Polska: wizyta Specjalnej Sprawozdawczyni ONZ ds. przemocy wobec kobiet i dziewcząt

 

Dzisiaj przyjechała do Polski z oficjalną wizytą Reem Alsalem, Specjalna Sprawozdawczyni ONZ ds. przemocy wobec kobiet i dziewcząt. Jest ona niezależną ekspertką powołaną przez Radę Praw Człowieka w ramach mandatu należącego do tzw. procedur specjalnych, której obejmują obecnie 45 mandatów tematycznych oraz 14 mandatów krajowych. Reem Alsalem sprawuje funkcję Specjalnej Sprawozdawczyni od 2021 r., natomiast mandat dotyczący przemocy wobec kobiet i dziewcząt działa nieprzerwanie od 1994, a poprzedniczkami Alsalem były m.in. Dubravka Šimonović oraz Rashida Manjoo.

Składanie wizyt krajowych jest jedną z głównych metod działania specjalnych sprawozdawców i służy zebraniu informacji „z pierwszej ręki” na temat sytuacji w danym kraju. Zazwyczaj dany ekspert odbywa od jednej do trzech misji krajowych w roku. Na wybór państwa wpływa wiele czynników, takich jak waga naruszeń praw człowieka, położenie geograficzne czy szczegółowy temat badany w danym czasie przez sprawozdawcę. Wizyty odbywają się na zaproszenie i we współpracy z władzami państwa[1].

Oprócz spotkania z przedstawicielami rządu czy organów ścigania, program pobytu Specjalnej Sprawozdawczyni w Polsce obejmuje m.in. spotkanie z RPO oraz przedstawicielkami i przedstawicielami organizacji pozarządowych, w tym działających na rzecz praw kobiet. Przedmiotem jej uwagi będzie implementacja przez Polskę międzynarodowych standardów w dziedzinie przeciwdziałania przemocy wobec kobiet, w tym takie kwestie jak zapobieganie przemocy domowej, kobietobójstwom czy przemocy seksualnej.

Wstępne ustalenia Specjalnej Sprawozdawczyni podsumowujące jej wizytę w Polsce zostaną przedstawione na konferencji prasowej, która odbędzie się 9 marca w Warszawie. Szczegółowy raport zostanie natomiast przedłożony Radzie Praw Człowieka w przyszłym roku.

 

---

[1] Szerzej nt. funkcjonowania procedur specjalnych: A. Hernandez-Połczyńska, Procedury specjalne Rady Praw Człowieka ONZ, Warszawa 2019.

Rezolucja Rady Praw Człowieka w sprawie utworzenia niezależnej Komisji śledczej na terytoriach palestyńskich i w Izraelu

Rada Praw Człowieka przyjęła własnie rezolucję A/HRC/S-30/L.1 dotyczącą utworzenia niezależnej międzynarodowej komisji śledczej (zobacz tu ). Będzie ona miała za zadanie przeprowadzenie dochodzenia na okupowanych terytoriach palestyńskich, w tym terytorium Wschodniej Jerozolimy, i w Izraelu. Zbadane mają być wszystkie domniemane naruszenia międzynarodowego prawa humanitarnego oraz wszystkie domniemane naruszenia i nadużycia międzynarodowego prawa dotyczącego praw człowieka,  oraz wszystkie podstawowe przyczyny nawracających napięć, niestabilności i przedłużania się konfliktów, w tym przypadki systematycznej dyskryminacji oraz represji ze względu na tożsamość narodową, etniczną, rasową lub religijną, od 13 kwietnia 2021 r. 

Rezolucję przyjęto 24 głosami za, 9 było przeciw przy 14 wstrzymujących się. Polska wstrzymała się od głosu, z informacji  odzwierciedlającej dyskusję jednak wynika, że nie zabierała głosu, nie wiadomo więc co stanowiło nasze ratio w tej sytuacji: https://reliefweb.int/report/occupied-palestinian-territory/human-rights-council-establishes-international-commission.

Rosja, Chiny i Kuba wybrane do Rady Praw Człowieka ONZ

13 października odbyły się wybory do Rady Praw Człowieka ONZ. Zgodnie z procedurą ustanowioną w rezolucji Zgromadzenia Ogólnego ONZ 60/251 (par. 7) wyboru 47 członków Rady dokonuje Zgromadzenie w bezpośrednim głosowaniu większością głosów. Podział miejsc w Radzie został dokonany na podstawie kryterium geograficznego: państwom afrykańskim oraz Azji i Pacyfiku przysługuje odpowiednio po 13 miejsc; państwom Ameryki Łacińskiej i Karaibów - 8 miejsc; Europie Wschodniej - 6 miejsc, a Europie Zachodniej i pozostałym państwom – 7 miejsc. Kadencja w Radzie Praw Człowieka trwa 3 lata. W tej chwili członkiem Rady jest m.in. Polska, której kadencja kończy się w 2022 r. 

Guest post: Procedury specjalne Rady Praw Człowieka ONZ vs. Chińska Republika Ludowa (1:1)

Lektura oświadczenia dotyczącego sytuacji w Chinach, sygnowanego przez ekspertów wykonujących mandaty tzw. procedur specjalnych Rady Praw Człowieka ONZ, oraz opublikowanej w tym samym dniu (tj. 26 czerwca br.) ostrej odpowiedzi rządu chińskiego może nasuwać polskiemu czytelnikowi skojarzenia z rozmową Dziennikarza i Czepca w pierwszym akcie „Wesela” Stanisława Wyspiańskiego (na marginesie: scena ta w zasadzie nic nie straciła na aktualności po niemal 120 latach).

Polska wybrana członkiem Rady Praw Człowieka na lata 2020-2022

Polska została dziś wybrana w głosowaniu w Zgromadzeniu Ogólnym ONZ do Rady Praw Człowieka na kadencję obejmującą lata 2020 – 2022 uzyskując 124 głosy. 

Rada Praw Człowieka ONZ została utworzona w 2006 r. na mocy postanowień rezolucji 60/251 Zgromadzenia Ogólnego ONZ z 15 marca 2006 r. i zastąpiła Komisję Praw Człowieka funkcjonującą od 1946 r. Rada liczy 47 państw-członków. Dotychczas Polska była członkiem Rady w latach 2006-2007 oraz 2011-2013, a w trakcie drugiej kadencji przez rok przewodnictwo w Radzie sprawował ambasador Remigiusz Henczel.

Otwarte konsultacje dot. Haskich reguł arbitrażowych biznesu i praw człowieka

Z końcem listopada b.r. Zespół roboczy Haskich reguł arbitrażowych biznesu i praw człowieka rozpoczął publiczne konsultacje (tutaj) dokumentu roboczego w przedmiocie rozstrzygania sporów dotyczących praktyk biznesowych naruszających prawa człowieka w arbitrażu międzynarodowym (The Hague Rules On Business and Human Rights Arbitration). 

Kontekst prac

Przyczynkiem do podjęcia prac było uchwalenie przez Radę Praw Człowieka ONZ w 2011 r. Wytycznych dotyczących biznesu i praw człowieka (zob. nieoficjalne tłumaczenie na język polski), w myśl których państwa mają obowiązek zapewnienia skutecznych środków ochrony sądowej i pozasądowej przeciwko naruszeniom praw człowieka związanym z biznesem. W przypadku konieczności skorzystania z mechanizmu rozstrzygania sporów, ten powinien być niezależny względem stron i czynić zadość szeregowi wymogów proceduralnych.

W praktyce zapewnienie skuteczności ochrony praw człowieka w kontekście biznesowym przy wykorzystaniu dotychczasowych mechanizmów okazało się istotnym wyzwaniem, w szczególności w odniesieniu do sporów arbitrażowych.

Czy Wielka Brytania opuści UNESCO?

Źródło: https://www.devex.com/news/why-would-the-uk-want-to-withdraw-from-unesco-93844

Tydzień temu Penny Mordaunt, brytyjska Minister ds. rozwoju międzynarodowego, przedstawiła rządowi Theresy May oficjalne stanowisko kierowanego przez siebie resortu w sprawie wstrzymania przez Londyn wpłaty wymaganej składki członkowskiej na rzecz UNESCO. Brytyjski wkład do budżetu tej organizacji wynosi 11,1 miliona funtów. Zdaniem cytowanego resortu UNESCO to najgorzej działająca organizacja międzynarodowa, "której praca nie spełnia kryteriów wydatków związanych z pomocą międzynarodową" (zob. tu). W dalszej perspektywie sugerowane jest nawet opuszczenie przez Wielką Brytanię tej globalnej organizacji wspierającej międzynarodową współpracę w dziedzinie kultury, sztuki i nauki. Stanowisko Mordaunt wpisuje się we wcześniejsze decyzje prezydenta USA, Donalda Trumpa, oraz premiera Izraela, Binjamina Netanjahu, którzy rok temu ogłosili wycofanie członkostwa obu tych państw z UNESCO (pisaliśmy o tym na blogu tu i tu).

Prawa kulturalne w Polsce - raport Specjalnej Sprawozdawczyni ONZ

Karima Bennoune, Specjalna Sprawozdawczyni ONZ ds. Praw Kulturalnych; 

źródło: https://www.karimabennoune.com/about-karima

W dniu 5 października 2018 r. Karima Bennoune, Specjalna Sprawozdawczyni ONZ w dziedzinie praw kulturalnych, zakończyła swoją 12-dniową wizytę w Polsce. Celem tej misji była ocena działań polskich władz na rzecz zapewnienia każdemu dostępu do kultury oraz umożliwienia udziału w życiu kulturalnym społeczeństwa. Sprawozdawczyni ONZ odwiedziła Gdańsk, Kraków, Oświęcim, Warszawę i Żelazową Wolę. Spotkała się m.in. z przedstawicielami  ministerstw: Kultury, Edukacji, Spraw Zagranicznych, Nauki oraz Pracy. Przeprowadziła również rozmowy z reprezentantami mniejszości kaszubskiej, żydowskiej, muzułmańskiej i ukraińskiej oraz społeczności LGBT. Spotkanie z członkami Konferencji Episkopatu Polski, o które starała się Bennoune, okazało się "niemożliwe ze względów logistycznych”. Nie udało się jej także porozmawiać z szefem polskiej dyplomacji, Jackiem Czaputowiczem. Przedstawicielka ONZ trzykrotnie próbowała się spotkać z Ministrem Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Piotrem Glińskim, ale nie znalazł dla niej czasu. Reprezentanci resortu kultury (MKiDN) nie wzięli też udziału w spotkaniu z rządem, w trakcie którego przedstawiono wnioski z wizyty. A są one dla MKiDN i całego rządu krytyczne. Wstępny raport z wizyty jest dostępny w języku polskim i angielskim na stronie Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do spraw Praw Człowieka (zob. tu). Pełen raport z wizyty zostanie przedstawiony na jednej z kolejnych sesji Rady Praw Człowieka ONZ.

Końcowy raport Independent International Fact-Finding Mission on Myanmar

W zeszłym tygodniu ukazał się końcowy raport Independent International Fact-Finding Mission on Myanmar, utworzonej rezolucją Rady Praw Człowieka ONZ. W raporcie Misja stwierdziła, że istnieją wystarczające dowody, aby dowódcom Tatmadaw (wojskowej części rządu Mjanmy) postawić zarzut ludobójstwa popełnionego w stanie Mjanmy, Rakhine (par. 87 raportu).

Wybory do Rady Praw Człowieka - dlaczego mogą być szczególnie interesujące dla nas

Rada Praw Człowieka składa się z 47 członków (zob. rezolucję Zgromadzenia Ogólnego 60/251) wybieranych na 3 lata. Zgodnie z zapowiedziami Polska będzie ubiegać się o wybór w 2019 r., by zasiadać w Radzie w latach 2020-2022 Dlaczego same wybory do RPCzł mogą być emocjonujące:

1. Każdy z kandydatów składa dobrowolne deklaracje dotyczące praw człowieka (ratyfikowanie umów, przyjmowanie odpowiednich procedur itp.) - niezwykle więc ciekawe jest, jakie oficjalne deklaracje padną ze strony Polski.

Rada Praw Człowieka ONZ rozpatrzyła raport Specjalnego Sprawozdawcy ds. niezawisłości sędziów i prawników przygotowany na podstawie zeszłorocznej wizyty w Polsce

W bieżącym tygodniu uwaga części opinii publicznej, która jest zainteresowana reakcją międzynarodową na zmiany w polskim sądownictwie, skupiła się na wtorkowym wysłuchaniu w Radzie UE (w ramach art. 7 TUE) - zob. nasz post. Dzień wcześniej miało jednak miejsce jeszcze jedno ważne wydarzenie dotyczące kontrowersji związanych ze zmianami w polskim systemie sądowniczym.

Kilka miesięcy temu informowaliśmy o wizycie w Polsce Specjalnego Sprawozdawcy ONZ ds. niezawisłości sędziów i prawników - Diego García-Sayána. Już w swoich wstępnych konkluzjach, kończących zeszłoroczną (październik) wizytę, Specjalny sprawozdawca wskazał m.in., że: niezależność sądownictwa jest poważnie zagrożona. Kolejnym etapem procedury było przygotowanie szczegółowego raportu, a następnie przedstawienie go na forum Rady Praw Człowieka, co miało miejsce właśnie w poniedziałek, tj. 25 czerwca 2018 r.

USA wycofują się z Rady Praw Człowieka

Ambasador US przy ONZ ogłosiła wczoraj, iż Stany Zjednoczone wycofują się z Rady Praw Człowieka. Oficjalnym powodem takiego ruchu, zapowiadanego zresztą przez administrację amerykańską od miesięcy, jest niechęć członków rady do podjęcia niezbędnych reform oraz tolerowanie jako członków rady państw oskarżanych o poważne naruszenia praw człowieka i brak jakiegokolwiek rozliczenia ich z dokonanych zbrodni. Tu USA wyraźnie wskazują przykłady Iranu, Wenezueli oraz Demokratycznej Republiki Konga. Drugim dnem działań podjętych przez stronę amerykańską jest nieprzychylny, zdaniem Amerykanów, stosunek rady do Izraela. Niewątpliwie jednak decyzję o podjęciu tak radykalnego kroku przyspieszył fakt, iż dwa dni temu Komisarza Praw Człowieka ONZ bardzo krytycznie ocenił działania władz amerykańskich polegające na rozdzielaniu rodzin imigrantów na granicy z Meksykiem. Sekretarz Generalny ONZ wyraził rozczarowanie decyzją władz amerykańskich.

  

Zeid Ra’ad Al-Hussein rezygnuje z ubiegania się o drugą kadencję Wysokiego Komisarza NZ do spraw Praw Człowieka

Foreign Policy poinformowało, iż Zeid Ra’ad Al-Hussein ogłosił pracownikom swojego biura, że w związku z drastycznym pogorszeniem się klimatu wokół praw człowieka na świecie nie będzie ubiegał się o drugą kadencję Wysokiego Komisarza NZ do spraw Praw Człowieka. Jego czteroletnia kadencja kończy się w sierpniu 2018 r. 

Z cytatów z e-maila, jaki wysłał do pracowników swojego biura wynika, iż jordański książę Zeid Ra’ad Al-Hussein ma poważne wątpliwości, czy ONZ nadal może pełnić istotną rolę w promocji praw człowieka. W związku z powyższym Wysoki Komisarza wskazał:

“After reflection, I have decided not to seek a second four-year term. To do so, in the current geopolitical context, might involve bending a knee in supplication; muting a statement of advocacy; lessening the independence and integrity of my voice (…)”.

Marcowy szczyt G7 będzie poświęcony problemetyce kultury i dziedzictwa kulturowego

Salone dei Cinquecento, Palazzo Vecchio, Florencja

Źródło: https://it.wikipedia.org/wiki/Salone_dei_Cinquecento 

Tegoroczny szczyt państw grupy G7 (Francja, Japonia, Niemcy, USA, Wielka Brytania, Włochy, Kanada oraz reprezentanci UE), odbędzie we Włoszech. Po raz pierwszy w historii spotkań tej grupy, specjalny panel zostanie poświęcony problematyce kultury i dziedzictwa kulturowego. Podczas rozmów prowadzonych w dniach 30-31 marca 2017 r. w Palazzo Vecchio we Florencji spotkają się ministrowie kultury tych państw. Omówione zostaną zagadnienia międzynarodowej ochrony dziedzictwa kulturowego oraz nielegalnego handlu dobrami kultury. Kultura i dziedzictwo kulturowe będą także analizowane w kontekście dialogu międzynarodowego oraz narzędzi służących integracji, wzrostu gospodarczego oraz zrównoważonego rozwoju.

Zakończenie 32. sesji Rady Praw Człowieka (13.06-08.07.2016)

Dnia 8 lipca br. Rada Praw Człowieka zakończyła swoją 32. regularną sesję. Rada potwierdziła działalność 5 mandatów tematycznych (w tym nowego ds. ochrony przed przemocą i dyskryminacją ze względu na orientację seksualną lub tożsamość płciową), przyjęła 33 rezolucje i zakończyła procedurę powszechnego przeglądu okresowego w stosunku do 14 państw.

Po raz pierwszy w historii Rady wzięli w niej udział przedstawiciele wszystkich 193 państw członkowskich ONZ. Wśród całego szeregu dokumentów przyjętych przez Radę warto zwrócić uwagę na przedłużenie o kolejny rok mandatu krajowego dotyczącego Białorusi. W rezolucji Rada zwróciła się do władz białoruskich o przeprowadzenie reform sądownictwa w celu zagwarantowania pełnej niezależności i bezstronności sądownictwa, zagwarantowania zasady domniemania niewinności i rzetelnego procesu. Rezolucja sponsorowana przez 36 państw, z których zasadnicza większość nie jest członkami Rady, została przyjęta zaledwie 15 głosami za, przy 9 przeciw i 23 wstrzymujących się. Głosowanie to niestety pokazuje, że w obliczu kryzysu humanitarnego spowodowanego wojną w Syrii i w świetle innych dyskutowanych ważkich kwestii, dyktatura białoruska budzi coraz mniejsze zainteresowanie.

Czy Australia zamknie ekstraterytorialne ośrodki dla uchodzców?

 Uchodźcy na wyspie Manus

Źródło: Eoin Blackwell/AAP, the Guardian

W dniu 26 kwietnia, Sąd Najwyższy Papui Nowej Gwinei wydał długo oczekiwane orzeczenie w sprawie obozu dla uchodźców i azylantów na wyspie Manus, zarządzanej przez prywatny podmiot Broadservices, w imieniu rządu Australii. Sąd Najwyższy uznał, że przetrzymywanie na terytorium Papui osób starających się o azyl w Australii jest nielegalne. Sędziowie orzekli, że żadna z przetrzymywanych w obozie osób nie znalazła się na terytorium Papui Nowej Gwinei z własnej woli, ale została tam przemieszczona wskutek zatrzymania przy próbie nielegalnego przekroczenia granicy morskiej Australii. Tym samym, osoby te nie naruszyły miejscowych przepisów imigracyjnych, a ich dalsze przetrzymywanie w obozie stanowi pogwałcenie ich wolności osobistych gwarantowanych przez konstytucję Papui Nowej Gwinei. Sąd nakazał zamknięcie obozu oraz zwolnienie przetrzymywanych tam osób. Żaden harmonogram tych działań nie został jednak przyjęty.

18 nowych członków Rady Praw Człowieka

W mijającym tygodniu (28 października) Zgromadzenie Ogólne NZ wybrało 18 nowych członków Rady Praw Człowieka, najważniejszego organu Narodów Zjednoczonych odpowiedzialnego za promocję i ochronę wszystkich praw człowieka na świecie. Nowymi członkami zostali: Belgia, Burundi, Ekwador, Etiopia, Filipiny, Gruzja, Kenia, Kirgistan, Mongolia, Niemcy, Panama, Republika Korei, Słowenia, Szwajcaria, Togo, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Wenezuela i Wybrzeże Kości Słoniowej. 1 stycznia 2016 r. państwa te rozpoczną 3 letnią kadencję. Z wybranych tylko Burundi, Gruzja, Togo, Mongolia i Panama będą zasiadały w Radzie po raz pierwszy. W Radzie nie zasiądą natomiast w najbliższym czasie Stany Zjednoczone, które właśnie kończą drugą następującą po sobie kadencję. 

Więcej informacji na temat wyborów dostępne jest na stronie Rady.

27. sesja Rady Praw Człowieka NZ

Od 8 do 26 września trwa 27. sesja Rady Praw Człowieka NZ. Do najważniejszych tematów dyskutowanych podczas sesji będą należeć kwestie poszanowania praw człowieka w Sudanie, Sudanie Południowym, Syrii, Iraku oraz inicjatywy tematyczne dotyczące mniejszości seksualnych. Na ostatnie dni sesji zaplanowano natomiast interaktywny dialog z Wysokim Komisarzem ds. Praw Człowieka NZ nt. Ukrainy. Debata ws. Ukrainy zostanie zorganizowana zgodnie z rezolucją przyjętą podczas 26. sesji Rady w czerwcu br. Jeżeli dyskusja ma odnieść jakikolwiek skutek, państwa członkowskie UE powinny wykazać się w trakcie tej debaty wyjątkową czujnością, żeby nie dopuścić do narzucenia przez przedstawicieli Rosji rosyjskiej narracji ws. konfliktu na Ukrainie.

Warto odnotować, że podczas rozpoczętej właśnie sesji Rady swoje pierwsze wystąpienie publiczne miał nowopowołany Komisarz Praw Człowieka Zeid Ra'ad Al Hussein. Zastąpił on panią Navi Pillay, której mandat wygasł 31 sierpnia br. Komisarz skoncentrował się w swoim wystąpieniu na kwestiach związanych z globalizacją, zrównoważonym rozwojem oraz prawach migrantów. Zobaczymy, jak poradzi sobie ze stojącymi przed nim wyzwaniami pierwszy Azjata, Arab i muzułmanin na tym stanowisku.

Rada Praw Człowieka ONZ zezwala na rozpoczęcie negocjacji traktatu dotyczącego praw człowieka i biznesu.

26 czerwca br., Rada Praw Człowieka ONZ, podczas swojej 26 sesji, przyjęła rezolucję dot. "wypracowania wiążącego prawnie międzynarodowego instrumentu dotyczącego korporacji międzynarodowych i innych przedsiębiorstw w odniesieniu do praw człowieka" ("elaboration of an international legally binding instrument on transnational corporations and other business entreprises with respect to human rights"), przedłożoną pod głosowanie przez Ekwador i Afrykę Południową, i współsponsorowaną przez Boliwię, Kubę i Wenezuelę. Na mocy rezolucji powołana zostanie specjalna otwarta, międzyrządowa grupa robocza posiadająca mandat do wypracowania międzynarodowego wiążącego prawnie instrumentu dot. korporacji międzynarodowych oraz innych przedsiębiorstw w odniesieniu do praw człowieka ("an open-ended intergovernmental working group with the mandate to elaborate an international legally binding instrument on Transnational Corporations and Other Business Enterprises with respect to human rights"). Tekst rezolucji jest dostępny tutaj. 

Za przyjęciem rezolucji głosowało 20 państw (Algieria, Benin, Burkina Faso, Chiny, Kongo, Wybrzeże Kości Słoniowej, Kuba, Etiopia, Indie, Indonezja, Kazachstan, Kenia, Maroko, Namibia, Pakistan, Filipiny, Rosja, Afryka Południowa, Wenezuela, Wietnam), przeciw - 14 (Austria, Czechy, Estonia, Francja, Niemcy, Irlandia, Włochy, Japonia, Czarnogóra, Korea Południowa, Rumunia, Macedonia, Wielka Brytania, USA) a 13 państw wstrzymało się od głosu (Argentyna, Botswana, Brazylia, Chile, Costa Rica, Gabon, Kuwejt, Malediwy, Meksyk, Peru, Arabia Saudyjska, Sierra Leone, UAE).

Wybór nowych członków Rady Praw Człowieka

12 listopada Zgromadzenie Ogólne NZ dokonało wyboru na 3-letnią kadencję 14 nowych członków Rady Praw Człowieka. Wybrani zostali: Algieria, Arabia Saudyjska, b. Jugosłowiańska Republika Macedonii, Chiny, Malediwy, Meksyk, Maroko, Namibia, Rosja, RPA, Wlk. Brytania i Wietnam. Kadencja nowych członków rozpocznie się 1 stycznia 2014 r. Namibia, b. Jugosłowiańska Republika Macedonii oraz Wietnam zasiądą w działającej od 2006 r. Radzie po raz pierwszy.