Call for papers: Polish Yearbook of International Law (vol. 43/2023)

Polish Yearbook of International Law is now seeking articles for its next volume which will be published in the fall of 2024. Authors are invited to submit complete unpublished texts in the areas connected with public and private international law, including European law. Although it is not a formal condition for acceptance, we are specifically interested in the articles that address issues in international and European law relating to Central and Eastern Europe. Authors from the region are strongly encouraged to submit their works.

Submissions should not exceed 10,000 words (including footnotes) but in exceptional cases we may also accept longer works.

All details about submission procedure and required formatting are available at the PYIL’s webpage (https://czasopisma.inp.pan.pl/index.php/pyil/).

Please submit manuscripts via our editorial manager (https://www.editorialsystem.com/pyil/).

The deadline for submissions is 31 January 2024.

Nowy numer Polish Yearbook of International Law (42/2022)

Właśnie ukazał się nowy numer Polish Yearbook of International Law (vol. 42/2022, więcej informacji dostępnych na stronie czasopisma). W numerze znalazły się następujące teksty:

Special Section: The War in Ukraine

1. Anna Wyrozumska, The Russian “Special Military Operation” in Ukraine before International Courts
2. Jerzy Kranz, Russian Crimes in Ukraine: Between Guilt and Responsibility
3. Anastasiia Vorobiova, The “Lessons of Nuremberg”: Their Use and Abuse in the Current Russia-Ukraine War
4. Tiina Pajuste & Julia Vassileva, Inclusion of Women in the Ukrainian Peace Process – Can International Law Play a Bigger Role in Ensuring Inclusion?
5. Dominika Pietkun, The European Commission Filing Gaps in the FDI Screening Regulation in the Face of the War in Ukraine
6. Aleksander Gubrynowicz, At the Crossroads of International Criminal Law, the Montreal Convention, International Humanitarian Law and Human Rights: Some Remarks on the Interpretation of International Law by the Hague District Court in the MH-17 Judgments and Their Potential Legacies

Guest post: Aktualizacja europejskiej strategii przemysłowej - jakie korzyści dla jednolitego rynku UE?

Źródło: https://www.eesc.europa.eu/en/news-media/news/new-industrial-strategy-europe-brings-much-needed-paradigm-shift-says-eesc

5 maja 2021 r. Komisja Europejska ogłosiła aktualizację europejskiej strategii przemysłowej 2020, która ma uzupełnić podstawy i założenia pierwotnie określone w dokumencie z 10 marca 2020 r. Nowa Strategia Przemysłowa UE stanowi odpowiedź na wyzwania legislacyjne spotęgowane kryzysem COVID-19 i ma wyznaczyć nowy plan transformacji gospodarczej Europy, by przyspieszyć przemianę jej gospodarki w bardziej zrównoważoną, cyfrową i konkurencyjnie odporną na arenie światowej.

Guest post: Wyczekiwany wyrok w sprawie frankowiczów - wyrok TSUE z dnia 29 kwietnia 2021 r. (C-19/20)

Foto: Blooberg; źródło: https://www.parkiet.com/Banki/304299905-TSUE-decyzja-w-gestii-polskich-sadow.html

29 kwietnia br. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) ponownie zajął stanowisko w sprawie kredytów frankowych, które nie pozostało bez echa w środowisku prawniczym. Tym razem wyrok (w sprawie C-19/20) stanowił odpowiedź na pytania prejudycjalne sformułowane przez Sąd Okręgowy w Gdańsku w 2019 r. w sprawie kredytu hipotecznego indeksowanego do franka szwajcarskiego, udzielonego na wysokość przewyższającą 500 tys. złotych przez GE Money Bank w 2008 r. Gdański sąd uznał, że postanowienia umowy kredytowej dotyczące sposobu indeksacji oraz zasad ustalania kursu zostały w umowie sformułowane w sposób jasny i zrozumiały, a strona powodowa sporu miała świadomość ryzyka zmiany kursu, a w następstwie zmiennej wysokości należnej bankowi raty kredytowej.

Puszcza Białowieska i 43. sesja Komitetu Światowego Dziedzictwa UNESCO

Źródło: Frank Vassen/Flickr/CC BY 2.0, Polsatnews.pl

W środę, 10 lipca, zakończyła się w Baku (Azerbejdżan) 43. sesja Komitetu Światowego Dziedzictwa UNESCO (Komitet). Wzięło w niej udział 2,5 tysiąca delegatów z 180 państw-stron Konwencji UNESCO z 1972 r. w sprawie ochrony światowego dziedzictwa kulturalnego i naturalnego. Ocenie Komitetu poddano 36 nominacji o wpis na Listę Światowego Dziedzictwa. Ostatecznie na Listę wpisano 24 obiekty kulturalne (w tym polski rezerwat archeologiczny: Krzemionki – pradziejowe kopalnie krzemienia), 4 obiekty przyrodnicze i 1 obiekt mieszany. W ramach sesji przeprowadzono także szereg paneli tematycznych podczas których podkreślono m.in. znaczenie działań rządu RP dotyczących promocji zaleceń Rekomendacji Warszawskiej z 2018 r. w sprawie odbudowy i rekonstrukcji dziedzictwa kultury (zob. tu i tu). Ponadto analizie poddano stan zachowania obiektów znajdujących się już na liście oraz na Liście Światowego Dziedzictwa w Niebezpieczeństwie. W tym kontekście przedmiotem obrad była ponownie ochrona dziedzictwa przyrodniczego Puszczy Białowieskiej. Komitet zdecydował, iż wszystko, co się dzieje w Puszczy musi być bezwzględnie podporządkowane zachowaniu jej unikalnej wartości jako obszaru Światowego Dziedzictwa. Zobowiązał rząd RP do realizacji szeregu zaleceń. Jeśli polskie władze się do nich nie zastosują to Puszcza Białowieska zostanie wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa w Niebezpieczeństwie.

Import dóbr kultury - nowe rozporządzenie UE weszło w życie

Źródło: https://www.artatlaw.com/latest-articles/the-proposed-eu-regulations-on-the-import-of-cultural-goods

W czwartek, 27 czerwca, weszło w życie rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/880 z dnia 17 kwietnia 2019 r. w sprawie wprowadzania i przywozu dóbr kultury (dalej: rozporządzenie importowe). Celem tego instrumentu prawa wtórnego UE jest zapewnienie skutecznej ochrony przed nielegalnym handlem dobrami kultury oraz przed ich utratą lub zniszczeniem, ochrona dziedzictwa kulturowego ludzkości, a także zapobieganie finansowaniu terroryzmu oraz praniu pieniędzy uzyskanych ze sprzedaży zagrabionych dóbr kultury. Rozporządzenie to ma zastosowanie m.in. do rękopisów, inkunabułów, książek i archiwów wytworzonych lub odkrytych poza UE. Nie dotyczy ono natomiast dóbr kultury, które powstały lub zostały odkryte na obszarze celnym Unii. Większość przepisów rozporządzenia będzie miało zastosowanie dopiero od 2025 r. Co do zasady, instrument ten zakazuje importu do UE dóbr kultury, które zostały wywiezione z kraju, w którym zostały wytworzone lub odkryte, z naruszeniem przepisów tego kraju, przy czym stwierdza się, że kraj ten często różni się od kraju wywozu. Jest to pierwszy kompleksowy instrument prawa UE służący ochronie dziedzictwa kultury państw spoza wspólnego obszaru celnego. 

Guest post: System rozstrzygania sporów CETA zgodny z prawem UE

W zeszłym tygodniu zamieściliśmy posta dotyczącego opinia TSUE w sprawie CETA. Dziś ciąg dalszy, tym razem w formie guest posta i z trochę innej perspektywy.

***

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wydał 30 kwietnia 2019 roku w pełnym składzie Opinię 1/17 (Opinia TSUE), która odzwierciedla wydaną 29 stycznia 2019 roku przez opinię Rzecznika Generalnego Yves’a Bot’a (Opinia Rzecznika Generalnego), odpowiadając tym samym twierdząco na zapytanie Królestwa Belgii dotyczące zgodności z prawem traktatowym UE, w tym z prawami podstawowymi UE, rozdziału 8 „Inwestycje” sekcji F „Rozstrzyganie sporów inwestycyjnych między inwestorami a państwami” Kompleksowej umowy gospodarczo-handlowej między Kanadą a Unią Europejską i jej państwami członkowskimi (CETA). 

Negatywne rozstrzygnięcie TSUE mogłoby spowodować wiele politycznych komplikacji, w tym prawdopodobnie konieczność zmiany CETA (zgodnie z art. 218(11) TFUE). 

Guest post: rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie niemieckich Urzędów ds. Dzieci i Młodzieży (Jugendamtów)

W wielu polskich mediach skupiono uwagę na przyjętej w dniu 29.11.2018 r. przez Parlament Europejski rezolucji w sprawie niemieckich Urzędów ds. Dzieci i Młodzieży (Jugendamtów). W rezolucji Parlament wezwał Komisję Europejską do dokładnego sprawdzenia procedur, które są stosowane przez niemieckie Jugendamty, do zapewnienia przeprowadzania dokładnych kontroli służących wykrywaniu dyskryminacyjnych procedur i praktyk stosowanych przez Jugendamty. Rezolucja dotyczyła głównie praktyk stosowanych w transgranicznych sporach rodzinnych. 

Podłożem głosowania w Parlamencie nad rezolucją były petycje rodziców, którzy nie są Niemcami, uskarżających się m.in. na brak otrzymywania w toku postępowań dokumentów w ojczystym języku, a nawet na osobliwe działania stosowane przez Jugendamty, polegające na zabranianiu dzieciom mówienia w ich ojczystym języku. Autorami tego rodzaju petycji byli także Polacy zamieszkujący w Niemczech wraz z dziećmi.

Krucjata Maxa Schremsa przeciwko Facebookowi trwa - TS UE potwierdził jurysdykcję sądów austriackich w jego sprawie

Na naszym blogu wielokrotnie poruszaliśmy problemy ochrony danych osobowych, w szczególności związane z korzystaniem z internetu i nawiązywaliśmy do działalności młodego austriackiego prawnika Maximiliana Schremsa, znanego przede wszystkim z postępowań przeciwko Facebookowi (zob. nasze posty m.in. tu, tu, tu, tu i tu). Właśnie odniósł on na gruncie prawa Unii Europejskiej kolejny sukces w swojej krucjacie. 25 stycznia br. Trybunał Sprawiedliwości UE potwierdził, ze pan Schrems może jako konsument wytoczyć indywidualne powództwo przeciwko Facebook Ireland przed sądami austriackimi (wyrok w sprawie C-498/16 Maximilian Schrems przeciwko Facebook Ireland Limited). Zdaniem Trybunału nie może jednak na zasadach przewidzianych dla konsumentów wytoczyć powództwa zbiorowego w imieniu osób, które scedowały na niego swoje prawa. Sukces nie jest zatem absolutny, choć niewątpliwie doniosły.

Czy czeka nas zmiana traktatów unijnych?

W ostatnich tygodniach coraz częściej słychać głosy o możliwych zmianach traktatów unijnych. Pogłoski te podsycił prezydent Francji, E. Macron, który po szczycie w Tallinie stwierdził, że na nieoficjalnym spotkaniu większość przywódców państw członkowskich UE poparła chęć reform. Czy zatem rzeczywiście możemy spodziewać się modyfikacji traktatów w najbliższym czasie?

Europejski Rok Dziedzictwa Kulturowego - działania Unii Europejskiej

Źródło: http://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2017/02/09-cultural-heritage

W ostatnich tygodniach przyspieszyły przegotowania do nadchodzącego Europejskiego Roku Dziedzictwa Kulturowego 2018 (ERDK). Inicjatywa ta została zaproponowana przez Komisję w 2016 r. Zgodnie z treścią decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/864 zdnia 17 maja 2017 r. celem ERDK jest „zachęcanie do dzielenia się dziedzictwem kulturowym Europy i doceniania go jako wspólnego dobra, poszerzania wiedzy na temat wspólnej historii i wspólnych wartości oraz wzmacniania poczucia przynależności do wspólnej przestrzeni europejskiej”. Pula środków finansowych przeznaczonych na ten cel wynosi 8 mln EUR, z których część zostanie przeznaczona na działania w ramach programu Kreatywna Europa na rzecz sfinansowania projektów współpracy transnarodowej w dziedzinie dziedzictwa kulturowego (zob. tu). Komisja wyasygnuje także część środków na wsparcie około 10 inicjatyw o wyjątkowym znaczeniu europejskim, odnoszących się m.in. do ochrony dziedzictwa kulturowego przed klęskami żywiołowymi i katastrofami spowodowanymi przez człowieka oraz zwalczania nielegalnego handlu dobrami kultury. Ponadto, ERDK będzie wspierany przez liczne inicjatywy i projekty finansowane przez programy Horyzont 2020, Natura 2000, Europa dla Obywateli, Erasmus+, EuropejskiProgram dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw (COSME) oraz europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne. 

Guest post: Brak wyłącznej kompetencji Unii Europejskiej do zawarcia umowy o wolnym handlu z Singapurem - nowy kierunek polityki handlowej EU?

Zawarcie umowy o wolnym handlu między Singapurem a Unią Europejską (EUSFTA) należy do kompetencji dzielonych między Unię Europejską a Państwa Członkowskie UE a zatem wymagana jest jej ratyfikacja na poziomie krajowym - stwierdził Rzecznik Generalny. Stanowisko Rzecznika, może mieć wpływ na TTIP, CETA i inne negocjonowane umowy o wolnym handlu np. z Japonią czy też Brazylią. Wymóg ratyfikacji przez parlamenty narodowe z pewnością wpłynie na spowolnienie procesu i odwleczenie w czasie wejścia w życie umowy, jeśli opinia zostanie potwierdzona przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE).

A teraz - unijna odpowiedź na Brexit

Po kilku dniach i setkach komentarzy nt. Brexitu, czasem bardzo różnych, ze strony indywidualnych polityków, władz poszczególnych państw członkowskich czy grup państw (niektóre z nich przedstawiliśmy w naszych poprzednich postach - tu i tu) doczekaliśmy się wczoraj (29 czerwca) wspólnej unijnej reakcji na Brexit. Dokładnie w 130. rocznicę urodzin Roberta Schumana Rada Europejska na nieformalnym posiedzeniu w składzie przywódców 27 państw członkowskich, z Przewodniczącym RE i Przewodniczącym Komisji przyjęła oświadczenie, w którym wyraziła swoje oficjalne stanowisko wobec wyniku referendum i przewidywanego wystąpienia Wielkiej Brytanii z UE, a także zarys planu dalszych działań z tym związanych.

Polska odpowiedź na Brexit

W ostatnich dniach coraz wyraźniej można zaobserwować reakcję polskiego obozu rządzącego na wyniki referendum w sprawie członkostwa Zjednoczonego Królestwa w Unii Europejskiej. 

1. W wywiadzie dla Rzeczpospolitej Prezes Kaczyński stwierdził, że Polska powinna wyjść z inicjatywą zmian traktatowych. Proponowane zmiany mają koncentrować się na następujących założeniach:

Brexit: mamy wynik referendum. A co dalej?

Dziś rano poznaliśmy oficjalne wyniki referendum w sprawie dalszego członkostwa Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej w Unii Europejskiej. Zwyciężyli w nim zwolennicy Brexit - wyjścia z UE, zdobywając 51,9% głosów, zwolennicy Bremain - pozostania w Unii zebrali 48,1% głosów. Frekwencja wyniosła 72,2%. W praktyce przewaga "Brexitowców" to 1,3 mln głosów. Jednak nie należy dać się zwieść pierwszemu wrażeniu, że referendum równa się końcowi członkostwa w UE, to dopiero pierwszy (choć kluczowy) krok w zapewne długoletnim procesie występowania Wielkiej Brytanii z Unii.

Guest post: Conflict between EU competition law in the energy sector and WTO law: Russia’s challenge against “unbundling”

Zachęceni sukcesem naszego pierwszego anglojęzycznego posta zdecydowaliśmy się kontynuować tę praktykę. Dzisiaj więc kolejny guest post przygotowany przez zagranicznego autora. Tym razem temat techniczny (ale i bardzo ważny) dotyczący zgodności "Trzeciego Pakietu Energetycznego" Unii Europejskiej z wymogami prawa Światowej Organizacji Handlu (w szczególności obowiązku oddzielania sprzedaży gazu od przesyłu, czyli tzw. unbundling).

Autorem posta jest Tilman Dralle, doktorant z Uniwersytetu w Dreźnie, obecnie visiting scholar w Lauterpacht Centre for International Law (Uniwersytet w Cambridge).

***

While central and eastern EU Member States seek to frustrate Gazprom’s newest plans to expand the Nord Stream gas pipeline by arguing that the project is not in conformity with the “ownership unbundling” requirement provided by the EU’s Third Energy Package (TEP), Russia’s challenge against this central pillar of the EU energy legislation is underway. On 20 July 2015, the WTO Dispute Settlement Body established a panel, which will review several claims of the Russian Federation relating to the TEP and in particular to the unbundling regime contained therein. According to information published by the European Commission in January 2016, the composition of the panel is ongoing. Given that Russia’s claims go to the heart of the EU competition regulation in the energy sector, the European Union and its Member States – Certain Measures Relating to the Energy Sector case (DS476) has the potential to significantly alter the landscape of EU energy law and policy.

Europejska inicjatywa obywatelska ws. ochrony "europejskich wartości" w odniesieniu do Węgier

Wczoraj (30 listopada) Komisja Europejska wydała komunikat o rejestracji nowej europejskiej inicjatywy obywatelskiej pt. Wake up Europe! Agir pour préserver le projet démocratique européen zob. też informację w Gazeta.pl). Przedmiotem inicjatywy jest skierowanie do Komisji wniosku o podjęcie przez nią środków na podstawie art 7 TUE, w ramach przysługujących jej kompetencji, uruchamiających procedurę stwierdzenia naruszeń przez Węgry podstawowych wartości UE, wyrażonych w art. 2 TUE i zastosowania przewidzianych prawem UE sankcji. Organizatorzy inicjatywy uważają, że od objęcia rządów przez V. Orbana władze Węgier podejmują rosnącą liczbę działań o charakterze antydemokratycznym i ksenofobicznym, sprzecznych z podstawowymi zasadami państwa prawa, które to działania stanowią zagrożenie dla samego projektu Unii Europejskiej zdefiniowanego w art. 2 TUE i mogą rozprzestrzenić się również na inne państwa członkowskie, w których "kultura demokratyczna jest jeszcze młoda i krucha". Życie pokazuje, że obawy te nie są bezpodstawne...

TS UE: wymiana walut na jednostki „bitcoin” jest zwolniona z VAT-u

Zgodnie z art. 2 ust. 1 lit a i c dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnotowego systemu podatku od wartości dodanej (dyrektywa VAT) podatkowi VAT podlegają dostawy towarów i świadczenie usług dokonywane odpłatnie na terytorium państwa członkowskiego przez podatnika działającego w takim charakterze. Jednak na podstawie art. 135 ust. 1 lit. e tej regulacji państwa członkowskie zwalniają m.in. transakcje, łącznie z pośrednictwem, dotyczące walut, banknotów i monet używanych jako prawny środki płatniczy, z wyłączeniem banknotów i monet będących przedmiotami kolekcjonerskimi.

Rzecznik generalny TS UE: zawieszenie przekazywania danych do amerykańskich serwerów Facebooka jest dopuszczalne

Zdaniem rzecznika generalnego Yvesa Bota decyzja Komisji stwierdzająca odpowiedni stopień ochrony danych osobowych w Stanach Zjednoczonych nie uniemożliwia organom krajowym zawieszenia przekazywania danych europejskich użytkowników Facebooka do serwerów znajdujących się w Stanach Zjednoczonych.

Dyrektywa 95/46/WE PE i Rady z 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych stanowi w art. 25 ust. 1, że przekazywanie tego rodzaju danych do państwa trzeciego może nastąpić, gdy dane państwo trzecie zapewni odpowiedni stopień ochrony tych danych. Zgodnie z art. 25 ust. 6 dyrektywy, Komisja może stwierdzić, że państwo trzecie zapewnia odpowiedni stopień ochrony. Od momentu wydania przez Komisję takiej decyzji może nastąpić przekazywanie danych osobowych do danego państwa trzeciego.

Guest post: Opory przed planowanymi zmianami w sądownictwie unijnym

Poniżej jeszcze jeden post dotyczący reformy Trybunału Sprawiedliwości UE. Tym razem od naszego gościnnego blogera (pierwszy wpis przygotowany przez jednego z redaktorów PPM można znaleźć tu).

***

Od wielu lat planowana jest strukturalna reforma Trybunału Sprawiedliwości UE, mająca na celu usprawnienie jego prac. Obecny projekt zmian unijnego systemu sądowniczego, popierany przez prezesa TS UE Vassiliosa Skourisa, po uzyskaniu przychylności ze strony Rady UE, trafił do Parlamentu Europejskiego.