Porozumienie ws. normalizacji stosunków gospodarczych między Serbią a Kosowem

4 września prezydent Serbii Aleksandar Vučić oraz premier Kosowa Avdullah Hoti uroczyście podpisali w Waszyngtonie dokumenty Porozumienia ws. normalizacji stosunków gospodarczych między oboma państwami.

Inauguracja gazociągu TurkStream

Na początku miesiąca informowaliśmy o sankcjach nałożonych przez Stany Zjednoczone w związku z budową gazociągów Nord Stream 2 i TurkStream. W przypadku tego pierwszego ukończenie projektu zapewne przeciągnie się o kilka miesięcy. W przypadku inwestycji turecko-rosyjskiej rezultaty są mniej spektakularne.

Premier Bułgari Boyko Borisov, prezydenci Rosji Władimir Putin, Turcji Recep Tayyip Erdogan, Serbii Aleksandar Vucic
podczas inauguracji TurkStream.

8 stycznia prezydencji prezydenci Rosji Władimir Putin i Turcji Recep Tayyip Erdogan dokonali uroczystej inauguracji TurkStream (Reuters, Turkey, Russia launch TurkStream pipeline carrying gas to Europe). 

Suwerenność Kosowa w UEFA

Jak wyraził się Sekretarz Generalny ad interim UEFA Theodore Theodoridis, po "otwartej dyskusji i bardzo demokratycznej procedurze" stowarzyszenie przyjęło uchwałę o przyjęciu w poczet członków 55. stowarzyszenia, Kosowski związek piłki nożnej. Decyzja ze skutkiem natychmiastowym została przyjęta stosunkiem głosów 28 do 24, przy 2 głosach nieważnych (UEFA, Football Federation of Kosovo joins UEFA). W tej sytuacji możliwe stało się nawet przyspieszone dopuszczenie Kosowa do eliminacji do MŚ 2018.

Serbia and Albania have a history of turbulent relations, predominantly in relation to Kosovo.
Źródło: BBC

Wściekłością na decyzję UEFA zareagowała Serbia, która nie uznaje secesji z 1998 roku, ani państwowości Kosowa.

Deportacja na Węgry wiąże się z ryzykiem nieludzkiego lub poniżającego traktowania

Orzekający w sprawie deportacji najwyższy sąd administracyjny Finlandii sprzeciwił się transferowi ubiegającego się o azyl Afgańczyka na Węgry, tj. do państwa szeroko krytykowanego za swoją politykę ws. uchodźców (Al Jazeera, Finland court rules against sending refugee to Hungary). Zdaniem sędziów, fińska administracja nie ma bowiem możliwości zapewnienia, aby deportowany nie został tam poddany traktowaniu sprzecznemu z traktatami międzynarodowymi, w szczególności z zakazem nieludzkiego lub poniżającego traktowania. 

Guest Post: Bezumowne korzystanie z nieruchomości przez państwo obce ma charakter de iure gestionis

3 września 2015 r. Sąd Okręgowy w Warszawie wydał interesujący wyrok (sygn. akt III C 785/09) w głośnej sprawie z powództwa współużytkowników wieczystych gruntu i współwłaścicieli wzniesionego na nim budynku położonych w Al. Ujazdowskich 23 w Warszawie (w bezpośrednim sąsiedztwie reprezentacyjnych budynków rządowych i ambasad) przeciwko Republice Serbii, zasądzając od Republiki Serbii na rzecz powodów wielomilionowe wynagrodzenie za bezumowne korzystanie przez nią i przez jej poprzednika (istniejący do 2006 r. Związek Serbii i Czarnogóry) z tego budynku.

Willa Gawrońskich. Źródło: Wikipedia

Sprawa miała swoje źródło w zajmowaniu od 1947 r. przez Federacyjną Ludową Republikę Jugosławii, a potem kolejne państwa powstałe na bazie FLRJ, w tym ostatnio przez Republikę Serbii, wskazanej nieruchomości, która była wykorzystywana przez nie na cele dyplomatyczne (jako siedziba ich ambasad w Polsce). Na początku lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku prawa do nieruchomości zostały na powrót przyznane – w ramach procedur reprywatyzacyjnych – jej przedwojennej właścicielce (matce powodów), jednakże władze jugosłowiańskie, a potem serbskie, odmówiły wydania położonego na niej budynku, choć już w 2007 r. opuściły go przenosząc ambasadę w inne miejsce. Odtąd budynek stał nieużywany, ale jednocześnie pozostawał w gestii władz serbskich odmawiających jego zwrotu. Ta patowa sytuacja zmusiła w końcu powodów do wytoczenia powództwa o zasądzenie wynagrodzenia za korzystanie z budynku bez tytułu prawnego przez pozwaną i jej poprzednika.

W sprawie, a także w towarzyszących jej innych postępowaniach prowadzonych nie tylko przed sądami cywilnymi, jak sprawa o zasiedzenie przez Republikę Serbii wskazanej nieruchomości, ale także przed sądami administracyjnymi, jak sprawa o wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości wymaganego przez przepisy ustawy z 1920 o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, pojawiło się wiele interesujących zagadnień prawnych, którym można byłoby poświęcić co najmniej kilka osobnych artykułów. Dla czytelników Przeglądu Prawa Międzynarodowego najciekawszym będzie jednakże pytanie, które pojawiło się już w początkowej fazie omawianego postępowania sądowego i następnie towarzyszyło mu do chwili wydania wyroku przez Sąd Okręgowy, czy Republika Serbii może skutecznie powoływać się na przysługiwanie jej immunitetu państwowego i tym samym domagać się z tej przyczyny odrzucenia pozwu.

Żyj i daj żyć: proklamacja powstania państwa Liberland

13 kwietnia 2015 roku Vít Jedlička proklamował powstanie Wolnej Republiki Lieberland, jednocześnie ogłaszając się Prezydentem.

Wedle informacji zamieszczonych na oficjalnej stronie, Liberland o powierzchni 7 km² jest republiką konstytucyjną z elementami demokracji bezpośredniej (Konstytucja i akty prawne mają być niebawem dostępne online). Powyżej przedstawione zostało godło państwa, które ma również swoją flagę oraz motto: Żyj i daj żyć. Języki urzędowe to czeski i angielski.

Wyrok MTS w sprawie stosowania konwencji w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa (Chorwacja v. Serbia)

Ponad 15 lat od początku postępowania (w lipcu 1999) i prawie 7 lat po wydaniu pierwszego wyroku w kwestii zarzutów wstępnych (wyrok z 18 listopada 2008 r.) Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości wydał wczoraj, 3 lutego 2015 r., wyrok w kolejnej sprawie dotyczącej stosowania konwencji w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa, tym razem z wniosku Chorwacji przeciwko (ostatecznie) Serbii. Jednak w tym przypadku Trybunał badał nie tylko podnoszone przez Chorwację zarzuty naruszenia konwencji przez siły serbskie walczące na terytorium chorwackim w l. 1991-1995 przeciwko niepodległości Chorwacji. MTS uznał się bowiem za właściwy także w odniesieniu do rozpatrzenia wzajemnego powództwa Serbii, zarzucającej z kolei popełnienie ludobójstwa na ludności serbskiej przez siły chorwackie w czasie operacji w Srpskiej Krajinie w 1995 r.

Putin świętuje w Belgradzie wyzwolenie Serbii z Krymem i Southstream w tle

Piętnastego października premier Republiki Serbii zapowiedział, iż Serbia nie ugnie się pod presją Unii Europejskiej, która domagała się od Serbii, państwa starającego się o akcesję do UE, uczestnictwa w sankcjach nałożonych przez Unię (więcej informacji tutaj). Najistotniejszą kwestią pozostaje oczywiście budowa rurociągu Southstream, który ma być południową alternatywą dla przesyłu rosyjskiego gazu do Europy Zachodniej. Politycznego wsparcia tej decyzji udzielił z pewnością swoja wizytą Wladimir Putin, który dzień później przyjmował razem z władzami Serbii paradę wojskową mającą upamiętnić wyzwolenie Serbii spod hitlerowskiej okupacji. W paradzie uczestniczyły także jednostki rosyjskie (więcej informacji tutaj).

Czy Trybunał strasburski powinien być aż tak hojny? Materialne naprawienie naruszenia EKPCz cd.

Słono za naruszenie Konwencji zapłaci rząd łotewski w wykonaniu orzeczenia w sprawie Vistins i Pepepjolkins p. Łotwie (skarga nr 71243/01). Sprawa dotyczy wywłaszczenia nieruchomości na początku lat 90-tych w związku rozszerzaniem powierzchni portu w Rydze. W wyroku głównym z 25.10.2012 Trybunał uznał, że ponieważ różnica pomiędzy wartością wywłaszczonych nieruchomości (obliczoną na potrzeby podatku od nieruchomości), a przyznanym skarżącym odszkodowaniem była rażąco nieproporcjonalna, władze łotewskie nie zachowały należytej równowagi pomiędzy interesem publicznym a podstawowymi prawami skarżących. W konsekwencji uznał, że w sprawie doszło do naruszenia art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji.

Na podstawie wyroku z 25.03.2014, w którym Trybunał rozstrzygał już jedynie kwestię naprawienia wyrządzonej szkody, władze łotewskie mają wypłacić pierwszemu ze skarżących 339.391,98 euro, natomiast drugiemu skarżącemu 871.271,12 euro.

Serbia ratyfikowała Traktat o zasobach genetycznych roślin

Serbia złożyła wszystkie potrzebne dokumenty ratyfikacyjne i od 2 lipca jest 129. stroną Międzynarodowego Traktatu o zasobach genetycznych roślin dla wyżywienia i rolnictwa, sporządzonego w Rzymie dnia 3 listopada 2001 r. pod auspicjami FAO. Serbia podpisała Traktat bezpośrednio po jego przyjęciu, już w 2002 r., jednak dopiero teraz zdecydowała się ostatecznie zostać jego stroną.

UE: od 1 lipca 2013 Chorwacja 28. państwem członkowskim UE. Decyzja RE o podjęciu negocjacji członkowskich z Serbią.

Dziś, tj. 1 lipca 2013 r., Chorwacja stała się 28. państwem członkowskim Unii Europejskiej. 

Oficjalne uroczystości, w których uczestniczy delegacja UE z Przewodniczącym Komisji, J.M. Barroso, rozpoczęły się w Zagrzebiu już 30 czerwca, o godz. 23:00. 1 lipca zostanie otwarte Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Zagrzebiu. 

Jednak przygotowania do instytucjonalnego urzeczywistnienia członkostwa Chorwacji w UE zaczęły się dużo wcześniej. Już 14 kwietnia br. miały miejsce wybory chorwackich deputowanych do PE, których zgodnie z postanowieniami Traktatu akcesyjnego będzie w kadencji 2009-2014 dwunastu. 

25 kwietnia Neven Mimica został przedstawiony jako chorwacki kandydat na członka Komisji, a Przewodniczący Barroso ujawnił, że ma zamiar powierzyć mu sprawy ochrony konsumentów. Zgodnie z Traktatem lizbońskim, od kadencji 2014-2018 skład Komisji miał zostać ograniczony do 2/3 liczby Państw, jednak decyzja Rady Europejskiej 2013/272/UE (pisaliśmy o tym na blogu tutaj) zmienia te postanowienia i utrzymuje zasadę "1 komisarz z każdego państwa członkowskiego".

Serbia bliska przystąpienia do WTO

Serbia finalizuje właśnie rozmowy negocjacyjne w sprawie przystąpienia do WTO. Jak zasygnalizowano na ostatnim spotkaniu Working Party, które miało miejsce w zeszłym tygodniu, można oczekiwać, że formalne przyjęcie Serbii do WTO nastąpi pod koniec 2013 r. Obecnie jest to jeden z ostatnich krajów w Europie, który nie jest jeszcze członkiem organizacji (pozostałe to Bośnia  i Hercegowina oraz Białoruś, przy czym ta pierwsza ma również szanse dołączyć do WTO w tym roku).

Serbia złożyła formalny wniosek o przyjęcie do organizacji pod koniec 2004 r. W 2005 r. powołano specjalną grupę roboczą (tzw. Working Party) odpowiedzialną za monitorowanie procesu akcesji. Równocześnie Serbia rozpoczęła dwustronne rozmowy ze swoimi partnerami handlowymi celem określenia warunków swojego przystąpienia do WTO zaś 11 stycznia 2011 r. podpisała porozumienie ze swoim najważniejszym partnerem handlowym - Unią Europejską (ponad 50% wymiany handlowej). Obecnie Serbia finalizuje rozmowy z kilkoma innymi kluczowymi krajami i wprowadza ostatnie zmiany w swoim prawie.

Tabela przedstawiająca progres rozmów akcesyjnych jest dostępna tu.

Uznanie niezależności Kosowa przez Serbię czy umowa o normalizacji stosunków?

Wczoraj (22 kwietnia), jako jedna z pierwszych, RT, a następnie kilka innych zagranicznych stron podało informację o zaakceptowaniu przez Serbię niezależnego statusu Kosowa, w zamian (podaję za RT) za szeroką autonomię dla kosowskich Serbów. Jest to efekt unijnych negocjacji (zobacz Raport) pomiędzy serbskim premierem Ivicą Daciciem i jego kosowskim odpowiednikiem Hasimem Thacim.

Jednak zdaniem serbskich komentatorów zawarcie umowy nie jest uznaniem niezależności Kosowa (znowu podaję za RT), część z nich wręcz nie uważa umowy za „diplomatic victory”, ale za zdradę interesów serbskich. Tym niemniej artykuł w RT ukazał się pod tytułem: Kosovo resolution? Serbia govt approves recognition Deal. Sama umowa z 19 kwietnia dotyczy jednak zasad normalizacji stosunków np. uznania autonomii kosowskiego wymiaru sprawiedliwości. W związku z tym na razie nie wiadomo, czy można uznać, że jest to uznanie niezależności całej prowincji czy tylko krok do tego, albo może jest to uznanie niezależności, ale pod „przykrywką normalizacji stosunków” aby nie drażnić serbskich nacjonalistów. Na pewno zaś dla Serbii otwierają się szerokie perspektywy członkostwa w Unii...

Dokumenty unijne w sprawie dostępne są tu.