Polskie sankcje przeciwko budowie NS2

Krebs Geo

Podczas gdy budowa Nord Stream 2 dobiega końca, pomimo szerokich sankcji zastosowanych przez USA (zob. wczorajszy post), okazuje się że Polska nie była jedynie biernym przeciwnikiem inwestycji zdanym na ochronę Waszyngtonu. Również nasz kraj podjął stanowcze działania zmierzające do pokrzyżowania planów Gazpromu.

W marcu b.r. wiceminister infrastruktury Grzegorz Witkowski ujawnił w rozmowie z PAP, że Polska rozpoczęła unieważnienie rejestracji pływających pod polską banderą statków Krebs Geo oraz Krebs Jet (GW, Polskie restrykcje na statki zaangażowane w Nord Stream 2. Stracą polską banderę). Procedurę wszczęto w styczniu b.r. 

Ponieważ jednak "sprawa jest złożona [bo niemiecki] właściciel zarejestrował się w Polsce i jest wpisany w KRS", dokumenty ws. wyrejestrowania "zostaną przesłane"do Sądu Okręgowego w Gdańsku i do Izby Morskiej w Gdańsku. Resort infrastruktury podobno liczył również na pomoc MSZ. 

Wprawdzie kwestię sankcji odnotowaliśmy w PPM dopiero teraz, jednak temat pozostał poniekąd aktualny że oba statki nadal mają polską banderę (zob. tu i tu). 

Porozumienie USA-Niemcy ws. Nord Stream 2

DW, Angela Merkel meets Joe Biden during final US visit — as it happened

21 lipca MSZ Niemiec i Departament Stanu USA opublikowały Wspólne oświadczenie ws. Ukrainy, bezpieczeństwa energetycznego i celów klimatycznych (DoS, Joint Statement of the United States and Germany on Support for Ukraine, European Energy Security, and our Climate Goals). 

Najważniejszym elementem porozumienia jest deklaracja Stanów Zjednoczonych zaniechania dalszych sankcji gospodarczych blokujących ukończenie budowy gazociągu (zob. nasze posty tu, tu i ostatnio tu). W zamian (przede wszystkim) Niemcy zaoferują Ukrainie wsparcie polityczne i gospodarcze.

Umowa Polska-USA ws. rozwoju programu cywilnej energetyki jądrowej

Sekretarz USA ds. energetyki Dan Brouillette oraz pełnomocnik rządu ds. strategicznej infrastruktury energetycznej Piotr Naimski porozumieli się ws. umowy bilateralnej o współpracy w zakresie rozwoju programu cywilnej energetyki jądrowej w Polsce (DoE, U.S. Secretary Brouillette and Poland’s Minister Naimski Sign Strategic Agreement on U.S. - Poland Cooperation Towards Developing Poland’s Civil Nuclear Energy Program). Umowa zawarta na okres 30 lat zakłada wszechstronną współpracę między oboma państwami, począwszy od wspólnego opracowania technicznych i finansowych warunków rozwoju energetyki jądrowej.

Sekreatrz Brouillette umowę podpisał 19 października. Minister Naimski ma to uczynić kiedy tylko dokumenty dotrą do Warszawy. 

Prairie Mining Limited wszczyna arbitraż inwestycyjny przeciwko Polsce

Prairie Mining Limited poinformowało o notyfikowaniu polskiemu rządowi sporu inwestycyjnego na podstawie Traktatu Karty Energetycznej (TKE) oraz BITu Australia-Polska. Inwestor zarzuca Polsce podejmowanie działań, które uniemożliwiły rozwój kopalni Jan Karski oraz Dębieńsko. W połowie lipca ukazała się zaś informacja, że inwestor zawarł porozumienie z angielski funduszem LCM na finansowanie sporu w wysokości 12.3 mln USD.

Inwestora reprezentuje w sporze kancelaria Lalive.

Rozpoczęły się prace nad modernizacją Traktatu Karty Energetycznej

W dniach 6-9 czerwca b.r. odbyła się pierwsza runda merytorycznych negocjacji w przedmiocie rewizji Traktatu Karty Energetycznej (TKE). Opublikowany komunikat ze spotkania zawiera jedynie  zdawkowką informację nt. zakresu tematycznego rozmów. To skłoniło część obserwatorów do wniosku, że rozmowy zakończyły się niepowodzeniem (Euractiv, Energy Charter Treaty reform: Failure in the first round).

Warto w kontekście odnotować dwie okoliczności:

• niedawno wspominaliśmy o traktacie multilateralnym zawartym przez państwa członkowskie UE w przedmiocie zniesienia wewnątrzunijnych arbitaży inwestycyjnych. Warto przypomnieć że z zakresu traktatu wyłączono wówczas właśnie arbitraż inwestycyjny TKE,
• w związku z rozpoczęciem modernizacji TKE grupa ok. 270 organizacji pozarządowych ponowiła apel do UE i jej państw członkowskich o wycofanie się z traktatu w związku z "niemożnością jego pogodzenia z założeniami unijnej strategii 2019-2024 Zielonego Ładu.

Zob. także stanowisko Komisji Europejskiej ws. modernizacji TKE.

Departament Stanu USA rozszerza sankcje wobec Nord Stream2 i TurkStream

Departament Stanu USA opublikował nowe, rozszerzające wytyczne do Countering America’s Adversaries Through Sanctions Act (CAATSA). Na podstawie tego przepisu stosowaną są sankcje wobec podmiotów zaangażowanych w budowę rosyjskich energetycznych rurociągów eksportowych. Nowe sankcje mogą zostać przyjęte wobec budowy Nord Stream 2 i drugiej nitki TurkStream. 

Departament na razie nie ustanowił nowych środków indywidualnych, jednak "nie zawaha się tego uczynić" jeżeli będzie to uzasadnione w świetle nowych wytycznych (DoS, Updated Public Guidance for Section 232 of the Countering America’s Adversaries Through Sanctions Act (CAATSA)). Sekretarz Stanu Mike Pompeo jednocześnie oświadczył, że "jest to wyraźne ostrzeżenie dla firm, że pomaganie ani podżeganie do realizacji projektów związanych ze szkodliwymi wpływami Rosji nie będzie tolerowane."

Inauguracja gazociągu TurkStream

Na początku miesiąca informowaliśmy o sankcjach nałożonych przez Stany Zjednoczone w związku z budową gazociągów Nord Stream 2 i TurkStream. W przypadku tego pierwszego ukończenie projektu zapewne przeciągnie się o kilka miesięcy. W przypadku inwestycji turecko-rosyjskiej rezultaty są mniej spektakularne.

Premier Bułgari Boyko Borisov, prezydenci Rosji Władimir Putin, Turcji Recep Tayyip Erdogan, Serbii Aleksandar Vucic
podczas inauguracji TurkStream.

8 stycznia prezydencji prezydenci Rosji Władimir Putin i Turcji Recep Tayyip Erdogan dokonali uroczystej inauguracji TurkStream (Reuters, Turkey, Russia launch TurkStream pipeline carrying gas to Europe). 

Pokłosie Achmea: Hiszpania oczekuje interwencji TS UE w arbitrażu energetycznym

W lutym b.r. informowaliśmy o, interesującym w świetle wygaszania przez rząd Polski systemu zachęt inwestycyjnych w sektorze energetyki wiatrowej, niekorzystnym dla Hiszpanii wyroku arbitrażowym w sprawie Novenergia (tutaj, zob. także tu). To że rząd hiszpański będzie zabiegać o uchylenie wyroku SCC, nakazującego zapłatę 53 mln euro odszkodowania, nikogo nie dziwi. Ciekawe jest natomiast, że będzie to kolejne po Niemczech (nasz post nt. Vattenfall) państwo, który postanowiło skorzystać z rozstrzygnięcia Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie Achmea. TS UE uznał wówczas, że obowiązywanie wewntątrz-unijnych bilateralnych traktatów inwestycyjnych godzi w autonomię unijnego porządku prawnego (zob. nasze posty tu, tu i tu). 

Odpowiednio, Hiszpania zwróciła się do sądu apelacyjnego w Sztokholmie o uchylenie wyroku arbitrażowego. Na razie sąd zadecydował o zawieszeniu wykonania wyroku do czasu rozpatrzenia wniosku o jego uchylenie (Aquiescencia, Spain challenges Novenergia arbitral award in Swedish court, relying on the Achmea judgment). 

Zwycięstwo inwestorów Jukosu w 3 sporach arbitrażowych z Rosją

18 lipca zakończyły się trzy postępowania arbitrażowe przeciwko Rosji wszczęte w 2005 roku przez zarejestrowane na Wyspie Man i na Cyprze: Hulley Enterprises Limited (wyrok), Yukos Universal Limited (wyrok) oraz Veteran Petroleum Limited (wyrok). Mocą porozumienia między powodami w trzech połączonych sprawach orzekał równocześnie ten sam skład arbitrażowy, tj. L. Yves Fortier (Przewodniczący składu), Charles Poncet oraz Stephen M. Schwebel. 

Wsparcie w postępowaniu zapewnił Stały Trybunał Arbitrażowy zgodnie z Regulaminem arbitrażowym UNCITRAL z 1976 r. i Traktatem Karty Energetycznej (TKE).

Mocą jednomyślnej decyzji arbitrów uznano, że kroki podjęte przez Federację Rosyjską od roku 2003 - m.in. groźby sankcji karnych wobec pracowników Jukosu i ich rodzin, nękanie współpracowników Jukosu (m.in. audytorów z PwC i prawników), oskarżenia o przestępstwa podatkowe i reewaluacja wysokości wymierzonych podatków,  a przede wszystkim przymusowy wykup najważniejszych aktywów Jukosu, co w rezultacie doprowadziło do upadłości spółki w 2006 roku - miały skutek równoważny z wywłaszczeniem inwestycji.

Inicjatywa energetyczna G7

6 maja zgromadzeni na szczycie w Rzymie  ministrowie państw G7 (G8 bez Rosji - zobacz nasz post tutaj) właściwi ds. energetyki, wyrażając zaniepokojenie zagrożeniem bezpieczeństwa energetycznego w wyniku "naruszenia przez Rosję suwerenności i integralności terytorialnej Ukrainy", zapowiedzieli podjęcie kroków zmierzających do poprawy bezpieczeństwa na szczeblach krajowych, regionalnych i globalnym (G7, G7 Rome Energy Ministerial Meeting, Joint Statement).

Obok wskazania 7 zasad mających stanowić podstawę reformy (pkt. 4) oraz szeregu działań, które mają zostać zrealizowane w średnim i w długim okresie, ministrowie zapowiedzieli bezzwłoczne: