Negatywny wpływ pokryzysowych oszczędności państwowych na prawa człowieka - przypadek Grecji

Komisarz Praw Człowieka Dunja Mijatovic opublikowała raport z wizyty przeprowadzonej w Grecji w czerwcu br. W raporcie zwróciła uwagę na kwestię, która rzadko jest przedmiotem komentarzy opinii publicznej, a mianowicie na negatywny wpływ środków oszczędnościowych wdrożonych w celu walki z kryzysem gospodarczym na sytuację ludności, w tym imigrantów. 

Komisarz zwróciła uwagę, że warunki, w których kwaterowani są w Grecji imigranci pozostają poniżej dopuszczalnych standardów. Nie chodzi jedynie o warunki higieniczne, ale też dostęp do opieki medycznej, w tym opieki psychologicznej. Komisarz wyraziła też zaniepokojenie praktykami stosowanymi w stosunku do nieletnich, którym nie towarzyszą dorośli. Przebywają oni w ośrodkach zamkniętych, co de facto sprowadza się do pozbawienia ich wolności. Innym dostrzeżonym przez Komisarz problemem jest trudny dostęp dzieci imigrantów do edukacji. 

Interwencja Komisarz Praw Człowieka w sprawie Emin Huseynov p. Azerbejdżanowi

Komisarz Praw Człowieka, Dunia Mijatovic kontynuuje aktywność swojego poprzednika i przystępuje w charakterze strony trzeciej do postępowań przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka. Tym razem wystąpiła w sprawie Emin Huseynov p. Azerbejdżanowi. Warto podkreślić, że także Nils Muizniecks kilkukrotnie występował w sprawach przeciwko Azerbejdżanowi.

Skarga dotyczy pozbawienia obywatelstwa skarżącego, który w następstwie tego aktu stał się bezpaństwowcem. Komisarz określiła jako represje działania władz przeciwko tym, którzy wyrażają sprzeciw lub krytykę i podkreśliła, że pozbawienie obywatelstwa może być również wykorzystywane jako narzędzie kary, aby uciszyć głosy sprzeciwu. Konsekwencje dla korzystania przez przez osoby pozbawione obywatelstwa z ich praw człowieka gwarantowanych Konwencją są jeszcze poważniejsze, gdy pozbawienie obywatelstwa prowadzi do bezpaństwowości. Interwencja oparta została głównie o zarzut naruszenia gwarancji prawa do swobody wypowiedzi, także w kontekście naruszenia zasady praworządności. Całość wystąpienia dostępna jest tu.

Dunja Milatovic nowym Komisarzem Praw Człowieka RE

Zwyciężczynią zakończonych 24 stycznia przez Zgromadzenie Parlamentarne RE wyborów (na blogu tu) na stanowisko Komisarza Praw Człowieka RE jest Dunja Mijatovic z Bośni i Hercegowiny. W drugiej rundzie głosowania otrzymała 107 głosów, Pierre-Yves Le Borgn’ (Francja) otrzymał 103 głosy, a Goran Klemencic (Słowenia) - 19 głosów. 

Dunja Mijatovic została wybrana na 6 letnią, nieodnawialną kadencję i jest pierwszą kobietą na tym stanowisku. 

Interwencja Komisarza Praw Człowieka w postępowaniu przed ETPC - prawa niepełnosprawnych dzieci i młodzieży do edukacji

20 listopada Komisarz Praw Człowieka korzystając ze swoich uprawnień zagwarantowanych mu w art. 36 ust. 2 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka złożył kolejną już w tym roku interwencję strony trzeciej. Trzeba przyznać, że Komisarz aktywnie korzysta ze swojego uprawnienia, ponieważ przyłączył się w tym roku już do 105 skarg - co prawda dotyczących czterech problemów: swobody wypowiedzi oraz wolności i bezpieczeństwa parlamentarzystów i dziennikarzy w Turcji, wydarzeń związanych z prowadzeniem operacji antyterrorystycznej na południowym wschodzie Turcji oraz praw osób wykonujących zawód adwokata w Azerbejdżanie. Najnowsza interwencja zasługuje na dostrzeżenie, ponieważ dotyczy problemu, który nie przykuwa - w przeciwieństwie do powyżej wskazanych - zainteresowania opinii publicznej. Sprawa Stoian p. Rumunii dotyczy bowiem dostępu młodego niepełnosprawnego fizycznie studenta do edukacji powszechnej. W ostatnim czasie Komisarz aktywnie angażował się w problematykę pełnego dostępu dzieci do równej edukacji, zarówno dzieci niepełnosprawnych, jak i dzieci romskich oraz dzieci migrantów - które to grupy w opinii Komisarza najbardziej dotknięte są wykluczeniem, czy wręcz segregacją w szkołach. Szeroki komentarz Komisarza w tej kwestii opublikowany został jesienią 2017 r. 

Elżbieta Karska polską kandydatką na stanowisko Komisarza Praw Człowieka Rady Europy

Na stronie Ministerstwa Spraw Zagranicznych pojawiła się informacja, że prof. dr hab. Elżbieta Karska jest polską kandydatką na stanowisko Komisarza Praw Człowieka Rady Europy (zobacz tutaj).

Wybory Komisarza przez Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy odbędą się w styczniu 2018 r. Szanse na objęcie stanowiska przez prof. Elżbietę Karską trudno oceniać. Ocena merytoryczna chyba nie ma decydującego znaczenia, przyjrzeć się więc trzeba innym czynnikom, które mogą przeważyć.

Interwencje Komisarza Praw Człowieka w sprawach przeciwko Turcji przed ETPCz

Komisarz Praw Człowieka coraz częściej korzysta ze swojej stosunkowo nowej kompetencji przysługującej mu na podstawie art. 36 Konwencji i przystępuje do postępowań przed ETPC jako strona trzecia. W ostatnim czasie przedmiotem interwencji stały się 34 sprawy skierowane przeciwko Turcji dotyczące zarzutów związanych z przeprowadzanymi od sierpnia 2015 r. w południowo-wschodniej Turcji operacjami antyterrorystycznymi. 

Celem przedłożenia obserwacji było przedstawienie informacji na temat ogólnego kontekstu operacji antyterrorystycznych przeprowadzanych w Turcji i ich wpływu na miejscową ludność, w szczególności w kontekście ochrony prawa do życia, braku skutecznych śledztw oraz problemu bezkarności, trudności związanych z pochówkiem osób, które straciły życie w trakcie operacji oraz ingerencji w działalność obrońców praw człowieka. Przedstawione przez Komisarza informacje oparte są na materiałach i doświadczeniach zdobytych w trakcie wizyt w Turcji w kwietniu i wrześniu 2016 r. oraz wynikają ze stałego monitoringu sytuacji.

Miejmy nadzieję, że informacje te wspomogą Trybunał w rozstrzyganiu złożonych do niego skarg. Pełna treść obserwacji dostępna jest tu.

68. Międzynarodowy Dzień Praw Człowieka

Dziś już po raz 68 obchodzimy Międzynarodowy Dzień Praw Człowieka. Upamiętnia on datę przyjęcia przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka. Na naszym blogu piszemy o prawach człowieka głównie w kontekście ich naruszeń. Jednak na dzisiejszy dzień mottem niech będzie dla nas wszystkich przesłanie Komisarza Praw Człowieka RE:

"Prawa człowieka są kluczowe dla każdego człowieka. Używajmy ich na co dzień jako drogowskazu w poszukiwaniu sprawiedliwości, równości, pokoju i wolności dla każdego."

Apel Komisarza Praw Człowieka do polskiego Senatu w sprawie zmian w ustawie o zgromadzeniach

Komisarz Praw Człowieka zaapelował do polskiego Senatu o nieprzyjmowanie zmian uchwalonych przez Sejm do ustawy o zgromadzenia uznając je za zbyt restrykcyjne i ograniczające prawo do wolności zgromadzeń. Komisarz uznał, że nowe przepisy w sposób niepotrzebny i nieproporcjonalny będą ograniczały prawo do wolności zgromadzeń dużej części populacji w sprzeczności z art. 11 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Równocześnie jednak zwrócił się do władz polskich z apelem o spowolnienie tempa zmian przepisów dotyczących korzystania przez obywateli z podstawowych praw człowieka. 

Przepisy przepisami, pozostaje poczekać, jak stosowane będą one w praktyce, ponieważ nie zapominajmy, że ETPCz nie zajmuje się skargami o charakterze actio popularis, a ocenia zachowania władz w relacji do poszczególnych wydarzeń i ich wpływu na możliwość korzystania przez jednostki z przysługujących im praw. 

Sekretarz Generalny RE i Komisarz Praw Człowieka RE krytycznie o najnowszej nowelizacji ustawy o TK

W związku z przyjętą wczoraj przez Sejm kolejną nowelizacją ustawy o TK głos zabrali Sekretarz Generalny Rady Europy oraz Komisarz Praw Człowieka RE.

Sekretarz oświadczył, że w trybie pilnym zwróci się do Komisji Weneckiej o opinię, czy przyjęte przepisy uwzględniają opinię Komisji przyjętą w marcu br. Zwrócił się też Izb polskiego Parlamentu o wzięcie tych ocen pod uwagę.

W odmiennym, znacznie bardziej emocjonalnym tonie, wypowiedział się z kolei Rzecznik Praw Człowieka RE, który stwierdził, że przyjęcie nowelizacji stanowi zagrożenie dla rządów prawa. Nawiązał do swojego ostatniego raportu z czerwca br. nt. Polski (pisaliśmy o nim na blogu tu) i zwrócił się do władz o znalezienie drogi wyjścia z impasu w zw. z sytuacją wokół Trybunału Konstytucyjnego i zapewnienie przestrzegania rządów prawa.

Raport Komisarza Praw Człowieka RE o Polsce

W środę 15 czerwca br. Komisarz Praw Człowieka RE opublikował swój raport nt. Polski. Materiały do niego, a także opinie podmiotów publicznych, ale też np. organizacji pozarządowych, do bieżących wydarzeń w Polsce Komisarz zbierał m.in. w trakcie swojej wizyty w lutym br. (na blogu pisaliśmy o wizycie tu i tu). Raport jest bardzo obszerny i poza oceną sytuacji ochrony praw człowieka w poszczególnych obszarach zawiera szereg rekomendacji dotyczących zagadnień związanych z prawnymi oraz instytucjonalnymi ramami ochrony i promocji praw człowieka, wymiarem sprawiedliwości, wolnością mediów, prawami kobiet i równością płciową. Warto zaznaczyć, że w raporcie omówione zostały zagadnienia, które były przedmiotem zainteresowania Komisarza w lutym, ale też wydarzenia, które miały miejsce już po wizycie (m.in. kwestie związane z TK, mediami publicznymi, ustawą antyterrorystyczną, czy dopuszczalnością aborcji).

Zakończenie wizyty Nilsa Muiznieksa Komisarza Praw Człowieka RE w Polsce (8-12.02.2016)

W ubiegłym tygodniu odbył w Polsce czterodniową wizytę Komisarz Praw Człowieka RE (o planowanej wizycie pisaliśmy na blogu tu). Choć wizyta miała charakter okresowy, ostatnia miała miejsce w Polsce w 2006 r., w jej krótkim podsumowaniu przedstawionym na stronie internetowej RE przeważają uwagi dotyczące bieżących wydarzeń. 

Dokonując ogólnej oceny skuteczności funkcjonujących w Polsce ram prawnych ochrony praw człowieka, funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości oraz równości płciowej i praw kobiet – które to tematy były głównymi tematami wizyty – Komisarz zauważył, iż ustawodawstwo zgodne z prawami człowieka wymaga czasu i dogłębnych konsultacji. Tym samym Komisarz zwrócił uwagę władz, iż gwałtowne zmiany dokonywane w przepisach mające wpływ na poszanowanie praw człowieka np. w zakresie wolności mediów, czy prawa do prywatności, muszą być przeprowadzane z uwzględnianiem głosu opinii publicznej. 

Wizyta w Polsce przedstawicieli Komisji Weneckiej (8-9.02.2016) oraz Komisarza Praw Człowieka RE

W związku z wystąpieniem MSZ do Komisji Weneckiej o wydanie opinii w zakresie zgodności z europejskimi standardami konstytucyjnymi zmian wprowadzonych przez polski Parlament do ustawy o TK (nowela z 22.12.2015) (na blogu o wniosku pisaliśmy tu) Komisja złoży w dniach 8-9 lutego wizytę w Polsce. Delegacja spotka się z przedstawicielami Kancelarii Prezydenta RP, Ministerstwa Sprawiedliwości, Parlamentu, Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego, Krajowej Rady Sądownictwa oraz RPO. Na czele delegacji stanie Przewodniczący Komisji, Ianni Buquicchio, któremu towarzyszyć będą sprawozdawcy:  Christoph Grabenwarter z Austrii, Michael Frendo z Malty, Jean-Claude Scholsem z Belgii oraz  Kaarlo Tuori z Finlandii. Przyjęcie opinii planowane jest na kolejne posiedzenie Komisji, które będzie miało miejsce w dniach 12-13 marca br. (informacja o wizycie dostępna jest tu).

W tym samym tygodniu do Polski przyjedzie Komisarz Praw Człowieka RE (wizyta 8-12.02.2016). Choć szczegóły tej wizyty nie są znane (na stronie internetowej Komisarza jest jedynie krótka wzmianka o planowanej wizycie), można zakładać, że przynajmniej częściowo będzie ona wizytą okresową, które co kilka lat Komisarz składa państwom. Ostatnią wizytę okresową Komisarz odbył w Polsce 10 lat temu (w 2006 r.), a jej wynikiem było sformułowanie w stosunku do władz szeregu zaleceń.

Stanowisko Komisarza Praw Człowieka ws. przyjęcia nowej ustawy medialnej w Polsce

We wczorajszym oświadczeniu Komisarz Praw Człowieka Rady Europy Nils Muižnieks zaapelował do Prezydenta RP o niepodpisywanie nowej ustawy medialnej i o zachowanie niezależności publicznej telewizji oraz radia. 

Komisarz z dezaprobatą podkreślił, że nowe przepisy podporządkowują media publiczne bezpośrednio kontroli rządu poprzez wyposażenie rządu w kompetencję do powoływania i odwoływania członków rad nadzorczych i zarządów. Rozwiązania takie są sprzeczne ze standardami Rady Europy, zgodnie z którymi wymagane jest by media publiczne pozostały niezależne od ingerencji politycznych czy ekonomicznych. 

Bez dokumentów ale nie bez praw: prawa społeczne migrantów w opinii Komisarza Praw Człowieka RE

Mimo trwającego obecnie sezonu wakacyjnego w Radzie Europy, który dobrze obrazuje całkowite zawieszenie działalności orzeczniczej ETPCz, Komisarz Praw Człowieka przypomniał wszystkim państwom, że wakacje nie zwalniają ich z odpowiedzialności za poszanowanie praw człowieka. Biuro Komisarza opublikowało kolejny z serii komentarzy tematycznych, tym razem dotyczący praw społecznych migrantów. 

Komisarz przypomniał, że ci, którzy myślą, iż migrantom, z racji tego że nie posiadają uregulowanej sytuacji formalnej, nie przysługują prawa człowieka, są w błędzie. Prawa człowieka przynależą się każdemu, niezależnie od statusu. Komisarz podkreślił, że choć najprawdopodobniej wszyscy zdają sobie sprawę z faktu, że np. zakaz tortur chroni każdego, tak samo jest w sytuacji podstawowych praw społecznych – mają one charakter uniwersalny, bo możliwość korzystania z nich jest niezbędna dla zapewnienia poszanowania ludzkiej godności. Choć Komentarz skierowany jest do wszystkich państw europejskich, negatywne praktyki kilku z nich zostały szczególnie napiętnowane. I tak Francja została skrytykowana za polityki policyjne zmierzające do zatrzymywania z góry określonej liczby osób, które można byłoby wydalić, Dania za przedłużające się procedury w przypadkach osób, których i tak nie można odesłać, Hiszpania za ograniczenie dostępu migrantów do podstawowej opieki zdrowotnej, Niderlandy za stosowanie polityk, które mają zniechęcić potencjalnych migrantów do przyjazdu tam poprzez ograniczanie osobom obecnie przebywającym na terytorium Niderlandów dostępu do miejsc schronienia, czy pożywienia.

Raport Komisarza RE ws. poszanowania praw człowieka na Krymie

Komisarz Praw Człowieka Nils Muiznieks opublikował raport nt. poszanowania praw człowieka na Krymie. Raport powstał jako rezultat podróży Komisarza do Kijowa, Moskwy i Symferopola we wrześniu br. i jest pierwszą oceną dokonaną po zbadaniu sytuacji na miejscu przez organ międzynarodowy od marca 2014 r. 

Komisarz uznaje, iż na Krymie doszło do poważnych naruszeń praw człowiek, w tym wymuszonych zaginięć, które muszą być ścigane, a winni muszą ponieść odpowiedzialność. Pilne kroki należy też podjąć w celu zapewnienia poszanowania praw mniejszości oraz zapewnienia wolności wypowiedzi. Za grupy szczególnie wrażliwe Komisarz uznał Tatarów Krymskich, mniejszość ukraińską oraz wszystkich tych, którzy odmówili przyjęcia obywatelstwa rosyjskiego. 

Komisarz Praw Człowieka RE o sytuacji na Ukrainie

Komisarz Praw Człowieka RE Nils Muiznieks opublikował dziś raport ze swojej wizyty na Ukrainie przeprowadzonej w dniach 4-10 lutego. Wizyta Komisarza miała miejsce jeszcze przed najdramatyczniejszymi wydarzeniami w Kijowie, jednakże ocena sytuacji sformułowana w raporcie dotyczy całokształtu sytuacji zapoczątkowanej w listopadzie 2013 r. 

Jako podstawowe wyzwania w zakresie praw człowieka, z którymi w opinii Komisarza musi się zmierzyć rząd Ukrainy wskazane zostały: nieproporcjonalne użycie siły przez policję, brak gwarancji niezależności i niezawisłości systemu sądownictwa oraz brak ram prawnych w zakresie organizacji pokojowych zgromadzeń. Równocześnie ze wskazaniem najważniejszych problemów w zakresie poszanowania praw człowieka, Komisarz sformułował konkretne rekomendacje tworzące swoistą ‘mapę drogową’ działań, które miałyby pomóc władzom Ukrainy w zmierzeniu się z tymi wyzwaniami.