Guest Post: PACE pozytywnie rekomenduje przyjęcie Kosowa w struktury Rady Europy

W dniu 16 kwietnia 2024 roku Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy (PACE) wydało rekomendację dotyczącą zaproszenia Kosowa do członkostwa w Radzie Europy, podejmując jednocześnie decyzję o monitorowaniu wypełniania przez to państwo obszernej listy zobowiązań i postanowień od momentu przystąpienia.

Zgodnie z procedurami Rady Europy, PACE musi najpierw wydać opinię na temat każdego wniosku o członkostwo, zanim ostateczna decyzja zostanie podjęta przez Komitet Ministrów. Takiej decyzji możemy spodziewać się w połowie maja.

W swojej opinii statutowej, opartej na raporcie Dory Bakoyannis (Grecja, EPP/CD) i przyjętej 131 głosami za, przy 29 głosach przeciw i 11 wstrzymujących się, PACE stwierdziło, że członkostwo doprowadzi do „wzmocnienia standardów praw człowieka poprzez zapewnienie dostępu do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w imieniu wszystkich, którzy podlegają jurysdykcji Kosowa”. Byłoby to „kulminacją dialogu, który toczył się na przestrzeni dwóch dekad, ale w żadnym wypadku nie powinien być postrzegany jako koniec procesu. Wręcz przeciwnie, członkostwo powinno nadać Kosowu impet, aby mogło nadal czynić postępy we wzmacnianiu praw człowieka, demokracji i praworządności”. Członkostwo pomogłoby również Kosowu „stawić czoła nierozstrzygniętym wyzwaniom i kwestiom budzącym niepokój”, wskazali parlamentarzyści. Przyczyni się także do usunięcia rozbieżności między standardami normatywnymi a ich skutecznym wdrażaniem, zapewniając konieczność lepszej ochrony praw społeczności niebędących większością oraz wspierania klimatu sprzyjającego do zaufania, pojednania i włączenia.

PACE zwróciło uwagę na pozytywne działania władz Kosowa w kierunku praworządności, między innymi wykonanie przez Kosowo wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie klasztoru Visoki Dečani, uznając je za „namacalny znak zaangażowania rządu w działania w pełnej zgodności z praworządnością, niezależnie od względów politycznych”. Zdaniem PACE, utworzenie stowarzyszenia gmin z większością serbską byłoby „ważnym krokiem” w celu zapewnienia ochrony praw Kosowskich Serbów  i „powinno zostać uwzględnione w ramach przyszłego rozpatrywania przez Komitet Ministrów wniosku Kosowa o przystąpienie do Rady Europy jako zobowiązanie poakcesyjne”.

PACE zwróciło uwagę w swej opinii na  „bezprecedensowe okoliczności” wniosku, biorąc pod uwagę, że wiele państw członkowskich Rady Europy nie uznaje Kosowa za państwo. Należą do nich między innymi Cypr, Hiszpania i Rumunia. Grecja i Słowacja nie ustosunkowały się do kwestii niepodległości Kosowa, natomiast Polska uznała niepodległość Kosowa w styczniu 2008 roku.

Tym samym wezwano członków Rady Europy  do „dyplomacji, dialogu i kompromisu”. Zwrócono  się w tej kwestii do Komitetu Ministrów o zapewnienie, aby członkostwo Kosowa „nie naruszało stanowisk poszczególnych państw członkowskich w sprawie państwowości Kosowa”. Niniejsza kwestia może nastręczać największe problemy prawne, wynikające z konieczności pogodzenia braku uznania niepodległości Kosowa przez poszczególne państwa Rady Europy, a zgodą na formalne członkostwo Kosowa w strukturach tej organizacji międzyrządowej.

Zdaniem Autorki, najtrudniejszym wyzwaniem, przed którym obecnie stoi proces formalnego członkostwa Kosowa w strukturach Rady Europy, będzie w aspekcie wewnętrznym dotyczył pełnego urzeczywistnienia procesów demokratyzacji przez władze tego państwa. Z kolei w aspekcie zewnętrznym, będzie nim konieczność pogodzenia braku uznania niepodległości Kosowa przez część państw członkowskich Rady Europy z jego przystąpieniem do organizacji na prawach państwa członkowskiego.

Nie bez znaczenia jest także bardzo wyraźny sprzeciw Serbii wobec włączenia Kosowa do grona członków Rady Europy. Władze Serbii zagroziły nawet wystąpieniem tego państwa z grona państw członkowskich Rady Europy w przypadku przystąpienia do niej Kosowa. Tu dialog i znalezienie właściwego kompromisu mogą okazać się długotrwałym procesem.
 

Autorka: dr Małgorzata Andrzejczak-Świątek

Rosja definitywnie odcina się od Europejskiego Trybunału Praw Człowieka

W ostatnich dniach Rosyjska Duma przyjęła pakiet ustaw odnoszących się do wygaszania członkostwa Rosji w systemie Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Zgodnie z przyjętymi przepisami FR nie będzie wykonywała rozstrzygnięć wydanych po 15 marca 2022 r., czyli po dniu kiedy Rosja rozpoczęła procedurę wyjścia z RE. Zasądzone do tego czasu kwoty słusznych zadośćuczynień będą wypłacane jedynie w rublach i to na konta w bankach rosyjskich. Kwoty będą wypłacane do 1 stycznia 2023 r. Przyjęte regulacje usuwają także możliwość wznowienia postępowania krajowego po wydaniu orzeczenia strasburskiego. 

Uzasadniając przyjęte regulacje marszałek Dumy wskazał, że wiele dotychczas wydanych orzeczeń ETPC pozostawało w sprzeczności z rosyjską konstytucją, wartościami i tradycjami, na co władze rosyjskie dłużej nie zamierzają się godzić. Jako przykład takich rozstrzygnięć podano orzeczenia dotyczące związków jednopłciowych (za agencją TASS).

Na decyzję Dumy należy patrzeć przez pryzmat tego, iż Rosja przestanie być państwem stroną EKPC dopiero w dniu 16 września 2022 r,, tj. w terminie 6 miesięcy od daty wykluczenia jej z Rady Europy. Do tego dnia Trybunał pozostaje właściwy do rozpatrzenia skarg skierowanych przeciwko FR, dotyczących wszelkich działań i zaniechań władz rosyjskich, które będą miały miejsce do tej daty. Także Komitet Ministrów w dalszym ciągu będzie sprawował nadzór nad wykonaniem przez Rosję orzeczeń ETPC. W dniu 22 marca br. Trybunał podjął rozpatrywanie wszystkich spraw, które zostały tymczasowo zawieszone 16 marca br. W dalszym ciągu możliwe jest też kierowanie nowych skarg.  

Europejski Trybunał Praw Człowieka zawiesza tymczasowo rozpatrywanie wszystkich spraw przeciwko Rosji w związku z jej wykluczeniem z RE

W tym samym dniu, w którym Rosja została wykluczona z Rady Europy z efektem natychmiastowym, czyli 16 marca, ETPC podjął decyzję o zawieszeniu rozpatrywania wszystkich skarg zawisłych przeciwko temu państwu do czasu zbadania prawnych konsekwencji tej decyzji na pracę Trybunału (komunikat Trybunału tu). Jest to niezwykle istotna decyzja, zważywszy, że według stanu na 31.12.2021 (ostatnie dostępne dane) przeciwko Rosji zawisłych było 17 tys. skarg, czyli 1/4 wszystkich skarg aktualnie rozpatrywanych przez Trybunał. Zresztą statystyki te w ostatnich dwóch tygodniach na pewno się jeszcze zmieniły na niekorzyść Rosji.  

Z dniem 16 marca 2022 r. Rosja została oficjalnie wykluczona z Rady Europy

Dziś, po 26 latach członkostwa, Federacja Rosyjska została wykluczona z Rady Europy w związku z agresją na Ukrainę. Decyzja Komitetu Ministrów zapadła jednomyślnie (informacja RE dostępna tu). Decyzja podjęta została w ramach procedury wszczętej 25 lutego br. na podstawie art. 8 Statutu Rady Europy (na blogu pisaliśmy tu). Ma ona skutek natychmiastowy, co oznacza, że złożona wczoraj przez Ministra SZ Rosji notyfikacja o wystąpieniu z RE, która miała wywżeć skutek wraz z końcem roku budżetowego, nie będzie miała skutków prawnych.

Rosja niestety opuszcza Radę Europy i zapowiada wypowiedzenie Europejskiej Konwencji Praw Człowieka

Federacja Rosyjska nie czekała na podjęcie przez Komitet Ministrów dalszych kroków w zakresie jej członkostwa w RE w konsekwencji agresji na Ukrainę. Przypomnijmy, że 25 lutego br. Rosja została zawieszona w prawach do reprezentacji w Komitecie Ministrów RE i Zgromadzeniu Parlamentarnym RE. Dnia 15 marca br. MSZ Siergiej Ławrow złożył do Sekretarz Generalnej RE Mariji Pejčinović Burić oficjalną notyfikację na podstawie art. 7 Statutu Rady Europy o zamiarze wystąpienia FR z RE oraz wypowiedzenia Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Notyfikacja ta wywże skutek z końcem roku budżetowego.

Równocześnie Komitet Ministrów oraz Zgromadzenie Parlamentarne podjęły decyzję o wszczęciu procedury wydalenia Rosji z Rady Europy zgodnie z art. 8 Statutu. Artykuł ten stanowi, iż "każdy członek Rady Europy, który poważnie naruszył postanowienia artykułu 3, może zostać zawieszony w swym prawie reprezentacji i wezwany przez Komitet Ministrów do wystąpienia zgodnie z artykułem 7. W przypadku niezastosowania się członka do takiego wezwania Komitet może postanowić, że przestał on być członkiem Rady poczynając od daty określonej przez Komitet". 

W ramach wszczętej procedury Zgromadzenie Parlamentarne uznało dziś jednogłośnie, że Rosja nie powinna być dłużej członkiem RE. Na jutro zaplanowane zostało specjalne posiedzenie Komitetu Ministrów RE, które podejmie dalsze decyzje w sprawie (informacja Rady Europy dostępna tu). 

Praktyka stosowania obu tych artykułów jest śladowa (uwzględniając notyfikację o wystąpieniu z grudnia 1969 r. i ponowne przystąpienie w 1974 r. do organizacji Grecji), trzeba więc poczekać na to jak Komitet Ministrów zareaguje na "ruch wyprzedzający" ze strony Rosji.

Warto też odnotować, że zapowiedź wypowiedzenia Europejskiej Konwencji Praw Człowieka nie skutkuje natychmiastowym zaprzestaniem jej stosowania w stosunku do Rosji. Zgodnie z art. 58 ust. 1 EKPC zachowany musi zostać sześciomiesięczny termin wypowiedzenia, a do momentu nabrania przez wypowiedzenie skuteczności Rosja zobowiązana jest do poszanowania zobowiązań wynikających z Konwencji. Nadal więc można składać skargi przeciwko Rosji, a ETPC nadal może prowadzić przeciwko Rosji postępowania. Zasadniczy problem z wykonaniem orzeczeń pojawi się natomiast w momencie, gdy Rosja nie będzie już członkiem Rady Europy ani stroną Konwencji. I tu pojawia się pytanie, co stanie się ostatecznie ze wszystkimi zawisłymi skargami indywidualnymi oraz państwowymi? Kontynuowanie postępowań i wydawanie orzeczeń będzie nadal możliwe, natomiast działania te będą miały już jedynie wydźwięk polityczny.  

Niezależnie od wszelkich "przepychanek" formalnych, których jesteśmy dziś świadkami, związanych z działaniami podejmowanymi przez i w stosunku do Rosji w związku z jej członkostwem w RE, dzień 25 marca 2022 r. jest czarnym dniem w historii poszanowania i promowania praw człowieka. W niedługim czasie osoby podlegające jurysdykcji rosyjskiej zostaną pozbawione niemalże wszelkiej ochrony prawnej.  

Neo-prezes SN Małgorzata Manowska wytłumaczyła Radzie Europy czym jest praworządność

Neo-prezes SN Małgorzata Manowska wzięła udział w konferencji Prezesów Sądów Najwyższych państw członkowskich Rady Europy pt. „Rządy prawa i wymiar sprawiedliwości w erze cyfrowej” oraz w uroczystej inauguracji roku sądowego w ETPCz 10 września 2021 roku. Przy tej okazji złożyła wizytę Sekretarz Generalnej RE Mariji Pejčinović Burić, jak również odbyła oficjalne spotkania z Przewodniczącym Komitetu Ministrów RE oraz Komisarz Praw Człowieka RE Dunją Mijatović.

Więcej informacji nt. wizyt znajduje się w komunikacie SN zwieńczonym następującą złotą myślą:

Uczestnicy rozmów z uznaniem odnieśli się do działań, jakie Pierwsza Prezes podjęła celem stworzenia warunków do rozwiązania problemów, z jakimi mierzy się wymiar sprawiedliwości w Polsce. Podkreślali również doniosłość dialogu, jaki Pierwsza Prezes i Sąd Najwyższy prowadzi z Radą Europy. Pierwsza Prezes naświetliła szereg zagadnień związanych z trwającą reformą wymiaru sprawiedliwości w Polsce i zwróciła uwagę na kwestie, których niewzięcie pod uwagę prowadzi do nieporozumień i utrudnia dialog. Pierwsza Prezes uzyskała w związku z tym zapewnienie, że stanowisko Sądu Najwyższego będzie teraz brane pod uwagę we wszystkich aspektach.

Wszyscy uczestnicy rozmów z satysfakcją podkreślali doniosłość przeprowadzonych rozmów i konstruktywny charakter prowadzonego dialogu.

Łotewski TK uznał Konwencję stambulską za zgodną z konstytucją

Po wypowiedzeniu Konwencji stambulskiej (Konwencja Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej) przez Turcję (marzec 2021 r.), wniosku premiera RP do polskiego TK, wskazującego na rzekome liczne sprzeczności Konwencji z polską konstytucją (lipiec 2020 r.), a wcześniej m.in. uznaniu Konwencji za sprzeczną z bułgarską konstytucją przez tamtejszy TK (lipiec 2018 r.) wreszcie odmienne informacje z obszaru Konwencja stambulska a konstytucje państw-stron (lub potencjalnych państw-stron).

Europejskie Centrum Solidarności w Gdańsku laureatem prestiżowej nagrody Unii Europejskiej

 

Foto: Patryk Kośmider / Shutterstock; https://wiadomosci.onet.pl/europejskie-centrum-solidarnosci-w-gdansku-historia-i-zwiedzanie/d27tsl

W ubiegły wtorek (25 maja 2021 r.) Komisja Europejska i stowarzyszenie Europa Nostra ogłosiły laureatów European Heritage Awards/Europa Nostra Awards 2021 – nagrody Unii Europejskiej w dziedzinie dziedzictwa kulturowego, finansowanej w ramach programu Kreatywna Europa. Jest to jedno z najważniejszych i najbardziej prestiżowych wyróżnień w obszarze dziedzictwa kulturowego. Honoruje wyjątkowe projekty poświęcone konserwacji, innowacyjnym badaniom, zaangażowaniu specjalistów i wolontariuszy oraz upowszechnianiu, szkoleniom i edukacji z zakresu dziedzictwa.  W tym roku największe europejskie wyróżnienie zostało przyznane 24 wzorowym projektom z 18 krajów. Jednym z laureatów zostało Europejskie Centrum Solidarności (ECS) w Gdańsku. Międzynarodowe jury dostrzegło rolę ekspozycji stałej tej instytucji w popularyzacji działań na rzecz praw człowieka, praw pracowniczych i politycznych oraz podkreślanie wagi obywatelskiego zaangażowania. To już druga znacząca nagroda europejska, którą przyznano ECS: w 2016 r. instytucja otrzymała Nagrodę Muzealną Rady Europy, jako pierwsza placówka z Polski w 40-letniej historii tego wyróżnienia. Zdaniem jury Rady Europy ECS jest „fascynującym przykładem instytucji kultury działającej na rzecz promocji wolności i solidarności”, a wydarzenia, do których się odwołuje i program instytucji „czyni z niego forum współczesnej Europy".

Polska podpisała Konwencję z Faro o wartości dziedzictwa kulturowego dla społeczeństwa

Źródło: https://www.coe.int/en/web/culture-and-heritage/faro-convention

W poniedziałek, 10 maja, Polska podpisała Konwencję ramową Rady Europy o wartości dziedzictwa kulturowego dla społeczeństwa z 2005 r. (tzw. Konwencja z Faro). Tym samym, RP dołączyła do grona 28 państw sygnatariuszy tej ważnej umowy międzynarodowej. Konwencja z Faro weszła w życie 1 czerwca 2011 r. Do tej pory ratyfikowało ją 21 państw (ostatnio Włochy i Estonia). W Polsce prace nad ratyfikacją tej umowy prowadzone są już od kilku lat (zob. tu) i należy mieć nadzieję, że zostaną wkrótce zakończone. W imieniu strony polskiej podpis pod Konwencją złożył Stały Przedstawiciel RP przy Radzie Europy ambasador Jerzy Baurski.

Kontrowersje związane z przedłużeniem przez Polskę jednego z zastrzeżeń do Konwencji stambulskiej

W cieniu kontrowersji związanych z zapowiedziami wypowiedzenia przez Polskę Konwencji stambulskiej (Konwencja Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej) rząd zaproponował (w grudniu 2020 r.), a Sejm, Senat (proponując jedynie zmiany redakcyjne) oraz Prezydent w ekspresowym tempie odpowiednio przyjęli i podpisał ustawę o zmianie zakresu obowiązywania Konwencji Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej, sporządzonej w Stambule dnia 11 maja 2011 r., na podstawie której Polska przedłużyła obowiązywanie większości z zastrzeżeń zgłoszonych wcześniej do tej Konwencji (na podstawie jej art. 78 ust. 2 i 3). 

Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konwencji stambulskiej zastrzeżenia są ważne przez 5 lat, ale istnieje możliwość wydłużenia ich ważności na kolejne 5-letnie okresy. W dalszej części tego przepisu uregulowano stosowną procedurę. W przypadku Polski termin ewentualnego wygaśnięcia złożonych zastrzeżeń upływał 1 lutego 2021 r.

Na podstawie powołanej wyżej ustawy, 28 stycznia 2021 r. Sekretarz Generalny RE zarejestrował oficjalną notyfikację Polski. W związku z jej treścią Polska dokonała:

Polska podpisała Europejską Konwencję o ochronie dziedzictwa audiowizualnego

Źródło: https://www.gov.pl/web/kultura/polska-podpisala-europejska-konwencje-o-ochronie-dziedzictwa-audiowizualnego

W obiegły wtorek, 15 grudnia br., Stały Przedstawiciel Rzeczypospolitej Polskiej przy Radzie Europy, ambasador Jerzy Baurski, podpisał w imieniu Polski Europejską Konwencję o ochronie dziedzictwa audiowizualnego z 2001 r. Polska jest zatem dwudziestym sygnatariuszem tej konwencji, którą dotychczas ratyfikowało jedenaście państw członkowskich Rady Europy. Celem omawianego traktatu jest zapewnienie ochrony europejskiego dziedzictwa audiowizualnego - zarówno jako formy sztuki, jak i zapisu przeszłości - poprzez gromadzenie, zachowanie i udostępnianie takich materiałów do celów kulturalnych, naukowych i badawczych, w interesie publicznym (art. 1). Działania zmierzające do ratyfikacji tej wielostronnej umowy międzynarodowej przez RP mają się wkrótce rozpocząć.

Międzynarodowy Dzień eliminacji przemocy wobec kobiet

W cieniu ogarniającej cały świat pandemii, wiele innych problemów społecznych schodzi na dalszy plan. Dlatego przypominamy, że 25 listopada przypada ustanowiony przez ONZ Międzynarodowy Dzień eliminacji przemocy przeciwko kobietom. ONZ i RE wskazują, że w wyniku wprowadzenia różnego rodzaju ograniczeń m.in. w przemieszczaniu się, w niektórych krajach liczba próśb o pomoc w związku z doznawanymi aktami przemocy wzrosła nawet pięciokrotnie. Przemoc wobec kobiet jest poważnym zjawiskiem, coraz częściej stanowiącym przedmiot rozstrzygnięć międzynarodowych organów ochrony praw człowieka.

W ramach przypominania o tym stałym problemie Rada Europy poza innymi standardowymi działaniami wprowadziła 16 dni aktywności przeciwko przemocy motywowanej płcią, a ze szczegółami można się zapoznać tutaj.

Guest post: Europejski Trybunał Praw Człowieka – Federacja Rosyjska Cz. 4 Podsumowanie

Post stanowi zwieńczenie cyklu „Europejski Trybunał Praw Człowieka – Federacja Rosyjska”.

Przypomnijmy, że dotychczasowe części dotyczyły następujących zagadnień: wolności zgromadzeń, wykonania wyroku ETPCz w sprawie Anczugowa i Gładkowa oraz wolności sumienia i wolności wyznania. Są one dostępne: tu, tu, oraz tu.

****

Pytanie o aktualne miejsce EKPCz w systemie prawnym państwa rosyjskiego, a tym samym wyrażającym ją dorobku orzeczniczym ETPCz, należy poprzedzić kilkoma uwagami o charakterze retrospektywnym. Wejście w życie 5 maja 1998 r. EKPCz wobec Federacji Rosyjskiej poprzedziło szereg istotnych zmian o charakterze dostosowawczym. Abstrahując od kwestii politycznych związanych z członkostwem Rosji w Radzie Europy (daty złożenia dokumentów akcesyjnych oraz przystąpienia do organizacji odpowiednio: 7 maja 1992 r. oraz 28 lutego 1996 r.), w szczególności wojny w Czeczenii czy obecności rosyjskich sił zbrojnych w Naddniestrzu, rewolucyjne zmiany dotknęły rosyjski porządek prawnych okresu transformacji ustrojowej. Efektem blisko trzyletnich prac dwustronnych grup eksperckich były rekomendacje udzielone Rosji przez Zgromadzenie Parlamentarne RE. Obejmowały one m. in. konieczność dostosowania prawa karnego, w tym zniesienia wykonywania kary śmierci w warunkach pokoju, aktów prawnych określających ustrój adwokatury oraz organów ochrony prawnej (prokuratura, ombudsman), zmian w zakresie organizacji i nadzoru nad jednostkami penitencjarnymi, zwłaszcza ośrodkami detencji prowadzonymi przez Federalną Służbę Bezpieczeństwa, urzeczywistnienia konstytucyjnego prawa do swobody przemieszczania i wyboru miejsca zamieszkania, zwrotu majątku organizacjom religijnym czy przyjęcie dorobku konwencyjnego Rady Europy zawartego poza EKPCz (mniejszości narodowe, języki regionalne, samorząd terytorialny, ekstradycja, pomoc prawna w sprawach karnych, przeciwdziałanie praniu brudnych pieniędzy – zob. PACE, Opinion 193 (1996), Application by Russia for membership of the Council of Europe, tekst dostępny tu).

Zgromadzenie Parlamentarne RE obejmuje Polskę nadzorem praworządności

Większością głosów 140:37:11 Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy przyjęło Rezolucję 2316 (2020) ws. działalności instytucji demokratycznych w Polsce (Doc. 15025). Mocą tego aktu wszczęto procedurę monitorowania stanu polskiej praworządności, uznając że ostatnie reformy "godzą w niezależność sądownictwa i zasadę praworządności". Podstawą Rezolucji był Raport ws. funkcjonowania instytucji demokratycznych w Polsce (sprawozdawcy Azadeh Rojhan Gustafsson ze Szwecji i Pieter Omtzigt z Holandii).

Zdaniem Parlamentarzystów polski system sądowniczy jest aktualnie podatny na naciski polityczne i kontrolę ze strony władzy wykonawczej, co "pozostaje w sprzeczności z podstawowymi zasadami demokratycznego państwa prawa" (par. 3-5).

Prezydent Duda został wezwany do niepodpisywania Ustawy zmieniającej przepisy ustaw o sądach powszechnych i Sądzie Najwyższym (Druk sejmowy 69) uchwalonej przez Sejm 23 stycznia 2020 (par. 9). Przeciwko przyjęciu tzw. ustawy kagańcowej uprzednio wypowiedziały się m.in. Komisja Europejska, Komisarz Praw Człowieka RE oraz Komisja Wenecka.

GRECO krytycznie o zmianach w polskim sądownictwie

Pod koniec 2019 r. Grupa Państw Przeciwko Korupcji, czyli GRECO, opublikowała kolejny raport w tzw. procedurze zgodności prowadzonej w związku z raportem przyjętym w 2013r. w ramach czwartej rundy monitoringowej, która dotyczyła zagadnień korupcji w odniesieniu do członków parlamentów, sędziów i prokuratorów.  

GRECO oceniała wywiązanie się z rekomendacji przyjętych w raporcie z 2013 r., a także z kolejnych rekomendacji wydanych w ramach procedury ad – hoc wszczętej w związku ze zmianami w sądownictwie wprowadzonymi w Polsce w latach 2016 – 2018. Niestety konkluzje Grupy są dla Polski niekorzystne: wdrożonych zostało jedynie 7 na 16 pierwotnych rekomendacji, natomiast z rekomendacji wydanych w procedurze ad – hoc jedynie 1 z 6. Zarzuty dotyczące statusu prawnego parlamentarzystów dotyczą m.in. nieprzejrzystości procedur lobbingowych oraz potrzeby ulepszenia wytycznych etycznych dotyczących konfliktów interesów. „Starsze” rekomendacje dotyczące sędziów i prokuratorów dotyczą braku generalnych wytycznych w zakresie eliminowania konfliktów interesów, a prowadzone w tym zakresie prace nie wyszły poza etapy początkowe.

W odniesieniu do realizacji sześciu nowych rekomendacji wydanych w procedurze ad – hoc wdrożonej w wyniku zmian wymiaru sprawiedliwości w latach 2016 - 2018, GRECO pozytywnie oceniła wycofanie przepisów dotyczących wieku emerytalnego sędziów SN i uzależnienia możliwości przedłużania pełnienia przez nich urzędu od decyzji Prezydenta. Grupa odniosła się krytycznie do braku ponownego rozważenia przez władze utworzenia izby dyscyplinarnej SN, braku nowelizacji przepisów o wyborze członków KRS, o postępowaniach dyscyplinarnych wobec sędziów SN, o wpływie władzy wykonawczej na wewnętrzne funkcjonowanie SN, braku nowelizacji przepisów dot. powoływania i odwoływania prezesów sądów powszechnych oraz regulacji postępowań dyscyplinarnych wobec sędziów sądów powszechnych. Niezwykle dużo zastrzeżeń GRECO zgłosiła do kształtu i praktyki stosowania przepisów dot. postępowań dyscyplinarnych. W opinii Grupy wszystkie wskazane powyżej obecnie obowiązujące przepisy, co do których zgłoszone zostały zastrzeżenia, rozpatrywane łącznie umożliwiają władzy wykonawczej i ustawodawczej wpływanie na funkcjonowanie władzy sądowniczej i w ten sposób osłabiają niezależność sądownictwa w Polsce. Dlatego też GRECO zwróciła się do władz polskich o rozważenie zastrzeżeń podniesionych w pięciu niewykonanych rekomendacjach. Termin na przedstawienie stanowiska wyznaczono na koniec grudnia 2020 r.    

Stosowanie sztucznej inteligencji w systemie sądownictwa - Europejska Karta Etyczna

Komisja Rady Europy na rzecz Skutecznego Wymiaru Sprawiedliwości (CEPEJ) przyjęła  tekst pierwszego dokumentu dotyczącego stosowania sztucznej w wymiarze sprawiedliwości - Europejską Kartę Etyczną dotyczącą stosowania sztucznej inteligencji w sądownictwie (European Ethical Charter on the use of artificial intelligence in judicial systems and their environment - tu). Dokument jest zbiorem zasad, którymi należy się kierować w kontekście stosowania rozwiązań informatycznych w systemie sądowniczym. Wśród zasad znalazły się: zasady dotyczące poszanowania praw podstawowych (zasady wynikające z EKPC oraz Konwencji RE nt. ochrony danych osobowych), zasady niedyskryminacji, zasada równości i bezpieczeństwa, zasady przejrzystości, bezstronności i sprawiedliwości oraz zasada kontroli nad procesem przetwarzania danych przez użytkowników oraz inne osoby zainteresowane. 

Karta skierowana jest zarówno do środowiska prawniczego, jak i sektora prywatnego w postaci firm informatycznych, sektora publicznego odpowiedzialnego za projektowanie i certyfikowanie rozwiązań informatycznych.
Do Karty dołączone zostało studium dotyczące użycia sztucznej inteligencji w systemie sądownictwa, szczególnie w zakresie wydawania decyzji sądowych i przetwarzania danych.

https://www.coe.int/en/web/portal/home

Muzeum II Wojny Światowej przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka

Źródło: https://trojmiasto.tv/Zwiedz-z-nami-Muzeum-II-Wojny-Swiatowej-19518.html

W ostatnich dniach pojawiło się w prasie szereg informacji oraz komentarzy dotyczących skargi prof. Pawła Machcewicza, byłego dyrektora i jednego z twórców Muzeum II Wojny Światowej (MIIWŚ) w Gdańsku, złożonej do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPCz.) przeciwko polskim władzom. Skarżący zarzuca im pozbawienie go prawa do sądu (dostępu do sprawiedliwości), czyli naruszanie art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (EKPCz.). Ponadto, wskazuje on na naruszenie prawa do wolności wyrażania opinii (art. 10 EKPCz.), w którym zawiera się też wolność głoszenia i badań naukowych oraz dopuszczenie różnych głosów w debacie publicznej i historycznej. Według byłego dyrektora MIIWŚ państwo polskie podważyło podstawowe prawo człowieka do stawiania pytań, dociekania i wyrażania własnych poglądów dotyczących wydarzeń historycznych i ich interpretacji. 

Projekt rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie importu dóbr kultury

Źródło: https://heritage-lost-eaa.com/2017/07/14/eu-new-rules-for-the-import-of-cultural-goods-into-the-eu

We wtorek 20 marca Komisja Kultury Parlamentu Europejskiego będzie obradować nad opinią dotyczącą projektu nowego rozporządzenia w sprawie importu dóbr kultury (dalej: rozporządzenie importowe). Propozycja nowych przepisów została przedstawiona przez Komisję Europejską w dniu 13 lipca 2017 r. Celem tego rozporządzenia jest powstrzymanie wwozu na terytorium Unii dóbr kultury nielegalnie wywiezionych z krajów ich pochodzenia. Zgodnie z definicją przyjętą w art. 2 pkt a rozporządzenia importowego, termin „dobra kultury” odnosi się do wszelkich przedmiotów, które mają znaczenie dla archeologii, prehistorii, historii, literatury, sztuki lub nauki, których wiek przekracza 250 lat, i które należą do kategorii wymienionych w tabeli znajdującej się w załączniku do tego rozporządzenia. Chodzi tu zatem o powstrzymanie nielegalnego handlu głównie zabytkami archeologicznymi na terytorium Unii Europejskiej (UE). Jeśli proponowane przepisy wejdą w życie, to UE jako całość po raz pierwszy uzyska kompleksowy instrument prawny służący ochronie dziedzictwa kultury państw spoza wspólnego obszaru celnego.

Raport Rady Konsultacyjnej Sędziów Europejskich ws. bezstronności i niezawisłości sędziowskiej w 2017 r.

7 lutego Biuro Rady Konsultacyjnej Sędziów Europejskich (CCJE) opublikowało Raport poświęcony sędziowskiej bezstronności i niezawisłości w państwach Rady Europy w 2017 roku. 

Raport sporządzono z inicjatywy Sekretarza Generalnego Rady Europy celem "wypracowania metodologii i utrwalenia praktyki regularnego przeglądu sędziowskiej bezstronności i niezawisłości  w państwa członkowskich". Dokument został sporządzony na podstawie m.in. informacji nadesłanych przez członków i obserwatorów CCJE, jak również organów sądowych i odnośnych stowarzyszeń.

W części poświęconej Polsce CCJE wypowiedziała się w kilku kwestiach:

Dunja Milatovic nowym Komisarzem Praw Człowieka RE

Zwyciężczynią zakończonych 24 stycznia przez Zgromadzenie Parlamentarne RE wyborów (na blogu tu) na stanowisko Komisarza Praw Człowieka RE jest Dunja Mijatovic z Bośni i Hercegowiny. W drugiej rundzie głosowania otrzymała 107 głosów, Pierre-Yves Le Borgn’ (Francja) otrzymał 103 głosy, a Goran Klemencic (Słowenia) - 19 głosów. 

Dunja Mijatovic została wybrana na 6 letnią, nieodnawialną kadencję i jest pierwszą kobietą na tym stanowisku.