Seminarium w Łodzi (12.02.2020): „Konsekwencje wyroku TSUE z 19.11.2019 r. (w sprawie Izby Dyscyplinarnej SN i KRS), uchwały połączonych Izb SN i postępowań przed TK”

ZAPROSZENIE

Katedra Europejskiego Prawa Konstytucyjnego UŁ

zaprasza na otwarte seminarium naukowe: 

„Konsekwencje wyroku TSUE z 19.11.2019 r. (w sprawie Izby Dyscyplinarnej SN i KRS), uchwały połączonych Izb SN
i postępowań przed TK”

Termin i miejsce: 12.02.2020 r., godz. 16.00 – 19.30, sala Rady Wydziału Prawa i Administracji UŁ
(ul. Kopcińskiego 8/12, Łódź, Bud. A poziom 0; przy dużym zainteresowaniu seminarium zostanie przeniesione do Auli Fioletowej)

Plan seminarium:

Cz. I.

1. Zagadnienia wprowadzające – prof. dr hab. Anna Wyrozumska, UŁ

2. Wyrok TSUE z 19.11.2019 r. (C-585/18 i in.), wyrok SN z 5.12.2019 r. (III PO 7/18) w sprawie KRS i Izby Dyscyplinarnej SN oraz uchwała połączonych Izb SN z 23.01.2020 r. – dr Marcin Górski, UŁ

3. Tzw. ustawa kagańcowa w perspektywie prawa międzynarodowego i prawa UE – prof. dr hab. Władysław Czapliński, INP PAN

4. Postępowania przed TK dotyczące ustroju sądów – prof. UŁ dr hab. Anna Rakowska-Trela

Przerwa

Cz. II.

Panel nt. konsekwencji omówionych w części pierwszej orzeczeń i postępowań dla czynności sędziów i pełnomocników zawodowych – moderator: prof. UŁ dr hab. J. Skrzydło, z udziałem SSA Wiesławy Kuberskiej, SSO Ewy Maciejewskiej, prof. UŁ dra hab. SSN Dariusza Świeckiego (TBC), prof. UŁ dr hab. SNSA Bartosza Wojciechowskiego

Celem seminarium jest próba udzielenia odpowiedzi na pytanie o konsekwencje aktualnej sytuacji prawnej dla czynności sędziów, prokuratorów i pełnomocników zawodowych.

Do aktywnego udziału w seminarium, w tym do zadawania pytań i prezentacji własnych stanowisk, zapraszamy w szczególności akademików prawa, sędziów, prokuratorów, adwokatów i radców prawnych, a także studentów WPiA UŁ. Udział w seminarium jest bezpłatny.

Ewentualne pytania prosimy adresować na: mgorski@wpia.uni.lodz.pl.

W imieniu organizatorów:

Prof. dr hab. Anna Wyrozumska

Kierownik Katedry Europejskiego Prawa Konstytucyjnego UŁ

Specjalny Sprawozdawca ONZ ds. niezawisłości sędziów: rządy prawa w Polsce są zagrożone

Na forum PPM wielokrotnie zwracaliśmy uwagę na zaniepokojenie organizacji międzynarodowych faktem odchodzenia przez Polskę od zachodniej tradycji rozumienia zasady praworządności. Dotąd były to przede wszystkim Unia Europejska (zob. choćby nasz post tutaj) i Rada Europy (wpis tu), mimo że zobowiązania w tym zakresie podjęliśmy również na forum NZ.

W dniach 23-27 października do grona osób sprzeciwiających się kierunkowi ewolucji systemu prawnego w Polsce dołączył, przebywający z wizytą w Warszawie na zaproszenie polskiego rządu, Specjalny Sprawozdawca ONZ ds. niezawisłości sędziów i prawników, Diego García-Sayán. Misja miała na celu zbadanie przede wszystkim dwóch kwestii "budzących poważne obawy w Warszawie, Brukseli, Strasburgu i Genewie: kryzysu konstytucyjnego i reformy sądownictwa".

Komisja Wenecka ponownie przyjedzie do Polski

Komisja Wenecka na jesiennej sesji plenarnej (14-15 października) wyda opinię ws. najnowszej nowelizacji ustawy o Trybunale Konstytucyjnym. Wbrew wcześniejszym zapowiedziom nie uczyni tego natychmiast, w trybie pilnym. Jak zapowiedział rzecznik Rady Europy Panos Kakaviatos, delegacja sprawozdawców Komisji Weneckiej odwiedzi Polskę we wrześniu.

Stanowisko polskiego rządu ws. ochrony praworządności: "Nie na taką Unię się umawialiśmy"

Jak pisaliśmy w ubiegły czwartek, wobec pasywnej postawy rządu we wszczętym przeciwko Polsce postępowaniu ws. ochrony praworządności Komisja Europejska wyznaczyła termin do podjęcia istotnych działań zmierzających do rozwiązania kryzysu wobec Trybunału Konstytucyjnego. Po początkowych reakcjach rządu i kancelarii Premier, określających termin mianem instrukcyjnego, stanowisko rządowe zostało utwardzone. Jak pisaliśmy w piątek w związku z Uchwałą ws. obrony suwerenności Polski, stanowisko KE zostało uznane za ultimatum, a Minister spraw zagranicznych Witold Waszczykowski zarzucił komisarzowi Fransowi Timmermansowi okłamywanie naszego rządu.

Termin przedstawienia upływał z dniem wczorajszym, a od dziś Timmermans posiada legitymację do opublikowania opinii ws. Polski.

Sejm podjął Uchwałę ws. obrony suwerenności Polski

Jak pisaliśmy wczoraj, Komisja Europejska wyznaczyła polskiemu rządowi termin 23 maja na podjęcie istotnych działań celem przywrócenia standardu praworządności w traktowaniu Trybunału Konstytucyjnego. Bezpośrednią reakcją rzecznika rządu było stwierdzenie, że krótki termin na respektowanie Konstytucji jest nierealny, natomiast kancelaria prezydenta uznała, że ma on charakter umowny (RMF24, Do poniedziałku żadnych działań ws. Trybunału Konstytucyjnego. "Termin nieosiągalny").

Dziś zdecydowane stanowisko w sprawie zajął Sejm. W Informacji rządu nt. komunikatu Komisji Europejskiej premier Beata Szydło wyjaśniła, że "Polska jest państwem suwerennym,a wy [opozycja] o tym zapominacie. Polacy widzieli już, jak polityczny spór przenosiliście za granicę, jak zabiegaliście w Brukseli, żeby były podejmowane przeciwko Polsce rezolucje", nawołując by "nie poddawać się pokusie Targowicy, skądkolwiek by ona miała przyjść" (Wprost, Beata Szydło ostro do opozycji w związku z komunikatem KE: Zawsze zastanawiało, czemu nie mówicie "Polska", tylko "ten kraj"; Nasz Dziennik, Bez zgody na dyktat). Informacja rządu została przyjęta głosami PiS i Kukiz'15.

Następnie Sejm obradował nad projektem Uchwały ws. obrony suwerenności Polski, w myśl którego: 

Wizyta Sekretarza Generalnego RE Thorbjoerna Jaglanda w Polsce (4-5.04.2016)

W dniach 4-5 kwietnia z oficjalną wizytą w Polsce przebywał Sekretarz Generalny Rady Europy Thorbjoern Jagland. Ostatnie miesiące obfitują zresztą w wizyty wysokich rangą przedstawicieli RE, a i tematy często są te same (np. nasz post dot. wizyty w Polsce Komisarza Praw Człowieka RE). 

Sekretarz spotkał się z Prezydentem, Premierem, Ministrem Spraw Zagranicznych, Ministrem Sprawiedliwości, Ministrem Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Marszałkiem Sejmu. Poza spotkaniami z przedstawicielami administracji publicznej partnerami dialogu z Sekretarzem były także organizacje pozarządowe oraz Rzecznik Praw Obywatelskich.

Spotkanie prezydenta Dudy z delegacją Senatu USA

Niedawno informowaliśmy, że w obronę rządów prawa w Polsce zaangażowały się Stany Zjednoczone. Minister spraw zagranicznych Witold Waszczykowski zaprzeczył wprawdzie, jakoby USA zabiegały o niezależność Trybunału Konstytucyjnego (tam też komentarz dla TVN24 do wypowiedzi ministra obrony narodowej Antoniego Macierewicza dot. legitymacji USA od instruowania Polaków nt. demokracji), jednak kwestia ta najpewniej zostanie poruszona w najbliższą sobotę. 

Dość przypomnieć, że w lutym sekretarz stanu John Kerry wyraził zadowolenie ze współpracy Polski z Komisją Wenecką (US DoS, Remarks With Polish Foreign Minister Witold Waszczykowski). O końcowym raporcie Komisji pisaliśmy tu. Wtedy też apel do premier  Beaty Szydło o respektowanie zasady rządów prawa, praw człowieka i ochronę mediów wystosowali senatorowie, Ben Cardin i Richard J. Durbin (Demokraci) oraz John McCain (Republikanin). List, sygnowany przez autorów jako "przyjaciół Polski", został jednak przez Warszawę odebrany negatywnie (Associated Press, Poland angry at criticism from US senators over rule of law, Polskie Radio, Polish FM slams ‘rule of law’ letter from US senators).

Komisja Wenecka przyjmuje ostateczną opinię w sprawie zmian w ustawie o Trybunale Konstytucyjnym

Komisja Wenecka przyjęła ostateczną wersję opinii w sprawie zmian wprowadzonych w grudniu 2015 r. do ustawy o Trybunale Konstytucyjnym. Pełen tekst opinii dostępny jest tu (ponownie nie jest to strona RE).

W finalnej wersji opinii Komisja podtrzymała zasadniczo wszystkie swoje zastrzeżenia, z którymi opinia publiczna miała możliwość zapoznać się, gdy opinia „wyciekła” na etapie jej opracowywania (na blogu pisaliśmy o tym tu). W opinii zostały jednak odzwierciedlone zastrzeżenia zgłoszone przez rząd, i co trzeba też podkreślić, jest napisana w sposób mniej kategoryczny niż projekt. Komisja wskazała też na "winy" poprzedniego Parlamentu. 

Stany Zjednoczone bronią polskiego Trybunału Konstytucyjnego. Ceną mogą być bazy NATO

W związku z przytaczanym przez nas niefortunnym apelem Ministra Waszczykowskiego o rozróżnienie kwestii solidarności w zakresie dopłat z budżetu UE oraz solidarności w sprawach bezpieczeństwa zapewnianego flance wschodniej NATO, od solidarności w zmaganiach z kryzysem uchodźczym, oczekiwany wyrok Trybunału Konstytucyjnego warto odnieść do polskich oczekiwań wobec partnerów międzynarodowych.

Z jednej strony Prezes partii rządzącej Jarosław Kaczyński od dawna podkreśla, że polska polityka zagraniczna i bezpieczeństwa powinna opierać się na sojuszu z USA, bo choćby stacjonowania u nas wojsk niemieckich "nie życzyłby sobie przez 7 pokoleń" (PiS, Jarosław Kaczyński o rozlokowaniu sił NATO w Polsce: powinno być to wojsko USA, 2.4.2014). Z drugiej strony rządząca koalicja kategorycznie żąda, aby organizacje międzynarodowe ani państwa trzecie nie wtrącały się w nasze sprawy wewnętrzne, za jakie uważa realizację zasady rządów prawa i funkcjonowanie Trybunału (tak m.in. premier Beata Szydło, Prostozmostu.net; Europosłowie PiS Wprost), zaś kwintesencją podejścia do kryzysu konstytucyjnego była wypowiedź wiceministra sprawiedliwości Patryka Jakiego, który dzisiejszą rozprawę TK określił mianem spotkania na espresso i ciasteczka (P. Jaki w wywiadzie dla Radia Zet). Równocześnie doradca prezydenta, Andrzej Zybertowicz manifestacje w obronie Trybunału uznał za element rosyjskiej wojny hybrydowej "w obronie donosiciela, płatnego kapusia" (RP, Zybertowicz: Marsze KOD to element rosyjskiej wojny hybrydowej), natomiast wiceminister spraw wewnętrznych Jarosław Zieliński w wywiadzie dla RDC (Jarosław Zieliński: staramy się zapewnić Polakom bezpieczeństwo na najwyższym poziomie, -12:30 do -11:50) zapowiedział "osobną analizę osób rekrutowanych przez Komitet Obrony Demokracji". 

Abstrahując zatem od, obecnie drugorzędnych, stosunków z partnerami europejskimi, zasadne jest pytanie o znaczenie funkcjonowania Trybunału Konstytucyjnego i traktowania społeczeństwa obywatelskiego dla priorytetowych stosunków ze Stanami Zjednoczonymi. Jak informuje The Wall Street Journal nie sposób bowiem oczekiwać, że problem uda się wyciszyć.

Projekt opinii Komisji Weneckiej o przepisach wprowadzających zmiany do ustawy o Trybunale Konstytucyjnym

Komisja Wenecka powoli kończy prace nad oceną zmian w ustawie o polskim Trybunale Konstytucyjnym. Choć oficjalnie opinia nie została jeszcze przedstawiona opinii publicznej (nie jest dostępna na stronie internetowej Komisji), z jej treścią można się już zapoznać w internecie – dostępna jest tu. 

Ponieważ jak się wydaje opinia Komisji nie ma charakteru oficjalnego, przed jej szczegółową analizą, która będzie możliwa dopiero po jej oficjalnym przedstawieniu, warto zwrócić uwagę na kilka najważniejszych zawartych w niej stwierdzeń: 

Zakończenie wizyty Nilsa Muiznieksa Komisarza Praw Człowieka RE w Polsce (8-12.02.2016)

W ubiegłym tygodniu odbył w Polsce czterodniową wizytę Komisarz Praw Człowieka RE (o planowanej wizycie pisaliśmy na blogu tu). Choć wizyta miała charakter okresowy, ostatnia miała miejsce w Polsce w 2006 r., w jej krótkim podsumowaniu przedstawionym na stronie internetowej RE przeważają uwagi dotyczące bieżących wydarzeń. 

Dokonując ogólnej oceny skuteczności funkcjonujących w Polsce ram prawnych ochrony praw człowieka, funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości oraz równości płciowej i praw kobiet – które to tematy były głównymi tematami wizyty – Komisarz zauważył, iż ustawodawstwo zgodne z prawami człowieka wymaga czasu i dogłębnych konsultacji. Tym samym Komisarz zwrócił uwagę władz, iż gwałtowne zmiany dokonywane w przepisach mające wpływ na poszanowanie praw człowieka np. w zakresie wolności mediów, czy prawa do prywatności, muszą być przeprowadzane z uwzględnianiem głosu opinii publicznej. 

Wizyta w Polsce przedstawicieli Komisji Weneckiej (8-9.02.2016) oraz Komisarza Praw Człowieka RE

W związku z wystąpieniem MSZ do Komisji Weneckiej o wydanie opinii w zakresie zgodności z europejskimi standardami konstytucyjnymi zmian wprowadzonych przez polski Parlament do ustawy o TK (nowela z 22.12.2015) (na blogu o wniosku pisaliśmy tu) Komisja złoży w dniach 8-9 lutego wizytę w Polsce. Delegacja spotka się z przedstawicielami Kancelarii Prezydenta RP, Ministerstwa Sprawiedliwości, Parlamentu, Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego, Krajowej Rady Sądownictwa oraz RPO. Na czele delegacji stanie Przewodniczący Komisji, Ianni Buquicchio, któremu towarzyszyć będą sprawozdawcy:  Christoph Grabenwarter z Austrii, Michael Frendo z Malty, Jean-Claude Scholsem z Belgii oraz  Kaarlo Tuori z Finlandii. Przyjęcie opinii planowane jest na kolejne posiedzenie Komisji, które będzie miało miejsce w dniach 12-13 marca br. (informacja o wizycie dostępna jest tu).

W tym samym tygodniu do Polski przyjedzie Komisarz Praw Człowieka RE (wizyta 8-12.02.2016). Choć szczegóły tej wizyty nie są znane (na stronie internetowej Komisarza jest jedynie krótka wzmianka o planowanej wizycie), można zakładać, że przynajmniej częściowo będzie ona wizytą okresową, które co kilka lat Komisarz składa państwom. Ostatnią wizytę okresową Komisarz odbył w Polsce 10 lat temu (w 2006 r.), a jej wynikiem było sformułowanie w stosunku do władz szeregu zaleceń.

Dwa wyroki Trybunału Konstytucyjnego związane z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka

W ostatnich tygodniach nie słabnie zainteresowanie polskim Trybunałem Konstytucyjnym. W mediach pojawiają się liczne artykuły i komentarze przede wszystkim dotyczące zagadnień instytucjonalnych oraz podstaw prawnych funkcjonowania TK, tj. w szczególności: wyboru nowych sędziów, wniosku posłów Prawa i Sprawiedliwości o zbadanie zgodności z Konstytucją nowej ustawy o Trybunale Konstytucyjnym czy też odwlekającym się zaprzysiężeniem nowych sędziów przez Prezydenta RP (zob. m.in. tu). Z ogromnym zainteresowaniem opinia publiczna oczekiwała również na wyrok dotyczący Otwartych Funduszy Emerytalnych, jaki wydano 4 listopada br.

Jednak z perspektywy bloga PPM warto odnotować dwa inne wyroki, które zapadły w ostatnich tygodniach. Oba mniej lub bardziej bezpośrednio dotyczą orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Pierwszy dotyczy 5-letniego terminu na wznowienia postępowania cywilnego w związku z wyrokiem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (SK 21/14), a drugi jednego z elementów proceduralnych tzw. skargi na przewlekłość postępowania (SK 28/14).

Polski Trybunał Konstytucyjny po raz pierwszy występuje z pytaniem prejudycjalnym do ETS

Postanowieniem z 7 lipca 2015 r. polski Trybunał Konstytucyjny po raz pierwszy w historii naszego członkostwa w Unii Europejskiej zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości UE z pytaniami prejudycjalnymi na podstawie art. 267 TFUE. Przypomnijmy, że - zgodnie z tym przepisem - sąd krajowy może, a jeśli jest sądem ostatniej instancji - ma obowiązek, zwrócić się do ETS o rozpatrzenie kwestii wykładni prawa UE lub ważności aktu unijnego prawa pochodnego, która pojawiła się w sprawie przed tym sądem i której wyjaśnienie uzna on za niezbędne dla jej rozstrzygnięcia. W przypadku polskiego TK właśnie do takiej sytuacji doszło w sprawie K 61/13, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich (zob. wniosek RPO), a dotyczącej zróżnicowania stawek podatku VAT na publikacje wydawane na nośnikach fizycznych (papier, CD itp. - 5% lub 8%) i tych udostępnianych w formie zapisu cyfrowego (np. jako pliki do pobrania czy metodą streamingu - 23%).