Cypryjski parlament odrzuca CETA

Stosunkiem głosów 18:37 parlament Cypru opowiedział się przeciwko ratyfikacji Kompleksowej umowy gospodarczo-handlowej pomiędzy Unią Europejską i Kanadą (CETA) (In-Cyprus, Cyprus House plenum refuses to ratify EU-Canada trade agreement; DPA - International, Cyprus blocks EU-Canada trade deal over halloumi cheese). Traktat, o którym ostatnio pisaliśmy w kontekście Opinii TSUE 1/17 o zgodności mechanizmu rozstrzygania sporów inwestycyjnych z prawem UE tu i tu, jest tymczasowo stosowany od 21 września 2017 r. Do jego wejścia w życie w całości wymagana jest jednak ratyfikacja przez parlamenty krajowe wszystkich państw umawiających się.

Hagia Sophia znowu meczetem - odpowiedź Unii Europejskiej

 ©Andrzej Jakubowski (2009 r.)

W piątek, 10 lipca 2020 r., turecki Sąd Najwyższy orzekł, że przekształcenie meczetu, którym Hagia Sophia była do 1934 r., w muzeum było niezgodne z prawem. Tego samego dnia prezydent Recep Tayyip Erdoğan wydał dekret, zgodnie z którym ten najsłynniejszy zabytek architektury bizantyjskiej stał się na powrót meczetem. Choć spór o status budowli trwał od dawna, to decyzja władz tureckich wzbudziła protesty na całym świecie. 13 lipca została ona także potępiona przez Radę ds. Zagranicznych UE. Może to wpłynąć na eskalację sporu pomiędzy Brukselą a Ankarą, w tym na rozszerzenie listy istniejących już sankcji unijnych wobec Turcji.

Liban ustanawia moratorium na obsługę długu publicznego

Borykający się kryzysem gospodarczym i politycznym Liban ustanowił moratorium na spłatę zobowiązań finansowych w wysokości 1,2 mld USD. Termin zapadalności libańskich euroobligacji upłynął z początkiem tygodnia. Jednocześnie zapowiedziano podjęcie negocjacji z wierzycielami w przedmiocie restrukturyzacji długu. 

Powagę sytuacji państwa, z jednym z najwyższych współczynników długu publicznego na świecie, dobitnie ilustruje konieczność wydawania połowy przychodów rządów na spłatę samych odsetek od zobowiązań  (FT, Lebanon to default on $1.2bn debt). Decyzja o ogłoszeniu pierwszej w historii państwa upadłości była od długiego czasu przedmiotem zaciekłych sporów wewnątrz rządu. 

Z perspektywy prawnomiędzynarodowej, w tym Polski będącej stroną korzystnej dla rodzimych przedsiębiorców umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, warto śledzić rozwój sytuacji. Dość przypomnieć że niespełna miesiąc temu trybunał arbitrażowy ICSID uznał swoją jurysdykcję w sporze wszczętym przez 956 greckich obligatariuszy i właścicieli depozytów bankowych, którzy ponieśli straty w zw. z restrukturyzacją cypryjskiego długu publicznego w 2013 r.

UE nakłada sankcje na Turcję za odwierty przy wybrzeżach Cypru

W połowie lipca Unia Europejska zawiesiła kontakty wysokiego szczebla oraz pomoc finansową dla Turcji, w związku z podejmowanymi przez tą ostatnią krokami zmierzającymi do eksploracji gazu w cypryjskich wodach terytorialnych. Zawieszono także negocjacje porozumienia ws. lotnictwa, które mogłoby ze Stambułu uczynić regionalny hub transportowy.

Rada UE wyraziła ubolewanie, że "pomimo licznych wezwań do zaprzestania nielegalnych działań we wschodniej części Morza Śródziemnego, Turcja kontynuowała odwierty na zachód od Cypru i rozpoczęła drugą operację tego rodzaju na północny wschód od Cypru na wodach terytorialnych tego państwa. (...)Rada ponownie wzywa Turcję do powstrzymania się od takich czynów, działania w duchu dobrego sąsiedztwa i poszanowania suwerenności i suwerennych praw Cypru zgodnie z prawem międzynarodowym." 

Zdaniem Ankary to Republika Cypryjska nie ma natomiast prawa do podjęcia jednostronnej decyzji ws. eksploracji złóż gazu i musi w tym zakresie współpracować w Republiką Cypru Północnego, która zaproponowała odnośny plan współpracy i podziału zysków gazowych. Z kolei część obszarów, zdaniem Nikozji należących do cypryjskiej wyłącznej strefy ekonomicznej, według Ankary należy do jej szelfu kontynentalnego.

Turecki statek wiertniczy eskortowany przez okręt marynarki
Pitarakis/Associated Press

Zwycięstwo Polski w arbitrażu Sferia

Trybunał arbitrażowy ICC w Paryżu oddalił powództwo o wywłaszczenie Juvel and Bithell v. Poland w sporze dotyczącym należącej do Zygmunta Solorza spółki  Sferia (MC, Rozstrzygnięcie Międzynarodowego Trybunału Arbitrażowego w sprawie Juvel LTD i Bithell Holdings LTD; Parkiet, Zygmunt Solorz. Założyciel Polsatu przegrywa z rządem w Paryżu). Wartość przedmiotu sporu wynosiła - zależnie od źródeł i okresu szacunków - między 1,5 a 1,8 mld zł.

Liczący przeszło 200 stron wyrok ma zostać upubliczniony po jego anonimizacji.

Trybunał ICSID oddala powództwo ws. nacjonalizacji Laiki Bank

Jak wynika z informacji prasowej opublikowanej przez inwestora, trybunał arbitrażowy ICSID oddalił powództwo Marfin Investment Group Holdings SA, et al. przeciwko Cyprowi (ICSID Case No. ARB/13/27). Było to pierwsze postępowanie arbitrażowe wszczęte w 2013 r.  na podstawie BITu Cypr-Grecja z 1992 r., w związku z działaniami podjętymi przez tamtejszy rząd w związku z greckim kryzysem finansowym. 

W rezultacie  obniżenia ratingów greckich instrumentów dłużnych, a następnie restrukturyzacji długu publicznego, Bank of Cyprus oraz Laiki Bank (przeszło 50% udziałów w aktywach cypryjskiego systemu bankowego) poniosły bowiem straty w wysokości 4,1 mld euro tj. ok. 25% cypryjskiego PKB (Bank of Greece, On Emergency Liquidity Assistance (ELA): theory and evidence). Choćby fakt niemożności wykorzystania greckich obligacji jako zabezpieczenia wierzytelności poskutkował utratą dostępu do rynku międzybankowego przez Laiki.

Ponieważ ten ostatni nie został objęty prawem do korzystania z greckiego awaryjnego wsparcia płynnościowego dla greckich banków (emergency liquidity assistance, ELA), o ELA dla swoich greckich oddziałów musiał się zwrócić do cypryjskiego banku centralnego. Ostatecznie wartość ELA udzielone przez Cypr wyniosła ok. 9,6 mld euro tj. 2/3 tamtejszego PKB. W związku z odrzuceniem przez cypryjski parlament ustawy ws. haircutu (redukcji) depozytów, Rada Dyrektorów EBC zadecydowała o wycofaniu ELA i zażądała jego zwrotu. Celem uniknięcia finansowych konsekwencji niekontrolowanej upadłości, Laiki został de facto przejęty przez bank centralny, co stanowiło warunek korzystania przez Cypr z 10 mld Euro bailoutu.

Nowa konwencja Rady Europy o przestępstwach przeciwko dobrom kultury

Źródło: http://italianjournal.it

Źródło: http://www.artmarketmonitor.com

W dniu 3 maja 2017 r. Komitet Ministrów Rady Europy przyjął tekst nowej Konwencji o przestępstwach przeciwko dobrom kultury (ang. Council of Europe Convention on Offences relating to Cultural Property). Traktat ten został otwarty do podpisu w Nikozji (Cypr) dnia 19 maja (dalej: konwencja z Nikozji). Wejdzie w życie pierwszego dnia miesiąca następującego po upływie trzech miesięcy od daty, w której pięciu Sygnatariuszy, w tym co najmniej trzy państwa członkowskie Rady Europy wyraziło zgodę na związanie się jego postanowieniami (art. 27 ust. 3). 

Konwencja z Nikozji stanowi rozwinięcie reżimu przyjętego w Europejskiej konwencji o przestępczości przeciwko dobrom kultury sporządzonej w Delphi dnia 23 czerwca 1985 r. (nie weszła w życie). Jej celem jest  zapobieganie i zwalczanie nielegalnego handlu i niszczenia mienia kulturowego. Ma ona stanowić nowe narzędzie dla działań podejmowanych przez Radę Europy w przedmiocie walki z terroryzmem i zorganizowaną przestępczością, w szczególności w kontekście konfliktów w Iraku i Syrii.

Kolejna cypryjska rezolucja RB - zamrożony konflikt, który może niebezpiecznie odtajać, ale na pewno nie zniknąć

29 stycznia 2015 r. Rada Bezpieczeństwa przyjęła rezolucję 2197 dot. przedłużenia misji pokojowej na Cyprze (UNIFCYP). Tradycyjnie RB jedynie podkreśliła, aby strony konfliktu (Cypr i Turcja) zaangażowały się w konstruktywne negocjacje (mające na celu zjednoczenie wyspy i utworzenie federacji) i przedłużyła działalność misji (wg stanu na 31.12.2014 misja ta ma 1072 osób personelu, z czego przytłaczająca większość 858 osób to członkowie sił zbrojnych). 

Dotychczasowe skutki zachęt RB ONZ są dość mizerne patrząc na to, iż konflikt ciągnie się od grudnia 1963 r. (inwazja Turcji na wyspę), a sama misja została utworzona w 1964 r. W 2013 r. Azerbejdżan i Pakistan wstrzymały się nawet od głosu nad rezolucjami 2089 z 24.01.2013 r. oraz 2114 z 30.07.2013 r. również dotyczącymi przedłużenia działalności UNIFCYP, gdyż nie mogły zrozumieć, jak w istniejącej sytuacji można mówić o fully fleged negotiations, jak stanowiły wymienione wyżej rezolucje.

Rozwinięcie ataku przez inwestorów poszkodowanych w cypryjskim kryzysie finansowym

14 lipca kancelaria Grant & Eisenhofer poinformowała, że reprezentując grupę niemal 100 greckich inwestorów - wśród których znajduje się m.in. Laiki Bank oraz Bank of Cyprus - których fundusze zostały przejęte przez rząd cypryjski w związku ze staraniami o pozyskanie 10 mld Ero bailout'u, wszczęła procedurę rozstrzygania sporów przeciwko Cyprowi. Powodowie domagają odszkodowania za poniesione straty w wysokości przeszło 50 mln Euro.

W razie braku porozumienia w drodze negocjacji w ciągu najbliższych 6 miesięcy sprawa zostanie przekazana do rozstrzygnięcia przez trybunał ICSID, a zatem mogłoby to nastąpić w połowie stycznie przyszłego roku.

Jak podkreśliła kancelaria, będzie to pierwszy przypadek wniesienia pozwu zbiorowego na podstawie BITu przez inwestorów, którzy ponieśli straty w trakcie operacji ratowania Cypru i Grecji.

ETPCz zasądza 90 mln euro zadośćuczynienia w sporze cypryjsko-tureckim

ETPCz wydał wyrok w kwestii ustalenia wysokości zadośćuczynienia w sporze Cypru p. Turcji, która rozstrzygnięta została co do meritum 13 lat temu. W wyroku z 10 maja 2001 r. Trybunał stwierdził naruszenie kilkunastu przepisów Konwencji w zw. z sytuacją na Cyprze Północnym od kiedy Turcja przeprowadziła tam w lipcu i sierpniu 1974 r. operację militarną i w związku z trwającym od tego czasu podziałem terytorium Cypru. 

Ochrona zabytków archeologicznych z Cypru Północnego

Źródło: http://hellenicleaders.com/blog/the-loss-of-a-civilization-destruction-of-cultural-heritage-in-occupied-cyprus/#.UwTNV4VpGHY

15 lutego weszło w życie porozumienie zawarte w styczniu 2014 r. pomiędzy Cyprem i Szwajcarią dotyczące importu oraz restytucji zabytków (w szczególności zabytków archeologicznych), powstałych od epoki prehistorycznej do XV w. n.e. Porozumienie dotyczy zakazu wwozu tego rodzaju zabytków na terytorium państwa-strony, jeśli nie posiadają one właściwych zezwoleń eksportowych wydanych przez organy drugiej strony. Ponadto, zawiera ono postanowienia dotyczące współpracy na rzecz zwrotu do kraju pochodzenia przedmiotów nielegalnie wywiezionych oraz wymiany w zakresie badań i wystaw archeologicznych. Podstawowym celem porozumienia jest zapobieżenie nielegalnemu wywozowi oraz dewastacji dziedzictwa kulturalnego położonego na terytorium Tureckiej Republiki Cypru Północnego. 

Immunitet dyplomatyczny: zamrożenie kont ambasady polskiej

W toku negocjacji między Cyprem a UE dotyczących warunków przyznania pomocy finansowej dla ratowania relatywnie dużego cypryjskiego sektora bankowy przed falą upadłości (NYT, Turmoil in Cyprus Over a Bailout Rattles Europe) wyniknął istotny aspekt prawnomiędzynarodowy.

Jak poinformował rzecznik polskiego MSZ (Zablokowane konto polskiej ambasady na Cyprze) w związku z realizacją narzuconego przez stronę unijną warunku nadzwyczajnego opodatkowania depozytów bankowych, w obliczu zagrożenia paniką i wycofywaniem oszczędności przez właścicieli rachunków, zablokowano dostęp do wszystkich rachunków, w tym do aktywów polskiej misji ambasady, co stanowi naruszenie międzynarodowego prawa dyplomatycznego.

Wcześniej zapowiedź opodatkowania depozytów kategorycznie skrytykował Prezydent Putin (FT, Cyprus banks shut until Thursday).