Libra - kryptowaluta Facebooka - pod mrożącym spojrzeniem organów antymonopolowych w USA i UE.

O wątpliwościach prawnych i politycznych wokół Libry, kryptowaluty budowanej przez Facebooka, wspominaliśmy na początku lipca przy okazji jej publicznej inauguracji. Przywołując jednak choćby skandal Cambridge Analitica wyrażaliśmy obawy, że zezwolenie Facebookowi na stworzenia światowej (krypto)waluty wymaga olbrzymiej ostrożności, jeżeli w ogóle powinno to nastąpić. Powściągliwość w tym zakresie podzielają choćby międzynarodowa Rada Stabilności Finansowej (FSB), i brytyjski nadzorca rynku finansowego Financial Conduct Authority (FT, Global regulators deal blow to Facebook’s Libra currency plan) i grupa G7. 

Obaw związanych ze skalą oddziaływania projektu z pewnością nie złagodziło odsłonięcie kolejnych jego aspektów. Facebook planuje m.in. zintegrowanie portfela Calibra z usługami świadczonymi przez inne podmioty grupy m.in. WhatsApp czy Messenger.

W rezultacie, już w lipcu Facebook przyznał, że jego działania stały się przedmiotem wstępnego postępowania amerykańskiego nadzorcy prawa konkurencji (FT, Facebook reveals new FTC antitrust investigation). Teraz śladami USA ruszyła Unia Europejska. 

Guest post: O (zacierających się) granicach między prawem konkurencji i prawem ochrony danych osobowych (decyzja Bundeskartellamt w sprawie Facebooka)

Dnia 7 lutego 2019 r. niemiecki Federalny Urząd Antymonopolowy (Bundeskartellamt, dalej: BKartA) wydał długo oczekiwaną decyzję w sprawie nadużycia pozycji dominującej przez Facebooka (dalej: FB). Choć tekst samej decyzji nie jest jeszcze dostępny, BKartA opublikował notatkę prasową oraz kilku stronnicowy dokument informacyjny w tej sprawie, na której bazuje poniższy tekst. 

W ocenie BKartA, FB nadużył swojej pozycji dominującej na rynku sieci społecznościowych poprzez narzucenie użytkownikom serwisu Facebook postanowień regulaminów niezgodnych z prawem ochrony danych osobowych. Ich bezprawny charakter wynika z uzależnienia korzystania z sieci społecznościowej od udzielenia przez użytkownika nieograniczonej zgody na zbieranie jego danych także poza Facebookiem, w tym ze stron internetowych czy aplikacji, należących do Facebooka (takich jak np. WhatsApp czy Instagram) oraz stron internetowych czy aplikacji podmiotów trzecich, a następnie łączenie tych danych z danymi z indywidualnego konta użytkownika na Facebooku i ich dalsze wykorzystywanie. BKartA uważa, że zgoda wyrażona w tym zakresie przez użytkowników serwisu nie jest dobrowolna i FB nie może dalej przetwarzać danych osobowych użytkowników zebranych z zewnętrznych źródeł na jej podstawie. 

Pokłosie Achmea: KE pozywa Rumunię za wykonanie wyroku arbitrażowego Micula

W listopadzie 2014 r. pisaliśmy o presji wywieranej przez Komisję Europejską na Rumunię w związku z przegranym przez tą ostatnią sporem arbitrażowym ICSID w sprawie Micula. O ile trybunał arbitrażowy uznał, że uchylenie zachęt inwestycyjnych przyznanych przed akcesją do UE stanowiło naruszenie praw inwestorów na podstawie BITu Rumunia-Szwecja, o tyle Komisja utrzymywała, że obowiązek taki ciążył na Rumunii na mocy prawa unijnego. W rezultacie zapłata odszkodowania, którego istotą jest wyrównanie wartości utraconych korzyści, naruszyłoby unijne normy udzielania pomocy publicznej. 

Kolejna rekordowa kara nałożona przez Komisję Europejską

W ubiegłym tygodniu Komisja Europejska nałożyła karę w wysokości 4,34 mld euro na Google za naruszenie unijnych przepisów dotyczących ochrony konkurencji. Kara ta jest niemal dwukrotnie wyższa od poprzedniego „rekordu” w tej dziedzinie. W ubiegłym roku Komisja nałożyła (także na Google) karę w wysokości „zaledwie” 2,4 mld euro. 

Guest post: Conflict between EU competition law in the energy sector and WTO law: Russia’s challenge against “unbundling”

Zachęceni sukcesem naszego pierwszego anglojęzycznego posta zdecydowaliśmy się kontynuować tę praktykę. Dzisiaj więc kolejny guest post przygotowany przez zagranicznego autora. Tym razem temat techniczny (ale i bardzo ważny) dotyczący zgodności "Trzeciego Pakietu Energetycznego" Unii Europejskiej z wymogami prawa Światowej Organizacji Handlu (w szczególności obowiązku oddzielania sprzedaży gazu od przesyłu, czyli tzw. unbundling).

Autorem posta jest Tilman Dralle, doktorant z Uniwersytetu w Dreźnie, obecnie visiting scholar w Lauterpacht Centre for International Law (Uniwersytet w Cambridge).

***

While central and eastern EU Member States seek to frustrate Gazprom’s newest plans to expand the Nord Stream gas pipeline by arguing that the project is not in conformity with the “ownership unbundling” requirement provided by the EU’s Third Energy Package (TEP), Russia’s challenge against this central pillar of the EU energy legislation is underway. On 20 July 2015, the WTO Dispute Settlement Body established a panel, which will review several claims of the Russian Federation relating to the TEP and in particular to the unbundling regime contained therein. According to information published by the European Commission in January 2016, the composition of the panel is ongoing. Given that Russia’s claims go to the heart of the EU competition regulation in the energy sector, the European Union and its Member States – Certain Measures Relating to the Energy Sector case (DS476) has the potential to significantly alter the landscape of EU energy law and policy.

FIFPro: zasady transferowe FIFA naruszają unijne prawo konkurencji

Międzynarodowa Federacja Piłkarzy Zawodowych (FIFPro) poinformowała o wszczęciu przed Komisją Europejską postępowania przeciwko FIFA. Piłkarze utrzymują, że narzucone przez tą ostatnią zasady transferowe (Regulations on the Status and Transfer of Players) mają charakter anty-konkurencyjny i naruszają (unijne) prawo, prowadząc do utrwalenia swoistej luki rozwojowej między wąską grupą najlepszych klubów piłkarskich i resztą środowiska. Zdaniem związku zasady naruszają swobodę przepływu pracowników oraz godzą w prawa podstawowe graczy.

FIFPro utrzymuje, że zasady te, ograniczając uczciwą konkurencję w zakresie pozyskiwania utalentowanych graczy, godzą przede wszystkim w interesy małych i średnich klubów (FIFPro, FIFPro Legal Action Against FIFA Transfer System). Szczególne kontestowana jest praktyka żądania przez kluby wysokich opłat transferowych, które stanowiąc wysokie bariery wejścia na rynek istotne ograniczają jego płynność. 

Analizę finansową negatywnego oddziaływania regulacji FIFA nad sytuację ekonomiczną i dobrostan graczy, oraz brak pozytywnego wpływu na wyrównanie warunków konkurencji, wyrównanie sytuacji finansowej klubów i na ich stabilność sporządził, na potrzeby skargi, prof. Stefan Szymański z Uniwersytetu Michigan. 

Komisja potwierdziła fakt wpłynięcia skargi, choć rozmowy odnośnie jej zasadności trwały już podobno od kilku miesięcy (FT, Global players’ union urges football overhaul).

Komisja wzywa Polskę i Estonię do wyjaśnień ws. interpretacji podatkowych

W ostatnich miesiącach państwem budzącym szczególnie zainteresowanie w kontekście walki z uchylaniem się od opodatkowania stał się, w kontekście afery Luxleaks, Luksemburg, co jednak nie oznacza, że tylko tam stosowano szczególne "zachęty podatkowe" dla inwestorów. Odpowiednio, już w marcu wspominaliśmy, że Komisja Europejska zapowiadała rozszerzenie działań na rzecz podniesienia transparentności interpretacji podatkowych wydawanych przez organy krajowe w odniesieniu do zdarzeń prawnych o skutkach transgranicznych. W tę filozofię wpisują się działania podjęte przez Brukselę wobec Polski i Estonii.

Czy klauzula arbitrażowa obejmuje spór wynikający z naruszenia zakazu kartelowego?

Pytanie to zostało skierowane w trybie prejducyjalnym do Trybunału Sprawiedliwości UE przez niemiecki sąd (Landgericht Dortmund) w połowie 2013 r. W zeszłym tygodniu pojawiło się rozstrzygnięcie w tej sprawie. W ocenie Trybunału decydujące jest brzmienie klauzuli. 

Guest Post: Komisja przedstawia zarzuty Gazpromowi

22 kwietnia 2015 r. Komisja przedstawiła zarzuty Gazpromowi wskazując, że niektóre praktyki przedsiębiorcy w Europie Środkowo-Wschodniej mogą stanowić nadużycie pozycji dominującej (EC, Case 39816 Upstream gas supplies in Central and Eastern Europe).

Tło

Postępowanie w sprawie praktyk Gazpromu formalnie wszczęto we wrześniu 2012 r. w związku z podejrzeniem, że dominat ogranicza dostawy gazu na rynki Europy Środkowo-Wschodniej (EU Observer, Signs of tension after EU move on Gazprom). Badanie objęło 8 państw członkowskich tj. Polskę, Czechy, Słowację, Węgry, Estonię, Litwę, Łotwę, a także Bułgarię. 

Wszczęcie postępowania było poprzedzone przeszukaniami w biurach Gazpromu w Niemczech i Czechach jeszcze w we wrześniu 2011 r. (w tym samym czasie przeszukania objęły szereg innych przedsiębiorców z sektora w tym m.in. E.ON., bułgarski Overgaz oraz PGNiG).

W odpowiedzi na wszczęcie postępowania przez Komisję, Gazprom podkreślił swoje "szczególne funkcje społeczne" oraz status "strategicznej organizacji zarządzanej przez rząd", wskazując jednocześnie, że ściśle przestrzega prawa międzynarodowego oraz krajowego w państwach, w których prowadzi działalność (Gazprom, Statement of OAO “Gazprom” with respect to the adoption of “statement of objections” by the European Commission under the antitrust investigation).

Wszczęcie postępowania w sprawie działań Gazpromu spotkało się też z szybką reakcją Rosji. 

TS: wzorce umowne dla usług prawnych podlegają reżimowi prawa konsumenckiego

Po tym jak w lipcu ubiegłego roku Trybunał Sprawiedliwości uznał "turtystykę adwokacką" za zgodną z prawem UE (nasz post tutaj), kolejny raz wyrok unijnych sędziów może wywrzeć istotne wpływ na sposób wykonywania wolnych zawodów prawniczych.

Zgodnie z wyrokiem Birutė Šiba p. Arūnasowi Devėnasowi (C-537/13) wzroce umowne stosowane przez prawników w relacjach z klientami muszą być zgodne z Dyrektywą Rady 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz.U. L 95, s. 29).

Guest post: Google na celowniku Komisji Europejskiej

15 kwietnia Komisja Europejska skierowała do Google pisemne zastrzeżenia, w których zarzuca przedsiębiorstwu nadużywanie swojej pozycji dominującej na rynku ogólnych usług wyszukiwarek internetowych na terenie Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) poprzez systematyczne faworyzowanie własnej porównywarki cenowej (zwanej obecnie „Google Shopping”) w swoich ogólnych wynikach wyszukiwania stron, np. poprzez zamieszczanie wyników Google Shopping w sposób bardziej widoczny na ekranie. Komisja wstępnie ocenia, że takie postępowanie narusza unijne przepisy o ochronie konkurencji, ponieważ ogranicza konkurencję i działa na szkodę konsumentów. Według tej oceny wyeliminowanie takich praktyk wymaga, by Google traktowało swoją własną porównywarkę cen oraz konkurencyjne porównywarki w ten sam sposób. Komisarz do spraw konkurencji, Margarethe Vestager tłumaczy: „celem Komisji jest zastosowanie unijnych przepisów antymonopolowych w celu zagwarantowania by – niezależnie od swojej lokalizacji – przedsiębiorstwa prowadzące działalność w Europie nie mogły sztucznie ograniczać europejskim konsumentom wyboru ani hamować innowacji”.

Liderzy Unii Europejskiej coraz bliżej Unii Energetycznej – czy dla wszystkich oznacza ona to samo?

Podczas obrad Rady Europejskiej w Brukseli w piątek 19.03.2015 roku przywódcy państw i rządów UE zdecydowali się na przyjęcie środków mających na celu ograniczenie uzależnienia państw UE od gazu importowanego z Rosji. W konkluzjach szczytu strony uzgodniły wolę i determinację dalszego rozwoju Unii Energetycznej. Wśród konkretnych deklaracji pojawiło się przyśpieszenie rozwoju projektów infrastrukturalnych, z uwzględnieniem regionów peryferyjnych, dla osiągnięcia bezpieczeństwa energetycznego i dobrego funkcjonowania rynku wewnętrznego energii. Większy nacisk ma być także kładziony na egzekwowanie już obowiązujących norm prawnych w tym zakresie, szczególności w kontekście indywidualnie negocjowanych przez państwa UE kontraktów z Rosją. Kolejnym punktem konkluzji jest zapowiedź walki z nadużywaniem pozycji dominującej przez zagranicznych dostawców gazu celem łamania prawa UE. Liderzy zgodzili się także na większą transparentność negocjacji handlowych w tym zakresie (przy jedoczesnym zachowaniu poufności informacji wrażliwych). Co ciekawe pod koniec formułowania konkluzji przedstawiciele państw i rządów zadeklarowali chęć rozszerzenia procesu budowy Unii Energetycznej także o państwa sąsiadujące z UE. Więcej informacji tutaj

TS UE utrzymał zakaz koncentracji Deutsche Börse i NYSE Euronext

Sąd oddalił wniosek Deutsche Börse o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji Europejskiej mocą której planowaną koncentrację DEUTSCHE BÖRSE/NYSE EURONEXT uznano za niezgodą z Rozporządzeniem ws. połączeń (COMP/M.6166).  

1 lutego 2012 Komisja uznała, że realizacja transakcja doprowadziłaby do powstania quasi-monopolu na rynku, jako że na obu platformach obrotu (Eurex i Liffe, kontrolowane odpowiednio przez Deutsche Börse i NYSE Euronext) łącznie zawieranych i rozliczanych jest przeszło 90% światowych transakcji w zakresie europejskich giełdowych instrumentów pochodnych.

Prawo konkurencji a arbitraż sportowy?

Jest kolejne rozstrzygnięcie w sporze niemieckiej łyżwiarki szybkiej i wielokrotnej medalistki olimpijskiej Claudii Pechstein oraz Międzynarodowej Unii Łyżwiarskiej (ISU). Wyższy Sąd Krajowy w Monachium dopuścił możliwość dochodzenia przez łyżwiarkę odszkodowania. 

Sprawa zaczęła się w 2009 r. kiedy badanie krwi sportsmenki wykazało stosowanie przez nią dopingu. ISU zawiesił w związku z tym jej udział w konkursach na 2 lata. W odpowiedzi na to Niemka, w oparciu o klauzulę rozstrzygania sporów zawartą w formularzu rejestracyjnym mistrzostw przed Sportowym Sądem Arbitrażowym (CAS) w Lozannie zakwestionowała swoje zawieszenie. Sąd Arbitrażowy nie przyznał jej jednak racji. Próby uchylenia wyroku także zakończyły się niepowodzeniem. 

Publikacja dokumentów negocjacyjnych TTIP

Realizując zapowiedzi nowej Komisji Europejskiej o zwiększeniu przejrzystości międzynarodowych negocjacji handlowych co miało pozwolić na poprawę pogarszających się nastrojów społecznych wokół negocjacji TTIP (posty tu i tu), Komisarz ds. handlu Cecilia Malmstrom ogłosiła opublikowanie przez UE części aktualnie negocjowanych stanowisk. 

Zakres działalności Google: prawo czy (transatlantycka) polityka konkurencji?

Po okresie eskalacji kryzysu finansowego, kiedy największe emocje budził reżim funkcjonowania wielkich instytucji finansowych, obecnie powszechną uwagę przykuwają przede wszystkim praktyki największych koncernów międzynarodowych (ostatnio wspominaliśmy choćby o potyczkach Komisji Europejskiej z Apple i Google). W ten własnie trend wpisuje się polityczna inicjatywa Parlamentu Europejskiego wezwania Komisji Europejskiej do podziału Google (spółka nie została wskazana indywidualnie) na podmiot świadczący usługi wyszukiwania internetowego i prowadzący pozostałą część działalności komercyjnej (Parlament Europejski, Projekt w sprawie wspierania praw konsumentów na jednolitym rynku cyfrowym, par. 10). 

Inicjatywa cieszyła się poparciem zarówno Chadecji jak i Socjaldemokratów, co było odczytywane przede wszystkim jako przejaw ponadpartyjnego zaniepokojenie Niemiec skalą ekspansji Google (FT, Google break-up plan emerges from Brussels). W takim tonie utrzymane były również wypowiedzi nowego Komisarza ds. gospodarki cyfrowej Günthera Oettingera. Jak tłumaczył jeden z pomysłodawców, hiszpański europoseł Ramon Tremosa, koncepcja podziału spółki wynika z faktu objęcia tajemnicą samego algorytmu wyszukiwania, co uniemożliwia zastosowanie szeregu innych środków interwencyjnych; zarazem jednak PE pozostaje świadomy braku prawnego charakteru takiej rezolucji, a ewentualne rozwiązanie Google stanowi postulat długookresowy, tj. na wypadek niezdolności zapewnienia poszanowania reguł konkurencji innymi metodami.

Wykonanie wyroku ICSID bezprawne w świetle prawa konkurencji UE?

11 grudnia 2013 r., mocą wyroku arbitrażowego ICSID w sprawie Micula p. Rumanii (ICSID Case No. ARB/05/20) ta ostatnia została zobowiązana do zapłaty 82 mln odszkodowania oraz odsetek na rzecz piątki szwedzkich inwestorów, którzy zarzucili państwu goszczącemu naruszenie zasady równego i słusznego traktowania. Zdaniem trybunału działaniem, które naruszyło rumuńsko-szwedzki BIT było uchylenie systemu zachęt inwestycyjnych ustanowionych w 1998 roku. Do derogacji odnośnego rozporządzenia doszło w toku negocjacji akcesyjnych Rumunii do UE, jako że zostało ono uznane za sprzeczne z unijnymi zasadami udzielania pomocy publicznej.

We wszczętym na tym tle postępowaniu arbitrażowym udział wzięła Komisja Europejska jako amicus curiae, dowodząc że ewentualna zapłata odszkodowania przez Rumunię byłaby równoznaczna z przywróceniem bezprawnego reżimu pomocy publicznej. 

Czarne chmury wokół FIFA, czy przelotne zachmurzenie?

Miesiąc po tym, jak Komisja Europejska podpisała porozumienie o współpracy z europejską UEFĄ dotyczące wspólnej walki z korupcją, ustawianiem meczy, dopingiem, przemocą i rasizmem (Press Release, The European Commission and UEFA sign partnership agreement; Arrangement for Cooperation between the European Commission and the Union of European Football Associations), UE ponownie podejmuje działania na rzecz ukrócenia patologii piłkarskiego świata.

Źródło: Business Insider Australia

Okazją stało się oświadczenie FIFA z końca ubiegłego tygodnia, że po zapoznaniu się z raportem Izby śledczej (w ramach Komitetu etyki FIFA) organizacja pozostaje zadowolona z integralności wyborów gospodarzy piłkarskich Mistrzostw Świata w latach 2018 (Rosja) i 2022 (Katar). Sędzia FIFA ds. etyki Hans-Joachim Eckert publikując własne 42 stronicowe streszczenie dokumentu przyznał wprawdzie, że "zaszły pewne zdarzenia" godzące w wybór organizatorów, zastrzegając jednak, że miały one "bardzo ograniczony zakres" nie podważając prawomocności procedury (Statement of the Chairman of the Adjudicatory Chamber of the FIFA Ethics Committee on the Report on the Inquiry into the 2018/2022 FIFA World Cup Bidding Process, par. 8.2.). FIFA "z radością przyjęła do wiadomości fakt, że zasadniczo doszło do zamknięcia sprawy z przewodniczącym izby odwoławczej" (FIFA, FIFA responds to independent Ethics Committee statement).

Komisja Europejska i G20 rozpoczynają kolejny bój z tax evasion

Wskazując na dialektykę governance w zakresie walki z uchylaniem się od opodatkowania dopiero co informowaliśmy o wątpliwościach dotyczących legalności porozumień podatkowych zawieranych przez Luksemburg z międzynarodowymi koncernami. W reakcji na tamte wydarzenia, oraz słowa potępienia m.in. ze strony posłów PE, nowy przewodniczący Komisji a były Premier Luksemburga zapewnił o swojej determinacji w walce z takimi praktykami. 

W kontekście doniesień o Luxleaks nawiązaliśmy także do wyników sprawdzianu przeprowadzonego przez Holandię, w świetle których stwierdzono, że reżimy podatkowe obu krajów przejawiają daleko idącego podobieństwa w zakresie przychylnego traktowania największych zagranicznych podatników. Zdaniem wielu zbieżność czasowa deklaracji Przewodniczącego Junckera oraz oceny prawnej pomocy publicznej udzielanej przez Holandię jest nader korzystna dla tego pierwszego.

Luksemburg i dialektyka tax evasion: deklaracja, skandal, regulacja

Kiedy w kwietniu ubiegłego roku pisaliśmy o zapowiedzianym przez ówczesnego Premiera Luksemburga Jean-Claude Junckera złagodzeniu zasad tajemnicy bankowej, co pośrednio zmusiło ostatnią w UE niechętną współpracy Austrię do zmiany stanowiska, wskazaliśmy, że istotnym czynnikiem, który umożliwił nadanie współpracy nowej dynamiki były kolejne skandale. Wspominaliśmy wówczas m.in. o bezprecedensowym w skali Offshore leaks - śledztwie dziennikarskim przeprowadzonym przez International Consortium of Investigative Journalists (ICIJ), w wyniku którego ujawniono 130'000 rachunków bankowych offshore podmiotów o 170 różnych przynależnościach państwowych  (zob. oficjalną stronę programu czy listę rachunków ujawnionych dla polskich podmiotów).

Od tego czasu w Europie poczyniono znaczne postępy regulacyjne w zakresie walki z uchylaniem się od opodatkowania (zob. nasze posty) zarówno w zakresie walki z praktykami indywidualnymi - transferem środków poza jurysdykcję UE, jak i wymuszając na państwach samej Unii bardziej lojalną współpracę (np. nasz ostatni post o zmierzchu "Irlandzkiej podwójnej"). 

Doniesienia o kolejnych zwycięskich potyczkach w walce z procederem rodzą jednak pytania, na ile świadczą świadczą raczej o rzeczywistej skali nadal skrywanego problemu. Tak jest choćby w przypadku ostatniego śledztwa dziennikarskiego, którego rezultaty godzą w wizerunek urzędującego od początku miesiąca Przewodniczącego Komisji Europejskiej, J.-C. Junckera.