USA wypowiadają Porozumienie Paryskie

Zgodnie z wcześniejszymi zapowiedziami jeszcze z 2017 (o których pisaliśmy tu), 4 listopada Stany Zjednoczone formalnie wypowiedziały Porozumienie Paryskie. Odbyło się to w pierwszym możliwym terminie, czyli po trzech latach od wejścia z życie Porozumienia. Stany Zjednoczone przestaną być stroną Porozumienia za rok, czyli w listopadzie 2020 r, już po zbliżających się wyborach prezydenckich. Do tego czasu teoretycznie możliwe jest jeszcze cofnięcie notyfikacji.

Guest post: Szczyt klimatyczny - rezultat powyżej oczekiwań, ale poniżej potrzeb

W dniach 2-15 grudnia 2018 r., miał miejsce w Katowicach Szczyt klimatyczny ONZ. Termin Szczyt obejmuje łącznie: 24 Konferencję Stron Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (COP24), 14 Spotkanie Stron Protokołu z Kioto (CMP14) i Konferencję Stron Porozumienia Paryskiego (CMA3).

Polska była gospodarzem Szczytu po raz trzeci (2008 r. – Poznań, 2013 r. – Warszawa). W Szczycie uczestniczyli przedstawiciele 196 rządów, UE oraz instytucji społeczeństwa obywatelskiego z wielu państw (NGOs, naukowcy i przedstawiciele instytucji biznesowych) 

Wymiernym, prawnym efektem Szczytu jest podpisany przez przedstawicieli państw dokument końcowy – Pakiet katowicki wdrażający Porozumienie paryskie (Preparations for the implementation of the Paris Agreement and the first session of the Conference of the Parties serving as the meeting of the Parties to the Paris Agreement). Pakiet katowicki został przyjęty w wyniku przedłużanych i obfitujących w spory negocjacji, jednak – co jest sukcesem – jego przyjęcie nastąpiło w formule consensusu. Oprócz Pakietu katowickiego w trakcie Szczytu przyjęto: 

• Deklarację na temat sprawiedliwej transformacji solidarnej i sprawiedliwej transformacji, szefów państw i rządów (Solidarity and Just Transition Silesia Declaration); 
• Partnerstwo na rzecz działań w kierunku rozwoju elektromobilności i zeroemisyjnego transportu, tzw. Katowickie partnerstwo dla elektromobilności (Driving Change Together Partnership). Stanowiące sukces polsko-brytyjskiej inicjatywy (Wspólny list polsko-brytyjski); 
• oraz Deklarację ministrów Lasy dla klimatu (The Ministerial Katowice Declaration on Forests for the Climate). 

Czy powrót USA do Porozumienia Paryskiego jest wciąż możliwy?

W ostatnich dniach pojawiły się sygnały ze strony prezydenta Trumpa, że USA mogą „powrócić” do Porozumienia Paryskiego (informacje tu, tu i tu). Jeśli jednak przyjrzeć się bliżej wypowiedziom prezydenta USA łatwo dostrzec, że w gruncie rzeczy od czasu gdy w lipcu 2017 ogłosił wycofanie się USA z tej umowy międzynarodowej nic się nie zmieniło. Warunkiem postawionym przez Trumpa takiemu ewentualnemu powrotowi do Porozumienia jest, że… byłoby to zupełnie inne porozumienia. 

Szczyt "jedna planeta" w Paryżu

Z inicjatywy prezydenta Macrona, z okazji drugiej rocznicy przyjęcia Porozumienia Paryskiego odbył się dziś w Paryżu szczyt poświęcony problemom klimatu i środowiska, nazwany "One Planet Summit". W czasie szczytu odbyły się cztery panele poświęcone finansowaniu działań klimatycznych, zielonym finansom dla biznesu, przyspieszeniu lokalnych i regionalnych akcji na rzecz klimatu, wzmocnieniu polityk na rzecz ekologicznej i włączającej transformacji. Dodatkowo odbyła się agora podczas której w trzech panelach zaprezentowano 12 projektów różnego rodzaju. Szczegółowy program wraz z listą panelistów dostępny jest tu. W konferencji wzięło udział około pięćdziesięciu głów państw/szefów rządów, ale także wielu przedstawicieli organizacji międzynarodowych, władz lokalnych, biznesu oraz znani działacze na rzecz klimatu, np. Leonardo DiCaprio czy były sekretarz stanu USA John Kerry. 

Kolejny szczyt klimatyczny rozpoczęty

Dziś w Bonn rozpoczyna się – jak co roku na jesieni – kolejny, już 23. szczyt klimatyczny. Oficjalnie będzie się on odbywał pod prezydencją Fidżi – małego wyspiarskiego państwa, jednego z tych najbardziej dotkniętych zmianami klimatycznymi. Ze względów praktycznych (i finansowych) szczyt odbywa się jednak w Bonn, gdzie ma swoją siedzibę sekretariat Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu. Rząd niemiecki jedynie pomaga, ale głównym organizatorem jest Fidżi, którego przedstawiciele przewodniczą obradom, co ma wymiar symboliczny. Fidżi już obecnie traci ląd ze względu na podnoszenie się poziomu oceanów. Jeżeli nie uda się zatrzymać podnoszenia się temperatury na świecie powyżej 1,5 st. C Fidżi zostanie zalane. Tymczasem w Porozumieniu Paryskim państwa zgodziły się na powstrzymanie wzrostu temperatury jedynie powyżej 2 st. Co więcej brak w Porozumieniu instrumentów, żeby uzyskać nawet ten cel. 

USA wycofują się z Porozumienia Paryskiego

Donald Trump po tygodniach odkładania decyzji ogłosił wczoraj (1 czerwca 2017 r.), że USA wycofają się z Porozumienia Paryskiego. Nie zdecydował się jednak na wersję "atomową" czyli wypowiedzenie całej konwencji klimatycznej. W praktyce oznacza to, że na razie jest to jedynie zapowiedź wycofania się, za którą muszą iść kroki formalne. (O prawnych aspektach wypowiedzenia Porozumienia pisaliśmy tu.) Faktyczne notyfikowanie wypowiedzenia umowy możliwe będzie dopiero w listopadzie 2019, a przestanie ono obowiązywać USA w 2020 r. a zatem już po kolejnych wyborach prezydenckich. Daje to pewne nadzieje na zmianę tej decyzji w przyszłości.

Barack Obama zakazuje wierceń w wodach Arktyki

Dopiero co przy okazji potępienia przez RB ONZ Izraela za kontynuowanie osadnictwa Zachodniego Brzegu wspominaliśmy o mocnych akcentach wieńczących prezydenturę Baracka Obamy. Do działań mających ukształtować jego spuściznę z pewnością należy zaliczyć kończącą rok 2016 decyzję o ochronie wód Arktyki i Oceanu Atlantyckiego przed sektorem naftowym i gazowym.

Powołując się na 63. letnią podstawę prawną, prezydent Obama bezterminowo zakazał udzielania dzierżawy złóż ropy oraz gazu w amerykańskiej strefie Morza Czukockiego oraz znacznej części Morza Beauforta (łącznie ok. 98% powierzchni amerykańskich wód). Uzasadnieniem tego kroku jest ochrona ssaków morskich, zasobów środowiskowych i lokalnej populacji. Ponadto 31 atlantyckich kanionów koralowych uznano za wyłączone z eksploracji na potrzeby energetyki.

Kolejny szczyt klimatyczny za nami

Wczoraj, 18 listopada (tym razem bez przeciągania negocjacji) zakończył się kolejny – 22 szczytklimatyczny, czyli konferencja stron Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (UNFCCC). W przeciwieństwie do szczytów klimatycznych w ostatnich latach w Warszawie (2013) i Paryżu (2015) czy nawet w Limie (2014) ten w zasadzie odbył się bez emocji i w cieniu sukcesu jakim było szybkie wejście w życie przyjętego w ubiegłym roku Porozumienia Paryskiego. Strony przyjęły jak zwykle deklarację, w której potwierdzają swoje zaangażowanie w walkę ze zmianami klimatu. Państwa rozwinięte ponowiły także deklarację wpłaty 100 mld $ na rzecz tego celu. Strony Protokołu z Kioto wezwały ponadto do ratyfikacji poprawki z Doha. 

Wejście w życie Porozumienia Paryskiego

Wczoraj - 5.10 udało się osiągnąć wymagany procent światowych emisji potrzebny do tego, aby weszło w życie Porozumienie Paryskie. Nastąpi o 30 dni od 5.10, a zatem jeszcze przed kolejnym szczytem klimatycznym. Zgodnie z przewidywaniami (nasz post w tej sprawie) dokumenty ratyfikacyjne złożyła Unia Europejska. Chociaż UE jako całość odpowieda za ponad 12% światowych emisji, nie zostały one policzone. Jednakże razem z UE dokument ratyfikacyjne złożyło siedem jej państw członkowskich, którym udało się do tej pory przeprowadzić odpowiednie wewnętrzne procedury. Wśród nich są najwięksi unijni emitenci - Niemcy (2,56%) i Francja (1,34%), a także Austria, Malta, Portugalia, Słowacja i Węgry. Dzięki temu udało się osiągnąć 56.87% światowych emisji przy 73 stronach Porozumienia (licznik). 

Wejście w życie Porozumienia Paryskiego coraz bliżej

Wejście w życie Porozumienia Paryskiego na temat zmian klimatu jeszcze w tym roku staje się coraz bardziej realne. Dzisiaj dokumenty ratyfikacyjne złożyły Indie. Jest to już 62 państwo, a zatem wymóg co najmniej 55 państw został już jakiś czas temu spełniony. Indie w znaczący sposób przyczyniły się także do osiągnięcia drugiego z wymogów - 55% światowych emisji gazów cieplarnianych. Indie są bowiem trzecim co do wielkości emisji państwem na świecie i są odpowiedzialne za ok. 4,5 do 5 % procent światowych emisji. Po dzisiejszej decyzji, a także ratyfikacji przez USA i Chiny (o czym informowaliśmy tutaj) oraz szereg małych emitentów udało się osiągnąć już 51.89% światowych emisji (licznik dostępny tu). Jak podkreślił premier Indii Narendra Modi, data ratyfikacji nie została wybrana przypadkowo - jest to dzień urodzin Mahatmy Ghandiego, który sam żył w taki sposób, aby pozostawiać jak najmniejszy węglowy ślad (carbon footprint).

Chiny i USA ratyfikują Porozumienie Paryskie

W wigilię rozpoczętego dziś szczytu G20 w prezydent Obama i prezydent Xi złożyli dokumenty ratyfikacyjne przyjętego w grudniu 2015 i otwartego do podpisu w kwietniu Porozumienia Paryskiego, czyli nowego porozumienia w sprawie zmian klimatu. Jest to o tyle przełomowe wydarzenie, że znacznie przybliża możliwość wejścia w życie Porozumienia jeszcze w tym roku. Jest to bowiem uzależnione nie tylko od liczny ratyfikacji (co najmniej 55) ale także od tego, za ile procent światowej emisji gazów cieplarnianych są odpowiedzialne państwa, które ratyfikują nowe Porozumienie (55% światowych emisji). Ten drugi wymóg bez USA i Chin byłby praktycznie niemożliwy do spełnienia, gdyż łącznie odpowiadają one za blisko 40% światowych emisji. Porozumienie Paryskie ratyfikowane jest obecnie przez 26 państw, odpowiedzialnych za 39,06% światowych emisji. Wcześniej, Porozumienie ratyfikowały przede wszystkim małe państwa wyspiarskie, najbardziej zagrożone zmianami klimatu, jednak w bardzo niewielkim stopniu emitujące CO2. Dotychczas nie ratyfikowała go między innymi Unia Europejska, pomimo iż to ona zgłosiła najbardziej ambitny tzw. narodowy wkład (NDC - nationally determined contribution).

Podpisanie Porozumienia Paryskiego

Wczoraj, 22 kwietnia, czyli w Dzień Ziemi miała miejsce ceremonia podpisania tzw. Porozumienia Paryskiego. Porozumienie, uzgodnione podczas konferencji stron Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu ma zastąpić Protokół z Kyoto w 2020 roku (o szczegółach porozumienia pisaliśmy tu). 

Związanie się przez państwa (i organizacje integracyjne takie jak Unia Europejska) Porozumieniem nastąpi w dwustopniowej procedurze (takiej jak określona w art 14 ust 1 lit c Konwencji wiedeńskiej o Prawie Traktatów). Porozumienie, do którego wprowadzono kilka poprawek redakcyjnych zostało przedstawione do podpisu z zastrzeżeniem jego późniejszej ratyfikacji przez strony. Status ratyfikacji będzie można śledzić tutaj. Konwencja jest otwarta do podpisu przez kolejny rok. Tekst nowej umowy miedzy narodowej dostępny jest tu.