Zamknięcie rozprawy ekstradycyjnej ws. Meng Wanzhou, CFO Huawei

18 sierpnia b.r. sędzia Heather Holmes z sądu Kolumbii Brytyjskiej zamknęła rozprawę w postępowaniu ekstradycyjnym dotyczącym byłej dyrektor ds. finansowych a zarazem w-ce przewodniczącej zarządu Huawei, Meng Wanzhou (Le Monde, Au Canada, la fin des audiences de Meng Wanzhou, fille du fondateur de Huawei). Stany Zjednoczone domagają się ekstradycji w związku z zarzutami o wprowadzenie w błąd banku HSBC celem naruszenia amerykańskich sankcji gospodarczych nałożonych na Iran.

O wszczęciu postępowania, które stało się zarzewiem sporu między Ottawą a Pekinem informowaliśmy w grudniu 2018 po jej zatrzymaniu, na wnioskiem Stanów Zjednoczonych, na lotnisku w Vancouver (także: post z października 2020). Od tamtego czasu p. Weng przebywa w areszcie domowym.

Na wydanie wyroku możemy poczekać kilka tygodni.

ING Bank Śląski naruszał sankcje finansowe nałożone na Rosję

 Nie milkną echa publikacji wyników dziennikarskiego śledztwa FinCEN dot. naruszenia unijnych i amerykańskich sankcji finansowych nałożonych na Rosję w związku z agresją na Ukrainę i aneksją Krymu. Przelewu 46 mln USD na rzecz objętego sankcjami Wnieszekonombanku (VEB) miał dokonać bank ING. O tym że było to świadome działanie celem ominięcia sankcji może świadczyć fakt, że po pierwszej zablokowanej przez Bank of America transakcji dokonano drugiej próby, tym razem udanej, usuwając dane VEB z danych identyfikujących transakcję (GW, Dokumenty FinCEN: bank ING przesyłał pieniądze do "skarbonki Putina"). Jak dotąd ING Bank Śląski stara się unikać komentowania sprawy.

Szerzej nt. międzynarodowego dziennikarskiego śledztwa tutaj.

Argentyna wychodzi z upadłości (3. w XXI wieku)

Argentyna ogłosiła zwieńczenie sukcesem przeszło pół rocznych negocjacji  w sprawie restrukturyzacji 65 mld USD długu zagranicznego w wysokości (Bloomberg, Argentina Bonds Rally After $65 Billion Restructuring Deal). Kompromis został wypracowany z trzema głównymi grupami wierzycieli (grupa ad hoc, grupa wierzycieli z tytłu długu już zrestruturyzowanego i Komitet Wierzycieli Argentyny). Teraz oferta restrukturyzacji zostanie przedłużona dla pozostałych wierzycieli do 24 sierpnia.

Tym samym już po raz dziewiąty, a trzeci w tym wieku, państwo to wychodzi ze stanu upadłości (zob. nasz ostatni post) na Łączny dług Argentyny na koniec 2019 r. wynosił €274 mld ($323 USD).

Wyjaśnienie dot. warunków porozumienia: DW, Argentina's debt restructuring deal explained.

Angielski sąd uniemożliwia Nicolasowi Maduro dostęp do wenezuelskich rezerw złota

W lutym 2019 r. dzieliliśmy się wątpliwościami dotyczący legalności pozbawienia wenezuelskiego rządu Nicolasa Maduro dostępu do rezerw złota przechowywanych angielskim banku centralnym. Z początkiem miesiąca powyższą decyzję utrzymał w mocy tamtejszy sąd (Al Jazeera, UK court denies Venezuela's Maduro access to gold in bank vault). Swoją decyzję w sprawie o dostęp do 1,8 mld USD w złocie, wszczętej przez brazylijski bank centralny, sąd uzasadnił jednoznacznym uznaniem Juan Guaido przez Londyn za prezydenta Wenezueli.

Społeczny kontekst sporu jest dramatyczny. Do rujnujących państwo załamania sytuacji gospodarczej, niskich cen ropy, sankcji gospodarczych i trawiącej Wenezuelę korupcji teraz doszły skutki pandemii koronawirusa.

O kontrowersjach wokół sytuacji w Wenezueli ostatnio pisaliśmy w kontekście wniesienia przez Guaidó skargi do ICSID oraz amerykańskich sankcji gospodarczy.

Guest post: The Apple State-Aid Case. The First Milestone

The European General Court decided last week that the Irish tax ruling agreements with Apple do not infringe European Union Law (Judgement of 15.07.2020, T-778/16 and T-892/16). The tax benefits obtained do not constitute unlawful state aid as prohibited under Article 107(1) TFEU. The Court hence annulled the decision of the European Commission that Ireland granted illegal state aid. In consequence, Apple does not have to repay taxes plus interest and saves approximately 14 bn USD.

Infographic of the EC

USA ustanawiają sankcje wobec Chin i znoszą preferencyjny status Hong Kongu

Na zdecydowaną reakcję wobec utraty przez Hong Kong autonomii (nasz post tutaj) oraz uchwalenie przez chiński parlament ustawy o bezpieczeństwie Hong Kongu zdecydowały się Stany Zjednoczone. 

Po pierwsze, prezydent Donald Trump podpisał uchwaloną jednomyślnie Hong Kong Autonomy Act. Ustawa daje podstawy do blokowania aktywów i ograniczeń podróży wobec osób, które istotnie przyczyniły się do niedawnych chińskich działań wobec Hong Kongu. Pakietem 10 rodzajów sankcji mogą ponadto także objęte instytucje finansowe, które świadomie realizowały znaczne transakcje z udziałem takich osób.

Argentyna na krawędzi 9. upadłości

4 lata po zakończeniu 15. letniej epopei sądowej i arbitrażowej (nasz post), Argentyna znowu znalazła się w sytuacji technicznej niewypłacalności. W miniony piątek nie dotrzymała terminu spłaty 500 mln USD odesetek od własnych obligacji (NYT, Argentina Tries to Escape Default as It Misses Bond Payment). 

Doraźne konsekwencje tego zdarzenia mogą zostać ograniczone; najważniejsze pytanie dotyczy jednak losów negocjacji restrukturyzacyjnych dotyczących 66 mld USD długu zagranicznego. Gdyby rozmowy się nie powiodły, państwo to po raz 9. ustanowi moratorium na spłatę międzynarodowych zobowiązań.

Kolejne załamanie finansów publicznych wieńczy dwuletnią recesję, eksplozję inflacji i stopy bezrobocia, a ostatnio ciężkiego żniwa zbieranego przez COVID-19.

Wsparcie dla Argentyny wyrazili m.in. MFW, papież Franciszek, czy grupa 138, ekonomistów (z noblistami Josephem Stiglitzem i Edmundem Phelpsem).

Ekstraterytorialne stosowanie sankcji: Wlk. Brytania i sankcje rosyjsko-ukraińskie

Brytyjski Office of Financial Sanctions Implementation (“OFSI”) poinformował o nałożeniu indywidualnej w rekordowej wysokości 20.5 mln GBP (ok. 25 mln USD) w związku z naruszeniem sankcji ustanowionych po rosyjskiej aneksji Krymu i okupacji wschodniej Ukrainy. Niezależnie od kwoty nałożonej kary sytuacja jest ciekawa z prawniczego punktu widzenia ekstraterytorialnego skutku przyjętych środków.

Od kryzysu zdrowotnego przez kryzys gospodarczy do kryzysu zadłużenia

Aktualny kryzys zdrowia publicznego niewątpliwie wywoła poważny kryzys gospodarczy, oba zaś pociągną za sobą istotne zmiany prawne. Szczególna odpowiedzialność za nadzorowanie przyjmowanych obecnie środków nadzwyczajnych ciąży zaś na prawnikach. Z jednej strony niezbędna jest bieżąca kontrola proporcjonalności i niezbędności owych działań (nasz post tutaj). Z drugiej strony, niemniej istotne jest sygnalizowanie obszarów wymagających interwencji, zanim trwająca pandemia zmutuje w nowe kryzysy. Dość przypomnieć, że relatywnie krótki światowy kryzys finansowy z 2008 r. w Europie zdegenerował w kryzys zadłużenia publicznego, bezpośrednia walka z którym trwała do 2018 r. (CNN, European Debt Crisis Fast Facts) po czym pozostały miliardy euro zobowiązań finansowych (Debating Europe, Is the European debt crisis finally over?).

W tym kontekście warto odnotować pojawiające się ostrzeżenia przed ryzykiem wybuchu kolejnego kryzysu zadłużenia publicznego i serii upadłości państw. 

Liban ustanawia moratorium na obsługę długu publicznego

Borykający się kryzysem gospodarczym i politycznym Liban ustanowił moratorium na spłatę zobowiązań finansowych w wysokości 1,2 mld USD. Termin zapadalności libańskich euroobligacji upłynął z początkiem tygodnia. Jednocześnie zapowiedziano podjęcie negocjacji z wierzycielami w przedmiocie restrukturyzacji długu. 

Powagę sytuacji państwa, z jednym z najwyższych współczynników długu publicznego na świecie, dobitnie ilustruje konieczność wydawania połowy przychodów rządów na spłatę samych odsetek od zobowiązań  (FT, Lebanon to default on $1.2bn debt). Decyzja o ogłoszeniu pierwszej w historii państwa upadłości była od długiego czasu przedmiotem zaciekłych sporów wewnątrz rządu. 

Z perspektywy prawnomiędzynarodowej, w tym Polski będącej stroną korzystnej dla rodzimych przedsiębiorców umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, warto śledzić rozwój sytuacji. Dość przypomnieć że niespełna miesiąc temu trybunał arbitrażowy ICSID uznał swoją jurysdykcję w sporze wszczętym przez 956 greckich obligatariuszy i właścicieli depozytów bankowych, którzy ponieśli straty w zw. z restrukturyzacją cypryjskiego długu publicznego w 2013 r.

Kristalina Georgieva nowym Dyrektorem Zarządzającym MFW

Na początku sierpnia informowaliśmy, że w związku z rezygnacją ze stanowiska Dyrektor Zarządzającej MFW Christine Lagarde, kandydatem do wypełnienia wakatu została Kristalinę Georgiewą. Z końcem września Rada Wykonawcza Funduszu zatwierdziła kandydaturę (IMF, IMF Executive Board Selects Kristalina Georgieva as Managing Director). Tym samym podtrzymana została niepisana tradycja oddawania sterów Funduszu w ręcę Europy. Z dniem 1 października b.r. była Komisarz UE ds. rozwoju i pomocy humanitarnej i była w-ce Prezes MBOiR rozpoczęła 5. letnia kadencję.

Libra - kryptowaluta Facebooka - pod mrożącym spojrzeniem organów antymonopolowych w USA i UE.

O wątpliwościach prawnych i politycznych wokół Libry, kryptowaluty budowanej przez Facebooka, wspominaliśmy na początku lipca przy okazji jej publicznej inauguracji. Przywołując jednak choćby skandal Cambridge Analitica wyrażaliśmy obawy, że zezwolenie Facebookowi na stworzenia światowej (krypto)waluty wymaga olbrzymiej ostrożności, jeżeli w ogóle powinno to nastąpić. Powściągliwość w tym zakresie podzielają choćby międzynarodowa Rada Stabilności Finansowej (FSB), i brytyjski nadzorca rynku finansowego Financial Conduct Authority (FT, Global regulators deal blow to Facebook’s Libra currency plan) i grupa G7. 

Obaw związanych ze skalą oddziaływania projektu z pewnością nie złagodziło odsłonięcie kolejnych jego aspektów. Facebook planuje m.in. zintegrowanie portfela Calibra z usługami świadczonymi przez inne podmioty grupy m.in. WhatsApp czy Messenger.

W rezultacie, już w lipcu Facebook przyznał, że jego działania stały się przedmiotem wstępnego postępowania amerykańskiego nadzorcy prawa konkurencji (FT, Facebook reveals new FTC antitrust investigation). Teraz śladami USA ruszyła Unia Europejska. 

Stany Zjednoczone nakładają sankcje gospodarcze na rząd i administrację Wenezueli

Z początkiem miesiąca Stany Zjednoczone rozszerzyły stosowany dotąd wobec Wenezueli reżim sankcji ukierunkowanych na sankcje gospodarcze obejmujące całość aktywności w sferze publicznej.

Temat bilateralnych implikacji, kryzysu polityczno-gospodarczego i represji wewnętrznych, w relacjach z USA podjęliśmy w PPM w 2013 r. przy okazji wymiany nacisków dyplomatycznych. W 2015 r. odnotowaliśmy wymianę sankcji dyplomatycznych (tu i tu). W 2016 r. wskazywaliśmy na groźby prezydenta Nicolasa Maduro nacjonalizacji gospodarki. Kryzys z czasem stał się problemem dla całej OPA, a w 2017 r. zastanawialiśmy się czy nie stanie się on przedmiotem postępowania przez MTK (zob. także post tutaj; w lutym b.r. zostało wszczęte wstępne dochodzenie w sprawie). W maju 2018 r. śledziliśmy ustanowienie amerykańskich sankcji na wenezuelską kryptowalutę Petro. 

UE nakłada sankcje na Turcję za odwierty przy wybrzeżach Cypru

W połowie lipca Unia Europejska zawiesiła kontakty wysokiego szczebla oraz pomoc finansową dla Turcji, w związku z podejmowanymi przez tą ostatnią krokami zmierzającymi do eksploracji gazu w cypryjskich wodach terytorialnych. Zawieszono także negocjacje porozumienia ws. lotnictwa, które mogłoby ze Stambułu uczynić regionalny hub transportowy.

Rada UE wyraziła ubolewanie, że "pomimo licznych wezwań do zaprzestania nielegalnych działań we wschodniej części Morza Śródziemnego, Turcja kontynuowała odwierty na zachód od Cypru i rozpoczęła drugą operację tego rodzaju na północny wschód od Cypru na wodach terytorialnych tego państwa. (...)Rada ponownie wzywa Turcję do powstrzymania się od takich czynów, działania w duchu dobrego sąsiedztwa i poszanowania suwerenności i suwerennych praw Cypru zgodnie z prawem międzynarodowym." 

Zdaniem Ankary to Republika Cypryjska nie ma natomiast prawa do podjęcia jednostronnej decyzji ws. eksploracji złóż gazu i musi w tym zakresie współpracować w Republiką Cypru Północnego, która zaproponowała odnośny plan współpracy i podziału zysków gazowych. Z kolei część obszarów, zdaniem Nikozji należących do cypryjskiej wyłącznej strefy ekonomicznej, według Ankary należy do jej szelfu kontynentalnego.

Turecki statek wiertniczy eskortowany przez okręt marynarki
Pitarakis/Associated Press

Drzwi obrotowe organizacji międzynarodowych: EBC - MFW - MBOiR

W związku ze swoją nominacją na stanowisko szefowej Europejskiego Banku Centralnego, w połowie lipca b.r. do dymisji ze stanowiska Dyrektor zarządzającej Międzynarodowego Funduszu Walutowego podała się Christine Lagarde (BBC, Christine Lagarde resigns as head of IMF). Wczoraj wieczorem Unia Europejska nominowała Kristalinę Georgiewą na kandydatkę do wypełnienia tego wakatu (Les Echos, Les Européens choisissent la Bulgare Georgieva pour la direction du FMI). 

Źródło: World Bank Group

Jak informowaliśmy Gieorgiewa, obecna wiceprezes Banku Światowego, przez kilka miesięcy pełniła obowiązki prezesa MBOiR w związku z podaniem się do dymisji Jim Yong Kima (post tutaj). Po jej wygranej w drugiej turze głosowania nad Holendrem Jeroen Dijsselbloemem wyniknęły wątpliwości proceduralne dotyczące spełnienia wymogu kwalifikowanej większości, które ucięło jednak oświadczenie kontrkandydata o uznaniu wyniku wyborów.

Sytuacja jest zatem o tyle specyficzna, że stanowiska szefów MFW i MBOiR od czasu powołania obu instytucji przypadały odpowiednio obywatelowi Stanów Zjednoczonych i Europy. Teraz w ciągu zaledwie kilku miesięcy trzy osoby zrezygnowały z najbardziej prestiżowych pozycji w międzynarodowych organizacjach finansowych, w sposób budzący wątpliwości odnośnie do powagi ich traktowania.

Prawne wątpliwości dotyczącej nowej kryptowaluty Facebooka

Po wielu miesiącach domysłów na temat projektu nowej kryptowaluty, potajemnie realizowanego  przez Facebooka, 18 czerwca w San Francisco spółka dokonała uroczystej inauguracji waluty Libra. Tym samym spółka podjęła najważniejszą jak dotąd próbę wykorzystania technologii blockchain, eliminującej centralny ośrodek emisji i i kontroli, do emisji powszechnego pieniądza. Ma to miejsce w 10. lecie emisji bitcoina, tj. jesteś z przeszło 1600 takich inicjatyw zrealizowanych dotąd w różnej skali.

Nowych środek płatniczy ma umożliwić 1,6-1,7 mld użytkowników portalu dookoła świata na natychmiastowe i nieomal bezkosztowe - w porównaniu do tradycyjnych usług finansowych - transfery zasobów za pośrednictwem telefonu komórkowego, bez konieczności posiadania rachunku bankowego (FT, Facebook unveils global digital coin called Libra). Kryptowaluta ma być oparta na pakiecie różnych walut tradycyjnych i innych aktywów. Wartość Libry ma zaś być ustalana na podstawie koszyka walutowego.

Akcesja San Marino do EBOR

10 czerwca San Marino zostało 68. państwem-udziałowcem (70 członkiem) Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju (EBOR, San Marino becomes EBRD’s newest shareholder). O ile z pojedyńczej akcesji trudno wyciągać daleko idące wnioski, o tyle wydaje się że warto śledzić trend, który może sygnalizować wzmożenie zainteresowania międzynarodowymi bankami rozwojowymi. 

Z jednej strony niedawno pisaliśmy o potencjalnych zagrożeniach związanych z przenosinami Międzynarodowego Banku Inwestycyjnego z Moskwy do Budapesztu. Z drugiej strony dopiero co informowaliśmy o powołaniu przez Stany Zjednoczone Międzynarodowej Korporacji Finansowania Rozwoju. W każdym z tych przypadków m.in. korzystny reżim prawny stanowią instrumenty realizacji interesów politycznych.

USA powołują bank rozwojowy: Międzynarodowa Korporacja Finansowania Rozwoju

Od kilku lat uwagę świata przykuwa rozmach chińskiej Inicjatywy Pasa i Szlaku. Za pomocą inwestycji infrastrukturalnych Chiny tworzą w ten sposób kanały i rynki zbytu dla własnej produkcji oraz wykorzystanie dla niewykwalifikowanej siły roboczej. Po kilku latach braku pomysłu na przeciwstawienie się  polityce mocarstwowej Chin w 2017 r. Unia Europejska zareagowała Planem inwestycji zagranicznych. Teraz z marazmu wyrwały się również Stany Zjednoczone z nową odsłoną Planu Marshalla dla państw rozwijających się. 

Pod koniec ubiegłego roku prezydent Trump podpisał ustawę BUILD (Better Utilization of Investments Leading to Development), na mocy której powołano agencję rządową International Development Finance Corporation (IDFC). Jej celem będzie wspieranie inwestycji prywatnych w państwach rozwijających się, przede wszystkim w projektach infrastrukturalnych i energetycznych.

David R. Malpass nowym prezesem Banku Światowego

Z początkiem miesiąca Dyrektorzy Wykonawczy Banku Światowego jednogłośnie wybrali Davida R. Malpassa na nowego prezesa Banku Światowego, tj. Międzynarodowego Banku Odbudowy i Rozwoju (MBOiR) oraz  Międzynarodowego Stowarzyszenia Rozwoju (IDA). 

Prezes Banku Światowego ex officio przewodniczy również radom pozostałych organizacji Grupy Banku Światowego: Międzynarodowej Korporacji Finansowej (IFC), Agencji Wielostronnych Gwarancji Inwestycji (MIGA) oraz Rady Administracyjnej Międzynarodowego Centrum Rozstrzygania Sporów Inwestycyjnych (ICSID).

David R. Malpass

Malpass zastąpi na stanowisku Jim Yong Kima, który jak informowaliśmy w styczniu podał się do dymisji. Jest to dość ciekawe w kontekście przebiegu (braku) kampanii wyborczej, deklaracji programowej i pierwszych wystąpień.

Immunitet organizacji międzynardowych: SSN USA uznaje ograniczony charakter immunitetu jurysdykcyjnego IFC

Na wokandę w USA wróciła problematyka immunitetu organizacji międzynarodowych.

Ostatni raz przedmiotem olbrzymich kontrowersji było uznanie przez tamtejszy sąd apelacyjny immunitetu ONZ w sprawie z powództwa ofiar epidemii cholery na Haiti (post tutaj). Mimo że sąd apelacyjny utrzymał wyrok pierwszej instancji (Georges v. United Nations), kilka tygodni po jego ogłoszeniu informowaliśmy że Organizacja sama uznała własną odpowiedzialność w sprawie.

Kolejnym przyczynkiem do rozwoju prawa immunitetów stanie się wyrok Sądu Najwyższego USA z 27 lutego b.r. ws. Jam v. International Finance Corporation, No. 17-1011. Stosunkiem głosów 7:1 SN orzekł, że Międzynarodowa Korporacja Finansowa (IFC, organizacja Grupy Banku Światowego) korzysta, na podstawie ustawy z 1945 r., z takiego samego immunitetu jurysdykcyjnego co państwa zgodnie z ustawą z 1976 r. Innymi słowy, również w przypadku organizacji międzynarodowych  doszło do funkcjonalnego ograniczenia zakresu ochrony immunitetowej.