Październik miesiącem spraw polskich w ETPC - Juszczyszyn, Kornicka - Ziobro p. Polsce

Październik jeszcze się nie skończył, a ETPC wydał już dwa wyroki, które niewątpliwie będą stanowić przedmiot ogromnego zainteresowania opinii publicznej. Chodzi mianowicie o szeroko już komentowany wyrok w sprawie Juszczyszyn p. Polsce (tu), w którym ETPC stwierdził naruszenie art. 8 i 18 (dodajmy po raz pierwszy w sprawie p. Polsce) Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz o dzisiejsze orzeczenie w sprawie Kornicka - Ziobro p. Polsce (tu). 

Konkluzją sprawy Kornicka - Ziobro jest stwierdzenie braku naruszenia art. 2 Konwencji, czyli prawa do życia w aspekcie proceduralnym w kontekście zarzutów wysuniętych przez skarżącą o braku dogłębnego i skutecznego śledztwa w celu wyjaśnienia okoliczności śmierci jej męża. 

Sześciu z siedmiu sędziów nie miało wątpliwości, że do naruszenia EKPC nie doszło, ponieważ w trakcie postępowania przygotowawczego, które zakończyło się w 2011, dogłębnie zbadano - także powołując się na opinie biegłych, okoliczności sprawy, a skarżąca oraz jej synowie mieli możliwość uczestniczenia w tym postępowaniu i zapoznania się z jego wynikami. Trybunał dodatkowo uznał, że brak naruszenia uzasadniony jest brakiem wszczęcia przez skarżącą postępowania cywilnego w celu uzyskania odszkodowania (w związku z zarzuconymi błędami lekarskimi) oraz postępowań dyscyplinarnych przeciwko lekarzom. 

Trybunał doszedł do konkluzji o braku naruszenia art. 2 Konwencji, pomimo tego, że nadal nie zostało zakończone postępowanie karne przeciwko lekarzom, wszczęte na podstawie subsydiarnego aktu oskarżenia złożonego przez skarżącą.

Zdania większości nie podzielił sędzia Balcerzak, który w szczególności podkreślił, że w jego opinii kwestia długotrwałości postępowań wpływa na ocenę ich skuteczności, w omawianym przypadku prowadzi do oceny negatywnej. Wyciągnął też odmienne konkluzje - niż większość - z braku skorzystania przez skarżącą z cywilnej i dyscyplinarnej drogi prawnej, uznając, że skorzystanie z nich nie miałoby decydującego wpływu na ocenę wywiązania się przez państwo z obowiązków wynikających z art. 2 Konwencji. 

ETPC: piąta opinia doradcza na podstawie Protokołu nr 16 (Francuska Rada Stanu) oraz drugi wyrok w trybie art. 46 ust. 4 czyli stwierdzenie niewykonania wyroku (Kavala p. Turcji)

ETPC nie zwalnia tempa pracy pomimo miesięcy wakacyjnych.

11 lipca br. Trybunał wydał drugi w historii (o pierwszym wyroku ETPC wydanym w trybie art. 46 Konwencji w sprawie Mammadov p. Azerbejdżanowi pisaliśmy tu) wyrok na podstawie art. 46 ust. 4. Na wniosek Komitetu Ministrów stwierdził, że Turcja nie wykonała wyroku w sprawie Kavala p. Tucji (o wniosku KM pisaliśmy tu). Jest to dopiero drugi wyrok wydany w tej procedurze, dlatego też w trakcie jego realizacji pojawi się z pewnością wiele nowych problemów prawnych. Już teraz trzeba jednak zwrócić uwagę na okoliczności, którymi ETPC uzasadnił swoją decyzję.

Sąd krajowy doprowadził 18 lutego 2022 r. do uniewinnienia skarżącego od zarzutów, które w pierwotnym wyroku ETPC z 2019 r. zostały ocenione jako bezpodstawne, co miało prowadzić do wypuszczenia go z więzienia i wykonania wyroku Trybunału. W tym samym dniu, kiedy skarżący miał opuścić areszt dokonano jednak jego ponownego zatrzymania i w kolejnych dniach przedstawiono mu nowe zarzuty. Trybunał krytycznie ocenił te okoliczności. Jako brak wykonania wyroku z 2019 r. ocenił kontynuację pozbawienia wolności skarżącego bez wystarczająco dobrze uzasadnionych powodów i na podstawie tych samych okoliczności faktycznych, jedynie po ich "reklasyfikacji", które doprowadziły do pierwotnego pozbawienia wolności i w konsekwencji wydania wyroku ETPC z 2019 r. Teraz "piłeczka" w zakresie wykonania orzeczenia ETPC leży po stronie Turcji.

Z kolei 13 lipca br. Trybunał wydał swoją piątą już opinię doradczą w trybie Protokołu nr 16 do EKPC. Inicjatorem postępowania była ponownie (już drugi raz) francuska Rada Stanu. Treść opinii dostępna jest tu.

Mammadov p. Azerbejdżanowi - Komitet Ministrów RE po raz pierwszy w historii wszczyna procedurę z art. 46 ust. 4 EKPC w zw. z niewykonywaniem wyroku ETPC

Komitet Ministrów RE wszczął 25 października br. po raz pierwszy w historii procedurę na podstawie art. 46 ust. 4 EKPCz w związku z niewykonywaniem przez jedno z państw członkowskich wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Wykonanie wyroku w sprawie Igmara Mammadova - bo o ten wyrok oczywiście chodzi - pozostaje przedmiotem zainteresowania nie tylko Komitetu Ministrów, ale też np. Sekretarza Generalnego organizacji (na blogu pisaliśmy o tym m.in. tu). Jest to jeden z pięciu wydanych do tej pory wyroków ETPC, w których uznał on, że w sprawie doszło do naruszenia art. 18 Konwencji, ponieważ faktyczną przyczyną skazania i uwięzienia skarżącego było ukaranie go za krytyczny stosunek do rządu. Jest to jednak jedyna sytuacja, w której mimo orzeczenia Trybunału skarżący nie został w takiej sytuacji zwolniony i nadal jest pozbawiony wolności.