Polska przystępuje do Prokuratury Europejskiej (EPPO)

5 stycznia 2024 roku, Minister Sprawiedliwości poinformował o złożeniu notyfikacji Polski o zamiarze uczestnictwa we wzmocnionej współpracy w zakresie Prokuratury Europejskiej ustanowionej na mocy rozporządzenia z 2017 roku. 

Prokuratura Europejska (EPPO) ma swoje umocowanie prawne w art. 86 TFUE a swoją działalność rozpoczęła 1 czerwca 2021 roku. Kompetencja EPPO jest ograniczona względem prokuratur państw członkowskich i ma charakter uzupełniający. Obejmuje przestępstwa na szkodę interesów finansowych UE (nie tylko „VAT-owskie”) - są  to nadużycia finansowe (powyżej 10 000 EUR), korupcja, pranie pieniędzy, sprzeniewierzenie lub transgraniczne wyłudzenia VAT w kwocie powyżej 10 mln EUR. Co do zasady EPPO jest właściwa w sprawach określonych w dyrektywie PIF – a więc głównie w przestępstwach dotyczących nadużyć przy wykorzystaniu funduszy unijnych. Działania EPPO mają charakter transgraniczny i opierają się na współpracy międzynarodowej m.in. z takimi agencjami UE jak Europol czy Frontex.

Prace nad ukształtowaniem EPPO trwały od 2013 roku, a Polska brała w nich aktywny udział.  EPPO została stworzona w ramach wzmocnionej współpracy, więc uczestnictwo w niej nie jest obowiązkowe dla państw członkowskich. Dotychczas Polska należała do grupy 5 państw, które nie przystąpiły do tej współpracy (razem z Danią, Irlandią, Szwecją i Węgrami). Każde z tych państw może dołączyć w dowolnym momencie. Decyzja poprzedniego rządu o nieprzystępowaniu do wzmocnionej współpracy w zakresie ścigania przestępstw przeciwko interesom finansowym UE, była trudna do zrozumienia.

W wyniku decyzji aktualnego rządu, po rozpatrzeniu przez Komisję Europejską polskiej notyfikacji (KE ma na to 4 miesiące), polski prokurator dołączy do Kolegium EPPO (ciała decyzyjnego działającego w oparciu o zasadę kolegialności) jako jeden z prokuratorów europejskich. Do EPPO dołączą także delegowani prokuratorzy europejscy prowadzący śledztwa w Polsce w imieniu tej instytucji.

Choć EPPO jest wciąż młodą instytucją, może już pochwalić się licznymi postępowaniami (zgodnie z raportem z 2022 roku, EPPO otrzymała 3318 zgłoszeń i wszczęła 865 dochodzeń, odpowiadających szkodom szacowanym na 9,9 mld euro). Po skutecznym dołączeniu Polski, na pewno usłyszymy również o działaniach prowadzonych w związku z przestępstwami finansowymi związanymi z naszym państwem.

 

Stanowisko Konferencji Ambasadorów w sprawie Deklaracji wersalskiej Rady Europejskiej UE z 11 marca 2022 r.

Warszawa, dnia 18 marca 2022 r.

„Ukraina należy do naszej europejskiej rodziny”

W sprawie Deklaracji wersalskiej Rady Europejskiej UE z 11 marca 2022 r.

 

     1. W stanowisku z 8 marca br. (w przededniu rozpoczęcia nieformalnego spotkania Rady Europejskiej) Konferencja Ambasadorów RP postulowała, aby – wobec agresji Rosji na Ukrainę, popełnianych przez rosyjskiego najeźdźcę zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości  - Unia dala jasny i zdecydowany sygnał co do „europejskiej perspektywy” Ukrainy. Uznano, że formuły zawarte w preambule układu stowarzyszeniowego (który wszedł w życie w 2017 r.)  nie są adekwatne do obecnej sytuacji. Odpowiadając natomiast na notyfikowany UE wniosek Ukrainy o członkostwo w Unii, należałoby – realizując postulat Parlamentu Europejskiego – przyznać Ukrainie status państwa kandydującego. Zarazem, decyzji takiej powinno towarzyszyć uzgodnienie międzynarodowego projektu (koordynowanego przez UE) - „kompleksowego, konkretnego i efektywnego planu włączenia Ukrainy do Unii Europejskiej”. Taki wieloletni plan powinien obejmować cztery zasadnicze etapy: obecnie udzielenie Ukrainie wszechstronnej pomocy w odparciu agresora, następnie pomocy w odbudowie państwa, restrukturyzacji gospodarczej i ustrojowej państwa w przygotowaniu do podjęcia negocjacji akcesyjnych, w końcu - wsparcia w toku ich prowadzenia, aż do uzyskania członkostwa w UE.

 

     2. Opublikowana 11 marca br. Deklaracja wersalska Rady Europejskiej (szefów państw lub rządów państw członkowskich UE) bez wątpienia ustanawia podwaliny dla stworzenia takiego „kompleksowego, konkretnego i efektywnego” planu dla Ukrainy (w połączeniu z równie kompleksowym planem politycznej i gospodarczej izolacji agresora przez społeczność międzynarodową) (zob. opublikowana również 11 marca br. berlińska deklaracja Grupy G7).

Jest to bez wątpienia bardzo mocna strona tej Deklaracji. Z drugiej jednak strony Deklaracja (zob. jej punkt 4) w sprawie „europejskich aspiracji” Ukrainy odwołuje się jedynie do formuł zawartych w preambule układu stowarzyszeniowego, z pewnością nie odpowiadającym ani obecnym oczekiwaniom Ukrainy, ani obecnej dramatycznej sytuacji. Rada Europejska wskazuje natomiast, że zgodnie z procedurą art. 49 TUE Komisja Europejska poproszona została o sporządzenie opinii w sprawie wniosku Ukrainy, a po jej przedłożeniu zostaną podjęte kolejne decyzje.

 

Stanowisko Konferencji Ambasadorów nt. "szybkiej ścieżki" włączenia Ukrainy do UE

 Przekazujemy Stanowisko Konferencji Ambasadorów nt. "szybkiej ścieżki" włączenia Ukrainy do UE

 

Warszawa, dnia 8 marca 2022 r.

 

Ukraina należy do Europy! Wezwanie do stworzenia kompleksowego, konkretnego

i efektywnego planu włączenia Ukrainy do Unii Europejskiej

 

     1. Brutalna agresja Rosji na Ukrainę w dramatycznym świetle postawiła sprawę włączenia Ukrainy do Unii Europejskiej. Różne były koleje zbliżania Ukrainy do Unii w ostatnich trzydziestu latach. Obecnie relacje oparte są na nowoczesnym układzie stowarzyszeniowym, którego część handlowa działa od 2014 r., a całość formalnie weszła w życie w 2017 r.  W preambule tego układu odnotowano wprawdzie „wagę, jaką Ukraina przywiązuje do swej europejskiej tożsamości”, potwierdzono że „UE przyjmuje do wiadomości europejskie aspiracje Ukrainy i wita jej wybór na rzecz Europy”, a za cel uznano stopniowe zbliżenie „oparte na bliskich i uprzywilejowanych powiązaniach”. W obecnej sytuacji, gdy zbrodniczej agresji Rosji Ukraina przeciwstawia twardą obronę wartości i zasad, działając de facto w interesie i w imieniu całego demokratycznego świata, ten poziom zaangażowania Unii Europejskiej staje się jednak anachroniczny i niewystarczający.

     2. Przynależność Ukrainy do Europy i perspektywa jej włączenia do Unii Europejskiej staje się po rosyjskiej agresji kwestią wagi fundamentalnej. Decyzją o historycznym znaczeniu było podpisanie przez Prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego wniosku o członkostwo w Unii (notyfikowanego 1 marca br.). Państwa członkowskie (Rada UE) powinny niezwłocznie podjąć działania: zlecić Komisji Europejskiej pilne sporządzenie opinii w sprawie wniosku Ukrainy, a następnie potwierdzić gotowość do przyjęcia Ukrainy, gdy tylko spełnione zostaną niezbędne przesłanki, oraz nadać jej status kandydata do członkostwa. Byłby to bardzo istotny sygnał, niemniej, aby nabrał on znaczenia politycznego i praktycznego, które sprostałoby obecnej sytuacji, wymaga on sprecyzowania.

     3. Sprecyzowanie takie musi odbywać się w ramach prawnych określonych w art. 49 TUE, który określa procedurę przyjęcia nowego państwa do Unii Europejskiej. Na odrębne formułowanie „szybkiej ścieżki” dla Ukrainy nie ma czasu. Wymagałoby to bowiem rewizji TUE, czyli zawarcia nowego traktatu rewizyjnego. Niemniej obecna procedura, określona w art. 49 TUE, pozostawia spore pole do podjęcia konkretnych działań.

     4. Przede wszystkim należy przypomnieć, że przyjęcie nowego państwa do Unii leży w ręku wszystkich 27 państw członkowskich – one bowiem formalnie negocjują i zawierają traktat akcesyjny oraz decydują (w Radzie UE) o kolejnych etapach akcesu. W procesie akcesyjnym istotną rolę odgrywają również instytucje unijne, zwłaszcza Komisja Europejska i Parlament Europejski. Należy również mieć na uwadze, że zakończenie rokowań akcesyjnych i przyjęcie nowego państwa jest zawsze ukoronowaniem złożonego procesu dostosowań do wymogów unijnego rynku wewnętrznego oraz każdej z ponad dwudziestu unijnych polityk sektorowych i horyzontalnych. Część tej drogi Ukraina już ma za sobą dzięki realizacji zobowiązań zawartych w swoim układzie o stowarzyszeniu z UE, znaczna jednak część pozostaje do pokonania. Jak zatem mógłby zostać skonstruowany ambitny, a zarazem realistyczny projekt dla Ukrainy?

     5. Nadanie Ukrainie statusu kandydata do członkostwa byłoby bardzo ważnym pociągnięciem, zwykle bowiem poprzedzone jest kilkuletnim etapem przygotowawczym. O nadaniu takiego statusu decydują państwa członkowskie (Rada Europejska – w składzie szefów państw lub rządów, na najwyższym szczeblu politycznym). Decyzja taka musi być poprzedzona opinią wstępną Komisji Europejskiej. Determinacja polityczna państw członkowskich UE i przewodniczącej Komisji (vide obrady Parlamentu Europejskiego w dniu 1 marca br.) wobec agresji Rosji,  dają nadzieję, że nadanie Ukrainie statusu państwa kandydującego może nastąpić szybko. Jest to jednak dalece niewystarczające. Decyzji takiej musi towarzyszyć „kompleksowy, konkretny i efektywny planu włączenia Ukrainy do Unii Europejskiej”. Może on zostać ustanowiony w oparciu o istniejące instrumenty układu stowarzyszeniowego, Europejskiej Polityki Sąsiedztwa oraz Partnerstwa Wschodniego, a – jeśli trzeba – porozumienia Unii z państwami trzecimi i finansowymi instytucjami międzynarodowymi. Zasadnicze jego elementy powinny obejmować:

1)     Towarzyszącą decyzji w sprawie nadania Ukrainie statusu kandydata do członkostwa deklarację polityczną Rady Europejskiej (najwyższych przedstawicieli państw członkowskich), co najmniej na miarę tzw. deklaracji kopenhaskiej z 1993 r., w której nakreślono perspektywę uzyskania członkostwa w Unii Europejskiej „nowych demokracji”, w tym Polski;

2)     Konkretne programy wsparcia dla Ukrainy w następujących etapach:

Po pierwsze: w obecnej sytuacji trwającej inwazji Rosji – program wsparcia Ukrainy w działaniach na rzecz odparcia agresji, łącznie z udzieleniem pomocy w postaci uzbrojenia;

Po drugie: po odparciu agresji Rosji – program kompleksowej pomocy w odbudowie zniszczeń wojennych i w przywróceniu państwa do  normalnego funkcjonowania;

Po trzecie: paralelnie do drugiego etapu, powinien rozpocząć działanie (z rosnącym natężeniem) program wspierający restrukturyzacją działania państwa i gospodarki ukraińskiej, nakierowany na przygotowanie do rozpoczęcia negocjacji akcesyjnych;

Po czwarte: finalizacją musi być przejście do etapu negocjacji akcesyjnych, prowadzących do uzyskania przez Ukrainę członkostwa w Unii Europejskiej.

     7.  Przesłanką powodzenia zwłaszcza pierwszych trzech etapów planu jest zapewnienie współpracy i synchronizacji ze Stanami Zjednoczonymi, Zjednoczonym Królestwem, z finansowymi instytucjami międzynarodowymi oraz gotowymi do zaangażowania innymi państwami trzecimi.  Tak więc pierwsze trzy etapy działania „kompleksowego, konkretnego i efektywnego planu” pomocy Ukrainie wymagają stworzenia wielkiego, międzynarodowego projektu, który powinna i jest w stanie koordynować Unia Europejska. Unia Europejska powinna więc zainicjować niezwłoczne zwołanie na najwyższym szczeblu konferencji międzynarodowej w sprawie sformułowania takiego planu. W naszej zbiorowej pamięci pozostaje podobny projekt, który demokratyczny Zachód stworzył w 1989 r. na rzecz demokracji, rodzących się w Europie Środkowej. Powtórzmy to, kreatywnie korzystając z dobrych praktyk, powstałych w G-24, ówczesnej platformie koordynacyjnej Zachodu!    

Finalnym aktem takiego planu musi się stać członkostwo Ukrainy w Unii Europejskiej.

Niech żyje wolna i demokratyczna Ukraina!

Podpis: Konferencja Ambasadorów RP

 

Konferencja Ambasadorów RP to stowarzyszenie byłych przedstawicieli RP, której celem jest analiza polityki zagranicznej, wskazywanie pojawiających się zagrożeń dla Polski i sporządzanie rekomendacji. Chcemy dotrzeć do szerokiej opinii publicznej. Łączy nas wspólna praca i doświadczenie w kształtowaniu pozycji Polski jako nowoczesnego państwa Europy, znaczącego członka Wspólnoty Transatlantyckiej. Jesteśmy przekonani, że polityka zagraniczna powinna reprezentować interesy Polski, a nie partii rządzącej.

30. rocznica podpisania Traktatu z Maastricht

 W 30. rocznicę podpisania Traktatu z Maastricht - przypominamy jego preambułę (polskie tłumaczenie poniżej). Zwłaszcza dla tych, którzy twierdzą, że Unia Europejska to "wspólny rynek" i "integracja gospodarcza", a nie ludzie, zasady i wartości...

HIS MAJESTY THE KING OF THE BELGIANS,
HER MAJESTY THE QUEEN OF DENMARK,
THE PRESIDENT OF THE FEDERAL REPUBLIC OF GERMANY,
THE PRESIDENT OF THE HELLENIC REPUBLIC ,
HIS MAJESTY THE KING OF SPAIN,
THE PRESIDENT OF THE FRENCH REPUBLIC,
THE PRESIDENT OF IRELAND,
THE PRESIDENT OF THE ITALIAN REPUBLIC ,
HIS ROYAL HIGHNESS THE GRAND DUKE OF LUXEMBOURG,
HER MAJESTY THE QUEEN OF THE NETHERLANDS,
THE PRESIDENT OF THE PORTUGUESE REPUBLIC,
HER MAJESTY THE QUEEN OF THE UNITED KINGDOM OF GREAT BRITAIN AND
NORTHERN IRELAND,
RESOLVED to mark a new stage in the process of European integration undertaken with the estab­lishment of the European Communities,
RECALLING the historic importance of the ending of the division of the European continent and the need to create firm bases for the construction of the future Europe,
CONFIRMING their attachment to the principles of liberty, democracy and respect for human rights and fundamental freedoms and of the rule of law,
DESIRING to deepen the solidarity between their peoples while respecting their history, their culture and their traditions,
DESIRING to enhance further the democratic and efficient functioning of the institutions so as to enable them better to carry out, within a single institutional framework, the tasks entrusted to them,
RESOLVED to achieve the strengthening and the convergence of their economies and to establish an economic and monetary union including, in accordance with the provisions of this Treaty, a single and stable currency,
DETERMINED to promote economic and social progress for their peoples, within the context of the accomplishment of the internal market and of reinforced cohesion and environmental protection, and to implement policies ensuring that advances in economic integration are accompanied by parallel progress in other fields,
RESOLVED to establish a citizenship common to nationals of their countries,
RESOLVED to implement a common foreign and security policy including the eventual framing of a common defence policy, which might in time lead to a common defence, thereby reinforcing the European identity and its independence in order to promote peace, security and progress in Europe and in the world

REAFFIRMING their objective to facilitate the free movement of persons, while ensuring the safety and security of their peoples, by including provisions on justice and home affairs in this Treaty,

RESOLVED to continue the process of creating an ever closer union among the peoples of Europe, in which decisions are taken as closely as possible to the citizen in accordance with the principle of subsidiarity,

IN VIEW of further steps to be taken in order to advance European integration,

HAVE DECIDED to establish a European Union
(…)

 

"Polski 'serial' o rządach prawa" osiąga punkt krytyczny* - cz. I: wyrok TSUE w sprawie C-487/19 W.Ż.

6 i 7 października 2021 roku "polski 'serial' o rządach prawa" osiągnął punkt krytyczny*.

W środę (6.10) Trybunał Sprawiedliwości UE wydał wyrok w sprawie C‑487/19 W.Ż., w którym precyzyjnie i jednoznacznie określił konsekwencje, jakie z perspektywy prawa unijnego, wywołuje wadliwość procedury mianowania sędziów. 

Wyrok został wydany w odpowiedzi na pytanie prejudycjalne polskiego Sądu Najwyższego (Izba Cywilna) dotyczące sprawy sędziego W.Ż.** We wrześniu 2018 sędzia ów został przeniesiony z wydziału Sądu Okręgowego, w którym dotąd orzekał, do innego wydziału tego sądu. Od tej decyzji odwołał się do Krajowej Rady Sądownictwa (KRS), która uchwałą z dnia 21 września 2018 umorzyła postępowanie. 

Sędzia W.Ż. wniósł od tej uchwały odwołanie do Sądu Najwyższego. Jednocześnie wystąpił z wnioskiem o wyłączenie wszystkich sędziów orzekających w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego (IKNiSP), która co do zasady jest właściwa do rozpoznania tego odwołania (w konsekwencji "reform" sądownictwa dokonanych przez obecne polskie władze). Ze względu na sposób powołania członkowie tej Izby nie dają bowiem - zdaniem W.Ż. - wymaganej rękojmi niezawisłości i bezstronności, ponieważ:

Guest post: Szczyt G7 2021 – przełom czy rozczarowanie?

 

Foto: WPA Pool / Getty Images; źródło: https://www.spiegel.de/ausland/g7-staaten-darum-geht-es-beim-treffen-in-cornwall-a-df0be5af-1b03-4e80-a0dc-e5b17b6ac803

W dniach 11-13 czerwca br. odbył się pierwszy od czasu wybuchu pandemii COVID-19 szczyt państw G7, w którym osobisty udział wzięli przedstawiciele największych gospodarek świata. W Carbis Bay w angielskiej Kornwalii zebrali się przywódcy Stanów Zjednoczonych, Francji, Japonii, Kanady, Włoch, Niemiec oraz Wielkiej Brytanii. Tradycyjnie w szczycie wzięli również udział przywódcy Unii Europejskiej – przewodnicząca Komisji Europejskiej oraz szef Rady Europejskiej, a do specjalnie zaproszonych w tym roku gości należeli przywódcy Korei Południowej, Republiki Południowej Afryki, Australii oraz Indii. Po raz kolejny na szczycie zabrakło przedstawicielstwa Rosji, której członkostwo w grupie zostało oficjalnie zawieszone w 2014 r. Tegoroczny szczyt zapowiadany był jako jeden z potencjalnie najistotniejszych we współczesnej historii, jako że spodziewano się, iż zapadną na nim kluczowe decyzje w kwestii światowej walki z ekonomicznymi konsekwencjami pandemii, polityki klimatycznej czy odpowiedzi na rosnące zagrożenie ze strony Chin oraz Rosji. Z opublikowanego po szczycie oficjalnego komunikatu prasowego wynika, że rozmowy polityczne toczyły się w sześciu kluczowych dziedzinach społeczno – gospodarczych, których postanowienia dotyczą kwestii przezwyciężania skutków pandemii i opracowania ram prawnych celem wzmocnienia poziomu ochrony zdrowia publicznego, ożywienia gospodarczego poprzez wdrożenie planów odbudowy ekonomicznej, zagwarantowania ram uczciwej międzynarodowej wymiany handlowej, ochrony planety w duchu tzw. zielonej rewolucji oraz umocnienia międzynarodowego partnerstwa we wspieraniu wspólnych, demokratycznych wartości.

Europejskie Centrum Solidarności w Gdańsku laureatem prestiżowej nagrody Unii Europejskiej

 

Foto: Patryk Kośmider / Shutterstock; https://wiadomosci.onet.pl/europejskie-centrum-solidarnosci-w-gdansku-historia-i-zwiedzanie/d27tsl

W ubiegły wtorek (25 maja 2021 r.) Komisja Europejska i stowarzyszenie Europa Nostra ogłosiły laureatów European Heritage Awards/Europa Nostra Awards 2021 – nagrody Unii Europejskiej w dziedzinie dziedzictwa kulturowego, finansowanej w ramach programu Kreatywna Europa. Jest to jedno z najważniejszych i najbardziej prestiżowych wyróżnień w obszarze dziedzictwa kulturowego. Honoruje wyjątkowe projekty poświęcone konserwacji, innowacyjnym badaniom, zaangażowaniu specjalistów i wolontariuszy oraz upowszechnianiu, szkoleniom i edukacji z zakresu dziedzictwa.  W tym roku największe europejskie wyróżnienie zostało przyznane 24 wzorowym projektom z 18 krajów. Jednym z laureatów zostało Europejskie Centrum Solidarności (ECS) w Gdańsku. Międzynarodowe jury dostrzegło rolę ekspozycji stałej tej instytucji w popularyzacji działań na rzecz praw człowieka, praw pracowniczych i politycznych oraz podkreślanie wagi obywatelskiego zaangażowania. To już druga znacząca nagroda europejska, którą przyznano ECS: w 2016 r. instytucja otrzymała Nagrodę Muzealną Rady Europy, jako pierwsza placówka z Polski w 40-letniej historii tego wyróżnienia. Zdaniem jury Rady Europy ECS jest „fascynującym przykładem instytucji kultury działającej na rzecz promocji wolności i solidarności”, a wydarzenia, do których się odwołuje i program instytucji „czyni z niego forum współczesnej Europy".

Guest post: Aktualizacja europejskiej strategii przemysłowej - jakie korzyści dla jednolitego rynku UE?

Źródło: https://www.eesc.europa.eu/en/news-media/news/new-industrial-strategy-europe-brings-much-needed-paradigm-shift-says-eesc

5 maja 2021 r. Komisja Europejska ogłosiła aktualizację europejskiej strategii przemysłowej 2020, która ma uzupełnić podstawy i założenia pierwotnie określone w dokumencie z 10 marca 2020 r. Nowa Strategia Przemysłowa UE stanowi odpowiedź na wyzwania legislacyjne spotęgowane kryzysem COVID-19 i ma wyznaczyć nowy plan transformacji gospodarczej Europy, by przyspieszyć przemianę jej gospodarki w bardziej zrównoważoną, cyfrową i konkurencyjnie odporną na arenie światowej.

Guest post: Wyczekiwany wyrok w sprawie frankowiczów - wyrok TSUE z dnia 29 kwietnia 2021 r. (C-19/20)

Foto: Blooberg; źródło: https://www.parkiet.com/Banki/304299905-TSUE-decyzja-w-gestii-polskich-sadow.html

29 kwietnia br. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) ponownie zajął stanowisko w sprawie kredytów frankowych, które nie pozostało bez echa w środowisku prawniczym. Tym razem wyrok (w sprawie C-19/20) stanowił odpowiedź na pytania prejudycjalne sformułowane przez Sąd Okręgowy w Gdańsku w 2019 r. w sprawie kredytu hipotecznego indeksowanego do franka szwajcarskiego, udzielonego na wysokość przewyższającą 500 tys. złotych przez GE Money Bank w 2008 r. Gdański sąd uznał, że postanowienia umowy kredytowej dotyczące sposobu indeksacji oraz zasad ustalania kursu zostały w umowie sformułowane w sposób jasny i zrozumiały, a strona powodowa sporu miała świadomość ryzyka zmiany kursu, a w następstwie zmiennej wysokości należnej bankowi raty kredytowej.

Polska podpisała Konwencję z Faro o wartości dziedzictwa kulturowego dla społeczeństwa

Źródło: https://www.coe.int/en/web/culture-and-heritage/faro-convention

W poniedziałek, 10 maja, Polska podpisała Konwencję ramową Rady Europy o wartości dziedzictwa kulturowego dla społeczeństwa z 2005 r. (tzw. Konwencja z Faro). Tym samym, RP dołączyła do grona 28 państw sygnatariuszy tej ważnej umowy międzynarodowej. Konwencja z Faro weszła w życie 1 czerwca 2011 r. Do tej pory ratyfikowało ją 21 państw (ostatnio Włochy i Estonia). W Polsce prace nad ratyfikacją tej umowy prowadzone są już od kilku lat (zob. tu) i należy mieć nadzieję, że zostaną wkrótce zakończone. W imieniu strony polskiej podpis pod Konwencją złożył Stały Przedstawiciel RP przy Radzie Europy ambasador Jerzy Baurski.

Unijne sankcje w odpowiedzi na aresztowanie Aleksieja Nawalnego - dobrze przemyślane czy nieadekwatne?

Aleksiej Nawalny został aresztowany 18 stycznia, zaraz po powrocie do Rosji z leczenia w Niemczech. Wiele państw i organizacji międzynarodowych skrytykowało posunięcie rosyjskich władz, w tym Stany Zjednoczone, Unia Europejska, jak również państwa zrzeszone w G7 (a więc oprócz wspomnianych jeszcze Kanada, Japonia i Wielka Brytania).

Jeśli chodzi o Unię Europejską, oczekiwania co do stanowczej reakcji były podwójnie duże. Z jednej strony, po szeroko skrytykowanej, również wewnątrz samej Unii, wizycie Wysokiego Przedstawiciela  Josepa Borrella w Moskwie, można było oczekiwać, że Unia będzie chciała pokazać Rosji, że jest graczem, z którym należy się liczyć, mimo lekceważącego tonu Siergieja Ławrowa podczas wspólnej konferencji prasowej. Po drugie, sam Josep Borrell mówił podczas przemówienia w Parlamencie Europejskim, że możliwe jest uchwalenie nowych sankcji przeciwko Rosji.

Status delegatury UE w Wielkiej Brytanii – pierwsza sprzeczka rozwodników?

Media informują o jednym z pierwszych sporów pomiędzy Wielką Brytanią a Unią Europejską po wynegocjowaniu „umowy brexitowej”. Wielka Brytania nie zgadza się na zrównanie zakresu przywilejów i immunitetów przysługujących pracownikom delegatury UE w Wielkiej Brytanii z tymi, jakie wynikają z Konwencji wiedeńskiej o stosunkach dyplomatycznych z 1961 r. BBC wskazuje, że w ten sposób Wielka Brytania „nie chce tworzyć precedensu, polegającego na traktowaniu organizacji międzynarodowej w taki sam sposób jak państwa”. 

Jednak bez twardego brexitu od 1 stycznia

24 grudnia, kiedy większość Europy przygotowywała się do świąt Bożego Narodzenia, negocjatorzy Unii Europejskiej i Wielkiej Brytanii ogłosiły, że po wielomiesięcznych negocjacjach udało się osiągnąć porozumienie w sprawie umowy o partnerstwie pomiędzy Wielką Brytanią i Unią Europejską. Wstępne informacje były bardzo oszczędne. Bo chociaż obie strony zadeklarowały wielki sukces, dopiero po dwóch dniach - 26 grudnia opublikowany został tekst umowy (i od tego czasu został już uaktualniony). Wczoraj (29.12) Rada jednomyślnie, w procedurze pisemnej, wyraziła zgodę na podpisanie umowy (decyzja), a dziś umowa została podpisana.

Guest post: O suwerenności czyli przyczynek do teorii wytrycha

 

O suwerenności czyli przyczynek do teorii wytrycha

 1. Jednym z głównych i oficjalnych zarzutów przeciwko rozporządzeniu Unii Europejskiej ustanawiającemu system warunkowości ochrony budżetu Unii jest argument, że stanowi ono próbę „odebrania Polsce suwerenności” oraz pretekst do „instytucjonalnego i politycznego zniewolenia państwa polskiego”. Politycy posługują się pojęciem suwerenności jako politycznie wygodnym wytrychem, który jednak nie w każdym przypadku dopasowany jest do rodzaju zamka.

W opinii polityków obozu rządzącego mamy do czynienia z zamiarem „odebrania nam suwerenności”, której będziemy bronić za wszelką cenę (prezes PiS Jarosław Kaczyński).

Zdaniem premiera jest to „gra o suwerenność (…) gra o samostanowienie, o autonomiczność, o niezawisłość. Według innych głosów, nie po to nasi przodkowie przelewali krew, żebyśmy za pieniądze mieli „oddawać suwerenność Brukseli” (sekretarz stanu w kancelarii premiera). W innych kontekstach „Polska przez wiele lat żyła w sytuacji państwa niesuwerennego”, lecz przekopanie kanału przez Mierzeję Wiślaną oznacza, że „także na tych ziemiach mamy pełną suwerenność” (prezes PiS). Uchwała Izby Reprezentantów Niderlandów wzywającą holenderski rząd do zaskarżenia Polski do TSUE została zakwalifikowana przez Marszałek Sejmu jako naruszenie zasady suwerenności oraz próbę ingerencji w relacje między państwami UE.

Guest post: 30 rocznica podpisania Traktatu „2+4”

 1.  Trzydzieści lat temu, 12 września 1990 r., podpisany został Traktat o ostatecznej regulacji w odniesieniu do Niemiec, zwany Traktatem „2+4” (wszedł w życie 15 marca 1991 r.). Został on wynegocjowany podczas konferencji, w której brały udział Stany Zjednoczone, Wielka Brytania, Francja i ZSRR oraz dwa państwa niemieckiej (Konferencja „2+4”), które – realizując prawo do samostanowienia -  przywracały „jedność państwową Niemiec”. Udział wspomnianych wyżej czterech państw był niezbędny, ponieważ – jako sprzymierzone mocarstwa sojusznicze z okresu II wojny światowej – dysponowały one „prawami i odpowiedzialnościami za Berlin i Niemcy jako całość”, wynikającymi z bezwarunkowej kapitulacji III Rzeszy i objęcia przez nie władzy najwyższej w Niemczech. Zakres tych „praw i odpowiedzialności” był co prawda sporny między ZSRR i trzema mocarstwami zachodnimi, niemniej ich istnienie w przededniu zjednoczenia Niemiec nie było kwestionowane.

This photo shows (left to right): James Baker (USA), Douglas Hurd (Great Britain), Eduard Shevardnadze (USSR), Roland Dumas (France), Lothar de Maizière (German Democratic Republic), Hans-Dietrich Genscher (Federal Republic of Germany). Photo: Roland Holschneider. GHDI

 

Guest post: Zrównoważony rozwój w umowach handlowych Unii Europejskiej

Niedawno zatwierdzona przez Parlament Europejski Umowa o wolnym handlu (FTA) z Wietnamem może być dobrym przyczynkiem do rozważań nad skutecznością rozwiązań wprowadzanych przez UE celem realizacji zrównoważonego rozwoju poprzez swoją politykę handlową (zob. post na PPM).

Zrównoważony rozwój najłatwiej jest zdefiniować jako ideę mówiącą, że w kształtowaniu polityki powinniśmy jako społeczeństwo uwzględniać nie tylko potrzeby naszej generacji, ale również przyszłych pokoleń. Początkowo zrównoważony rozwój wiązał się głównie z ochroną środowiska oraz kontrolą eksploatacji zasobów nieodnawialnych, z czasem jednak jego zakres oddziaływania znacznie się poszerzył i uwzględnia również takie zagadnienia jak równość między państwami czy sprawiedliwość społeczna. Obecnie polityka UE dot. zrównoważonego rozwoju składa się z trzech filarów: ekonomicznego, ekologicznego i społecznego. Można zatem powiedzieć, że koncepcja ta zmierza do uzgodnienia rozwoju gospodarczego z wartościami nieekonomicznymi. Najbardziej imponująca dotychczas próba realizacji tych założeń przez społeczność międzynarodową ma miejsce poprzez Agendę ONZ 2030, tj. rezolucję Zgromadzenia Ogólnego A/RES/70/1. Określone przez nią cele SDG stanowią wytyczną dla państw. Oczywiście akt, tak jak większość rezolucji ZO, jest prawnie niewiążący, ukierunkowuje jednak w stronę mierzalnych założeń i kształtuje strukturę organizacyjną poprzez ONZ.

Turcja wysyła wojska do Libii

Kiedy w 2010 r. wybuchła Arabska Wiosna Ludów, Egipt, Libia czy Tunezja były w centrum zainteresowania światowych mediów i opinii publicznej. Dzisiaj uwaga skupia się już tylko na pogrążonej w kryzysie Syrii, media od czasu do czasu informują również o zaangażowaniu Libanu w koalicje tworzone na Bliskim Wschodzie, ale do opinii publicznej rzadko trafiają doniesienia o wydarzeniach w północnoafrykańskich państwach. Takie podejście może okazać się poważnym błędem, bowiem napięcia w Libii mogą wkrótce doprowadzić do znacznie poważniejszej sytuacji niż  ta dekadę temu. 

Fryz partenoński a Brexit

Partenon, Ateny
©Andrzej Jakubowski (2019 r.)

Sprawa rzeźb z ateńskiego Partenonu - niewątpliwie najsłynniejszego, międzynarodowego sporu dotyczącego dóbr kultury - nabrała w ciągu ostatniego roku nowego wymiaru w kontekście oczekiwanego wystąpienia Wielkiej Brytanii z UE. W sierpniu 2018 r., podczas rozmów w przedmiocie terminu Brexitu prowadzonych przez brytyjską premier Theresy May z poszczególnymi państwami członkowskimi UE kwestia przyszłości tych skarbów kultury antycznej została ponownie podniesiona przez grecki rząd: Lydia Koniordou, helleńska minister kultury, w liście do władz w Londynie zaproponowała wznowienie dialogu na rzecz zwrotu rzeźb do Aten. Choć kolejne rządy brytyjskie konsekwentnie odrzucały taką możliwość, to nieoczekiwanie w czerwcu 2018 r., Jeremy Corbyn, przewodniczący opozycyjnej Partii Pracy, ogłosił, że w razie zwycięstwa wyborczego kierowany przez niego rząd podjąłby działania na rzecz zwrotu tych skarbów do Grecji. Takie rozwiązanie, już ponad 200-letniego sporu, jest również postulowane przez wielu brytyjskich ekspertów i część opinii publicznej. Warto również podkreślić, że chociaż przekazanie rzeźb do Aten jest stanowczo odrzucane przez dyrekcję Muzeum Brytyjskiego, to obecne stanowisko władz brytyjskich nie wydaje się być tak jednoznaczne. Ponadto, w końcu sierpnia tego roku, premier Grecji, Kyriakos Mitsotakis, zaproponował brytyjskiemu szefowi rządu, Borisowi Johnsonowi, możliwość swoistej wymiany: w zamian za zwrot rzeźb partenońskich do 2021 r., Grecja wypożyczyłaby do Muzeum Brytyjskiego szereg zabytków archeologicznych wcześniej nigdy niewystawianych za granicą. Sprawa staje się coraz bardziej gorąca, gdyż ostatnio Francja zgodziła się zwrócić Grecji fragment fryzu partenońskiego, przechowywanego w paryskim Luwrze.