Zwycięstwo PGNiG w arbirtażu przeciwko Gazpromowi

Zarząd PGNiG poinformował dziś o korzystnym rozstrzygnięciu arbitrażu przeciwko PAO Gazprom i OOO Gazprom Export (łącznie: Gazprom) w przedmiocie obniżenia ceny kontraktowej gazu dostarczanego przez Gazprom na podstawie tzw. Kontraktu Jamalskiego z 1996 r. 

Trybunał Szotkholmskiej Izby Handlowej zrewidował kontraktową formułę cenową poprzez "istotne i bezpośrednie powiązanie z notowaniami rynkowymi gazu ziemnego na europejskim rynku energetycznym". Nowa, korzystniejsza cena wiąże strony od momenty wystąpienia przez PGNiG o renegocjację umowy w 2014 r. Oznacza to w szczególności uznanie nadwyżki płatności PGNiG na kwotę 1,5 mld USD.

W 2017 r. obie strony wystąpiły z wnioskami o dalszą renegocjację ceny kontraktowej. Wyrok SCC nie wpłynie na obniżenie taryfy cenowej dla końcowych odbiorców (RP, PGNiG wygrał z Gazpromem. Rosjanie zwrócą 1,5 mld dol.?).

Inauguracja gazociągu TurkStream

Na początku miesiąca informowaliśmy o sankcjach nałożonych przez Stany Zjednoczone w związku z budową gazociągów Nord Stream 2 i TurkStream. W przypadku tego pierwszego ukończenie projektu zapewne przeciągnie się o kilka miesięcy. W przypadku inwestycji turecko-rosyjskiej rezultaty są mniej spektakularne.

Premier Bułgari Boyko Borisov, prezydenci Rosji Władimir Putin, Turcji Recep Tayyip Erdogan, Serbii Aleksandar Vucic
podczas inauguracji TurkStream.

8 stycznia prezydencji prezydenci Rosji Władimir Putin i Turcji Recep Tayyip Erdogan dokonali uroczystej inauguracji TurkStream (Reuters, Turkey, Russia launch TurkStream pipeline carrying gas to Europe). 

Amerykańskie sankcje wstrzymują budowę Nord Stream 2

Źródło: Allseas

Źródło: Allseas

Zaskakujący rozdział do unijnej batalii wokół budowy gazociągu Nord Stream 2 dopisał pod koniec ubiegłego roku prezydent Donald Trump. USA zablokowały budowę liczącego 2400 km bałtyckiego gazociągu. 

Amerykańska ingerencja nastąpiła kilka tygodni po wydaniu pozytywnej decyzji środowiskowej przez duńską Agencję energetyki. Wówczas wydawało się, że zwolennicy gazociągu pokonali ostatnie istotne przeszkody formalne; odwołanie do duńskiego ministerstwa wniósł jeszcze Polski Klub Ekologiczny a UOKiK nałożył kary na Gazprom i pięć międzynarodowych podmiotów finansujących inwestycję. 

UE nakłada sankcje na Turcję za odwierty przy wybrzeżach Cypru

W połowie lipca Unia Europejska zawiesiła kontakty wysokiego szczebla oraz pomoc finansową dla Turcji, w związku z podejmowanymi przez tą ostatnią krokami zmierzającymi do eksploracji gazu w cypryjskich wodach terytorialnych. Zawieszono także negocjacje porozumienia ws. lotnictwa, które mogłoby ze Stambułu uczynić regionalny hub transportowy.

Rada UE wyraziła ubolewanie, że "pomimo licznych wezwań do zaprzestania nielegalnych działań we wschodniej części Morza Śródziemnego, Turcja kontynuowała odwierty na zachód od Cypru i rozpoczęła drugą operację tego rodzaju na północny wschód od Cypru na wodach terytorialnych tego państwa. (...)Rada ponownie wzywa Turcję do powstrzymania się od takich czynów, działania w duchu dobrego sąsiedztwa i poszanowania suwerenności i suwerennych praw Cypru zgodnie z prawem międzynarodowym." 

Zdaniem Ankary to Republika Cypryjska nie ma natomiast prawa do podjęcia jednostronnej decyzji ws. eksploracji złóż gazu i musi w tym zakresie współpracować w Republiką Cypru Północnego, która zaproponowała odnośny plan współpracy i podziału zysków gazowych. Z kolei część obszarów, zdaniem Nikozji należących do cypryjskiej wyłącznej strefy ekonomicznej, według Ankary należy do jej szelfu kontynentalnego.

Turecki statek wiertniczy eskortowany przez okręt marynarki
Pitarakis/Associated Press

Katar występuje z OPEC

Od kilku miesięcy informujemy o kryzysie w relacjach Kataru z państwami regionu, odzwierciedleniem czego było choćby wniesienie przez to państwo powództwa do MTSu przeciwko Zjednoczonym Emiratom Arabskim (post tutaj). Jak się wydaje to właśnie w tym kontekście należy odczytywać oświadczenie katarskiego ministra energetyki o opuszczeniu z dniem 1 stycznia 2019 r. Organizacji Państw Eksporterów Ropy Naftowej OPEC (Al Jazeera, Qatar to withdraw from OPEC in January 2019).

Sam Katar podkreśla, że jego produkcja ropy to zaledwie 2% produkcji OPEC a dalsze członkostwo w organizacji, w której istocie nie ma wpływu na proces decyzyjny, pozbawione jest sensu. Decyzja w tej sprawie rzekomo rozważana była od wielu miesięcy i pozostaje bez zawiązku z trwającą blokadą Kataru. Zamiast tego państwo to ma się skoncentrować na eksporcie ciekłego gazu ziemnego (LNG); w tej kategorii Katar należy bowiem do światowych liderów (30% światowej produkcji).

Vladimir Rusanov jako pierwszy gazowiec ukończył przejście północno-wschodnie

Nowowybudowany lodołamacz-gazowiec Vladimir Rusanov wraz z nadejściem letniego sezonu żeglugowego podjął udaną próbę przejścia trasą północno-wschodnią z Sabietty do Jiangsu Rudong. Dzięki unikalnej konstrukcji jednostka ta spełnia wymogi techniczne umożliwiające jej korzystanie z Przejścia Północno-Wschodniego. Podstawowym zadaniem jednostki jest transportowanie LNG z wytwórni Jamał LNG w Sabiettcie do portów w Europie i Azji bez asysty lodołamaczy. W planach jest budowa następnych jednostek tej klasy o podobnym przeznaczeniu. Przejście Północno-Wschodnie staje się coraz bardziej dostępne do żeglugi poprzez zmiany klimatyczne (o czym pisaliśmy tutaj), tworząc nowe możliwości w dziedzinie transportu a także rozwijając potencjał w zakresie dystrybucji gazu ze złóż Syberii i nie tylko. Rozwój z jednej strony wykorzystania jednostek tej klasy a z drugiej strony korzystania z Przejścia Północno-Wschodniego ma kluczowe znaczenie dla realizacji planów eksploatacji zasobów naturalnych Arktyki. Więcej informacji tutaj. Informacja ta zbiegła się z informacjami dotyczącymi rozbudowy przez Rosję floty tankowców-lodołamaczy ARC-7, więcej informacji tutaj. Rozbudowa już w tej chwili ogromnego potencjału Rosji w tym zakresie zdaje się zapowiadać intensyfikację wyścigu do surowców naturalnych Arktyki.

Sprzeciw prezydenta Trumpa, Rosji i UE wobec nowych amerykańskich sankcji

Większością głosów 419-3 Izba Reprezentantów opowiedziała się za rozszerzeniem sankcji wobec Rosji, Iranu i Korei Północnej, odpowiednio w reakcji na agresję na Ukrainie i ingerencję w amerykańskie wybory prezydenckie w 2016 r., na rozwój programu nuklearnego, a wreszcie na agresywną politykę zbrojeniową.

Ustawa Countering America’s Adversaries Through Sanctions Act (CAATSA) została przyjęta wbrew sprzeciwowi Białego Domu. Prezydenckiej administracji nie podoba się uzależnienie decyzji ws. ewentualnego uchylenia sankcji od uzyskania zgody Kongresu (The Guardian, US House decisively votes to approve new sanctions against Russia). 

Głosowanie w Izbie Reprezentantów zbiegło się w czasie z przesłuchaniem zięcia prezydenta, Jareda Kushnera, m.in w sprawie korzystania na potrzeby kampanii wyborczej z rosyjskich materiałów kompromitujących Hillary Clinton (a wykradzione z jej poczty). Biały Dom kategorycznie odciął się od oskarżeń określając je mianem "polowania na czarownice".

Rosja zbuduje sztuczne wyspy na Morzu Barentsa

W myśl dekretu podpisanego przez premiera Dmitrija Miedwiediewa, Rosja wybuduje cztery sztuczne wyspy na Morzu Barentsa. Celem przedsięwzięcia ma być zwiększenie potencjału eksploracji złóż gazu jamalskiego.

Stworzony w tym miejscu ośrodek będzie produkować wyposażenie na potrzeby przemysłu LNG, w tym przechowywania i transportu skroplonego gazu (Sputniknews, Here's Why Russia Plans to Build Artificial Islands in Barents Sea). Koszt projektu, przy którym zatrudnienie ma znaleźć 10 tyś. osób, szacowany jest na przeszło 433 mln USD. Inwestycja miałaby zostać ukończona w 2020 roku. Wedle szacunków rosyjskiego Ministerstwa energetyki, zwiększy to rosyjski potencjał eksportu gazu o 10%.

Barack Obama zakazuje wierceń w wodach Arktyki

Dopiero co przy okazji potępienia przez RB ONZ Izraela za kontynuowanie osadnictwa Zachodniego Brzegu wspominaliśmy o mocnych akcentach wieńczących prezydenturę Baracka Obamy. Do działań mających ukształtować jego spuściznę z pewnością należy zaliczyć kończącą rok 2016 decyzję o ochronie wód Arktyki i Oceanu Atlantyckiego przed sektorem naftowym i gazowym.

Powołując się na 63. letnią podstawę prawną, prezydent Obama bezterminowo zakazał udzielania dzierżawy złóż ropy oraz gazu w amerykańskiej strefie Morza Czukockiego oraz znacznej części Morza Beauforta (łącznie ok. 98% powierzchni amerykańskich wód). Uzasadnieniem tego kroku jest ochrona ssaków morskich, zasobów środowiskowych i lokalnej populacji. Ponadto 31 atlantyckich kanionów koralowych uznano za wyłączone z eksploracji na potrzeby energetyki.

Rozmowy o "zamrożeniu" wydobycia ropy w Doha - bez porozumienia

Negocjacje państw eksporterów ropy naftowej zakończyły się w zeszły weekend (17 kwietnia) bez osiągnięcia końcowego porozumienia. Celem negocjacji miało być osiągnięcie porozumienia dotyczącego zamrożenia wydobycia ropy naftowej i tym samym wpłynięcie na światowe ceny tego surowca. W negocjacjach uczestniczyły kraje OPEC a także kraje nie zrzeszone w OPEC jak np. Rosja. Porozumienie, na którym zależało zwłaszcza Arabii Saudyjskiej i Rosji było zdaniem komentatorów mało prawdopodobne, ze względu na stanowisko Iranu. Wraz ze zniesieniem sankcji handlowych na eksport ropy, państwo to pragnie odbudować swoją pozycję na rynku eksporterów ropy i jego przedstawiciele nie pojawili się nawet w Doha. Minister ropy emiratu Kataru Mohammed bin Saleh al-Sada skomentował, że państwa potrzebują więcej czasu na negocjacje nad kwestiami ograniczeń w wydobyciu tego surowca. Rozmowy mają być kontynuowane w czerwcu w Wiedniu. Więcej informacji tutaj i tutaj.

Argentyna poszerza granice szelfu kontynentalnego. Co z Falklandami?

Komisja ds. Granic Szelfu Kontynentalnego w drodze zalecenia zaakceptowała postulowane przez Argentynę poszerzenie granic szelfu kontynentalnego z 200 mil morskich do 350 mil morskich. Tym samym obszar wód morskich znajdujących się pod jurysdykcją Argentyny powiększy się o 35%.  Decyzja Komisji jest zgodna z raportem przedstawionym przez Argentynę w 2009 roku, w którym państwo to postulowało poszerzenie granic szelfu kontynentalnego. Z uwagi na występowanie na tych obszarach złóż węglowodorów, zalecenie Komisji ma doniosłe znaczenie dla kwestii dostępu do surowców przez Argentynę - jednego z największych producentów ropy naftowej w regionie. 

Źródło: http://www.bbc.com/news/business-35914839

.

Porozumienie gazowe Ukraina - Moskwa

W piątek 25 września Ukraina i Rosja porozumiały się w sprawie zakupów gazu na potrzeby wzmożonej konsumpcji w miesiącach zimowych. Porozumienie, niezwykle istotne także dla Unii Europejskiej, która otrzymuje około 10% potrzebnego jej gazu tranzytem przez terytorium Ukrainy, obejmuje ustalenie ceny zakupu na okres październik 2015 - marzec 2016. Minister Energii Federacji Rosyjskiej Alexander Novak ujawnił, że zaoferowana Ukrainie cena zakupu gazu wynosi 227$ za 1.000 m3 i jest zbliżona do ceny jaką płaci Polska. W cenie tej zawarty jest specjalny rabat rządowy w wysokości 25$ za 1.000 m3. Jednym z celów porozumienia jest uzupełnienie przez Ukrainę rezerw strategicznych gazu, które w dużej mierze zostały skonsumowane w związku z toczącym się między tymi państwami sporem dotyczącym właśnie ustalenia stałych cen na eksport tego surowca. Porozumienie osiągnięte w piątek wymaga jeszcze akceptacji zarówno przez władze Rosji jak i Ukrainy.

Więcej informacji tutaj i tutaj

Rosja od Morza Czarnego aż po biegun północny?

3 sierpnia 2015 roku Rosja ponownie złożyła  wniosek do Komisji ds. Szelfu Kontynentalnego o potwierdzenie jej praw do terytoriów Arktyki. Wniosek obejmuje 1,2 miliona kilometrów kwadratowych arktycznego szelfu. Jest to już drugi wniosek w tej sprawie złożony przez Rosję. Pierwszy, złożony w 2001 roku został wycofany, z uwagi na stanowisko Komisji, która uznała, że roszczenia Rosji wymagają bardziej szczegółowych badań geologicznych. Zdaniem przedstawicieli Rosji badania przeprowadzone przez rosyjskich naukowców pozwalają wskazać, że Grzbiet Mendelejewa i Grzbiet Łomonosowa są przedłużeniem szelfu kontynentalnego Azji. 

Rozwój aktywności Rosji w obszarze Arktyki uznawany jest przez Władimira Putina jako jeden z priorytetów polityki zagranicznej Rosji. Przejawem tego zainteresowania jest wzmożona obecność militarna Rosji w regionie (o czym pisaliśmy tutaj). Roszczenia Rosji wpisują się w obserwowaną ostatnio większą aktywność Danii, Norwegii, USA i Kanady w tym obszarze, o których pisaliśmy m. in. tutaj i tutaj. Aktywność Rosji w tym obszarze wynika z wielu czynników, wśród których wymienić trzeba perspektywy rysujące się przed tzw. przejściem północnym (o którym pisaliśmy tutaj) oraz olbrzymimi bogactwami naturalnymi, które wraz ze zmianami klimatu i postępem technologicznym stają się coraz łatwiej osiągalne celem ich wydobycia. W obszarze objętym treścią wniosku znajdować ma się ilość węglowodorów równa 60% wszystkich dotychczasowych zasobów Rosji. Więcej informacji tutaj.

Projekt South Stream na zakręcie

Jak donoszą przedstawiciele jednej z największych firm inżynieryjnych zajmujących się wykonywaniem instalacji do przesyłu gazu - Saipem (budująca m. in. Gazoport w Świnoujściu) Gazprom zerwał swój opiewający na 2,6 miliarda dolarów kontrakt na budowę gazociągu pod dnem Morza Czarnego. Przyczyną zerwania kontraktu (jak stwierdził przedstawiciel Gazpromu Sergei Kupriyanov) był brak porozumienia co do ostatecznych kosztów finansowych inwestycji. Decyzja ta jest zaskoczeniem, gdyż tydzień wcześniej Rosja zezwoliła statkom inżynieryjnym należącym do firmy Saipem na swoich wodach terytorialnych Morza Czarnego. Rosja także płaciła już od marca 2015 roku Saipem za wynajem dwóch specjalnych statków wraz z załogami, które miały przygotowywać przyszłą inwestycję.

Gazprom oświadczył, że poszukuje nowego wykonawcy dla projektu. Deklaracja ta zdaniem komentatorów może być trudna do realizacji z uwagi na ograniczoną liczbę potencjalnych wykonawców oraz na ryzyko powtórzenia się sytuacji z zerwaniem umowy. Eksperci informują o co najmniej półrocznym opóźnieniu w realizacji projektu w związku z tą decyzją Gazpromu.

W oczywisty sposób informacje te podnoszą pytanie o kondycję finansową giganta, który w ubiegłym roku ucierpiał znacząco w wyniku spadku cen ropy oraz sankcji związanych z atakiem na Ukrainę. Więcej informacji tutaj i tutaj

http://www.ship2shore.it/en/energy/putin-cancelled-the-south-stream-pipeline-while-saipem-is-evaluating-its-losses_56251.htm

Guest Post: Komisja przedstawia zarzuty Gazpromowi

22 kwietnia 2015 r. Komisja przedstawiła zarzuty Gazpromowi wskazując, że niektóre praktyki przedsiębiorcy w Europie Środkowo-Wschodniej mogą stanowić nadużycie pozycji dominującej (EC, Case 39816 Upstream gas supplies in Central and Eastern Europe).

Tło

Postępowanie w sprawie praktyk Gazpromu formalnie wszczęto we wrześniu 2012 r. w związku z podejrzeniem, że dominat ogranicza dostawy gazu na rynki Europy Środkowo-Wschodniej (EU Observer, Signs of tension after EU move on Gazprom). Badanie objęło 8 państw członkowskich tj. Polskę, Czechy, Słowację, Węgry, Estonię, Litwę, Łotwę, a także Bułgarię. 

Wszczęcie postępowania było poprzedzone przeszukaniami w biurach Gazpromu w Niemczech i Czechach jeszcze w we wrześniu 2011 r. (w tym samym czasie przeszukania objęły szereg innych przedsiębiorców z sektora w tym m.in. E.ON., bułgarski Overgaz oraz PGNiG).

W odpowiedzi na wszczęcie postępowania przez Komisję, Gazprom podkreślił swoje "szczególne funkcje społeczne" oraz status "strategicznej organizacji zarządzanej przez rząd", wskazując jednocześnie, że ściśle przestrzega prawa międzynarodowego oraz krajowego w państwach, w których prowadzi działalność (Gazprom, Statement of OAO “Gazprom” with respect to the adoption of “statement of objections” by the European Commission under the antitrust investigation).

Wszczęcie postępowania w sprawie działań Gazpromu spotkało się też z szybką reakcją Rosji. 

Shell wraca do Arktyki

Amerykańskie Biuro ds Oceanicznych Zasobów Energetycznych (agencja federalna działająca w ramach United States Department of Interior) wydała w poniedziałek 11.05.2015 roku warunkową pozytywną opinię w sprawie poszukiwania węglowodorów na Morzu Czukockim (więcej informacji tutaj). Otwiera to drogę dla firmy Shell do wznowienia zawieszonych trzy lata temu prac poszukiwawczych, co było efektem incydentów środowiskowych do jakich dochodziło w wyniku poszukiwań (między innymi niesprawnego wyposażenia mającego ograniczać negatywne skutki ewentualnego wycieku).

Chiny śpieszą z gospodarczą odsieczą Rosji w 70 rocznicę zakończenia II Wojny Światowej

Zbojkotowane przez większość światowych przywódców obchody Dnia Zwycięstwa w Rosji stały się dla przedstawicieli dwóch największych mocarstw azjatyckich Rosji i Chin okazją do zawarcia ponad trzydziestu umów handlowych i inwestycyjnych. Oprócz umów zasilających finansowo borykający się z dużymi problemami Rosyjski sektor bankowy (pomoc dla Sperbanku i VTB Banku) w sumie ocenia się że Rosyjska gospodarka może w ich wyniku liczyć na dostęp do funduszy rzędu 25 miliardów dolarów. 

Z punktu widzenia rozwoju współpracy surowcowej istotne znaczenia ma podpisane 8.05.2015 roku memorandum of understanding pomiędzy Gazpromem a Chińskim CNPC. Dotyczy ono budowy nowego rurociągu do Chin oraz sprzedaży do 30 miliardów metrów sześciennych gazu. Obydwie strony zaznaczyły jednak, że przyszłe ostateczne porozumienie wymaga jeszcze dalszych negocjacji.

Więcej informacji tutaj

Liderzy Unii Europejskiej coraz bliżej Unii Energetycznej – czy dla wszystkich oznacza ona to samo?

Podczas obrad Rady Europejskiej w Brukseli w piątek 19.03.2015 roku przywódcy państw i rządów UE zdecydowali się na przyjęcie środków mających na celu ograniczenie uzależnienia państw UE od gazu importowanego z Rosji. W konkluzjach szczytu strony uzgodniły wolę i determinację dalszego rozwoju Unii Energetycznej. Wśród konkretnych deklaracji pojawiło się przyśpieszenie rozwoju projektów infrastrukturalnych, z uwzględnieniem regionów peryferyjnych, dla osiągnięcia bezpieczeństwa energetycznego i dobrego funkcjonowania rynku wewnętrznego energii. Większy nacisk ma być także kładziony na egzekwowanie już obowiązujących norm prawnych w tym zakresie, szczególności w kontekście indywidualnie negocjowanych przez państwa UE kontraktów z Rosją. Kolejnym punktem konkluzji jest zapowiedź walki z nadużywaniem pozycji dominującej przez zagranicznych dostawców gazu celem łamania prawa UE. Liderzy zgodzili się także na większą transparentność negocjacji handlowych w tym zakresie (przy jedoczesnym zachowaniu poufności informacji wrażliwych). Co ciekawe pod koniec formułowania konkluzji przedstawiciele państw i rządów zadeklarowali chęć rozszerzenia procesu budowy Unii Energetycznej także o państwa sąsiadujące z UE. Więcej informacji tutaj

Dania dołącza do wyścigu do bogactw Arktyki

Rząd Królestwa Danii wspólnie z rządem Grenlandii (autonomiczne terytorium zależne Danii) złożyły dnia 15 grudnia wniosek do Komisji Granic Szelfu Kontynentalnego w sprawie rozgraniczenia terytorialnego obszarów arktycznych (zgodnie z art. 76 par. 8 Konwencji NZ o prawie morza). Tym samym Dania dołącza do Rosji i Kanady, które także podejmują różnorodne czynności faktyczne i prawne celem potwierdzenia swoich praw do tego obszaru. Najprawdopodobniej roszczenia Danii będą rozpatrywane podczas obrad 38 sesji Komisji planowanych na 20 sierpnia 2015 - 4 września 2015. Do tego czasu zgodnie z regulaminem proceduralnym Komisji  (zasada 50) Sekretarz Generalny notyfikuje członkom ONZ informację o wniosku Danii w celu dalszego nad nim procedowania. Zgodnie z art. 76 ust. 8 Konwencji Komisja wydaje zalecenia państwom nadbrzeżnym w sprawach dotyczących ustanowienia zewnętrznych granic ich szelfu kontynentalnego. Granice szelfu ustanowione przez państwo nadbrzeżne na podstawie tych zaleceń są ostateczne i wiążące. Państwa Arktyczne (Norwegia, Rosja, Dania, Kanada i Stany Zjednoczone) wspólnie ustaliły w 2008 roku, że rozgraniczenie terytorialne Arktyki powinno odbywać się w oparciu o zasady zawarte w Konwencji NZ o prawie morza. Zainteresowanie tym obszarem wynika z analiz naukowych, które wskazują, że na obszarze tym może znajdować się aż 22% nieodkrytych jeszcze zasobów naturalnych Ziemi. Roszczenia Danii obejmują obszary przyległe do Grzbietu Łomonosowa. Tym samym Dania wchodzi w konflikt z roszczeniami terytorialnymi przedstawianymi przez Kanadę i Rosję. Roszczenia prezentowane przez Danię obejmują obszar około 900.000 km2 (prawie 20 razy większy niż terytorium Danii). (więcej informacji tutaj).

Putin świętuje w Belgradzie wyzwolenie Serbii z Krymem i Southstream w tle

Piętnastego października premier Republiki Serbii zapowiedział, iż Serbia nie ugnie się pod presją Unii Europejskiej, która domagała się od Serbii, państwa starającego się o akcesję do UE, uczestnictwa w sankcjach nałożonych przez Unię (więcej informacji tutaj). Najistotniejszą kwestią pozostaje oczywiście budowa rurociągu Southstream, który ma być południową alternatywą dla przesyłu rosyjskiego gazu do Europy Zachodniej. Politycznego wsparcia tej decyzji udzielił z pewnością swoja wizytą Wladimir Putin, który dzień później przyjmował razem z władzami Serbii paradę wojskową mającą upamiętnić wyzwolenie Serbii spod hitlerowskiej okupacji. W paradzie uczestniczyły także jednostki rosyjskie (więcej informacji tutaj).