Wlk. Brytania zawiera umowę o wolnym handlu z państwami EOG EFTA

From left: Liz Truss, UK’s International Trade Secretary, Ranil Jayawardena, UK's International Trade Minister, Guðlaugur Þór Þórðarson, Iceland's Foreign Minister, Dominique Hasler, Liechtenstein's Foreign Minister, Iselin Nybø, Norway’s Minister of Trade and Industry.

Podczas gdy powszechną uwagę zaprzątają trudności związane z rozliczeniami finansowymi Brexitu (BBC, Brexit: Downing Street rejects EU's estimate of divorce bill) i układaniem nowych relacji traktatowych, bez echa przemknęło podpisanie 8 lipca b.r. umowy o wolnym handlu między Wielką Brytanią a państwami EOG EFTA (Islandią, Lichtensteinem i Norwegia).

Brexit: wstępne porozumienie w sprawie okresu przejściowego osiągnięte

Wczoraj, 19 marca, opublikowany został blisko 130-stronnicowy projekt porozumienia w sprawie okresu przejściowego po wystąpieniu Wielkiej Brytanii z UE. Porozumienie miałoby obowiązywać 21 miesięcy po Brexicie, czyli do końca 2020 r.

Projekt porozumienia zakłada w szczególności, że w czasie okresu przejściowego: 

Trudne początki Brexitu

W minioną sobotę, 29. kwietnia, przywódcy 27 państw członkowskich UE w kilka minut przyjęli wytyczne w sprawie negocjacji Brexitu z Wielką Brytanią. Zgodnie z nimi zanim zaczną się negocjacje w sprawie przyszłych stosunków handlowych, należy rozwiązać następujące kwestie:

· zobowiązania pieniężne rządu brytyjskiego,
· prawa obywateli UE na Wyspach i Brytyjczyków w państwach UE,
· granica Irlandii i Irlandii Północnej.

Guest post: Brak wyłącznej kompetencji Unii Europejskiej do zawarcia umowy o wolnym handlu z Singapurem - nowy kierunek polityki handlowej EU?

Zawarcie umowy o wolnym handlu między Singapurem a Unią Europejską (EUSFTA) należy do kompetencji dzielonych między Unię Europejską a Państwa Członkowskie UE a zatem wymagana jest jej ratyfikacja na poziomie krajowym - stwierdził Rzecznik Generalny. Stanowisko Rzecznika, może mieć wpływ na TTIP, CETA i inne negocjonowane umowy o wolnym handlu np. z Japonią czy też Brazylią. Wymóg ratyfikacji przez parlamenty narodowe z pewnością wpłynie na spowolnienie procesu i odwleczenie w czasie wejścia w życie umowy, jeśli opinia zostanie potwierdzona przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE).

FTA UE-Wietnam: co kryje tekst umowy?

Komisja Europejska opublikowała tekst Umowy o wolnym handlu między Unią Europejską a Wietnamem. Zgodnie z zapowiedzią, poniżej podsumowujemy jej najważniejsze naszym zdaniem elementy odnoszące się do liberalizacji handlu i ochrony inwestycji.

Handel 

Aktualna wolumen handlu pomiędzy UE a Wietnamem wynosi ok 28 mld euro (przy czym Unia odnotowuje tu znaczny deficyt handlowy). Po stronie UE wśród głównych towarów eksportowych można znaleźć różnego rodzaju maszyny, pojazdy oraz produkty medyczne (w tym lekarstwa). Z kolei Wietnam eksportuje do UE produkty elektroniczne, obuwie, tekstylia oraz produkty rolne. W związku z podpisaniem FTA oczekuje się dalszego dynamicznego rozwoju handlu międzynarodowego pomiędzy oboma podmiotami.

Zakończenie negocjacji w sprawie TPP!

W poniedziałek 4 października negocjatorzy na spotkaniu w Atlancie, po prawie ośmiu latach rozmów, przyjęli ostateczną wersję Porozumienie w sprawie Partnerstwa Transpacyficznego (Trans-Pacific Partnership, w skrócie TPP). Jest to najważniejsze umowa handlowa od czasów powołania do życia Światowej Organizacji Handlu w 1994 r. W skład nowej strefy wolnego handlu wejdzie  12 państw basenu Oceanu Spokojnego: Australia, Brunei, Chile, Japonia, Kanada, Malezja, Meksyk, Nowa Zelandia, Peru, Singapur, Stany Zjednoczone oraz Wietnam. Państwa te wytwarzają obecnie 40% światowego PKB oraz uczestniczą w 1/3 handlu międzynarodowego. Tym samym będzie to największa w świecie strefa wolnego handlu.

Australijsko-chińska umowa o wolnym handlu (1): kwestie handlowe

17 czerwca br., po dziesięciu latach negocjacji, Australia i Chiny podpisały umowę o wolnym handlu (ChAFTA). Ten post przedstawia pokrótce handlowe aspekty ChAFTA, w dwóch kolejnych znajdzie się omówienie kwestii inwestycyjnych oraz szerszych implikacji regionalnych.

Unia afrykańskia stawia pierwszy krok ku Kontynentalnej strefie wolnego handlu

W dniach 7-15 czerwca w Johannesburgu odbył się 25. szczyt głów państw i rządów Unii Afrykańskiej (strona szczytu tutaj). Wśród wielu podjętych tematów szczególnie interesująca wydaje się decyzja Zgromadzenia UA o podjęciu negocjacji ws. utworzenia Kontynentalnej strefy wolnego handlu (Continental Free Trade Area, CFTA). 

Strefa wolnego handlu między Egiptem a Euroazjatycką Unią Gospodarczą

Prezydent Rosji Władimir Putin oraz Prezydent Egiptu Abdel Fattah al-Sisi ogłosili w Egipcie porozumienie o utworzeniu strefy wolnego handlu między Egiptem a Euroazjatycką Unią Gospodarczą (EUG).

 

EUG obejmuje Rosję, Białoruś i Kazachstan i weszła w życie z początkiem bieżącego roku, o czym pisaliśmy tutaj.

 

Prezydenci Putin i al-Sisi zapowiedzieli również utworzenie rosyjskiego parku przemysłowego przy Kanale Sueskim oraz rosyjską pomoc dla Egiptu w zakresie energetyki atomowej.

 

Doniesienia prasowe nie precyzują, czy doszło już do podpisania traktatu o wolnym handlu.

Porozumienie w sprawie powołania strefy wolnego handlu między Australią a Chinami

Australia podpisała dzisiaj z Chinami umowę w sprawie utworzenia strefy wolnego handlu pomiędzy oboma krajami. Negocjacje w tej sprawie trwały prawie 10 lat. Wydaje się, że ze względów politycznych Chiny zdecydowały się pójść na pewne ustępstwa, umożliwiając tym samym zawarcie porozumienia. Podpisanie umowy z Australią zbiega się bowiem z nasileniem działań Chin w Azji Południowo-Wschodniej zmierzających do przeciwstawienia się amerykańskiej dominacji w tej części świata. W tym kontekście warto przypomnieć że zaledwie kilka dni temu Chiny podpisały podobne wstępne porozumienie z Koreą Południową oraz złożyły propozycję powołania olbrzymiego regionalnego obszaru wolnego handlu (Free Trade Area of the Asia-Pacific), który ma być konkurencyjnym projektem wobec promowanego przez Stany Zjednoczone Trans-Pacific Partnership (o którym ostatnio pisaliśmy między innymi tu i tu). 

Komisja zwróci się o opinię do Trybunału w sprawie umowy handlowej z Singapurem

Karl de Gucht, kończący za kilka dni kadencje komisarz UE ds. handlu poinformował, że Komisja podjęła dziś decyzję o skierowaniu od TS wniosku o opinie doradczą w sprawie kompetencji do podpisania umowy handlowej i inwestycyjnej z Singapurem. 

Umowa o strefie wolnego handlu pomiędzy UE a Singapurem została parafowana już we wrześniu 2013 r. (tekst dostępny tu), natomiast dwa tygodnie temu (17 października) Komisja poinformowała o zakończeniu negocjacji części dotyczącej ochrony inwestycji (tekst projektu). Części te nie były negocjowane razem, gdyż mandat negocjacyjny, przyjęty przed wejście w życie Traktatu z Lizbony, nie obejmował ochrony inwestycji i został rozszerzony na ten obszar dopiero po uzyskaniu przez UE wyłącznej kompetencji w tym obszarze.

O parafowaniu CETA… którego nie było

Na piątek 26 września zapowiadano formalne parafowanie umowy w sprawie Kompleksowej umowy gospodarczej-handlowej pomiędzy UE i Kanadą (CETA) oraz Umowy o partnerstwie strategicznym (STA) podczas szczytu w Ottawie. Do parafowania jednak nie doszło. Prawdopodobnie powodem tego były protesty państw członkowskich przeciwko umowie, w tym głównie niemieckie protesty przeciwko systemowi rozstrzygania sporów inwestycyjnych. Ostatecznie więc Herman van Rompuy, Jose Manuael Barroso oraz Stephen Harper (premier Kanady) świętowali podczas szczytu zakończenie negocjacji obu umów. 

Przyspieszenie procesu zawierania EPA

22 lipca Komisja Europejska ogłosiła zakończenie negocjacji kolejnej (po umowie z państwami Afryki zachodniej, o której pisaliśmy tu) Umowy o Partnerstwie Gospodarczym (Economic Partnership Agreement – EPA), tym razem z grupą państw z Afryki południowej - SADC (Southern African Development Community): Botswaną, Lesotho, Mozambikiem, Namibią, RPA oraz Swazilandem. Tekst EPA ma zostać parafowany do końca lipca. 

Należy się spodziewać, że porozumienie będzie podobne do pozostałych EPA (czyli  pomiędzy UE i CARIFORUM). Przede wszystkim bowiem ma to być pełne EPA, a zatem będzie obejmowało nie tylko utworzenie strefy wolnego handlu, ale także liberalizację usług. Jeśli chodzi o liberalizację handlu towarami najwięcej kontrowersji i problemów przy negocjacjach strony miały z oznaczeniami geograficznymi produktów. W tym zakresie udało się osiągnąć porozumienie i objąć umową 251 produktów, których nazwy unijne będą chronione na rynku przede wszystkim RPA oraz 105 produktów z RPA, których nazwy będą chronione w UE. 

Państwa Afryki Zachodniej coraz bliżej podpisania EPA

Państwa Afryki Zachodniej poparły podpisanie Umowy o Partnerstwie Gospodarczym (Economic Partnership Agreement – EPA) z Unią Europejską. Decyzję taką podjęli przywódcy ECOWAS podczas szczytu w Ghanie, w czwartek 10 lipca. W oświadczeniu wydanym po szczycie podkreślono wagę zakończonych negocjacji, a także szczególne znaczenie Programu Rozwoju EPA – instrumentu mającego na celu systemowe wsparcie handlu międzynarodowego państw ECOWAS. Program ma z jednej strony pomóc państwom ECOWAS dostosować się do EPA, a z drugiej był warunkiem zawarcia przez te państwa umowy z Unią Europejską.

Podpisanie porozumienia w sprawie powołania Unii Euroazjatyckiej

W ostatni czwartek doszło do podpisania w Astanie umowy w sprawie powołania Unii Euroazjatyckiej pomiędzy Rosją, Białorusią a Kazachstanem (umowa wejdzie w życie 1 stycznia 2015 r.). Jest to kolejny krok w procesie integracji tych trzech państw. Kraje te łączy bowiem  od 2010 r. unia celna, a od 2012 r. tzw. Wspólna Przestrzeń Gospodarcza. 

5. runda negocjacji TTIP

Wczoraj (19 maja) w Waszyngtonie odbyła się kolejna, piąta już runda negocjacji umowy o wolnym handlu pomiędzy UE a Stanami Zjednoczonymi, tzw. transatlantyckiego partnerstwa w dziedzinie handlu i inwestycji (TTIP). Wprawdzie tym razem nie należy się raczej spodziewać przełomu (o którym zapewne i tak dowiedzielibyśmy się bardzo niewiele), jednak jest to dobra okazja do wyrażenia sprzeciwu.

Ochrona inwetorów w TTIP. Drôle de consultation?

W związku z emocjami towarzyszącymi planom umieszczenia klauzuli arbitrażowej w TTIP (zobacz nasz post tutaj) Komisja Europejska ogłosiła publiczne konsultacje internetowe dotyczące ISDS.

Zgodnie z Komunikatem ma to stanowić okazję z jednej strony do "lepszego zdefiniowania oczekiwań" dotyczących ochrony inwestorów, a z drugiej wyjaśnienia przekłamań i półprawd dotyczących traktatu. 

Komisja oczekuje odpowiedzi na to to samo pytanie dotyczące opinii na temat proponowanych rozwiązań w TTIP w odniesieniu do 12 zakresów tematycznych m.in. zapewnienie prawa do regulacji oraz do ochrony inwestycji (pyt. 5), transparentności ISDS (pyt. 6), zagrożenia pochodnego nadmiernej swobodzie wszczynania sporów inwestycyjnych (pyt. 9), możliwości filtrowania skarg (pyt. 10), czy procedur odwoławczych (pyt. 12).

Mimo że Komisja prosi o ustosunkowanie się do rozwiązań TTIP, do zwięzłej analizy 12 problemów oraz wskazania celów negocjacyjnych UE załączone zostały jedynie "przykładowe rozwiązania" stosowane w BITach oraz odnośny fragment porozumienia CETA między UE a Kanadą. W rezultacie, w przypadku próby ustosunkowania się do ciekawych zagadnień 5, 6, 9, 10 i 12 do porównania jest "zwyczajowy brak regulacji przedmiotowej kwestii w BITach" oraz obszerne fragmenty CETA, obejmujące m.in. postanowienia preambuły, kwestie zastrzeżeń i wyjątków do traktatu, środków ostrożnościowych, czy szczególnych mechanizmów ochrony bilansu płatniczego.

Wreszcie, nie kwestionując szczerości intencji Komisji należy zauważyć, w Komunikacie podkreślono, że TTIP może stanowić precedens dla przyszłych porozumień handlowych. W stwierdzeniu tym jest zapewne sporo racji, zarazem jest do intencji badania nastrojów społecznych wpleciono koronny argument podnoszony przez zwolenników ISDS w odpowiedzi na zarzut, że inwestorzy w UE/USA mają dostateczne możliwości dochodzenia swoich praw w sądach powszechnych.

• Linki m.in. do Q&A dotyczącego TTIP znajdują się na końcu Komunikatu.
• Strona Konsultacji znajduje się tu.
• Zob. także nasze wcześniejsze posty dotyczące negocjacji TTIP.

Komisja oczekuje na odpowiedzi do 21 czerwca.

W tej sytuacji rodzi się pytanie, czy celem tego działania jest zebranie opinii dotyczących celów negocjacyjnych, a zatem sugestia że konsultowane są rozwiążania TTIP, narazie nieznane, należałoby ominąć, podobnie jak zrobiło to USTS (nasz post nt. konsultacji w USA), czy też jest to jedynie próba łagodzenia napięć wokół negocjacji. W odniesieniu do tej ostatniej kwestii trwająca drugi tydzień okupacja Parlamentu Tajwanu i setki tysięcy osób manifestujących na ulicach przeciwko próbie niedemokratycznego forsowania traktatowi handlowemu z Chinami z pewnością nie poprawiają atmosfery (zob. nasz post oraz artykuł z 31.3.2014, NYT, Taiwanese Rally in Opposition to China Trade Pact).

Niepewna przyszłość arbitrażu inwestycyjnego w TTIP

Zmieniając dotychczasowe stanowisko, Niemcy opowiedziały się właśnie za wykreśleniem z TTIP klauzuli arbitrażu inwestycyjnego (GAR, Germany shuns arbitration in EU-US treaty; FT, Transatlantic trade talks hit German snag). Wpisuje się to w głosy sprzeciwu wobec planów powołania mechanizmu rozstrzygania sporów (Investor-State Dispute Settlement, ISDS), który umożliwiałby inwestorom wszczęcie postępowania przeciwko państwu goszczącemu w przypadku niesprawiedliwego traktowania, w szczególności niekorzystnych skutków zmiany prawa.  Budzi to obawy ze względu na możliwość wykorzystywania ISDS przez inwestorów amerykańskich do wywierania nacisku na rządy państw goszczących. Zgodnie z analizą skutków prawnych zawarcia TTIP przeprowadzoną przez Parlament Europejski, interes europejski wymaga szczególnej ostrożności przy formułowaniu zakresu swobody regulacyjnej w odniesieniu do GMO, substancji toksycznych, chlorowanego drobiu i lotnictwa (EP, Legal implications of TTIP for the Acquis Communautaire in ENVI relevant sectors, October 2013).

Kanada i Korea utworzą strefę wolnego handlu

11 marca Kanada i Korea Południowa ogłosiły zakończenie negocjacji umowy o utworzeniu strefy wolnego handlu (FTA). Tekst nie został jeszcze ostatecznie sformułowany, osiągnięto jednak porozumienie merytoryczne. Podpisanie umowy planowane jest na czerwiec. Negocjacje toczyły się od 2005 r., jednak zostały przerwane w związku ze sporem dotyczącym importu wołowiny z Kanady na forum WTO.

Umowa zakłada zniesienie ok. 98% ceł na towary przemysłowe w ciągu 10 lat. Duże znacznie ma zwłaszcza zniesienie ceł na samochody, Kanada jest bowiem piątym najważniejszym rynkiem zbytu dla samochodów koreańskich. Przeciwko umowie już zaczął protestować kanadyjski przemysł motoryzacyjny wskazując, że w razie przyjęcia umowy rynek koreański pozostanie zamknięty dla samochodów z innych państw. Przedstawiciele sektora przywołują przykład umów Korei ze Stanami Zjednoczonymi i Unią Europejską, które nie spowodowały zmiany tego trendu.

Konsultacje publiczne w UE w sprawie TTIP

Komisja Europejska ogłosiła wczoraj zamiar przeprowadzenia konsultacji publicznych w sprawie proponowanych zapisów dotyczących ochrony inwestycji, które maja stanowić część porozumienia o utworzeniu strefy wolnego handlu pomiędzy Unią Europejską (UE) a Stanami Zjednoczonymi (tzw. Transatlantic Trade and Investment Partnership, o samych negocjacjach pisaliśmy między innymi tu i tu). Proponowany przez UE tekst rozdziału o ochronie inwestycji zostanie opublikowany na stronie Komisji w marcu, zaś opinie będą przyjmowane przez kolejne trzy miesiące.

Inicjatywa Komisji Europejskiej jest najprawdopodobniej wynikiem rosnącego oporu ze strony wielu organizacji pozarządowych oraz części środowiska akademickiego wobec rozszerzania uprawnień inwestorów jak i krytycznych głosów zarzucających brak przejrzystości w dotychczasowych negocjacjach.