Prokurator MTK upoważniony do prowadzenia postępowania wobec Filipin

 15 września Międzynarodowy Trybunał Karny upoważnił prokuratora  (decyzja tu) do rozpoczęcia dochodzenia w sprawie sytuacji na Filipinach, w związku ze zbrodniami objętymi jurysdykcją Trybunału rzekomo popełnionymi na terytorium Filipin w okresie od 1 listopada 2011 r. do 16 marca 2019 r. w kontekście tzw. kampanii pt. „wojna z narkotykami”. Podczas tej kampanii zginęło wielu przypadkowych ludzi zabijanych arbitralnie za ich domniemane powiązania z nielegalnym handlem narkotykami. 

Wniosek o upoważnienie do prowadzenia postępowania złożyła odchodząca prokurator Fatou Bensouda (pisaliśmy o tym tu) a teraz będzie musiał się z tym postępowaniem zmierzyć nowy - Karim Khan. 

Oczywiście Filipiny w osobie prezydenta Rodrigo Duterte już ogłaszają, że nie będą współpracować z trybunałem ani nikogo z trybunału nie wpuszczą na teren państwa (zobacz tu czy tu), nie musi to jednak dziwić, przecież postępowanie prokuratora może dotyczyć prezydenta Duterte osobiście. To on prawdopodobnie odpowiada za tysiące ofiar "wojny z narkotykami".

Wniosek o autoryzowanie postępowania wobec Filipin

 Kończąca swoją kadencję prokurator MTK  - Fatou Bensouda zakończyła właśnie badanie wstępne dotyczące sytuacji na Filipinach i złożyła  wniosek do Trybunału (zobacz tu) o upoważnienie sądowe do prowadzenia dochodzenia odnoszącego się do tego państwa. 

Prokurator prowadziła wstępne badanie od 2018 roku,  a dotyczyło ono zbrodni popełnionych od 2016 roku dotyczących "państwowej" wojny z narkotykami. W konsekwencji zabito tysiące osób za ich domniemane, wielokroć nieudowodnione, powiązania z nielegalnym handlem narkotykami. 

Filipiny były stroną Statutu MTK od 2011 roku, ale wystąpiły z niego w 2018 roku w proteście przeciwko prowadzonym działaniom MTK. 

Pisaliśmy o tym np. tu.

USA sprzeciwiają się chińskim roszczeniom wobec Morza południowochińskiego

Sekretarz Stanu Mike Pompeo oświadczył, że chroniąc „wolny i otwarty” Indo-Pacyfik Stany Zjednoczone sprzeciwiają się większości chińskich roszczeń terytorialnych w obszarze Morza południowochińskiego (Department of State, U.S. Position on Maritime Claims in the South China Sea).

Peace Palace Library, South China Sea Territorial Disputes

USA odrzucają m.in. jako prawnie bezpodstawną tzw. Linię dziewięciu kresek, roszczenia dotyczące ustanowienia Wyłącznej Strefy Ekonomicznej na obszarze filipińskiego szelfu kontynentalnego oraz WSE, rozszerzania morza terytorialnego poza 12 MM od linii podstawowej wysp Spratly. Pompeo podkreślił, że bezprawność powyższych roszczeń została potwierdzona w wyroku STA Filipiny p. Chinom z 12 lipca 2016 r.

Kto się boi Rodrigo Duterte?

Niedawno pisaliśmy o decyzji Filipin o wycofaniu się ze statutu Międzynarodowego Trybunału Karnego (zobacz tu), dziś warto odnotować groźby rzucane przez prezydenta Filipin w kierunku prokurator MTK Fatou Bensoudy. Duterte obawia się prowadzenia przez nią postępowania na terytorium tego państwa, więc grozi jej, że jeżeli się tam pojawi to ją aresztuje. 

Stosuje przy tym także dość nielogiczną interpretację, jeśli chodzi o powiązanie swojego państwa z międzynarodowym wymiarem sprawiedliwości. Z jednej strony jego zdaniem Filipiny nie były nigdy stroną statutu, ponieważ statut nie został nigdy opublikowany w oficjalnym publikatorze, z drugiej zaś prawie miesiąc temu Filipiny wycofały się Statutu (więc jakby jednak były stroną Statutu?), zobacz tu.

Nie wiadomo, czy prokurator Bensouda rzeczywiście odwiedziła Filipiny. Bardzo to wątpliwe, gdyż żeby Trybunał mógł procedować potrzebne mu jest wsparcie państwa i jego współpraca, a przy tak wrogim nastawieniu Duterte podejmowanie się teraz  trudnych postępowań byłoby dla pracowników MTK niebezpieczne. 

Podejrzliwość ze strony Duterte i jego wrogość w stosunku do trybunału jest związana z toczącym się postępowaniem wobec Filipin (zobacz tu), pytanie czy jest uzasadniona? Jedno jest pewne - grożenie prokurator MTK aresztem nie jest dobrym sposobem na uprawianie międzynarodowej dyplomacji. 

Duterte namawia inne państwa do wycofania się ze Statutu MTK

Prezydent Filipin, kilka dni po złożeniu przez to państwo informacji o wycofaniu się ze Statutu MTK (o czym wspominaliśmy niedawno) namawia inne państwa na wycofanie ze Statutu MTK. Wskazuje przy tym, że jest to instytucja stworzona przez Unię Europejską, aby  mogła odpokutować za swoje grzechy, oraz że Trybunał i tak nie ma jurysdykcji wobec Filipin ponieważ Statut nigdy nie został ogłoszony w oficjalnym publikatorze tego kraju. Słowa te świadczą niestety tylko o ignorancji lub głębokiej niewiedzy prezydenta Duterte odnośnie do chociażby fundamentalnych postanowień prawa międzynarodowego. 

Filipiny z zamiarem wystąpienia ze statutu MTK

Parę dni temu do Międzynarodowego Trybunału Karnego dotarła informacja o wystąpieniu Filipin ze statutu. Stanie się ono skuteczne rok po złożeniu go u Sekretarza Generalnego ONZ, który jest depozytariuszem statutu. 

Filipiny są stroną Statutu od 2011, czyli w sumie niedługo. Ich decyzja wiąże się z ostatnią decyzją prokurator MTK o wszczęciu badania wstępnego odnośnie do zbrodni popełnionych na Filipinach w ramach wojny z narkotykami (pisaliśmy o tym na blogu). Ta decyzja nie spodobała się władzom  Filipin dlatego, że wskazuje się między innymi na udział w tych zbrodniach władz publicznych, włącznie z policją.

Kolejne postępowania przed MTK (i wcale nie dotyczą Afryki)!!

Prokurator MTK zdecydowała o zbadaniu zbrodni popełnionych na Filipinach i w Wenezueli (zobacz info na stronie MTK). Obie sytuacje zostaną na razie objęte jedynie wstępnym badaniem, co oznacza, że Prokurator postara się potwierdzić, że przedstawione jej informacje stanowią dostateczną podstawę do wszczęcia postępowania przygotowawczego (zob. art. 15 ust. 6 Statutu MTK). Wstępne badanie sytuacji na Filipinach, które są stroną Statutu MTK od 2011 roku, będzie dotyczyć zbrodni popełnionych od lipca 2016 roku, w kontekście prowadzonej przez rząd filipiński kampanii dotyczącej wojny z narkotykami, w rezultacie której zabito tysiące osób za ich domniemane powiązanie z nielegalnym handlem narkotykami.

Powoli widać skutki zawieszonych rozmów pokojowych na Filipinach: aresztowania w toku

Prezydenta Filipin, Rodrigo Duterte, chyba nie trzeba nikomu przestawiać, jest on znany z surowej polityki wobec przestępczości narkotykowej, po grożenie ‘sukinsynom’ z ONZ (o czym już pisaliśmy tutaj). W ostatnich latach doszło również do podpisania, po latach negocjacji, porozumienia pokojowego z Islamskim Frontem Wyzwolenia Moro (o czym pisaliśmy tutaj). Niestety, negocjacje z komunistami nie idą już tak dobrze.

Pod koniec zeszłego roku (w listopadzie 2017), Prezydent Duterte wydał proklamację nr 360 kończącą rozmowy pokojowe z komunistycznymi rebeliantami (National Democratic Front-Communist Party of the Philippines/NDF - The New People's Army/NPA), które z przerwami trwają od lat 80tych. Powodem zerwania rozmów było ‘zaangażowanie się NPA w zbrodnie i działania wojenne’ w trakcje trwania rozmów pokojowych, co została zinterpretowanie jako: ‘niefortunne, że członkowie NDF-NPA nie wykazali się szczerością i zaangażowaniem w dążeniu do prawdziwych i znaczących pokojowych negocjacji’ (zob. np. tutaj). 

Przegląd wydarzeń wokół szczytu przywódców G20 w Hangzhou

Za nami kolejny szczyt przywódców państw G20, który tym razem odbył się w Hangzhou w południowo-wschodnich Chinach. Wprawdzie zwyczajowo przyjęto Komunikat końcowy,  z apelem o wolny handel, zwiększenie inwestycji i podniesienie efektywności energetycznej, jednak próżno tam szukać szczegółowych deklaracji.

Dużo większym zainteresowaniem cieszyły się natomiast okoliczności i zdarzenia towarzyszące szczytowi.

Przede wszystkim Chiny, przyciągając uwagę opinii publicznej do kwestii organizacyjnych, zdołały wyciszyć problem napięć na Morzu Południowochińskim (o czym wielokrotnie wspominaliśmy). Powszechną uwagę przykuła kwestia zatrzymania całej strefy przemysłowej celem stabilizacji jakości powietrza, czy urlopów dla 2 mln mieszkańców (Fortune, China Is Thrilled After Getting the Uneventful G20 Summit It Wanted).

Prezydent Filipin grozi (sukinsynom z) ONZ

W ubiegłym tygodniu ze strony ONZ, w tym dwójki specjalnych sprawozdawców Dainiusa Pūrasa (ds. powszechnego prawa do korzystania z najwyższych osiągalnych standardów opieki zdrowotnej) oraz Agnes Callamard (ds. pozasądowych, doraźnych i arbitralnych egzekucji), padło szereg krytycznych uwag pod adresem rządu Filipin. Prezydent tego państwa Rodrigo Duterte prowadzi bowiem krwawą walkę z narkotykami i przestępczością. W odpowiedzi, Duterte obraził funkcjonariuszy Organizacji i zagroził jej opuszczeniem.

Wyrok Stałego Trybunału Arbitrażowego w sprawie chińskich roszczeń do Morza Południowochińskiego

12 lipca 2016 roku Stały Trybunał Arbitrażowy w Hadze wydał wyrok w sporze terytorialnym wytoczonym przez Filipiny przeciwko Chinom w 2013 r. O sprawie pisaliśmy wcześniej tutaj. Spór był rozstrzygany na podstawie Konwencji ONZ o prawie morza (tzw. UNCLOS).

Trybunał orzekł, że Chinom nie przysługują wyłączne historyczne prawa do bogactw naturalnych na Morzu Południowochińskim. W związu z tym Chiny muszą respektować wyłączne strefy ekonomiczne (WSE) innych państw istniejące na tym obszarze na podstawie Konwencji. O szczegółach wyroku i jego znaczeniu piszemy poniżej.

Chiny chcą wykorzystac aneksję Krymu jako precedens?

Zamieszanie związane z Rosyjską agresją na terytorium Ukrainy stwarza okazję do sięgnięcia po rozwiązania siłowe także w innych rejonach. Jednym z państw, które mogą chcieć skorzystać na tym swoistym odwrocie od mechanizmów międzynarodowoprawnych w sporach międzynarodowych mogą być Chiny. 

Na atolu wysp Second Thomas (należących obecnie do Filipin) będącym częścią tzw. wysp Spratly od lat dochodzi do incydentów związanych ze sporem terytorialnym z Chinami. Od 1999 roku kiedy to okręt Sierra Madre osiadł na rafie rząd w Manilii wykorzystuje wrak jako posterunek wojskowy starając się potwierdzić swoje prawa do tych terenów. Niedawno także Chiny postanowiły wykazać swoje władztwo nad tymi wodami i czynią to poprzez intensywne patrolowanie tych wód przez jednostki Chińskiej Straży Przybrzeżnej. W połowie marca swoisty status quo został jednak naruszony przez działania marynarki wojennej Chin, która rozpoczęła blokadę wraku statku Sierra Madre. Statki Chińskiej Straży Przybrzeżnej rozpoczęły blokadę okrętu. Początkowo Filipiny rozpoczęły i z sukcesem prowadziły akcję dostarczania aprowizacji drogą powietrzną, ponawiając także próby dostępu do wraku droga morską. Udało się tego dokonać dopiero 29 marca.

      

Porozumienie pokojowe pomiędzy Rządem Filipin i Islamskim Frontem Wyzwolenia Moro

27 marca, po przeszło 45 latach starć zbrojnych i 16 latach negocjacji doszło do podpisania przez rząd Filipin i Islamski Front Wyzwolenia Moro (the Moro National Liberation Front / MNLF) porozumienia pokojowego. Tym samym potwierdzono stworzenie niezależnego regionu Bangsamoro w Mindanao (pd. Filipiny), z własną lokalną policją, lokalnym parlamentem i prawem nakładania podatków. Czas pokaże na ile to porozumienie pokojowe okaże się trwałe. MNLF musi teraz wykazać się sprawnością w sprawowaniu władzy i uzyskać poparcie społeczne przed zbliżającymi się wyborami na Filipinach w połowie 2016. Więcej na ten temat pisaliśmy już tutaj i tutaj.

Szerzej na temat podpisania porozumienia pokojowego m.in. tutaj i tutaj.

Kobiety Bangsamoro nawołują do ‘lepszego Bangsamoro dla wszystkich’

7 marca, 320 kobiet liderów i reprezentantów organizacji pozarządowych i obywatelskich spotkało się w mieście Cotabato (Mindanao, pd. Filipiny) na konferencji z okazji Międzynarodowego Dnia Kobiet, aby dać wyraz poparcia dla realizacji celu "lepszego Bangsamoro dla wszystkich’. Podczas spotkania członkom komisji (The Bangsamoro Transition Commission / BTC) przedstawiono 10-punktowy plan uwzględnienia postulatów kobiet w będącym przedmiotem prac legislacyjnych prawie przed-konstytucyjnym (The Basic Law) dla nowego regionu Bangsamoro. Powstanie samorządnego regionu jest wynikiem niedawno podpisanego porozumienia pokojowego, kończącego wieloletnią wojnę domową, o którym pisaliśmy tutaj. 

 

Przedstawiony plan (‘A Better Bangsamorofor all: Women’s Contribution to the Bangsamoro Basic Law’) jest wynikiem 72 konsultacji publicznych wśród kobiet regionu dotyczących przyszłości Bangsamoro. Rekomendacje kobiet dotyczą kluczowych zagadnień takich jak: ochrona przed przemocą, konfliktem i brakiem bezpieczeństwa, system prawny sharia czy uczestnictwo kobiet w życiu politycznym.

Zważywszy na dotychczasowe doświadczenia, sam fakt przyjęcia rekomendacji stanowi już  istotny sukces.     

Więcej na temat przebiegu tej konferencji można znaleźć tutaj.

"Polityka Chin i świata wobec Filipin przypomina politykę Niemiec i świata wobec Czechosłowacji w 1938 roku"

Prezydent Filipin Benigno Aquino III we wtorek 4 lutego podczas wywiadu telewizyjnego przyrównał sytuację swojego państwa wobec roszczeń terytorialnych Chin wysuwanych do wysp i wód Morza Wschodniochińskiego do polityki appeasementu stosowanego wobec Niemiec w latach trzydziestych XX wieku (więcej informacji tutaj). 

Aktywna polityka Chin w zakresie powiększania obszaru wód wchodzących w obszar jurysdykcji tego kraju budzi coraz większy niepokój sąsiadów, o czym pisaliśmy już tutaj. W zeszłym tygodniu w Davos Premier Japonii również przywołał historyczne porównanie warunków jakie panują w regionie do sytuacji pomiędzy Wielką Brytanią i Niemcami w 1914 roku. Chiny dążą do rozszerzenia swoich wpływów na wody Morza Wschodniochińskiego i Południowochińskiego w związku z przypuszczeniami, iż ich dno skrywa zasoby naturalne, które mogą być kluczowe dla funkcjonowania gospodarki Chin. Prowadzi to do destabilizacji w regionie i realnego zagrożenia wybuchu konfliktu zbrojnego, o czym pisaliśmy tutaj. 

W kontekście roszczeń terytorialnych Chin warto zapoznać się z opracowaniem dr Christophera Warda, który podczas zjazdu regionalnego ILA w Atenach w sierpniu 2013 roku prezentował referat South China Sea on the Rocks (tekst referatu dostępny tutaj).

Porozumienie pokojowe o znaczeniu historycznym podpisane na Filipinach

Po 16 latach negocjacji rząd Filipin i Islamski Front Wyzwolenia Moro (the Moro Islamic Liberation Front / MILF) podpisali porozumienie pokojowe (Comprehensive Agreement on the Bangsamoro / CAB), który zakańcza jeden z najdłużej trwających konfliktów zbrojnych na świecie. Jest to jedno z ważniejszych wydarzeń o tym znaczeniu od pisania nepalskiego układu pokojowego w 2006. 

W większości chrześcijańskim i zcentralizowanym państwie, Muzułmanie na pd wyspie Mindanao (którzy nazywają siebie Bangsamoro, bądź Moro; NB nie jest to monolityczna grupa), od 1968 roku prowadzili działania zbrojne w celu samostanowienia. Na początku konfliktu ponad 10 000 ludzi poległo w jego wyniku i w 2008, kiedy negocjacje pokojowe natrafiły na trudności  które wówczas wydawały się nie do przejścia, 500 000 ludzi zostało przesiedlonych. Dlatego obecne negocjacje i  zobowiązania które obie strony zgodziły się dotrzymać wydają się ogromnym postępem w sprawie. 

Miedzy 22 i 25 stycznia w Kuala Lumpur (Malezja) odbyła sie 43 runda rozmów mających na celu normalizację stosunków pomiędzy rządem i MILF. Strony podpisały aneksy do porozumienia w którym zobowiązują się dzielić władzą i zasobami naturalnymi. Pod nadzorem rządu pozostaje obronność, polityka zagraniczna, imigracja i handel globalny. Pod rządy nowej jednostki politycznej ‘Bangsamoro’ wejdzie 58 dziedzin, w tym edukacja, lokalna administracja, opieka społeczna, sprawiedliwość sharia i zwyczajowa. W ramach dzielenia władzy pomiędzy obiema administracjami pozostają ubezpieczenia społeczne i emerytura, prawa człowieka, wymiar sprawiedliwości, służba publiczna i straż przybrzeżna. Pomimo sukcesu jaki ten układ oznacza ogromne wyzwania nadal pozostają jako że ta nowo powstała niezależna jednostka polityczna ‘Bangsamoro’ (zastępująca wcześniejszy 'Niezależny Region w Muzułmańskim Mindanao' / the Autonomous Region in Muslim Mindanao (ARMM)) składa się z odrębnych 16 etniczno-lingwistycznych grup muzułmańskich, 13 grup rdzennych (nie-Moro) i mniejszościowej grupy chrześcijańskiej. Napięcia pomiędzy tymi grupami są częste, zwłaszcza dotyczące sporów o ziemię. Czas pokaże na ile ten układ pokojowy okaże się trwały.  

Więcej na ten temat można zobaczyć tutaj (BBC World News, rozmowa z Emma Leslie, Philippines Programme Associate at Conciliation Resources)