Rada Praw Człowieka ONZ zezwala na rozpoczęcie negocjacji traktatu dotyczącego praw człowieka i biznesu.

26 czerwca br., Rada Praw Człowieka ONZ, podczas swojej 26 sesji, przyjęła rezolucję dot. "wypracowania wiążącego prawnie międzynarodowego instrumentu dotyczącego korporacji międzynarodowych i innych przedsiębiorstw w odniesieniu do praw człowieka" ("elaboration of an international legally binding instrument on transnational corporations and other business entreprises with respect to human rights"), przedłożoną pod głosowanie przez Ekwador i Afrykę Południową, i współsponsorowaną przez Boliwię, Kubę i Wenezuelę. Na mocy rezolucji powołana zostanie specjalna otwarta, międzyrządowa grupa robocza posiadająca mandat do wypracowania międzynarodowego wiążącego prawnie instrumentu dot. korporacji międzynarodowych oraz innych przedsiębiorstw w odniesieniu do praw człowieka ("an open-ended intergovernmental working group with the mandate to elaborate an international legally binding instrument on Transnational Corporations and Other Business Enterprises with respect to human rights"). Tekst rezolucji jest dostępny tutaj. 

Za przyjęciem rezolucji głosowało 20 państw (Algieria, Benin, Burkina Faso, Chiny, Kongo, Wybrzeże Kości Słoniowej, Kuba, Etiopia, Indie, Indonezja, Kazachstan, Kenia, Maroko, Namibia, Pakistan, Filipiny, Rosja, Afryka Południowa, Wenezuela, Wietnam), przeciw - 14 (Austria, Czechy, Estonia, Francja, Niemcy, Irlandia, Włochy, Japonia, Czarnogóra, Korea Południowa, Rumunia, Macedonia, Wielka Brytania, USA) a 13 państw wstrzymało się od głosu (Argentyna, Botswana, Brazylia, Chile, Costa Rica, Gabon, Kuwejt, Malediwy, Meksyk, Peru, Arabia Saudyjska, Sierra Leone, UAE).

Decyzja o odrzuceniu skargi przez polski KPK OECD

Kontynuując wątek Wytycznych OECD dla Przedsiębiorstw Wielonarodowych, warto odnotować pierwszą po długiej przerwie próbę skorzystania z mechanizmu skargowego zgodnie z w/w Wytycznymi OECD w Polsce. 

Zgodnie z informacją zamieszczoną na stronie internetowej PAIiIZ, w którego strukturze jest osadzony polski KPK OECD (ulokowanie i struktura KPK OECD w Polsce to temat na osobny wpis), w dniu 4 lutego 2014 r. do KPK OECD wpłynęło zawiadomienie o naruszeniu Wytycznych OECD, a konkretnie, o możliwości złamania zasady określonej w rozdz. II pkt A 9. Wytycznych, w myśl której przedsiębiorstwa powinny powstrzymać się od: „podejmowania działań dyskryminacyjnych lub dyscyplinarnych skierowanych przeciwko pracownikom, którzy bona fide zgłaszają zarządowi lub, tam gdzie jest to właściwe – odpowiednim władzom przypadki zachowań sprzecznych z prawem, Wytycznymi, czy polityką przedsiębiorstwa”.

W tym wypadku zarzut dotyczył zwolnienia pracownika w efekcie zadawania pytań o zgodność z prawem przeprowadzenia sprzedaży majątku przez jedną ze spółek należących do grupy kapitałowej. 

Wytyczne OECD dla Przedsiębiorstw Wielonarodowych - sprawa wydobycia surowców naturalnych w Parku Narodowym Virunga w DRK

W ostatnich latach, dzięki reformie procedur skargowych związanych z Wytycznymi OECD dla Przedsiębiorstw Wielonarodowych (dalej: Wytyczne OECD) i sposobu funkcjonowania niektórych Krajowych Punktów Kontaktowych OECD, można zaobserwować coraz częstsze wykorzystanie tego mechanizmu do spowodowania zmiany w zachowaniu firm, którym zarzuca się naruszanie Wytycznych OECD (m.in. praw człowieka, ochrony środowiska), i poniesienia przez nie odpowiedzialności za naruszenia, których się dopuściły.

Jednak po raz pierwszy w historii Wytycznych OECD, procedura skargowa okazała się tak skuteczna jak w sprawie zgłoszonej przez World Wildlife Fund (WWF) przeciwko angielskiej firmie wydobywczej Soco International PLC, z siedzibą w Londynie, w związku z prowadzoną przez nią działalnością wydobywczą w Parku Narodowym Virunga w Demokratycznej Republice Kongo (opis sprawy i skargi jest tutaj). W wyniku postępowania przed angielskim KPK OECD udało się bowiem doprowadzić do całkowitego zaprzestania wydobycia ropy naftowej na terenie Parku Narodowego Virunga w Demokratycznej Republice Kongo.