Zastrzeżenia wstępne Mjanmy odrzucone przez MTS

Wczoraj Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości wydał wyrok w sprawie wytoczonej Mjanmie przez Gambię a dotyczącej naruszenia Konwencji w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa. Gambia zarzuca Mjanmie, że ta naruszyła i nadal narusza swoje zobowiązania wynikające z konwencji o ludobójstwie poprzez akty przyjęte, podjęte i zaakceptowane przez jej rząd przeciwko członkom grupy etnicznej Rohingya. Gambia twierdzi, że w październiku 2016 r. wojsko Mjanmy i inne siły bezpieczeństwa  zaczęły prowadzić systematyczne „operacje czyszczące” przeciwko grupie Rohingya, podczas których dokonywano masowych morderstw, gwałtów i innych form przemocy seksualnej, a także prowadzono systematyczne wyniszczenie wiosek Rohingya poprzez ich podpalanie, często z mieszkańcami zamkniętymi w płonących domach. Gambia zarzuca Mjanmie zamiar zniszczenia Rohingyów jako grupy, w całości lub w części. Pisaliśmy o tym m.in. tu i tu.

Wczorajsze postanowienie dotyczy wstępnych zastrzeżeń. Mjanma podniosła 4 zastrzeżenia wstępne, ale wszystkie zostały większością głosów odrzucone przez Trybunał.

Zastrzeżenia Mjanmy dotyczyły jurysdykcji Trybunału i dopuszczalności skargi. W  pierwszym zastrzeżeniu wstępnym Mjanma twierdziła, że Trybunał nie posiada jurysdykcji lub alternatywnie, że wniosek Gambii jest niedopuszczalny, ponieważ „prawdziwym wnioskodawcą” w postępowaniu jest Organizacja Współpracy Islamskiej.

Zgodnie z drugim zastrzeżeniem wstępnym skarga jest niedopuszczalna, ponieważ Gambii brakuje legitymacji do wniesienia tej sprawy. 

Trzecie zastrzeżenie dotyczyło tego, że zdaniem Mjanmy, Trybunał nie ma jurysdykcji lub że skarga jest niedopuszczalna, ponieważ Gambia nie może skutecznie wnieść sprawy do Trybunału w świetle zastrzeżenia Mjanmy do art. VIII Konwencji o ludobójstwie. 

W czwartym zastrzeżeniu Mjanma twierdzi, że Trybunał nie ma jurysdykcji, lub alternatywnie, że wniosek Gambii jest niedopuszczalny, ponieważ nie było sporu między Stronami na podstawie Konwencji o ludobójstwie w dniu złożenia wniosku.

Trybunał stwierdził między innymi, że Bangladesz, który graniczy z Mjanmą, stanął w obliczu dużego napływu członków grupy Rohingya, którzy uciekli z Mjanmy. Jednak fakt ten nie ma wpływu na prawo wszystkich innych Umawiających się Stron do dochodzenia wspólnego interesu zgodnie z zobowiązaniami erga omnes partes wynikającymi z Konwencji w sprawie ludobójstwa, a zatem nie wyklucza legitymacji Gambii w tej sprawie.

Teraz Trybunał zajmie się meritum sprawy.

Wczorajsze postanowienie znajduje się: tutaj.

Pozew Rohindżowie v. Facebook

Na forum PPM kilkukrotnie informowaliśmy o konflikcie, który wybuchł w Mjanmie w 2017 r. między buddyjską większością a muzułmańską mniejszością Rohindżów (zob. posty tu czy tu a także guest posty tu i tu). Szacuje się że w wyniku konfliktu 700'000 Rohindżów zostalo zmuszonych do ucieczki do Bangladeszu a 10'000 zostało zabitych. Specyficznym elementem przeprowadzonych czystek etniczych było eskalowanie atmosfery za pośrednictwem Facebooka. W listopadzie 2018 spółka (obecnie: Meta) uznała własną odpowiedzialność za brak moderacji treści publikowanych w portalu społecznościowym.

Domagając się więcej niż symoblicznego uznania własnej współodpowiedzialności przez spółkę, Rohindżowie złożyli pozwy grupowe w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych (DW, Rohingya vs. Facebook: What are the chances of success?).  Powodowie zarzucający spółce, że świadomie zgodziła się na akty przemocy celem wzmocnienia swojej pozycji rynkowej w regionie, domagają się 150 mld USD (133,1 mld euro) tytułem odszkodowania.

Warto śledzić losy tego postępowania, mając w szczególności na uwadze że w świetle prawa amerykańskiego i angielskiego, Meta co do zasady nie odpowiada za treści publikowane przez użytkowników portalu.

Postanowienie MTS dotyczące środków tymczasowych w sprawie Gambia przeciwko Mjanmie

 Dzisiaj Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości  wydał postanowienie w sprawie zastosowania środków tymczasowych dotyczących zastosowania Konwencji w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa w sprawie Gambia przeciwko Mjanmie (Order on the request for the indication of provisional measures made by The Gambia in the case concerning Application of the Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide (The Gambia v. Myanmar)). 

O szczegółach sprawy informowaliśmy tu.

Trybunał na podstawie art. 41 Statutu MTS, który stanowi, że  

"1. Jeżeli Trybunał uzna, że wymagają tego okoliczności, władny będzie wskazać, jakie środki zabezpieczające odpowiednio prawa każdej ze stron powinny być tymczasowo podjęte.

2. Zanim zapadnie ostateczna decyzja, wiadomość o proponowanych środkach zabezpieczających powinna być natychmiast podana do wiadomości stronom i Radzie Bezpieczeństwa.

uznał między innymi, że warunki przewidziane przez statut MTS do zastosowania środków zostały spełnione. 

Sprawa Gambia v. Myanma przed MTS

W listopadzie 2019 roku Gambia zainicjowała postępowanie przed Międzynarodowym Trybunałem Sprawiedliwości przeciwko Mjanmie (wniosek Gambii). Chodzi o zbrodnie popełnione przeciwko Rohindżom, o czym na blogu pisaliśmy wielokrotnie (ostatnio tu w kontekście postępowania toczącego się przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym).

Gambia zarzuca Mjanmie naruszenie Konwencji dotyczącej karania i zapobiegania zbrodni ludobójstwa, przy czym warto zaznaczyć, że oba państwa są stronami tej konwencji i nie składały zastrzeżeń dotyczących ewentualnej jurysdykcji. Obecnie w MTS toczą się wysłuchania wstępne. 

Prokurator MTK zajmie się zbrodniami popełnionymi wobec Rohindżów

W zeszłym tygodniu - 14.11.19 Izba Przygotowawcza MTK upoważniła Prokurator Fatou Bensoudę do wszczęcia postępowania przygotowawczego w sprawie domniemanych zbrodni popełnionych w ramach jurysdykcji Trybunału w Bangladeszu i Mjanmie. Bangladesz jest stroną Statutu, natomiast Mjanma nie - ale już w zeszłym roku Trybunał wydał decyzję, w której uznał, że posiada jurysdykcję i może przebadać "deportację" mniejszości muzułmańskiej Rohindża z Mjanmy do Bangladeszu, pomimo że Mjanma nie jest stroną Statutu Rzymskiego. Stało się tak, ponieważ zbrodnie, których dokonano (deportacje, wysiedlenia) przekraczały granice tego państwa, miały swój początek w Mjanmie, a rezultat następował już na terenie Bangladeszu.

Pisaliśmy o tym tu.

Wniosek o upoważnienie do badania zbrodni popełnionych przeciwko Rohindżom

We wrześniu zeszłego roku Międzynarodowy Trybunał Karny wydał decyzję, w której uznał, że posiada jurysdykcję i może przebadać "deportację" mniejszości muzułmańskiej Rohindża z Mjanmy do Bangladeszu, pomimo, że Mjanma nie jest stroną Statutu Rzymskiego. Stało się tak, ponieważ zbrodnie, których dokonano przekraczały granice tego państwa. Zobacz informację tu.

W ślad za tą decyzją Prokurator Fatou Bensouda poprosiła wczoraj sędziów o upoważnienie do wszczęcia postępowania przygotowawczego w sprawie  zbrodni przeciwko ludzkości tj. deportacji, oraz innych niehumanitarnych aktów oraz prześladowań popełnionych przeciwko Rohindżom z Mjanmy.

GUEST POST: Zbrodnie w Mjanmie popełniane co najmniej od dekady

Konflikty etniczne w Mjanmie (dawnej Birmie) sięgają czasów odzyskania przez nią niepodległości w 1948 roku.  Podczas ostatnich kilkunastu lat m.in. w stanach Karen, Szan, Kaczin, i Arakan (Rakhine) toczyły konflikty na tle etnicznym.

            Harvard Human Rights Program (HHRP) od 2004 roku prowadzi badania w ramach Burma Program, a od 2008 roku dokumentuje zbrodnie międzynarodowe popełnione  we wschodniej części kraju. HHRP przez lata lobbował za powstaniem Komisji Śledczej ONZ w sprawie Birmy. W 2010 roku wsparł je Specjalny Sprawozdawca ONZ do spraw Mjanmy jak również szereg państw. (zobacz tu) Warto wspomnieć, że pierwszy Specjalny Sprawozdawca do spraw sytuacji praw człowieka w Mjanmie został powołany już w roku 1992, a obecnie Sprawozdawcą jest Pani Profesor Yanghee Lee z Republiki Korei. Raporty składane przez Sprawozdawcę w ostatnich latach, przyczyniły się do utworzenia przez Radę Praw Człowieka nowego mechanizmu dokumentacji zbrodni popełnionych w Mjanmie. Niestety rząd Mjanmy, w styczniu 2018 roku zaprzestał współpracy ze Specjalnym Sprawozdawcą uniemożliwiając mu dalsze prace. Natomiast rząd Bangladeszu umożliwił wizytę Sprawozdawcy i w dniach od 29 czerwca do 9 lipca 2018 roku odbyła się wizyta mająca za zadanie dokumentację sytuacji Rohindża w Bangladeszu (zobacz szerzej tu). 

GUEST POST: Mjanma - Powołano nowy mechanizm mający za zadanie gromadzenie dokumentacji popełnienia zbrodni międzynarodowych

Rada Praw Człowieka ONZ, 28 sierpnia 2018 roku, powołała nowy niezależny mechanizm mający za zadanie zbieranie dowodów popełnienia najbardziej poważnych zbrodni międzynarodowych. Tym razem sprawa dotyczy trwającego od szeregu lat konfliktu na terytorium Mjanmy, dawniej Birmy, a w szczególności kryzysu dotyczącego ludności Rohindża zamieszkującej zachodnią część kraju. Rada równocześnie wydłużyła mandat Niezależnej  Międzynarodowej Komisji Śledczej w sprawie Mjanmy, do czasu podjęcia działań przez nowo powołany mechanizm (zobacz tu oraz  tu).

Niedawno pisaliśmy na blogu o powołaniu przez Zgromadzenie Ogólne ONZ nowego mechanizmu III M -  Międzynarodowego, Bezstronnego, i Niezależnego Mechanizmu mającego asystować w Śledztwach i Ściganiu Osób Odpowiedzialnych za Najpoważniejsze Zbrodnie Prawa Międzynarodowego Popełnione w Syryjskiej Republice Arabskiej od Marca 2011 r.  Mechanizm ten powstał  po przeszło pięciu latach działalności Komisji Śledczej do spraw Syrii i ma korzystać z jej dorobku.  Jak wspominaliśmy, IIIM ma za zadanie gromadzenie i analizę dokumentacji zawierającej dowody popełnienia zbrodni międzynarodowych. Wprawdzie dokumentacja zgromadzona może również zostać wykorzystana w postępowaniach krajowych, ale większy nacisk w przypadku Syrii położony jest na komplementarne postępowania międzynarodowe karne. Tu szerzej.  

Decyzja MTK w sprawie deportacji Rohindżów z Mjanmy

Międzynarodowy Trybunał Karny wydał właśnie decyzję, w której uznał, że posiada jurysdykcję i może przebadać "deportację" mniejszości muzułmańskiej Rohindża z Mjanmy do Bangladeszu. Wątpliwości, które miał trybunał związane były z faktem, że Mjanma nie jest stroną Statutu Rzymskiego a zbrodnie których dokonano przekraczały granice tego państwa. Ponadto trybunał zastanawiał się nad zakresem zbrodni deportacji i przymusowych przesiedleń.

Końcowy raport Independent International Fact-Finding Mission on Myanmar

W zeszłym tygodniu ukazał się końcowy raport Independent International Fact-Finding Mission on Myanmar, utworzonej rezolucją Rady Praw Człowieka ONZ. W raporcie Misja stwierdziła, że istnieją wystarczające dowody, aby dowódcom Tatmadaw (wojskowej części rządu Mjanmy) postawić zarzut ludobójstwa popełnionego w stanie Mjanmy, Rakhine (par. 87 raportu).

20 lat temu otwarto do podpisu Statut Rzymski!!!

Dwadzieścia lat temu, 17 lipca, po dekadach przygotowań i miesiącu intensywnych prac w Rzymie krajowych delegacji i międzynarodowych organizacji otwarto do podpisu Statut Międzynarodowego Trybunału Karnego, pierwszego, stałego międzynarodowego sądu karnego. Trybunał zaczął działać dopiero cztery lata później, po uzyskaniu niezbędnej ilości ratyfikacji, ale to 17 lipca 1998 jest datą przełomową, wyznaczającą moment instytucjonalizacji międzynarodowego prawa karnego. Jest to data symboliczna także z innych względów - wyznacza kres bezkarności sprawców zbrodni międzynarodowych, bowiem Trybunał objął swoimi postępowaniami regiony, które do tej nie mogły liczyć na sprawiedliwość w żadnej formie, rejony w których państwa są albo niezdolne albo niechętne do podjęcia jurysdykcji w sprawach najcięższych zbrodni. Sprawcy najcięższych zbrodni mogą być osądzeni przez Trybunał nawet wiele lat po ich popełnieniu, nie mogą się już czuć bezkarnie. 

Czy MTK działa w sprawie zbrodni popełnianych wobec Rohindżów?

Od września zeszłego roku  (zobacz tu) informowaliśmy o masowych zbrodniach popełnianych wobec grupy etnicznej Rohindża, która zmuszona została do ucieczki z Mjanmy, gdzie miały miejsce wobec nich czystki etniczne, wielokrotnie porównywane do ludobójstwa przez światowych ekspertów (zobacz tu). Oceny te mogą nie być przesadzone, gdyż do tego momentu z Mjanmy do Bangladeszu uciekło prawie milion osób, ilości osób zabitych nie sposób na tym etapie oszacować.

Międzynarodowy Trybunał Karny już od dłuższego czasu zajmuje się tą kwestią. Najprościej byłoby gdyby Rada Bezpieczeństwa w drodze rezolucji "przekazała" sprawę Mjanmy do trybunału, wtedy tak jak w sytuacji Libii czy Sudanu MTK miałby możliwość zająć się tą sprawą, nawet jeśli Mjanma nie jest stroną statutu MTK (sugerują to różne organizacje jak Human Rights Watch czy sami Rohindżowie, zobacz tu).

Początek roku w Organizacji Narodów Zjednoczonych

Po roku od objęcia stanowiska przez nowego Sekretarza Generalnego NZ Antonio Guterresa nadszedł czas na pewne podsumowania, a początek roku jest ku temu znakomitą okazją. Przypomnijmy - Guterres nie miał wobec siebie wygórowanych oczekiwań. Dał to jasno do zrozumienia rozpoczynając swoje urzędowanie od przemówienia, w którym stwierdził: nie ma cudów, a ja nie jestem cudotwórcą. Już obejmując stanowisko potwierdzał, że ONZ jest niewydajna, w wielu przypadkach naruszeń prawa międzynarodowego nie jest w stanie zareagować w ogóle, lub w dostatecznym stopniu, dlatego konieczne jest współdziałanie wielu stron (zobacz naszego posta ).

Kampania szczepionkowa w Bangladeszu

W ciągu ostatnich kilku dni już dwa razy informowaliśmy o dramatycznej sytuacji Rohindżów, zobacz tu oraz tu. Społeczność międzynarodowa nie podjęła jeszcze zdecydowanych kroków, aby potępić działania Mjanmy, choć coraz częściej wspomina się o doktrynie R2P. Czystka etniczna to jeden z powodów, który uzasadnia  skorzystanie z "odpowiedzialności za ochronę". 

Tymczasem jednak  przynajmniej pomoc humanitarna udzielana jest pokrzywdzonej społeczności bez opóźnienia. 

Agendy ONZ - UNICEF i WHO wsparły właśnie kampanię szczepionkową, którą rozpoczęły władze Bangladeszu. Chodzi o objęcie szczepieniami przeciwko odrze, różyczce i polio 150 000 dzieci poniżej 15 roku życia z grupy etnicznej Rohindża. UNICEF dostarczył szczepionki, strzykawki  i kapsułki z witaminą A. Chodzi o to by jak najszybciej zaszczepić jak największą ilość dzieci, aby zapobiec rozprzestrzenieniu się epidemii tych chorób, na które narażone są najsłabsi członkowie populacji Rohindża, w tym wypadku to słabe i niedożywione dzieci. Sytuację pogarszają złe warunki sanitarne (pomoc międzynarodowa nie nadąża z zapewnieniem odpowiednich warunków ciągle napływającym uchodźcom) i komary, roznoszące szereg groźnych, tropikalnych chorób, jak choćby malaria czy denga.

Pomoc humanitarna dla Rohindża

Dwa dni temu informowaliśmy o dramatycznej sytuacji grupy etnicznej Rohindża, która zmuszona jest uciekać przed prześladowaniami z Mjanmy do Bangladeszu.

Exodus, jak wskazuje ONZ, jest precedensem jeśli chodzi o ilość osób, która przemieściła się w tak krótkim czasie. Szacuje się, że w Bangladeszu w tym momencie jest ponad 600000 uchodźców z Mjanmy. Powoli dociera tam pomoc humanitarna w postaci żywności, namiotów, lekarstw. Sytuacja jest o tyle dramatyczna, że ponad 60% uchodźców stanowią dzieci.  A przykładowo jeden Boeing 777 może jednorazowo przewieźć koce czy maty do spania dla jedynie 25000 osób. 

Wysoki Komisarz ONZ do spraw praw człowieka Zeid Ra'ad Al Hussein ocenia, że wypędzenie Rohindża stanowi podręcznikowy przykład czystki etnicznej. Zobacz tu.

Masowe zbrodnie wobec muzułmańskiej grupy etnicznej Rohindża

Już dwa lata temu opierając się na analizach Early Warning Project przedstawialiśmy dane wskazujące na to, że najbardziej zagrożonymi państwami jeśli chodzi o ewentualne pojawienie się masowych zbrodni są między innymi obszary dawnej Birmy - a dzisiejszej Mjanmy (zobacz posta). Od pewnego czasu w stanie Rakhine (Arakan) mają miejsce potężne prześladowania muzułmanów Rohindża. Czystki etniczne, zgwałcenia, masowe zbrodnie, które mają tam miejsce, porównywane są do zbrodni ludobójstwa (zobacz  np. Digitaljournal).