Pozew Rohindżowie v. Facebook

Na forum PPM kilkukrotnie informowaliśmy o konflikcie, który wybuchł w Mjanmie w 2017 r. między buddyjską większością a muzułmańską mniejszością Rohindżów (zob. posty tu czy tu a także guest posty tu i tu). Szacuje się że w wyniku konfliktu 700'000 Rohindżów zostalo zmuszonych do ucieczki do Bangladeszu a 10'000 zostało zabitych. Specyficznym elementem przeprowadzonych czystek etniczych było eskalowanie atmosfery za pośrednictwem Facebooka. W listopadzie 2018 spółka (obecnie: Meta) uznała własną odpowiedzialność za brak moderacji treści publikowanych w portalu społecznościowym.

Domagając się więcej niż symoblicznego uznania własnej współodpowiedzialności przez spółkę, Rohindżowie złożyli pozwy grupowe w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych (DW, Rohingya vs. Facebook: What are the chances of success?).  Powodowie zarzucający spółce, że świadomie zgodziła się na akty przemocy celem wzmocnienia swojej pozycji rynkowej w regionie, domagają się 150 mld USD (133,1 mld euro) tytułem odszkodowania.

Warto śledzić losy tego postępowania, mając w szczególności na uwadze że w świetle prawa amerykańskiego i angielskiego, Meta co do zasady nie odpowiada za treści publikowane przez użytkowników portalu.

Prokurator MTK zajmie się zbrodniami popełnionymi wobec Rohindżów

W zeszłym tygodniu - 14.11.19 Izba Przygotowawcza MTK upoważniła Prokurator Fatou Bensoudę do wszczęcia postępowania przygotowawczego w sprawie domniemanych zbrodni popełnionych w ramach jurysdykcji Trybunału w Bangladeszu i Mjanmie. Bangladesz jest stroną Statutu, natomiast Mjanma nie - ale już w zeszłym roku Trybunał wydał decyzję, w której uznał, że posiada jurysdykcję i może przebadać "deportację" mniejszości muzułmańskiej Rohindża z Mjanmy do Bangladeszu, pomimo że Mjanma nie jest stroną Statutu Rzymskiego. Stało się tak, ponieważ zbrodnie, których dokonano (deportacje, wysiedlenia) przekraczały granice tego państwa, miały swój początek w Mjanmie, a rezultat następował już na terenie Bangladeszu.

Pisaliśmy o tym tu.

GUEST POST: Zbrodnie w Mjanmie popełniane co najmniej od dekady

Konflikty etniczne w Mjanmie (dawnej Birmie) sięgają czasów odzyskania przez nią niepodległości w 1948 roku.  Podczas ostatnich kilkunastu lat m.in. w stanach Karen, Szan, Kaczin, i Arakan (Rakhine) toczyły konflikty na tle etnicznym.

            Harvard Human Rights Program (HHRP) od 2004 roku prowadzi badania w ramach Burma Program, a od 2008 roku dokumentuje zbrodnie międzynarodowe popełnione  we wschodniej części kraju. HHRP przez lata lobbował za powstaniem Komisji Śledczej ONZ w sprawie Birmy. W 2010 roku wsparł je Specjalny Sprawozdawca ONZ do spraw Mjanmy jak również szereg państw. (zobacz tu) Warto wspomnieć, że pierwszy Specjalny Sprawozdawca do spraw sytuacji praw człowieka w Mjanmie został powołany już w roku 1992, a obecnie Sprawozdawcą jest Pani Profesor Yanghee Lee z Republiki Korei. Raporty składane przez Sprawozdawcę w ostatnich latach, przyczyniły się do utworzenia przez Radę Praw Człowieka nowego mechanizmu dokumentacji zbrodni popełnionych w Mjanmie. Niestety rząd Mjanmy, w styczniu 2018 roku zaprzestał współpracy ze Specjalnym Sprawozdawcą uniemożliwiając mu dalsze prace. Natomiast rząd Bangladeszu umożliwił wizytę Sprawozdawcy i w dniach od 29 czerwca do 9 lipca 2018 roku odbyła się wizyta mająca za zadanie dokumentację sytuacji Rohindża w Bangladeszu (zobacz szerzej tu). 

Decyzja MTK w sprawie deportacji Rohindżów z Mjanmy

Międzynarodowy Trybunał Karny wydał właśnie decyzję, w której uznał, że posiada jurysdykcję i może przebadać "deportację" mniejszości muzułmańskiej Rohindża z Mjanmy do Bangladeszu. Wątpliwości, które miał trybunał związane były z faktem, że Mjanma nie jest stroną Statutu Rzymskiego a zbrodnie których dokonano przekraczały granice tego państwa. Ponadto trybunał zastanawiał się nad zakresem zbrodni deportacji i przymusowych przesiedleń.

Końcowy raport Independent International Fact-Finding Mission on Myanmar

W zeszłym tygodniu ukazał się końcowy raport Independent International Fact-Finding Mission on Myanmar, utworzonej rezolucją Rady Praw Człowieka ONZ. W raporcie Misja stwierdziła, że istnieją wystarczające dowody, aby dowódcom Tatmadaw (wojskowej części rządu Mjanmy) postawić zarzut ludobójstwa popełnionego w stanie Mjanmy, Rakhine (par. 87 raportu).

20 lat temu otwarto do podpisu Statut Rzymski!!!

Dwadzieścia lat temu, 17 lipca, po dekadach przygotowań i miesiącu intensywnych prac w Rzymie krajowych delegacji i międzynarodowych organizacji otwarto do podpisu Statut Międzynarodowego Trybunału Karnego, pierwszego, stałego międzynarodowego sądu karnego. Trybunał zaczął działać dopiero cztery lata później, po uzyskaniu niezbędnej ilości ratyfikacji, ale to 17 lipca 1998 jest datą przełomową, wyznaczającą moment instytucjonalizacji międzynarodowego prawa karnego. Jest to data symboliczna także z innych względów - wyznacza kres bezkarności sprawców zbrodni międzynarodowych, bowiem Trybunał objął swoimi postępowaniami regiony, które do tej nie mogły liczyć na sprawiedliwość w żadnej formie, rejony w których państwa są albo niezdolne albo niechętne do podjęcia jurysdykcji w sprawach najcięższych zbrodni. Sprawcy najcięższych zbrodni mogą być osądzeni przez Trybunał nawet wiele lat po ich popełnieniu, nie mogą się już czuć bezkarnie. 

Czy MTK działa w sprawie zbrodni popełnianych wobec Rohindżów?

Od września zeszłego roku  (zobacz tu) informowaliśmy o masowych zbrodniach popełnianych wobec grupy etnicznej Rohindża, która zmuszona została do ucieczki z Mjanmy, gdzie miały miejsce wobec nich czystki etniczne, wielokrotnie porównywane do ludobójstwa przez światowych ekspertów (zobacz tu). Oceny te mogą nie być przesadzone, gdyż do tego momentu z Mjanmy do Bangladeszu uciekło prawie milion osób, ilości osób zabitych nie sposób na tym etapie oszacować.

Międzynarodowy Trybunał Karny już od dłuższego czasu zajmuje się tą kwestią. Najprościej byłoby gdyby Rada Bezpieczeństwa w drodze rezolucji "przekazała" sprawę Mjanmy do trybunału, wtedy tak jak w sytuacji Libii czy Sudanu MTK miałby możliwość zająć się tą sprawą, nawet jeśli Mjanma nie jest stroną statutu MTK (sugerują to różne organizacje jak Human Rights Watch czy sami Rohindżowie, zobacz tu).

145 milionów osób potrzebuje pomocy humanitarnej

Jak wynika z danych przedstawionych przez Marca Lawcock'a będącego szefem biura ONZ do spraw koordynacji pomocy humanitarnej (UN Office for the Coordination of Humanitarian Affairs - OCHA, zobacz stronę https://www.unocha.org/) od drugiej wojny światowej nie było tak dramatycznej sytuacji jeśli chodzi o liczbę osób, które bezpośrednio potrzebują pomocy humanitarnej. Szacuje się, że jest to obecnie 145 milionów osób dotkniętych klęskami głosu na skutek suszy lub trwających konfliktów zbrojnych czy katastrof naturalnych (szczególnie obecnie po niszczącym działaniu huraganów na Karaibach). 

System międzynarodowy jest niewydolny, jeśli chodzi  o skuteczne zapewnienie pomocy humanitarnej - ponieważ obecnie dotyczy to ogromnej ilości osób, którą trzeba zabezpieczyć w bardzo krótkim okresie czasu.  A więc mówimy tu o niemożliwości efektywnego ulokowania pomocy humanitarnej w krótkim okresie przez społeczność międzynarodową. Bardzo wyraźnie pokazuje to kryzys uchodźczy grupy Rohindżów (o czym pisaliśmy wielokrotnie na przykład tu) w ciągu kilku tygodni w Bangladeszu pojawiło się ponad pół miliona wycieńczonych osób, którym trzeba udzielić pomocy, a pomoc humanitarna która tam dociera jest niewystarczająca i nieudolna, ponieważ nikt nie był przygotowany na taką skalę uchodźstwa.  

W północnej Kenii konieczne było obcinanie racji żywnościowych, wobec znajdujących się tam 400 000 uchodźców (zobacz tu). A jeszcze dramatyczna sytuacja jest w Syrii, zaś w  Sudanie Południowym mamy do czynienia z kryzysem o niespotykanym dotąd stopniu, gdzie pomoc dostarcza się dla ponad 6 milionów osób! (zobacz dane OCHA).

Wywiad z Markiem Lawcockiem dostępny jest tu.

Kampania szczepionkowa w Bangladeszu

W ciągu ostatnich kilku dni już dwa razy informowaliśmy o dramatycznej sytuacji Rohindżów, zobacz tu oraz tu. Społeczność międzynarodowa nie podjęła jeszcze zdecydowanych kroków, aby potępić działania Mjanmy, choć coraz częściej wspomina się o doktrynie R2P. Czystka etniczna to jeden z powodów, który uzasadnia  skorzystanie z "odpowiedzialności za ochronę". 

Tymczasem jednak  przynajmniej pomoc humanitarna udzielana jest pokrzywdzonej społeczności bez opóźnienia. 

Agendy ONZ - UNICEF i WHO wsparły właśnie kampanię szczepionkową, którą rozpoczęły władze Bangladeszu. Chodzi o objęcie szczepieniami przeciwko odrze, różyczce i polio 150 000 dzieci poniżej 15 roku życia z grupy etnicznej Rohindża. UNICEF dostarczył szczepionki, strzykawki  i kapsułki z witaminą A. Chodzi o to by jak najszybciej zaszczepić jak największą ilość dzieci, aby zapobiec rozprzestrzenieniu się epidemii tych chorób, na które narażone są najsłabsi członkowie populacji Rohindża, w tym wypadku to słabe i niedożywione dzieci. Sytuację pogarszają złe warunki sanitarne (pomoc międzynarodowa nie nadąża z zapewnieniem odpowiednich warunków ciągle napływającym uchodźcom) i komary, roznoszące szereg groźnych, tropikalnych chorób, jak choćby malaria czy denga.

Pomoc humanitarna dla Rohindża

Dwa dni temu informowaliśmy o dramatycznej sytuacji grupy etnicznej Rohindża, która zmuszona jest uciekać przed prześladowaniami z Mjanmy do Bangladeszu.

Exodus, jak wskazuje ONZ, jest precedensem jeśli chodzi o ilość osób, która przemieściła się w tak krótkim czasie. Szacuje się, że w Bangladeszu w tym momencie jest ponad 600000 uchodźców z Mjanmy. Powoli dociera tam pomoc humanitarna w postaci żywności, namiotów, lekarstw. Sytuacja jest o tyle dramatyczna, że ponad 60% uchodźców stanowią dzieci.  A przykładowo jeden Boeing 777 może jednorazowo przewieźć koce czy maty do spania dla jedynie 25000 osób. 

Wysoki Komisarz ONZ do spraw praw człowieka Zeid Ra'ad Al Hussein ocenia, że wypędzenie Rohindża stanowi podręcznikowy przykład czystki etnicznej. Zobacz tu.

Masowe zbrodnie wobec muzułmańskiej grupy etnicznej Rohindża

Już dwa lata temu opierając się na analizach Early Warning Project przedstawialiśmy dane wskazujące na to, że najbardziej zagrożonymi państwami jeśli chodzi o ewentualne pojawienie się masowych zbrodni są między innymi obszary dawnej Birmy - a dzisiejszej Mjanmy (zobacz posta). Od pewnego czasu w stanie Rakhine (Arakan) mają miejsce potężne prześladowania muzułmanów Rohindża. Czystki etniczne, zgwałcenia, masowe zbrodnie, które mają tam miejsce, porównywane są do zbrodni ludobójstwa (zobacz  np. Digitaljournal).