Guest post: Nowy instrument prawnej ochrony oceanów

Pod koniec ubiegłego tygodnia, 5 marca 2023 r., osiągnięto historyczne porozumienie w sprawie ochrony morskiej różnorodności biologicznej na wodach międzynarodowych. Projekt nowej umowy międzynarodowej jest korzystny dla ochrony różnorodności biologicznej, szczególnie w sytuacji, gdy społeczność międzynarodowa stara się stawić czoła kryzysowi klimatycznemu. Ochrona oceanów jest kluczowym elementem globalnej reakcji na zmiany klimatyczne.Oceany biorą na siebie ciężar wpływu globalnego ocieplenia, pochłaniając około jednej czwartej wszystkich dotychczasowych emisji dwutlenku węgla i 90% ciepła generowanego przez emisje gazów cieplarnianych uwięzionych w ekosystemie ziemskim. Spowodowało to znaczące zmiany, w tym ocieplenie oceanów, zakwaszenie i odtlenienie wód, podniesienie się poziomu mórz, co ma poważny wpływ na życie w oceanach, na wybrzeżach oraz na jakość życia i źródła utrzymania społeczności zamieszkujących obszary przybrzeżne. 

Geneza nowego porozumienia sięga Rezolucji 72/249 z 24 grudnia 2017 r. Zgromadzenie Ogólne podjęło wówczas decyzję o zwołaniu Konferencji Międzyrządowej pod auspicjami Organizacji Narodów Zjednoczonych w celu rozpatrzenia zaleceń Komitetu Przygotowawczego (powołanego rezolucją 69/292 z dnia 19 czerwca 2015 r.) w sprawie opracowania tekstu prawnie wiążącego instrumentu prawnomiędzynarodowego w sprawie ochrony i zrównoważonego użytkowania morskiej różnorodności biologicznej obszarów znajdujących się poza jurysdykcją państwową, z myślą o zachowaniu zgodności jego docelowych postanowień z obowiązującą Konwencją Narodów Zjednoczonych o Prawie Morza z 1982 r.

TSUE zarządza środki tymczasowe w sprawie kopalni Turów

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wydanym wczoraj postanowieniu nakazał całkowicie wstrzymanie wydobycie węgla brunatnego z kopalni Turów. Są to środki tymczasowe zarządzone w sprawie C‑121/21 Czechy przeciwko Polsce.

W sprawie tej Czechy pozwały Polskę w trybie niezwykle rzadko używanego art. 259 TFUE. strona czeska twierdzi, że Polska naruszyła swoje zobowiązania wynikające przede wszystkim z dyrektywy 2011/92/UE, poprze nieprzeprowadzenie oceny odziaływania na środowisko przedsięwzięcia przy przedłużaniu koncesji na działanie kopalni węgla brunatnego w Turowie. Tymczasem Czesi twierdzą, że dalsze wydobycie powoduje nieusuwalne szkody w środowisku po ich stronie granicy, w tym przede wszystkim obniżenie wód gruntowych. Ze względu na nieodwracalne skutki dalszego wydobycia Czechy zawnioskowały o zabezpieczenie roszczenia i wstrzymanie wydobycia, a wiceprezes TSUE sędzia Rosario Silva de Lapuerta przychyliła się do nich.

Kultura bartnicza na liście UNESCO

Bartne Miodobranie w Puszczy Augustowskiej. Leśnicy realizują projekt przywracania tradycyjnego bartnictwa. Uroczysko Przechódka, 2015 r. Fot. PAP/A. Reszko; źródło:

https://dzieje.pl/dziedzictwo-kulturowe/mkidn-kultura-bartnicza-na-liscie-unesco 

 

Kultura bartnicza została wpisana na Listę reprezentatywną niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości UNESCO. Decyzję podjął Międzyrządowy Komitet ds. Ochrony Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego podczas 15. sesji, która odbywa się w formule online (14-19 grudnia 2020 r.). To drugi – po szopkarstwie krakowskim – polski wpis do tego rejestru prowadzonego przez UNESCO w celu wyróżnienia na arenie światowej wybranych zjawisk z zakresu dziedzictwa niematerialnego i związanych z nim przestrzeni kulturowych, utworzony na mocy Konwencji UNESCO z 2003 r. w sprawie ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Omawiany traktat, wiążący większość państw świata (180), odnosi się do ochrony współcześnie praktykowanych zjawisk kulturowych przekazywanych z pokolenia na pokolenie (m.in. tradycje i przekazy ustne, w tym język jako nośnik niematerialnego dziedzictwa kulturowego; sztuki widowiskowe i tradycje muzyczne; zwyczaje, obyczaje i obchody świąteczne; wiedza o przyrodzie i wszechświecie oraz związane z nią praktyki; umiejętności związane z tradycyjnym rzemiosłem).

Czechy występują ze skargą p. Polsce dot. kopalni Turów

Czeskie ministerstwa spraw zagranicznych i środowiska wniosły do Komisji Europejskiej skargę przeciwko Polsce w zw. z planami PGE rozbudowy kopalni Turów. Jest to pierwszy krok do wszczęcia przed Trybunałem Sprawiedliwości postępowania o naruszenie przez Polskę zobowiązań na podstawie art. 259 TFUE.

Forsal, Kopalnia Turów

Rozbudowa grozi pozbawieniem naszych sąsiadów wody. Realizacja inwestycji rzekomo naruszałaby ramową dyrektywę wodną, dyrektywę o ocenach oddziaływania na środowisko i dyrektywę ws. oceny wpływu planów i programów na środowisko. 

Podjęcie kroków prawnych nie jest zaskakujące; przeciwko rozbudowie konsekwentnie protestowano zarówno na szczeblu centralnym jak i lokalnym.

Rozpoczęły się prace nad modernizacją Traktatu Karty Energetycznej

W dniach 6-9 czerwca b.r. odbyła się pierwsza runda merytorycznych negocjacji w przedmiocie rewizji Traktatu Karty Energetycznej (TKE). Opublikowany komunikat ze spotkania zawiera jedynie  zdawkowką informację nt. zakresu tematycznego rozmów. To skłoniło część obserwatorów do wniosku, że rozmowy zakończyły się niepowodzeniem (Euractiv, Energy Charter Treaty reform: Failure in the first round).

Warto w kontekście odnotować dwie okoliczności:

• niedawno wspominaliśmy o traktacie multilateralnym zawartym przez państwa członkowskie UE w przedmiocie zniesienia wewnątrzunijnych arbitaży inwestycyjnych. Warto przypomnieć że z zakresu traktatu wyłączono wówczas właśnie arbitraż inwestycyjny TKE,
• w związku z rozpoczęciem modernizacji TKE grupa ok. 270 organizacji pozarządowych ponowiła apel do UE i jej państw członkowskich o wycofanie się z traktatu w związku z "niemożnością jego pogodzenia z założeniami unijnej strategii 2019-2024 Zielonego Ładu.

Zob. także stanowisko Komisji Europejskiej ws. modernizacji TKE.

Gdańska straż graniczna zajęła Rainbow Warrior III

Rainbow Warrior III

W poniedziałek 9 września b.r. funkcjonariusze straży granicznej zajęli należący do Greenpeace statek  Rainbow Warrior III i zatrzymali jego załogę. Tym samym przerwana została akcja mająca uświadomić konieczność ochrony klimatu i potrzebę odejścia od węgla do 2030 r. 

Greenpeace wydało oświadczenie w zw. z protestem, wskazując m.in. że "w ciągu ostatnich dwóch lat import węgla do Polski wzrósł ponad dwukrotnie, do prawie 20 milionów ton. Co czwarta tona węgla kamiennego używana nad Wisłą pochodzi już z zagranicy. (...)Według ostatnich danych Państwowego Instytutu Geologicznego rachunek za importowany węgiel w 2018 roku wyniósł prawie 8 mld zł i był ponad 3-krotnie wyższy niż 2 lata wcześniej."

Aktywiści Greenpeace i funkcjonariusze straży granicznej, GW

Guest post: CEPA Indonesia-Australia and the Missed Opportunity for Transformative Environmental Change Through Trade

Background

As a country expected to become the world’s fifth-largest economy, Indonesia has been an attractive trading partner for many developed countries. The fact that Indonesia is a democracy further helps to establish these relationships, albeit reports that 311 people have died in its recent elections are deeply concerning. Nonetheless, Indonesia has recently concluded trade and investment agreements with EFTA states, Australia and has been negotiating with the EU.

This post evaluates the Indonesia-Australia Comprehensive Economic Partnership Agreement (hereafter IA-CEPA), which was signed on 4 March 2019 and will enter into force after national ratification procedures have been completed. The IA-CEPA builds on the existing relationship between the countries and the previously concluded ASEAN-Australia-New Zealand Free Trade Agreement (AANZFTA). It provides a legal framework for deepening of the cooperation between the two regional partners through achieving greater market liberalisation in a number of sectors and bringing improvements to business conditions for investors.

Pierwotni mieszkańcy ekwadorskiej Amazonii zwyciężają w starciu z koncernami naftowymi

Źródło: http://droitinternational.ek.la/victoire-indigene-contre-l-industrie-petroliere-a161966890

 Mapa prowincji Pastaza

Źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Prowincja_Pastaza#/media/File:Pastaza_in_Ecuador_(%2BGalapagos).svg

20 kwietnia Sąd karny dla prowincji Pastaza w Puyo, we wschodnim Ekwadorze, wydał wyrok na rzecz ludu Huaorani (Waorani), wstrzymując planowaną eksploatację złóż ropy naftowej w amazońskiej dżungli (tekst wyroku). Decyzja trzyosobowego składu sędziowskiego unieważniła także proces konsultacji z Huaorani, podjęty przez rząd Ekwadoru w 2012 r., zawieszając na czas nieokreślony inwestycje koncernów naftowych na terenach należących do Indian. Wyrok wstrzymuje również planowaną aukcję 16 bloków naftowych, które obejmują prawie 3 miliony hektarów puszczy, której część stanowi Rezerwat Człowieka i Biosfery UNESCO. Szacuje się, że na 2,5 hektara tego obszaru (Park Narodowy Yasuní) przypada więcej gatunków drzew i owadów niż występuje w Kanadzie i Stanach Zjednoczonych razem wziętych (zob. tu i tu). Sąd nakazał władzom państwowym ponowne przeprowadzenie konsultacji publicznych zgodnie z wymogami Międzyamerykańskiego Trybunału Praw Człowieka (MTPC). Władze Ekwadoru mogą odwołać się od wyroku.

David R. Malpass nowym prezesem Banku Światowego

Z początkiem miesiąca Dyrektorzy Wykonawczy Banku Światowego jednogłośnie wybrali Davida R. Malpassa na nowego prezesa Banku Światowego, tj. Międzynarodowego Banku Odbudowy i Rozwoju (MBOiR) oraz  Międzynarodowego Stowarzyszenia Rozwoju (IDA). 

Prezes Banku Światowego ex officio przewodniczy również radom pozostałych organizacji Grupy Banku Światowego: Międzynarodowej Korporacji Finansowej (IFC), Agencji Wielostronnych Gwarancji Inwestycji (MIGA) oraz Rady Administracyjnej Międzynarodowego Centrum Rozstrzygania Sporów Inwestycyjnych (ICSID).

David R. Malpass

Malpass zastąpi na stanowisku Jim Yong Kima, który jak informowaliśmy w styczniu podał się do dymisji. Jest to dość ciekawe w kontekście przebiegu (braku) kampanii wyborczej, deklaracji programowej i pierwszych wystąpień.

Raport UNESCO i IUCN w sprawie Puszczy Białowieskiej

Źródło: http://whc.unesco.org/en/documents/137242

W dniu 3 kwietnia Centrum Światowego Dziedzictwa UNESCO opublikowało raport z eksperckiej misji przedstawicieli IUCN (Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody), przeprowadzonej w dniach 24 września – 2 października 2018 r. w Puszczy Białowieskiej. Misja została przeprowadzona zarówno w polskiej, jak i białoruskiej części Puszczy, wpisanej od 1979 r. na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Ocena działań władz polskich jest bardzo krytyczna. IUCN podkreśla, że mogą one zagrażać zachowaniu „wyjątkowej powszechnej wartości” tego miejsca. W konkluzjach stwierdzono, iż jeżeli w obszarach chronionych zostaną podjęte dalsze wycinki lub nasadzenia, to Komitet Światowego Dziedzictwa UNESCO (Komitet UNESCO) - organ decyzyjny Konwencji UNESCO z 1972 r. - powinien rozważyć umieszczenie Puszczy na Listę Dziedzictwa Światowego w Niebezpieczeństwie. Komitet UNESCO podejmie decyzję w tej sprawie podczas swojej 43. sesji, w Baku (30 czerwca - 10 lipca 2019 r.).

Pierwsza konwencja środowiskowa Ameryki Łacińskiej

27 września, przy okazji obrad Zgromadzenia Ogólnego ONZ została otwarta do podpisu pierwsza środowiskowa konwencja regionalna państw Ameryki Łacińskiej i regionu Karaibów. Konwencja dotyczy dostępu do informacji o środowisku, udziału w podejmowaniu decyzji i sprawiedliwości. Jest zatem w istocie południowoamerykańskim odpowiednikiem Konwencji z Aarhus, przyjętej na forum Europejskiej Komisji Gospodarczej ONZ. Konwencja z Escazú, jak została nazwana od miejsca gdzie została przyjęta w marcu 2018 r., była z kolei negocjowana na forum Komisji Gospodarczej Ameryki Łacińskiej i Karaibów. Tekst konwencji dostępny jest tu. Konwencja została podpisana już przez 15 państw, spośród 33 członków Komisji. Wejdzie w życie po jej ratyfikowaniu przez 11 państw. 

Czy Brexit to początek nowej dekolonizacji?

Diego García, największa z wysp archipelagu Czagos

źródło: https://www.ekologia.pl/srodowisko/ochrona-srodowiska/wyspy-czagos-najwiekszy-morski-rezerwat-swiata,12201.html

Koh-i-noor

źródło: https://www.samaa.tv/global/2016/04/indias-flipflop-on-koh-i-noor-diamond

W ostatnich miesiącach coraz częściej mówi się o wpływie Brexitu na stosunki międzynarodowe Wielkiej Brytanii z jej dawnymi koloniami. W czasie kwietniowego szczytu Wspólnoty Narodów (zob. tu) podnoszono, że relacje zarówno handlowe, jak polityczne, z pozostałymi 52 państwami tej organizacji zapewnią Londynowi nowe, wspaniałe perspektywy po rozstaniu z Unią Europejską. Wielu komentatorów uznaje jednak takie rozważania za czyste mrzonki, odwołujące się raczej do wspomnień o Imperium Brytyjskim, niż do realnej polityki. Faktycznie kraje Wspólnoty Narodów są odbiorcami jedynie 9% brytyjskiego eksportu, zaś państwa członkowskie UE aż 43 %. Ponadto, wydaje się, że wielu kwestiach państwa Wspólnoty Narodów mają odmienne, jeśli niesprzeczne z Wielką Brytanią interesy polityczne. Stosunki z Brukselą są często postrzegane jako ważniejsze niż te z Londynem. Warto także podkreślić, że wielu obszarach przeszłość kolonialna stwarza szereg problemów, o czym m.in. świadczy obecnie prowadzone postępowanie przed MTS o wydanie opinii doradczej (zob. tu) w sprawie międzynarodowego statusu wysp Czagos (obecnie terytorium brytyjskie), do których roszczenia zgłasza Mauritius. Inny problem relacji Wielkiej Brytanii z państwami Wspólnoty Narodów dotyczy kolonialnego wyzysku kulturowego, w tym grabieży najcenniejszych zabytków z krajów stanowiących dziś regionalne (Nigeria) lub globalne (Indie) potęgi. Rachunek za wzmocnione relacje z dawnymi koloniami może być zatem wysoki.

Światowy Pakt na rzecz Środowiska – nowe porozumienie środowisko coraz bliżej

O nowym porozumieniu środowiskowym, które wypełniłoby luki w międzynarodowym prawie środowiska mówi się od jesieni 2017 r., gdy z taką propozycją wystąpił prezydent Francji – Emannuel Macron podczas sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ. Ambitne plany dotyczące przyszłej umowy międzynarodowej zakładają, że zbierze i zharmonizuje on w jednym dokumencie całe międzynarodowe prawo środowiska. 10 maja został poczyniony kolejny krok w kierunku urzeczywistnienia tych ambitnych planów – Zgromadzenie Ogólne powołało do życia grupę roboczą o charakterze otwartym, którem celem będzie określenie luk w międzynarodowym prawie środowiska, które miałyby zostać wypełnione przez pakt. Grupa robocza ma także za zadanie wskazać, które instrumenty wymagają wzmocnienia wykonania. Dotychczas nie udało się jednak przyjąć standardowej rezolucji proceduralnej, które jest wciąż negocjowana nieformalnie. 

TSUE potwierdził, że Polska naruszyła dyrektywę w sprawie jakości powietrza

Niestety mamy kolejne złe dla Polski wieści z Luksemburga. Dziś Trybunał Sprawiedliwości wydał orzeczenie w sprawie C-336/16 Komisja przeciwko Polsce w sprawie naruszenia przez Polskę przepisów dyrektywy 2008/50/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 maja 2008 r.  w sprawie jakości powietrza i czystszego powietrza dla Europy. O wszczęciu postępowania w tej sprawie pisaliśmy tu. TS uznał wszystkie zarzuty Komisji Europejskiej za zasadne nakazując Rzeczpospolitej Polskiej jak najszybsze dostosowanie się do wyroku.

Kilkanaście postępowań arbitrażowych p. Polsce w związku z odejściem od energetyki wiatrowej

Wedle informacji Prokuratorii Generalnej ok. 13 inwestorów już notyfikowało wszczęcie postępowania arbitrażowego celem uzyskania odszkodowania za straty poniesione w wyniku wejścia w życie Ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych z 2016 r. Według DGP w najbliższym czasie należy oczekiwać rozpoczęcia procedury spornej przez kolejnych inwestorów (GP, Branża wiatrakowa pozywa Polskę. Przedsiębiorcy będą walczyć o odszkodowania). Dochodzenie ochrony swoich praw zapowiedzieli inwestorzy amerykańscy, izraelscy, cypryjscy, niemieccy i duńscy m.in. firmy Windflower, Sunflower, Vortex i Wind Space. Tylko jedna spóła Invenergy zapowiada dochodzenie ok. 700 mln USD odszkodowania, co daje wyobrażenie o skali potencjalnej odpowiedzialności Skarbu Państwa.

Czy ETS zakazał wycinki Puszczy Białowieskiej?

W piątek, 28 lipca, pojawiły się informacje, że Trybunał Sprawiedliwości UE zakazał wycinki Puszczy Białowieskiej. Na tę informację entuzjastycznie zareagowali ekolodzy twierdząc, że Trybunał przyznał im rację (stwierdzenie Greenpeace, że Trybunał potwierdził, że to nie kornik jest zagrożeniem dla Puszczy). Jak się jednak wydaje jest to entuzjazm przedwczesny. Na razie mamy do czynienia jedynie z zarządzeniem środków tymczasowych.

Puszcza Białowieska na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO: porządkujemy fakty

Rezerwat ścisły w Puszczy Białowieskiej

http://bit.ly/2s47Kb9

 Efekty pracy harwestera w rezerwacie im. Władysława Szafera w Puszczy Białowieskiej, zniszczona gleba, wrzesień 2016. Fot. Wojtek Bartos; źródła: https://puszcza.pracownia.org.pl/galeria/harwester-niszczy-rezerwat-szafera-2016/lang:pl

2 lipca 2017 r. rozpoczyna się w Krakowie 41. Sesja Komitetu Światowego Dziedzictwa UNESCO (Komitet UNESCO), organu decyzyjnego Konwencji UNESCO z 1972 r. Wydarzenie to, poprzedzone miesiącami skrupulatnych przygotowań, miało być wielkim świętem Krakowa, którego historyczne centrum znalazło się w grupie 12 miejsc wpisanych jako pierwsze na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO (Lista) w 1978 r. Ponadto obradom 41. Sesji Komitetu będzie przewodniczyć wybitny polski ekspert: prof. Jacek Purchla, dyrektor Międzynarodowego Centrum Kultury oraz szef Polskiego Komitetu ds. UNESCO. Zaangażowanie Polski w najbardziej znany obszar działalności UNESCO, jakim jest ochrona Dziedzictwa Ludzkości, okryło się jednak cieniem z powodu sytuacji w Puszczy Białowieskiej. Szeroko zakrojona wycinka drzew z użyciem ciężkiego sprzętu w obszarze uznawanym od 1979 r. za Światowe Dziedzictwo spotkała się z reakcją UNESCO i Unii Europejskiej oraz odbiła się szerokim echem w światowych mediach. Oliwy do ognia dolał Minister Środowiska RP, który przestawił oficjalne stanowisko resortu podważające unikatowy, przyrodniczy charakter Puszczy. O sprawie pisaliśmy już na blogu (tu i tu). 

Poniżej wyjaśniamy najważniejsze zagadnienia związane z międzynarodowym statusem Puszczy Białowieskiej.

Rada Arktyczna przyjmuje traktat ws. współpracy badawczej

11 maja b.r., w Fairbanks na Alasce odbyło się 10. ministerialne posiedzenie Rady Arktycznej. W szczycie wzięli udział ministrowie 8 państw arktycznych oraz przedstawiciele 6 ludów tubylczych - stałych uczestników organizacji. Przy tej okazji przyjęto dwa dokumenty.

Guest Post: Ratyfikacja Europejskiego porozumienia ws. głównych śródlądowych dróg wodnych o znaczeniu międzynarodowym

6 marca br. Prezydent RP podpisał ratyfikację Europejskiego porozumienia w sprawie głównych śródlądowych dróg wodnych o znaczeniu międzynarodowym (European Agreement on Main Inland Waterways of International Importance, zwane Konwencją AGN) podpisane 19.01.1996 r. w Genewie.  

Ratyfikacja wywołała ostre kontrowersje. Argumenty na jej rzecz przedstawił Prezydent RP wskazując na korzyści dla środowiska i gospodarki z korzystania z transportu wodnego. Ratyfikacja spotkała się również krytyką. Forum krytyki jest m.in. Gazeta Wyborcza, która artykuł T. Ulanowskiego z 22. 03. opublikowała pod tytułem Rząd pakuje nas w kanał. Chce uregulować polskie rzeki. Konsekwencją związania się Polski umową będzie zdaniem krytyków „zniszczenie polskich rzek”, negują oni zarazem korzyści dla środowiska (transport rzeczny mniej szkodzi środowisku niż lądowy) i gospodarki (jest tańszy). 

Polska ignoruje zalecenia UNESCO w sprawie Puszczy Białowieskiej?

Źródło: http://wyborcza.pl/akcje_spoleczne/51,155686,21297672.html?i=1

Zdaniem ekologicznych organizacji pozarządowych (World Wildlife Fund, Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków, Pracownia na rzecz Wszystkich Istot, Fundacja Greenmind, Fundacja Dzika Polska, Fundacja ClientEarth Prawnicy dla Ziemi oraz Greenpeace Polska) Polska nie przestrzega zobowiązań w sprawie ochrony Puszczy Białowieskiej, jakie nałożył na nią Komitet Światowego Dziedzictwa UNESCO w połowie 2016 r. Organizacje te wskazują, że w Puszczy, wpisanej na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO (Lista UNESCO) leśnicy zwiększają wycinkę drzew wbrew stanowisku misji ekspertów Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody (IUCN). Może mieć to poważne skutki dla ochrony tego ostatniego, nizinnego lasu pierwotnego w Europie. To z kolei może spowodować szereg reperkusji międzynarodowych, z wykreśleniem polskiej części Puszczy z Listy UNESCO, zgodnie z mechanizmami ustanowionymi w Konwencji w sprawie ochrony światowego dziedzictwa kulturalnego i naturalnego z 1972 r. Należy przypomnieć, że obok zaleceń UNESCO, w czerwcu ubiegłego roku Komisja Europejska podjęła decyzję o wszczęciu formalnej procedury o naruszenie prawa UE przeciwko Polsce w sprawie wycinki Puszczy Białowieskiej. Komisja zarzuca Polsce naruszenie dyrektyw ptasiej (Dyrektywa 2009/147/WE) i siedliskowej (Dyrektywa 92/43/EWG). Obie dyrektywy stanowią podstawę utworzenia obszarów Natura 2000 i nakładają obowiązki na państwa w zakresie ochrony tych obszarów (o czym pisaliśmy już na blogu).