Październik miesiącem spraw polskich w ETPC - Juszczyszyn, Kornicka - Ziobro p. Polsce

Październik jeszcze się nie skończył, a ETPC wydał już dwa wyroki, które niewątpliwie będą stanowić przedmiot ogromnego zainteresowania opinii publicznej. Chodzi mianowicie o szeroko już komentowany wyrok w sprawie Juszczyszyn p. Polsce (tu), w którym ETPC stwierdził naruszenie art. 8 i 18 (dodajmy po raz pierwszy w sprawie p. Polsce) Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz o dzisiejsze orzeczenie w sprawie Kornicka - Ziobro p. Polsce (tu). 

Konkluzją sprawy Kornicka - Ziobro jest stwierdzenie braku naruszenia art. 2 Konwencji, czyli prawa do życia w aspekcie proceduralnym w kontekście zarzutów wysuniętych przez skarżącą o braku dogłębnego i skutecznego śledztwa w celu wyjaśnienia okoliczności śmierci jej męża. 

Sześciu z siedmiu sędziów nie miało wątpliwości, że do naruszenia EKPC nie doszło, ponieważ w trakcie postępowania przygotowawczego, które zakończyło się w 2011, dogłębnie zbadano - także powołując się na opinie biegłych, okoliczności sprawy, a skarżąca oraz jej synowie mieli możliwość uczestniczenia w tym postępowaniu i zapoznania się z jego wynikami. Trybunał dodatkowo uznał, że brak naruszenia uzasadniony jest brakiem wszczęcia przez skarżącą postępowania cywilnego w celu uzyskania odszkodowania (w związku z zarzuconymi błędami lekarskimi) oraz postępowań dyscyplinarnych przeciwko lekarzom. 

Trybunał doszedł do konkluzji o braku naruszenia art. 2 Konwencji, pomimo tego, że nadal nie zostało zakończone postępowanie karne przeciwko lekarzom, wszczęte na podstawie subsydiarnego aktu oskarżenia złożonego przez skarżącą.

Zdania większości nie podzielił sędzia Balcerzak, który w szczególności podkreślił, że w jego opinii kwestia długotrwałości postępowań wpływa na ocenę ich skuteczności, w omawianym przypadku prowadzi do oceny negatywnej. Wyciągnął też odmienne konkluzje - niż większość - z braku skorzystania przez skarżącą z cywilnej i dyscyplinarnej drogi prawnej, uznając, że skorzystanie z nich nie miałoby decydującego wpływu na ocenę wywiązania się przez państwo z obowiązków wynikających z art. 2 Konwencji. 

Zarządzenia tymczasowe ETPC - nowe obszary stosowania: eksmisja i odłączenie od aparatury podtrzymującej życie

ETPCz nie przestaje być kreatywny nie tylko w stosowaniu Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, ale także w obszarze nakładania na państwa środków tymczasowych zobowiązujących je do określonego działania lub zaniechania w celu zapobieżenia naruszeniom praw jednostek.

W tym tygodniu Trybunał został dwukrotnie skonfrontowany z koniecznością rozważenia zastosowania tych środków.

Po pierwsze, zastosował środek tymczasowy w sprawie P.H. i inni p. Włochom. Sprawa dotyczy trzech obywateli bośniackich pochodzenia romskiego, którzy wraz z małoletnimi dziećmi zostali eksmitowani z zajmowanych pomieszczeń w kwietniu tego roku. Trybunał zobowiązał władze włoskie do zapewnienia małoletnim i ich rodzicom czasowych pomieszczeń bez konieczności ich rozdzielania. Należy podkreślić, że jest to jeden z pierwszych przykładów zastosowania środków tymczasowych w tego typu sytuacji.

Guest post: sprawa Kornicka-Ziobro p. Polsce przed ETPCz. Uwagi na temat roli Ministerstwa Sprawiedliwości i Prokuratury Krajowej

W dniu 8 września 2017 r. ETPC zakomunikował rządowi polskiemu skargę ws. Krystyna Kornicka-Ziobro p. Polsce (nr 23037/16). Okres pomiędzy wniesieniem tej skargi a zwróceniem się przez ETPC do rządu o zajęcie stanowiska (kilkanaście miesięcy) trzeba uznać za bardzo krótki. Być może jest to przełom w dotychczasowej praktyce ETPC, która – mimo niekwestionowanych wysiłków Kancelarii Trybunału – pozostawia wiele do życzenia i stanowi powód uzasadnionej frustracji skarżących.

Jednak wspomniana sprawa zasługuje na komentarz nie tylko z uwagi na jej ekspresowe przedstawienie rządowi. Chodzi tu o problem roli Ministerstwa Sprawiedliwości w przygotowywaniu stanowiska procesowego rządu, zważywszy że Ministrem Sprawiedliwości i Prokuratorem Generalnym RP jest osoba bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem tej sprawy. Poza tym sprawa Pani Krystyny Kornickiej-Ziobro stanowi dobry przyczynek do skomentowania toczącej się od pewnego czasu debaty na temat reprezentacji rządu w postępowaniach przed ETPC. 

Zadośćuczynienie od ETPCz dla ofiar ataku terrorystycznego na szkołę w Biesłanie w 2004 r.

Swój finał strasburski znalazł jeden z największych ataków terrorystycznych w historii współczesnej - atak na szkołę podstawową w Biesłanie w 2004 r. Skargę Tagayeva i inni p. Rosji złożyło do Trybunału 409 osób, ofiar i krewnych ofiar zamachu (pierwszy raz na blogu pisaliśmy o niej przy okazji rozprawy przed ETPCz - tu). Dotyczyła ona szeregu naruszeń przepisów Konwencji przez władze rosyjskie. Ostatecznie Trybunał stwierdził naruszenie art. 2 Konwencji w kilku aspektach: po pierwsze, z powodu braky podjęcia działań zapobiegawczych w sytuacji, gdy władze miały wiedzę o planowanym ataku na jednostkę edukacyjną, a nie zapobiegły jego organizacji, nie uniemożliwiły przemieszczania się terrorystów, nie zapewniły szkołom ochrony, nie ostrzegły opinii publicznej o grożącym niebezpieczeństwie; po drugie ponieważ prowadzone postępowanie karne nie doprowadziło do ustalenia, czy użycie siły przez służby było uzasadnione w okolicznościach sprawy; po trzecie, z powodu braków w planowaniu i przeprowadzeniu operacji; po czwarte z powodu użycia śmiercionośnej siły przez służby w braku odpowiednich przepisów regulujących jej użycie (chodziło m.in. o użycie granatników, armat).