Nawiązując do serii metodologicznej publikowanej na blogu (etykieta „metody badawcze w naukach prawnych”), chciałbym podzielić się w tym poście praktyczną perspektywą z własnych badań i pokazać na swoim przykładzie, że również w naukach prawnych można efektywnie wykorzystywać narzędzia analizy jakościowej znane przedstawicielom innych dyscyplin nauk społecznych.
Pracując nad swoim projektem badawczym, stanąłem przed zadaniem wykonania kompleksowej analizy porównawczej rozdziałów zrównoważonego rozwoju obecnych w umowach handlowych zawieranych przez UE. Próba wynosiła 11 takich rozdziałów, spośród których wiele zawierało co najmniej kilkanaście stron różnorodnych postanowień – nie była to więc porcja materiału prawnego, którą można szybko przeanalizować „z lotu ptaka”.
Prawnicy prowadzący badania często milczą na temat kuluarów swojej pracy, co pozwala przypuszczać, że zwykle wykonują ją ręcznie, być może ze sporadycznym zastosowaniem arkuszy kalkulacyjnych. Tymczasem w innych dyscyplinach nauk społecznych, takich jak socjologia, z powodzeniem wykorzystuje się oprogramowanie ułatwiające konsekwentną analizę jakościową treści. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby takiego oprogramowania używać również w pracy na aktach prawnych.
Przykładem dobrego programu przeznaczanego do kodowania treści (tj. przypisywania kategorii tematycznych fragmentom tekstu) i jej analizy jest MAXQDA2022. Takich narzędzi jest oczywiście więcej i prawdopodobnie większość polskich uniwersytetów zapewnia swoim pracownikom i studentom dostęp do licencji jednego z nich.
