Zgromadzenie Parlamentarne RE obejmuje Polskę nadzorem praworządności

Większością głosów 140:37:11 Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy przyjęło Rezolucję 2316 (2020) ws. działalności instytucji demokratycznych w Polsce (Doc. 15025). Mocą tego aktu wszczęto procedurę monitorowania stanu polskiej praworządności, uznając że ostatnie reformy "godzą w niezależność sądownictwa i zasadę praworządności". Podstawą Rezolucji był Raport ws. funkcjonowania instytucji demokratycznych w Polsce (sprawozdawcy Azadeh Rojhan Gustafsson ze Szwecji i Pieter Omtzigt z Holandii).

Zdaniem Parlamentarzystów polski system sądowniczy jest aktualnie podatny na naciski polityczne i kontrolę ze strony władzy wykonawczej, co "pozostaje w sprzeczności z podstawowymi zasadami demokratycznego państwa prawa" (par. 3-5).

Prezydent Duda został wezwany do niepodpisywania Ustawy zmieniającej przepisy ustaw o sądach powszechnych i Sądzie Najwyższym (Druk sejmowy 69) uchwalonej przez Sejm 23 stycznia 2020 (par. 9). Przeciwko przyjęciu tzw. ustawy kagańcowej uprzednio wypowiedziały się m.in. Komisja Europejska, Komisarz Praw Człowieka RE oraz Komisja Wenecka.

Afera korupcyjna a wybór w 2016 r. sędziego macedońskiego do ETPCz

Polska prasa nie rozpisywała się przesadnie o skandalu podsłuchowym w Macedonii, gdzie jak się okazało w 2015 r. służby specjalne za sprawą rządu Nikoła Gruewskiego, podsłuchiwały około 20 tysięcy osób. Wtedy sprawa wyszła na jaw dzięki opozycyjnej Socjaldemokratycznej Unii Macedonii. Partia opublikowała w internecie nagrania oraz stenogramy z rozmów czołowych osób w państwie, które dowodziły szeregu nielegalnych praktyk. By odwrócić uwagę opinii publicznej, premier Gruewski oskarżył lidera opozycji o szpiegostwo i próbę zorganizowania zamachu stanu.

Sprawa nie byłaby interesująca dziś, gdyby nie fakt, że okazało się, iż rząd macedoński mógł liczyć na zewnętrzne wsparcie, a także, iż nielegalne działania powiązane były także z działaniami korupcyjnymi, w które, jak się okazało z czasem, uwikłane były coraz szersze kręgi osób. Bardzo poważne podejrzenia padły m.in. na członków Zgromadzenia Parlamentarnego RE, w tym jej do niedawna przewodniczącego Pedro Agramunta z Hiszpanii. 

Kosowski sąd ds. handlu organami ludzkimi

Parlament kosowski przegłosował po burzliwej debacie utworzenie nowego specjalnego sądu, którego zadaniem będzie zbadanie zarzutów zbrodni wojennych oraz handlu organami ludzkimi, których dopuścić mieli się wojownicy Wyzwoleńczej Armii Kosowa.

Impulsem do powołania sądu była debata tocząca się od 2010 r. w związku z przedstawieniem przez senatora Dicka Marty’ego raportu, w którym opisał on proceder handlu organami więźniów, rzekomo prowadzony przez byłych dowódców UCK w tym obecnego premiera Hashima Taciego. Sąd będzie działał na podstawie prawa kosowskiego i będzie miał siedzibę w Kosowie, natomiast sędziowie i prokuratorzy będą międzynarodowi.

Zawieszenie praw delegacji rosyjskiej w Zgromadzeniu Parlamentarnym RE

W czasie trwającego w tym tygodniu posiedzenia Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy zawiesiło prawa delegacji rosyjskiej do aktywnego uczestnictwa w jego pracach. Po trzygodzinnej debacie, której konkluzją było uznanie aneksji Krymu przez Rosję za działanie sprzeczne ze Statutem RE oraz zobowiązaniami, które przyjęła ona przystępując w 1996 r. do RE, Zgromadzenie na podstawie art. 9 Regulaminu podjęło decyzję o zawieszeniu praw delegacji rosyjskiej do: głosowania, do członkostwa w gremiach decyzyjnych Zgromadzenia – Biura, Komitetu Prezydialnego oraz Komitetu Stałego, a także do uczestniczenia w wyborczych misjach obserwacyjnych. Zawieszenie będzie obowiązywało w czasie całej sesji 2014 r., tj. w praktyce do 26.01.2015 r. Decyzja zapadła 145 głosami za, 21 przeciw, a 22 deputowanych wstrzymało się od głosu. Wśród głosujących przeciwko zawieszeniu byli przedstawiciele Turcji, Finlandii, Serbii, Węgier, Armenii, Francji, a także po jednym parlamentarzyście z Niemiec, Mołdawii i Grecji.   

Działania podjęte przez ZPRE są de facto najdalej idącymi w konsekwencjach działaniami podjętymi przez organizacje międzynarodowe w związku z konfliktem wokół Ukrainy.

Wybór nowych sędziów Europejskiego Trybunału Praw Człowieka

26 czerwca Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy (ZPRE) wybrało dwóch nowych sędziów do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka: sędziego islandzkiego, Róberta Ragnara Spanó, oraz sędziego litewskiego, Egidijusa Kurisa.

Egidijus Kuris jest obecnie wykładowcą akademickim na Uniwersytecie w Wilnie, a wcześniej pełnił funkcję sędziego Trybunału Konstytucyjnego (deklaruje bierną znajomość języka polskiego). Natomiast Robert Spano oprócz działalności akademickiej, sprawuje funkcję parlamentarnego Ombudsmana. Obaj sędziowie rozpoczną sprawowanie 9-cio letniej kadencji 1 listopada 2013 r.

W trakcie zakończonej właśnie sesji ZPRE wybrany miał zostać także sędzia z ramienia Słowacji, jednakże Podkomisja ZPRE do spraw wyboru sędziów do ETPC podjęła decyzję, iż żaden z przedstawionych kandydatów nie posiada odpowiednio wysokich kwalifikacji do sprawowania urzędu. W konsekwencji zarekomendowała Zgromadzeniu odrzucenie listy i zobowiązanie rządu słowackiego do przedstawienia nowej listy kandydatów. Jest to sytuacja wyjątkowa.