Białoruś przyjmuje Konwencję singapurską o międzynarodowych umowach ugody zawieranych w drodze mediacji

20 lipca Białoruś złożyła w Nowym Jorku dokumenty przystąpienia do Konwencji o międzynarodowych umowach ugody zawieranych w drodze mediacji - Konwencji singapurskiej (Unis Vienna, Belarus approves the United Nations Convention on International Settlement Agreements Resulting from Mediation). Białoruś stanie się tym samym 5. państwem-stroną konwencji podpisanej w sierpniu ubiegłego roku (nasz post).

Wymagany do wejścia konwencji w życie pułap 3 ratyfikacji został osiągnięty w marcu b.r. dzięki odnośnym działaniom podjętym przez Fidżi, Katar i Singapur (Unis Vienna, The United Nations Convention on International Settlement Agreements Resulting from Mediation will enter into force ). W maju dokumenty złożyła Arabia Saudyjska.

Konwencja wejdzie w życie 12 września 2020.

Wielka Brytania ustanawia i wdraża reżim sankcji międzynarodowych w zw. z naruszeniami praw człowieka

W 2018 r. pisaliśmy o uchwaleniu angielskiej ustawy o sankcjach i przeciwdziałaniu praniu pieniędzy (Sanctions and Anti-Money Laundering Act 2018, SAMLA). Wśród ustawowych celów sankcji gospodarczych uwzględniono wówczas działania na rzecz popularyzacji praw człowieka oraz reagowanie na przypadki ich poważnego naruszania. 

6 czerwca b.r. rząd brytyjski ogłosił akt wykonawczy do SAMLA: Global Human Rights Sanctions Regulations 2020 (GHRSR) regulujący właśnie ten aspekt reżimu sankcji gospodarczych i od razu skorzystał z nowych możliwości.

Guest post: Naruszanie międzynarodowego prawa humanitarnego we współczesnych konfliktach zbrojnych na przykładzie wojny w Jemenie

Protesty, które wybuchły w Jemenie w 2011 r., doprowadziły do dymisji jego wieloletniego prezydenta Alego Abdullaha Saleha. W lutym 2012 r. nowym szefem państwa został Abd Rabbuh Mansur Hadi. Zainicjował on bolesne dla jemeńskiego narodu reformy ekonomiczne. Powstałe w ich wyniku społeczne niezadowolenie sprawiło, iż doszło do zamieszek między oponentami a zwolennikami Hadiego. Sytuacja ta umożliwiła ruchowi Huti, dążącemu do umocnienia w kraju pozycji zajdytów, rozpoczęcie kolejnej rewolty, będącej początkiem trwającego do dziś konfliktu. 26 marca 2015 r. Arabia Saudyjska, Bahrajn, Katar, Kuwejt i Zjednoczone Emiraty Arabskie rozpoczęły interwencję militarną „Decisive Storm”, której celem było zniszczenie oddziałów Huti, wspomaganych przez Islamską Republikę Iranu. Należy pamiętać, iż wszystkie kraje, będące członkami koalicji działającej w Jemenie ratyfikowały cztery konwencje genewskie o ochronie ofiar wojny z 1949 r. Państwa te są również stronami dwóch protokołów dodatkowych do konwencji genewskich z 1977 r. 

Katar występuje z OPEC

Od kilku miesięcy informujemy o kryzysie w relacjach Kataru z państwami regionu, odzwierciedleniem czego było choćby wniesienie przez to państwo powództwa do MTSu przeciwko Zjednoczonym Emiratom Arabskim (post tutaj). Jak się wydaje to właśnie w tym kontekście należy odczytywać oświadczenie katarskiego ministra energetyki o opuszczeniu z dniem 1 stycznia 2019 r. Organizacji Państw Eksporterów Ropy Naftowej OPEC (Al Jazeera, Qatar to withdraw from OPEC in January 2019).

Sam Katar podkreśla, że jego produkcja ropy to zaledwie 2% produkcji OPEC a dalsze członkostwo w organizacji, w której istocie nie ma wpływu na proces decyzyjny, pozbawione jest sensu. Decyzja w tej sprawie rzekomo rozważana była od wielu miesięcy i pozostaje bez zawiązku z trwającą blokadą Kataru. Zamiast tego państwo to ma się skoncentrować na eksporcie ciekłego gazu ziemnego (LNG); w tej kategorii Katar należy bowiem do światowych liderów (30% światowej produkcji).

UNICEF: Jemen jednym z najgorszych miejsc na świecie dla dzieci

Konflikt w Jemenie nazywany jest „zapomnianą wojną” (w Polsce - wydaje się, że w ogóle nieznaną). Warto przypomnieć więc, że rozpoczął się w 2015 r., kiedy to prezydent Jemenu Abdo Rabbu Mansour Hadi, został zmuszony do ustąpienia z urzędu przez rebeliantów pochodzących ze zbrojnej grupy Huti, należących do jednego z odłamów szyizmu, zajdyzmu, a wspierających byłego prezydenta Jemenu, Ali Abdullah Saleh. Wówczas w wewnętrzny konflikt włączyła się Arabia Saudyjska, która stworzyła koalicję, składającą się z państw należących do Rady Współpracy Zatoki Perskiej (z wyjątkiem Omanu), z udziałem Egiptu i Sudanu, a wspieraną przez rządy amerykański i brytyjski. Koalicja chciała doprowadzić do przywrócenia na urząd prezydenta Hadiego, ale zaangażowanie państw trzecich spowodowało, że wewnętrzna rebelia przerodziła się w trwającą od 2015 r. wojnę domową (jej początek zresztą datuje się na 25 marca 2015 r., kiedy koalicja pod przywództwem Saudyjczyków przeprowadziła pierwsze ataki z powietrza przeciwko Huti).

Arabia Saudyjska inicjuje muzułmańską koalicję antyterrorystyczną

W niedzielę 26 listopada Arabia Saudyjska uroczyście zainicjowała współpracę Muzułmańskiej Koalicji Antyterrorystycznej (IMCTC). Książę i następca tronu Mohammed ben Salman w Rijadzie przewodniczył posiedzeniu ministrów obrony m.in. z Pakistanu, Turcji i Nigerii (Gulf News, Saudi Crown Prince opens mega anti-terror meeting in Riyadh). Tym samym zrealizowane zostały zapowiedzi współpracy wojskowej z grudnia 2015 r.

Tajemnicza rezygnacja premiera Libanu czyli kolejny kryzys na Bliskim Wschodzie

Po kryzysie w Katarze, Arabia Saudyjska zamieszana jest w kolejny kryzys na Bliskim Wschodzie. Wszystko za sprawą tajemniczej rezygnacji premiera Libanu Saad al-Haririego, do której al-Hariri miał zostać podobno zmuszony w czasie jego wizyty w Arabii Saudyjskiej. Lider Hezbollahu, politycznego oponenta premiera al-Haririego, ogłosił nawet wczoraj wieczorem, że zatrzymanie libańskiego premiera w Rijadzie jest deklaracją wojny Arabii Saudyjskiej przeciwko Libanowi.

Saad al-Hariri ogłosił swoją rezygnację w sobotę 4 listopada, podczas podróży do Arabii Saudyjskiej w wystąpieniu telewizyjnym nadawanym z Rijadu. W czasie przemówienia, wskazał, że przyczyną jego rezygnacji jest postawa Iranu, który ingeruje w sprawy wewnętrzne arabskich państw w regionie i wspiera Hezbollah, który z kolei rośnie w siłę w Libanie. Premier al-Hariri mówił również o tym, że obawia się prób zamachu na swoje życie (jego ojciec Rafik Hariri, który również był premierem Libanu, zginął w zamachu bombowym w 2005 r.).

Al Arabiya ostrzega Katar i pokazuje symulację zestrzelenia samolotu

O kryzysie w relacjach między Katarem a pozostałymi państwami regionu pisaliśmy już wcześniej na blogu. Problem ten nabrał jednak zupełnie nowego wymiaru wraz z emisją w tym tygodniu przez telewizję Al Arabiya filmu, który przedstawia symulację zestrzelenia przez myśliwiec samolotu pasażerskiego (film można obejrzeć tutaj).

Film, który trwa niecałe dwie minuty, zawiera wyraźnie ostrzeżenie przed wlatywaniem przez samoloty linii Qatar Airways w przestrzeń powietrzną państw, które ogłosiły bojkot Kataru. Nagranie rozpoczyna się od ujęcia startującego z pasa lotniska samolotu, z wyraźnym napisem Qatar Airways. Samolot unosi się w powietrze, ale za chwilę dolatuje do niego myśliwiec, najwyraźniej ostrzegając, że samolot znalazł się w niedozwolonej strefie, zmusza go do lądowania, po czym samolot Qatar Airways bezpiecznie ląduje na lotnisku. Za drugim razem jednak, do samolotu podlatuje myśliwiec, który strzela w jego kierunku pociskiem. Na tym ujęcie kończy się, nagranie nie pokazuje co następnie stało się z samolotem. 

Kryzys dyplomatyczny na Półwyspie Arabskim

Na początku czerwca informowaliśmy o eskalacji konfliktu dyplomatycznego między Katarem (popierającym Iran), a sąsiednimi państwami oskarżającymi Katar o sprzyjanie terroryzmowi.

     Katar.     Państwa które zerwały stosunki dyplomatyczne z Katarem     Państwa które obniżyły rangę stosunków dyplomatycznych z Katarem     Nieuznawany rząd Libii (w Tobruku) który również oświadczył o zerwaniu stosunków dyplomatycznych2017 Qatar diplomatic crisis. Stan na lipiec 2017.

W przeciągu kilku dni stosunki dyplomatyczne z Katarem zerwały Arabia Saudyjska, Bahrajn, Egipt, Jemen, Malediwy, Mauretania, Zjednoczone Emiraty Arabski (Al Arabiya, Djibouti reduces diplomatic status with Qatar; Senegal recalls Doha envoy), a następnie wschodni rząd Libii, Senegal i Komory (The New Arab, Iraq premier 'refuses' Saudi-Emirati pressure to join anti-Qatar bloc, chooses to remain neutral). Z kolei Czad, Dżibuti, Jordania i Niger obniżyły rangę stosunków dyplomatycznych. Na tym front anty-katarski jednak nie poprzestał.

Egipt i 4 państwa Rady Współpracy Zat. Perskiej zrywają stosunki dyplomatyczne z Katarem

Arabia Saudyjska, Bahrajn, Jemen, Zjednoczone Emiraty Arabskie, a także Egipt powołując się na interes bezpieczeństwa narodowego zerwały stosunki dyplomatyczne z Katarem. Doha oskarżana jest o wspieranie działalności terrorystycznej, w tym o udzielanie pomocy Al-Qaidzie, ISIS i Bractwu Muzułmańskiemu.

Czy USA grozi "oddolna wojna sądowa" z Arabią Saudyjską o 11/9?

W kwietniu tego roku pisaliśmy o orzeczeniu amerykańskiego Sądu Najwyższego w sprawie Bank Markazi. Powództwo odszkodowawcze z tytułu szkód wyrządzonych przez organizacje terrorystyczne skierowane było wówczas przeciwko Iranowi, natomiast podstawę pozwu stanowiło lex specialis z 2012 r. ograniczające immunitet jurysdykcyjny tego państwa. Zwracaliśmy wówczas uwagę, że sprawa zaniepokoiła Biały Dom. 

Administracja wyrażała obawy, że może to otworzyć tamę dla powództw odszkodowawczych ofiar zamachów z 11 września lub ich rodzin, przeciwko jednemu z najważniejszych partnerów USA w świecie arabskim, Arabii Saudyjskiej. W kolejnych tygodniach parlament przyjął Justice Against Sponsors of Terrorism Act (JASTA), który ma służyć właśnie temu celowi. Mimo sprzeciwu prezydenta Obamy ustawa właśnie nabiera mocy prawnej.

Irak żąda zmiany ambasadora Arabii Saudyjskiej

O sunnicko-szyickiej rywalizacji mieliśmy mieliśmy okazję pisać w styczniu b.r., kiedy to, w reakcji na podpalenie ambasady w Teheranie, Arabia Saudyjska zerwała stosunki dyplomatyczne z Iranem. Po tym jak w grudniu 2016 r., dwadzieścia pięć lat od irackiej inwazji na Kuwejt,  Rijad otworzył ambasadę w Bagdadzie, wydawało się, że przynajmniej w relacjach z szyickim Irakiem dojdzie do przełomu (Reuters, Saudi Arabia reopens embassy in Baghdad: Arabiya TV). Również ta perspektywa obecnie wydaje się wątpliwa.

Bezpośrednią przyczyną ponownego zaognienia stosunków stała się krytyka - pierwszego od ćwierć wieku irańskiego ambasadora w Iraku - Thamera al-Sabhan. Ambasador stwierdził, że wspierane przez Iran szyickie grupy paramilitarne, uczestniczące w kampanii przeciwko Daeshowi, przyczyniają się do wzrostu napięć z sunnicką ludnością Iraku (Al Jazeera, Iraq asks Saudi Arabia to replace ambassador).

Czy Arabia Saudyjska poniesie odpowiedzialność prawną za zamachy 11/9?

W kontekście wczorajszego posta poświęconego możliwości egzekwowania odpowiedzialności prawnej państw z tytułu pomocy lub udziału w aktach przemocy dokonywanych przez grupy terrorystyczne wspomnieliśmy o nadziejach rodzin ofiar zamachów z 11/9 na dochodzenie odszkodowań z mienia Arabii Saudyjskiej.

Warunkiem zastosowania wspomnianej ustawy uchwalonej przez Kongres w 2012 roku jest sądowe orzeczenie stwierdzające związek państwa trzeciego z aktem terroru. W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera zapowiedź Dyrektora Wywiadu Narodowego Jamesa R. Clappera jr. rychłego zakończenia przeglądu potencjalnie kluczowego dla sprawy dokumentu Senatu.

Arabia Saudyjska zrywa stosunki dyplomatyczne z Iranem

Adel al-Jubeir, Minister spraw zagranicznych Arabii Saudyjskiej, oświadczył właśnie, że Rijad zrywa stosunki dyplomatyczne z Teheranem. Saudyjscy dyplomaci już zostali ewakuowani z ambasady w Teheranie (przez Z.E.A), natomiast ich irańskim odpowiednikom pozostawiono w tym celu 48 godzin (Al-Jazeera, Saudi Arabia cuts diplomatic relations with Iran). 

Płonąca saudyjska ambasada w Teheranie
Źródło: NYT

Szwedzko-saudyjski spór (o prawa kobiet)

Arabia Saudyjska zapowiedziała właśnie, że przestanie przyznawać wizy oraz przedłużać ważność dokumentów przyznanych obywatelom Szwecji (EU Observer, Saudi Arabia to stop visas for Swedish nationals). Tym samym doszło do kolejnej wymiany ciosów, po wcześniejszej decyzji Premiera Szwecji o nieprzedłużeniu kontraktów zbrojeniowych.

Immunitet głowy państwa: czy śmierć jest równoznaczna z ustąpieniem z urzędu?

W spawie Mrs Janan George Harb v. Prince Abdul Aziz Bin Fahd Bin Abdul Aziz ([2014] EWHC 1807 (Ch)) angielski High Court orzekł, że na mocy prawa międzynarodowego saudyjskiemu księciu wprawdzie przysługuje domniemanie korzystania z immunitetu głowy państwa, jednak w sporze dotyczącym sprawy o charakterze prywatnym, a wszczętym po utracie urzędu (śmierci ojca-króla), immunitet wygasł. W związku z tym nie ma konieczności badania, czy w sprawie doszło do naruszenia art. 6 EKPCz.

U.S. Supreme Court rozdarty między tajemnicą bankową i walką z terroryzmem, a interesami geopolitycznymi

Sąd Najwyższy USA zwrócił się do administracji z prośbą o opinię ws. ewentualnego przyznania ochrony prawnej jordańskiemu Arab Bank, ważąc z jednej strony kwestię transparentności sektora bankowego i interesy poszkodowanych obywateli amerykańskich, a z drugiej relacje z Jordanią - ważnym partnerem USA i Izraela na Bliskim Wschodzie (A. Prados, Jordan and the Peace Process). Odpowiednio, Departament Stanu sugeruje poparcie stanowiska banku, natomiast Departamenty Skarbu i Sprawiedliwości wolą, żeby administracja odcięła się od sprawy (sprawa Linde V. Arab Bank). Prokurator generalny Donald B. Verrilli Jr. ma przedstawić opinię w najbliższych tygodniach. 

Sierpniowa rozprawa przed sądem na Brooklynie będzie pierwszą w Stanach Zjednoczonych sprawą przeciwko bankowi dotyczącą finansowania działań terrorystycznych (Bloomberg, Arab Bank Gets U.S. Supreme Court Query in Terrorism Case).

Rezygnacja z miejsca w Radzie Bezpieczeństwa w proteście przeciwko jej niewydajności

Arabia Saudyjska manifestując swój sprzeciw wobec niezdolności Rady Bezpieczeństwa ONZ do przyjęcia stanowiska pozwalającego na zakończenie konfliktu w Syrii oraz rozwiązania problemów Bliskiego Wschodu zrezygnowała ze swojego miejsca w tym organie. Minister Spraw Zagranicznych tego państwa oświadczył, że powstrzyma się ono od wykonywania praw członka Rady do czasu jej reformy (The Jerusalem Post, Saudi Arabia refuses UN Security Council seat, citing body's double standards, failures). 

Jest to kolejny protest Arabii Saudyjskiej wobec paraliżu decyzyjnego Rady po odwołaniu, na początku miesiąca, wystąpienia przedstawiciela tego państwa na forum Zgromadzenia Ogólnego (The Jerusalem Post, Source: Saudi Arabia scrapped UN speech in protest over Syria, Israel).

Obie formy sprzeciwu miały charakter bezprecedensowy.