Jak ocenić eksplozje w Vrběticach, do których doszło w 2014 r.?

16 października 2014 r. we wsi Vrbětice (ok. 120 km na wschód od Brna, niedaleko granicy czesko-słowackiej) doszło do wybuchu w znajdującym się w lesie składzie amunicji wynajmowanym przez Imex Group. W jego wyniku zginęły 2 osoby, a po wybuchu nastąpiło jeszcze 355 niekontrolowanych eksplozji. 3 października doszło do kolejnego wybuchu w innych składzie amunicji, również w pobliżu miejscowości Vrbětice; skala wybuchu była jednak dużo mniejsza. Do kwietnia tego roku oba te wydarzenia były uważane za wypadki (zob. np. artykuł naukowców z Uniwersytetu w Żninie z 2018 r., analizujący techniczne aspekty badania wybuchu w Vrběticach).

Guest post: O suwerenności czyli przyczynek do teorii wytrycha

 

O suwerenności czyli przyczynek do teorii wytrycha

 1. Jednym z głównych i oficjalnych zarzutów przeciwko rozporządzeniu Unii Europejskiej ustanawiającemu system warunkowości ochrony budżetu Unii jest argument, że stanowi ono próbę „odebrania Polsce suwerenności” oraz pretekst do „instytucjonalnego i politycznego zniewolenia państwa polskiego”. Politycy posługują się pojęciem suwerenności jako politycznie wygodnym wytrychem, który jednak nie w każdym przypadku dopasowany jest do rodzaju zamka.

W opinii polityków obozu rządzącego mamy do czynienia z zamiarem „odebrania nam suwerenności”, której będziemy bronić za wszelką cenę (prezes PiS Jarosław Kaczyński).

Zdaniem premiera jest to „gra o suwerenność (…) gra o samostanowienie, o autonomiczność, o niezawisłość. Według innych głosów, nie po to nasi przodkowie przelewali krew, żebyśmy za pieniądze mieli „oddawać suwerenność Brukseli” (sekretarz stanu w kancelarii premiera). W innych kontekstach „Polska przez wiele lat żyła w sytuacji państwa niesuwerennego”, lecz przekopanie kanału przez Mierzeję Wiślaną oznacza, że „także na tych ziemiach mamy pełną suwerenność” (prezes PiS). Uchwała Izby Reprezentantów Niderlandów wzywającą holenderski rząd do zaskarżenia Polski do TSUE została zakwalifikowana przez Marszałek Sejmu jako naruszenie zasady suwerenności oraz próbę ingerencji w relacje między państwami UE.

Angielski sąd uniemożliwia Nicolasowi Maduro dostęp do wenezuelskich rezerw złota

W lutym 2019 r. dzieliliśmy się wątpliwościami dotyczący legalności pozbawienia wenezuelskiego rządu Nicolasa Maduro dostępu do rezerw złota przechowywanych angielskim banku centralnym. Z początkiem miesiąca powyższą decyzję utrzymał w mocy tamtejszy sąd (Al Jazeera, UK court denies Venezuela's Maduro access to gold in bank vault). Swoją decyzję w sprawie o dostęp do 1,8 mld USD w złocie, wszczętej przez brazylijski bank centralny, sąd uzasadnił jednoznacznym uznaniem Juan Guaido przez Londyn za prezydenta Wenezueli.

Społeczny kontekst sporu jest dramatyczny. Do rujnujących państwo załamania sytuacji gospodarczej, niskich cen ropy, sankcji gospodarczych i trawiącej Wenezuelę korupcji teraz doszły skutki pandemii koronawirusa.

O kontrowersjach wokół sytuacji w Wenezueli ostatnio pisaliśmy w kontekście wniesienia przez Guaidó skargi do ICSID oraz amerykańskich sankcji gospodarczy.

USA sprzeciwiają się chińskim roszczeniom wobec Morza południowochińskiego

Sekretarz Stanu Mike Pompeo oświadczył, że chroniąc „wolny i otwarty” Indo-Pacyfik Stany Zjednoczone sprzeciwiają się większości chińskich roszczeń terytorialnych w obszarze Morza południowochińskiego (Department of State, U.S. Position on Maritime Claims in the South China Sea).

Peace Palace Library, South China Sea Territorial Disputes

USA odrzucają m.in. jako prawnie bezpodstawną tzw. Linię dziewięciu kresek, roszczenia dotyczące ustanowienia Wyłącznej Strefy Ekonomicznej na obszarze filipińskiego szelfu kontynentalnego oraz WSE, rozszerzania morza terytorialnego poza 12 MM od linii podstawowej wysp Spratly. Pompeo podkreślił, że bezprawność powyższych roszczeń została potwierdzona w wyroku STA Filipiny p. Chinom z 12 lipca 2016 r.

Od kryzysu zdrowotnego przez kryzys gospodarczy do kryzysu zadłużenia

Aktualny kryzys zdrowia publicznego niewątpliwie wywoła poważny kryzys gospodarczy, oba zaś pociągną za sobą istotne zmiany prawne. Szczególna odpowiedzialność za nadzorowanie przyjmowanych obecnie środków nadzwyczajnych ciąży zaś na prawnikach. Z jednej strony niezbędna jest bieżąca kontrola proporcjonalności i niezbędności owych działań (nasz post tutaj). Z drugiej strony, niemniej istotne jest sygnalizowanie obszarów wymagających interwencji, zanim trwająca pandemia zmutuje w nowe kryzysy. Dość przypomnieć, że relatywnie krótki światowy kryzys finansowy z 2008 r. w Europie zdegenerował w kryzys zadłużenia publicznego, bezpośrednia walka z którym trwała do 2018 r. (CNN, European Debt Crisis Fast Facts) po czym pozostały miliardy euro zobowiązań finansowych (Debating Europe, Is the European debt crisis finally over?).

W tym kontekście warto odnotować pojawiające się ostrzeżenia przed ryzykiem wybuchu kolejnego kryzysu zadłużenia publicznego i serii upadłości państw. 

Prezydent Trump deklaruje uznanie zwierzchnictwa Izraela nad Wzgórzami Golan

Prezydenta USA Donald Trump jednym tweetem odmienił oblicze końca kampanii wyborczej w Izraelu i nieco przyćmił kolejnej kontrowersje dotyczących sposobu objęcia i sprawowania prezydentury. Trump ogłosił, że:

Po 52 latach przyszedł najwyższy czas, aby Stany Zjednoczone uznały suwerenność Izraela nad Wzgórzami Golan, które mają krytyczne znaczenie strategiczne i dla bezpieczeństwa Izraela oraz regionu.

Szwajcarzy odrzucili w referendum wprowadzenie prymatu prawa krajowego nad prawem międzynarodowym

Wczoraj (25.11) w Szwajcarii odbyło się referendum, w którym m.in. decydowano o propozycji zgłoszonej przez populistyczną, prawicową partię UDC/SVP (Szwajcarska Partia Ludowa), aby wprowadzić poprawkę do Konstytucji mówiącą o jej prymacie nad prawem międzynarodowym. Inicjatywa została zatytułowana przez wnioskujących Schweizer Recht statt fremde Richter (Selbstbestimmungsinitiative)/ Le droit suisse au lieu de juges étrangers (initiative pour l’autodétermination).

UDC/SVP oraz pozostałe środowiska popierające "Selbstbestimmungsinitiative" odwoływały się do (przechodzącego renesans w środowiskach populistycznych wielu państw) anachronicznego rozumienia suwerenności, wskazując, że postulowana zmiana przywróci państwu i narodowi utraconą suwerenność.

Początek roku w Organizacji Narodów Zjednoczonych

Po roku od objęcia stanowiska przez nowego Sekretarza Generalnego NZ Antonio Guterresa nadszedł czas na pewne podsumowania, a początek roku jest ku temu znakomitą okazją. Przypomnijmy - Guterres nie miał wobec siebie wygórowanych oczekiwań. Dał to jasno do zrozumienia rozpoczynając swoje urzędowanie od przemówienia, w którym stwierdził: nie ma cudów, a ja nie jestem cudotwórcą. Już obejmując stanowisko potwierdzał, że ONZ jest niewydajna, w wielu przypadkach naruszeń prawa międzynarodowego nie jest w stanie zareagować w ogóle, lub w dostatecznym stopniu, dlatego konieczne jest współdziałanie wielu stron (zobacz naszego posta ).

Tajemnicza rezygnacja premiera Libanu czyli kolejny kryzys na Bliskim Wschodzie

Po kryzysie w Katarze, Arabia Saudyjska zamieszana jest w kolejny kryzys na Bliskim Wschodzie. Wszystko za sprawą tajemniczej rezygnacji premiera Libanu Saad al-Haririego, do której al-Hariri miał zostać podobno zmuszony w czasie jego wizyty w Arabii Saudyjskiej. Lider Hezbollahu, politycznego oponenta premiera al-Haririego, ogłosił nawet wczoraj wieczorem, że zatrzymanie libańskiego premiera w Rijadzie jest deklaracją wojny Arabii Saudyjskiej przeciwko Libanowi.

Saad al-Hariri ogłosił swoją rezygnację w sobotę 4 listopada, podczas podróży do Arabii Saudyjskiej w wystąpieniu telewizyjnym nadawanym z Rijadu. W czasie przemówienia, wskazał, że przyczyną jego rezygnacji jest postawa Iranu, który ingeruje w sprawy wewnętrzne arabskich państw w regionie i wspiera Hezbollah, który z kolei rośnie w siłę w Libanie. Premier al-Hariri mówił również o tym, że obawia się prób zamachu na swoje życie (jego ojciec Rafik Hariri, który również był premierem Libanu, zginął w zamachu bombowym w 2005 r.).

Suwerenność Kosowa w UEFA

Jak wyraził się Sekretarz Generalny ad interim UEFA Theodore Theodoridis, po "otwartej dyskusji i bardzo demokratycznej procedurze" stowarzyszenie przyjęło uchwałę o przyjęciu w poczet członków 55. stowarzyszenia, Kosowski związek piłki nożnej. Decyzja ze skutkiem natychmiastowym została przyjęta stosunkiem głosów 28 do 24, przy 2 głosach nieważnych (UEFA, Football Federation of Kosovo joins UEFA). W tej sytuacji możliwe stało się nawet przyspieszone dopuszczenie Kosowa do eliminacji do MŚ 2018.

Serbia and Albania have a history of turbulent relations, predominantly in relation to Kosovo.
Źródło: BBC

Wściekłością na decyzję UEFA zareagowała Serbia, która nie uznaje secesji z 1998 roku, ani państwowości Kosowa.

ZO ONZ: Podstawowe zasady restrukturyzacji długu publicznego

10 września Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło projekt Rezolucji Basic Principles on Sovereign Debt Restructuring Processes (A/69/L.84). Formułując 9 takich zasad Zgromadzenie podkreśliło, że restrukturyzacja długu publicznego państw powinna następować zgodnie z międzynarodowym prawem zwyczajowym i podstawowymi międzynarodowymi zasadami prawa takimi jak poszanowanie suwerenności, dobra wiara, transparentność, legitymizacja, sprawiedliwe traktowanie i zrównoważony rozwój. Potwierdzone zostały prawa do korzystania z immunitetu jurysdykcyjnego i egzekucyjnego, od którego wszelkie wyjątki powinny być interpretowane zawężająco. Szczególnie interesujące jest, pośrednie, potwierdzenie doniosłości klauzul wspólnego działania (CAC)

Nowa sprawa w MTS: Timor Wschodni v. Australia

Tuż przed Świętami, 17 grudnia 2013 r., do Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości wpłynęła skarga Timoru Wschodniego przeciwko Australii (zob. komunikat prasowy 1). Ze względu na okoliczności sprawy i wniosek Timoru Wschodniego o zastosowanie w trybie pilnym środków tymczasowych, już następnego dnia Przewodniczący Trybunału wyznaczył termin rozprawy ws. środków tymczasowych na 20-22 stycznia 2014 r. i zawiadomił rząd Australii (zob. komunikat prasowy 2).

Zdarzenia, które stanowią podstawę skargi miały miejsce 3 grudnia 2013 r. Agenci  Australijskiej Organizacji Bezpieczeństwa i Wywiadu (Australian Security Intelligence Organisation, ASIO), działając podobno na podstawie nakazu wydanego przez Prokuratora Generalnego Australii, dokonali tego dnia w Canberze przeszukania w mieszkaniu i biurze doradcy prawnego Timoru Wschodniego, który jednocześnie jest pełnomocnikiem tego państwa w postępowaniu arbitrażowym, jakie toczy się między Timorem a Australią na podstawie Timor Sea Treaty. W wyniku przeszukania zostały zajęte między innymi korespondencja pomiędzy rządem Timoru Wschodniego a jego prawnikami oraz dokumenty i dane stanowiące należące do tego państwa, w szczególności dotyczące wspomnianego postępowania arbitrażowego. Władze Timoru Wschodniego uznały takie działania Australii za naruszenie jego suwerenności, a także prawa własności i innych praw chronionych przez prawo międzynarodowe i właściwe prawo krajowe. Właśnie stwierdzenia tego naruszenia domaga się Timor Wschodni w skardze do MTS, ponadto również zwrotu wszystkich zajętych listów, dokumentów i danych, i nieodwracalnego zniszczenia wszelkich ewentualnych kopii zrobionych przez Australię, a także satysfakcji w postaci formalnych przeprosin i pokrycia przez Australię kosztów postępowania przed MTS. Natomiast środki tymczasowe miałyby m.in. obejmować zabezpieczenie i przekazanie zajętych dokumentów i danych MTS.