Wejście w życie FTA UE-Wietnam

W dniu dzisiejszym weszła w życie Umowa o wolnym handlu (FTA) między Unią Europejską a Wietnamem. W rezultacie ok. 65% eksportu unijnego i 71% eksportu wietnamskiego zostało tym samym zwolnione z obciążeń taryfowych (DPA International, EU-Vietnam trade agreement comes into force). O zatwierdzeniu traktatu przez Parlament Europejski pisaliśmy tutaj.

PE zatwierdza Umowy UE-Wietnam o wolnym handlu i o ochronie inwestycji

12 lutego 2020 Parlament Europejski większością głosów 401:192:40 wyraził zgodę na zawarcie Umowy o wolnym handlu (FTA) między Unią Europejską a Wietnamem (dokumenty dostępne tutaj). Słowami samego Parlamentu jest to "najnowocześniejsza i najbardziej ambitna umowa kiedykolwiek zawarta między UE a krajem rozwijającym się". Parlamentarzyści poparli także zawarcie Międzyregionalnej umowy o ochronie inwestycji (BIT). Ten traktat zostanie teraz poddany procedurom ratyfikacyjnym w państwach członkowskich.

Wietnam jest drugim po Singapurze największym partnerem handlowym Unii z obszaru ASEAN. Jest też drugim państwem ASEAN z którym takie traktaty zostały podpisane. Unijno-singapurskie traktaty o wolnym handlu (EUSFTA), ochronie inwestycji (EUSIPA) oraz partnerstwie i współpracy gospodarczej (ESPCA) podpisano w lutym 2019 (zob. nasz komentarz).

Guest post: Interwencja USA w Wietnamie a Konwencje Genewskie z 1949 roku o ochronie ofiar wojny

Na początku sierpnia bieżącego roku, kiedy serwisy informacyjne koncentrowały się wokół wojny handlowej USA i Chin, napięć w rejonie Zatoki Perskiej oraz zamieszek w Hongkongu, przypadła, raczej mało zauważona, 55 rocznica tzw. Incydentu w Zatoce Tonkińskiej, który w wielu opracowaniach wskazywany jest jako bezpośrednia przyczyna interwencji wojsk Stanów Zjednoczonych w Wietnamie. Chyba każdy z Nas słyszał kiedyś o wojnie w Wietnamie albo chociaż obejrzał raz w życiu któryś z filmów odnoszących się do tego konfliktu (przykładowo: “Forrest Gump” czy “Byliśmy żołnierzami”). Ponad 8-letnia interwencja wojsk USA w tym azjatyckim państwie jest różnie oceniania przez historyków, ale niewątpliwym jest to, iż nie jest ona zaliczana ani do sukcesów politycznych ani militarnych Stanów Zjednoczonych. Postarajmy się jednak spojrzeć na tę wojnę z nieco innej perspektywy – z perspektywy Konwencji Genewskich (dalej w skrócie: KG) z 1949 roku o ochronie ofiar wojny, które w tym roku obchodziły 70 rocznicę swojego uchwalenia (informacje o konwencjach, ich tekst wraz z komentarzem oraz listę państw-sygnatariuszy można znaleźć tutaj w języku angielskim tu). 

Promyk nadziei dla multilateralizmu gospodarczego: CPTPP wchodzi w życie

Mniej więcej od czasu objęcia prezydentury USA przez Donalda Trumpa przyszłość multilateralnej współpracy gospodarczej wydawała się coraz bardziej niepewna, o czym pisaliśmy choćby w kontekście szantażu renegocjacji NAFTA, zawieszenia negocjacji z Unią Europejską (TTIP), czy wreszcie wycofania się w styczniu 2017 r. przez Stany Zjednoczone z rozmów o powołaniu Partnerstwa Transpacyficznego (TPP). Jak wskazywaliśmy jeszcze w listopadzie 2017 r. część państw negocjujących TPP chciała szybkiego podpisania traktatu, inne oczekiwały dalszych rozmów, a wreszcie dla części nieobecność USA czyniła wątpliwym korzyści z udziału w takim mechanizmie integracji.

Ostatecznie 30 grudnia 2018 r. 583. stronicowy traktat w nowej wersji (Comprehensive and Progressive Agreement for Trans-Pacific Partnership - CPTPP, określany również mianem TPP-11) wszedł w życie wobec pierwszych 6 państw: Australii, Japonii, Kanady, Meksyku, Nowej Zelandii i Singapuru. 14 stycznia 2019. traktat wejdzie w życie wobec Wietnamu. W Brunei Darussalam, Chile, Malezji i Peru wymagane jest jeszcze dochowanie okresu 60. dni od momentu ratyfikacji.

Zakres TPP-11 obejmuje 13.2% światowej gospodarki, gdzie następuje 15% światowej wymiany handlowej. Łącznie jest to rynek wielkości 500 mln konsumentów. Przykładowo dla prężnej gospodarki Singapuru oznacza to, że 94% handlu w ramach CPTPP właśnie zostało uwolnione od ceł, w tym 99% handlu z Kanadą i 88% z Meksykiem z którymi dotąd państwo to nie miało żadnych preferencyjnych zasad handlowych (Ministry of Trade and Industry of Singapore, THE COMPREHENSIVE AND PROGRESSIVE AGREEMENT FOR TRANS-PACIFIC PARTNERSHIP ENTERS INTO FORCE IN DECEMBER).Nie dziwi zatem zaniepokojenie części przedsiębiorców amerykańskich perspektywą utraty pozycji na rzecz konkurencji choćby z Australii (Stait Times, Opportunities open up as CPTPP trade pact enters into force). 

FTA UE-Wietnam: co kryje tekst umowy?

Komisja Europejska opublikowała tekst Umowy o wolnym handlu między Unią Europejską a Wietnamem. Zgodnie z zapowiedzią, poniżej podsumowujemy jej najważniejsze naszym zdaniem elementy odnoszące się do liberalizacji handlu i ochrony inwestycji.

Handel 

Aktualna wolumen handlu pomiędzy UE a Wietnamem wynosi ok 28 mld euro (przy czym Unia odnotowuje tu znaczny deficyt handlowy). Po stronie UE wśród głównych towarów eksportowych można znaleźć różnego rodzaju maszyny, pojazdy oraz produkty medyczne (w tym lekarstwa). Z kolei Wietnam eksportuje do UE produkty elektroniczne, obuwie, tekstylia oraz produkty rolne. W związku z podpisaniem FTA oczekuje się dalszego dynamicznego rozwoju handlu międzynarodowego pomiędzy oboma podmiotami.

FTA UE-Wietnam: stały mechanizm arbitrażowy wprowadzony tylnymi drzwiami

Podczas gdy debaty prawnicze i zbiorowe emocje rozpalają negocjacje TTIP, którym mimo określenia ich przez Komisję Europejską mianem najbardziej transparentnych rozmów handlowych w historii zarzuca się brak przejrzystości i ignorowanie społeczeństwa obywatelskiego, z początkiem grudnia UE i Wietnam uzgodniły wersję końcową tekstu dwustronnej umowy o wolny handlu (European Commission, The EU and Vietnam finalise landmark trade deal). 

Na temat tego FTA wiemy niewiele ponad ogólną notatkę (European Commission, EU and Vietnam reach agreement on free trade deal), a warto byłoby się tekstowi przyjrzeć.

Wietnam planuje wszczęcie postępowania arbitrażowego w związku ze sporem terytorialnym z Chinami

W wywiadzie dla agencji Reuters premier Wietnamu Nguyen Tan Dung stwierdził, że w związku z zaostrzającym się konfliktem na Morzu Południowochińskim jego gabinet rozważa możliwość pójścia w ślady Filipin (o sporze Filipin z Chinami pisaliśmy między innymi tutaj) i oddania sporu terytorialnego z Chinami pod arbitraż międzynarodowy. 

Eksperci CSIS prognozują duże (75%) prawdopodobieństwo podjęcia przez Wietnam takich kroków prawnych. Bezpośrednią przyczyną, która wywołała reakcję Wietnamu, było rozpoczęcie przez Pekin prac wiertniczych na szelfie będącym przedmiotem sporu pomiędzy obydwoma państwami. Więcej informacji tutaj.