszym wyroku ETPC wydanym w trybie art. 46 Konwencji w sprawie Mammadov p. Azerbejdżanowi pisaliśmy tu) wyrok na podstawie art. 46 ust. 4. Na wniosek Komitetu Ministrów stwierdził, że Turcja nie wykonała wyroku w sprawie Kavala p. Tucji (o wniosku KM pisaliśmy tu). Jest to dopiero drugi wyrok wydany w tej procedurze, dlatego też w trakcie jego realizacji pojawi się z pewnością wiele nowych problemów prawnych. Już teraz trzeba jednak zwrócić uwagę na okoliczności, którymi ETPC uzasadnił swoją decyzję.

Sąd krajowy doprowadził 18 lutego 2022 r. do uniewinnienia skarżącego od zarzutów, które w pierwotnym wyroku ETPC z 2019 r. zostały ocenione jako bezpodstawne, co miało prowadzić do wypuszczenia go z więzienia i wykonania wyroku Trybunału. W tym samym dniu, kiedy skarżący miał opuścić areszt dokonano jednak jego ponownego zatrzymania i w kolejnych dniach przedstawiono mu nowe zarzuty. Trybunał krytycznie ocenił te okoliczności. Jako brak wykonania wyroku z 2019 r. ocenił kontynuację pozbawienia wolności skarżącego bez wystarczająco dobrze uzasadnionych powodów i na podstawie tych samych okoliczności faktycznych, jedynie po ich "reklasyfikacji", które doprowadziły do pierwotnego pozbawienia wolności i w konsekwencji wydania wyroku ETPC z 2019 r. Teraz "piłeczka" w zakresie wykonania orzeczenia ETPC leży po stronie Turcji.

Z kolei 13 lipca br. Trybunał wydał swoją piątą już opinię doradczą w trybie Protokołu nr 16 do EKPC. Inicjatorem postępowania była ponownie (już drugi raz) francuska Rada Stanu. Treść opinii dostępna jest tu.

ETPC odmawia wydania opinii doradczej na wniosek Komitetu Bioetyki Rady Europy na podstawie art. 29 Konwencji z Oviedo

Europejski Trybunał Praw Człowieka wydał decyzję o nieprzyjęciu wniosku o wydanie opinii doradczej, przedłożonego przez Komitet Bioetyki Rady Europy (DH-BIO) na podstawie art. 29 Konwencji o prawach człowieka i biomedycynie („Konwencja z Oviedo”). Decyzja ETPC jest ostateczna i została wydana przez Wielką Izbę. DH-BIO zwrócił się do ETPC o opinię doradczą w sprawie dwóch pytań dotyczących ochrony praw człowieka i godności osób z zaburzeniami psychicznymi w kontekście wydawania przez władze publiczne decyzji o przymusowym umieszczaniu i/lub leczeniu w zakładzie zamkniętym. Choć ETPC odrzucił ten konkretny wniosek, równocześnie jednak potwierdził swoją jurysdykcję do wydania opinii doradczych na podstawie art. 29 Konwencji z Oviedo. Uzasadnieniem dla odrzucenia wniosku było to, że poruszone kwestie nie wchodziły w zakres kompetencji Trybunału, ponieważ nie dotyczyły kwestii o charakterze prawnym. 

Wniosek złożony przez DH-BIO był pierwszym wnioskiem na podstawie art. 29 Konwencji z Oviedo. Należy go odróżnić od wniosków o wydanie opinii doradczej na podstawie Protokołu nr 16, który przewiduje kompetencję najwyższych sądów i trybunałów do zwracania się do ETPC w kwestiach interpretacji lub stosowania praw i wolności określonych w EKPC.

Decyzja dostępna jest tu.

Wniosek francuskiej Rady Konstytucyjnej o wydanie opinii doradczej na podstawie Protokołu nr 16 do EKPC

Francuska Rada Konstytucyjna złożyła kolejny wniosek na podstawie Protokołu nr 16 o wydanie opinii doradczej przez ETPC (P16-2021-002). Wniosek został przyjęty do rozpatrzenia przez Wielką Izbę.

Tym razem Rada Konstytucyjna zwróciła się o opinię co do kryteriów, które mają być zastosowane w zakresie badania zgodności z Konwencją przepisów legislacyjnych ograniczających uprawnienia stowarzyszeń właścicieli ziemskich do wycofania należących do nich nieruchomości z areału obszarów, na których oficjalnie mogą się odbywać polowania.

Jest to już drugi wniosek Rady Konstytucyjnej złożony na podstawie Protokołu nr 16. Łącznie, od 2018 r. kiedy protokół wszedł w życie, najwyższe sądy i trybunały państw stron protokołu złożyły ich już sześć (pisaliśmy tu i tu, tu).

Rzecznik generalny TSUE: operator strony internetowej z przyciskiem „Lubię to” jest współodpowiedzialny za przetwarzanie danych osobowych

Fashion ID jest niemieckim internetowym sprzedawcą artykułów odzieżowych, który na swojej stronie umieścił wtyczkę: facebookowy przycisk „Lubię to”. Gdy dany użytkownik trafia na stronę internetową Fashion ID, informacje o adresie IP i identyfikatorze jego przeglądarki są przekazywane Facebookowi. Przekazanie to ma miejsce automatycznie po załadowaniu się strony internetowej Fashion ID i następuje niezależnie od tego, czy użytkownik kliknął przycisk „Lubię to” i czy jest posiadaczem konta na Facebooku. 

Pierwszy wniosek o opinię doradczą ETPC

Z pewnym opóźnieniem, ale informujemy, że do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka został złożony pierwszy wniosek o wydanie opinii doradczej na podstawie Protokołu nr 16 do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, który wszedł w życie 1 sierpnia br. (na blogu pisaliśmy o tym tu). Wniosek został złożony przez francuski Sąd Kasacyjny i zawiera dwa pytania dotyczące konsekwencji prawnych zróżnicowanego traktowania kobiet i mężczyzn w przypadku rodzicielstwa zastępczego, w sytuacji, gdy dziecko urodzone jest przez matkę zastępczą za granicą.

Teraz panel pięciu sędziów Trybunału zdecyduje, czy przyjmie wniosek i wyda opinię. Decyzja będzie uzasadniona, co zasadniczo różni ten rodzaj decyzji Trybunału od decyzji w sprawie zasadności wniosków o przekazanie sprawy do Wielkiej Izby. Pozostaje nam z niecierpliwością czekać na rozstrzygnięcie Trybunału, które jednak, co należy pamiętać, nie będzie miało charakteru wiążącego.

Opinia doradcza Międzyamerykańskiego Trybunału Praw Człowieka wzywająca do uznania małżeństw osób tej samej płci a wybory prezydenckie w Kostaryce

Kilka tygodni temu pisaliśmy o opinii doradczej Międzyamerykańskiego Trybunału Praw Człowieka dotyczącej małżeństw osób tej samej płci. Trybunał wskazał w niej na konieczność legalizacji takich małżeństw oraz pełnego zrównania prawnego związków heteroseksualnych z homoseksualnymi. Zauważył również, że już sama odrębność regulacji prawnych związków hetero i homoseksualnych jest niedopuszczalna i dyskryminująca.

Wydanie opinii o kilka tygodni poprzedziło planowane wybory prezydenckie w państwie wnioskującym o jej wydanie, tj. w Kostaryce. Jak się okazało małżeństwa osób tej samej płci, a także stosunek do Trybunału oraz Amerykańskiej konwencji praw człowieka stały się najważniejszymi tematami w kampanii wyborczej.

Guest post: Spór o Wyspy Czagos wraca na międzynarodową wokandę

22 czerwca 2017 r. Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło rezolucję 71/292, w której zwróciło się do MTS o wydanie opinii doradczej w sprawie konsekwencji prawnych oddzielenia archipelagu Czagos od Mauritiusa w 1965 r.

Zgromadzenie sformułowało w sumie dwa pytania do Trybunału.

Pierwsze pytanie dotyczy problemu, czy proces dekolonizacji Mauritiusa został zakończony zgodnie z prawem międzynarodowym, gdy Mauritius uzyskał niepodległość w 1968 r., po tym jak wyspy Czagos zostały odłączone od Mauritiusa przed uzyskaniem przez to państwo niepodległości. ZO odwołało się w tym miejscu do swoich wcześniejszych rezolucji dotyczących dekolonizacji i Mauritiusa (1514(XV), 2066(XX), 2232(XXI), 2357(XXII)). Warto przypomnieć, że rezolucje te m.in. nakazywały poszanowanie integralności terytorialnej i zakazywały częściowego lub całkowitego podziału państw kolonialnych (rezolucja 1514 (XV)), jak i wzywały Wielką Brytanię do niepodejmowania działań, które doprowadziłyby do rozczłonkowania terytorium Mauritiusa (rezolucja ZO ONZ 2066(XX)).