Prawne wątpliwości dotyczącej nowej kryptowaluty Facebooka

Po wielu miesiącach domysłów na temat projektu nowej kryptowaluty, potajemnie realizowanego  przez Facebooka, 18 czerwca w San Francisco spółka dokonała uroczystej inauguracji waluty Libra. Tym samym spółka podjęła najważniejszą jak dotąd próbę wykorzystania technologii blockchain, eliminującej centralny ośrodek emisji i i kontroli, do emisji powszechnego pieniądza. Ma to miejsce w 10. lecie emisji bitcoina, tj. jesteś z przeszło 1600 takich inicjatyw zrealizowanych dotąd w różnej skali.

Nowych środek płatniczy ma umożliwić 1,6-1,7 mld użytkowników portalu dookoła świata na natychmiastowe i nieomal bezkosztowe - w porównaniu do tradycyjnych usług finansowych - transfery zasobów za pośrednictwem telefonu komórkowego, bez konieczności posiadania rachunku bankowego (FT, Facebook unveils global digital coin called Libra). Kryptowaluta ma być oparta na pakiecie różnych walut tradycyjnych i innych aktywów. Wartość Libry ma zaś być ustalana na podstawie koszyka walutowego.

USA ustanawiają sankcje przeciwko wenezuelskiej kryptowalucie Petro

W związku z kolejnym uszczelnieniem amerykańskiego programu sankcji przeciwko autorytarnej polityce wenezuelskiego prezydenta Nicolasa Maduro (Executive Order 13835) warto podkreślić doniosłość Dekretu wykonawczego prezydenta USA Donalda Trumpa ustanawiającego sankcje przeciwko wenezuelskiej kryptowalucie Petro. Decyzja jest o tyle istotna, że wyznacza kierunek przeciwdziałania coraz powszechniejszemu wykorzystywaniu cyfrowego pieniądza do unikania sankcji gospodarczych, prania pieniędzy i finansowania terroryzmu. Może mieć również dalekosiężne skutki dla powstrzymywania Rosji przez społeczność międzynarodową.

Mocą Dekretu 13827 zakazano handlu związanego z jakąkolwiek kryptowalutą wyemitowaną przez rząd Weneueli lub podmioty odeń zależne (m.in bank centralny) w jurysdykcji amerykańskiej - takie czynności prawną zostaną uznane za naruszenie uprzednio nałożonych sankcji (Executive Order 13692 z marca 2015 oraz Executive Order 13808 z sierpnia 2017). W rezultacie transakcje takie pozostaną niemożliwe na terytorium USA oraz w relacjach z tamtejszymi podmiotami.

Donald Trump wypowie wojnę centrom offshore?

Kilka dni po tym, jak nieoczekiwane zachowanie prezydenta-elekta Donalda Trumpa zrodziło pytania o jego założenia polityki chińskiej (nasz post tutaj), powszechną uwagę przykuły kolejne zapowiedzi, celem których ma być ochrona krajowych miejsc pracy.

Donald Trump obiecał obniżenie stawki podatku CIT, aktualnie wynoszącej do 35%. Równocześnie - kolejny raz plany prezydencji prezentując za pośrednictwem Twittera - zapowiedział ustanowienie 35% podatku dla wszystkich przedsiębiorstw, które przenoszą swoje miejsca prowadzenia działalności do państw trzecich, zwalniają pracowników lub inwestują w zagraniczne zakłady, a następnie sprzedają produkty w USA. Odpowiednio przedsiębiorcy "zostali ostrzeżeni" przed słuszną "odpłatą" za takie praktyki.

Wyrok skazujący w sprawie Luxleaks whistleblowers

Na forum bloga kilkukrotnie nawiązywaliśmy do skandalu Luxleaks przyznawania przez rząd Luksemburga, wówczas, pod kierownictwem Jean-Claude Junckera preferencji podatkowych międzynarodowym koncernom (ostatnio tutaj). Efektywne opodatkowanie zagranicznych spółek w niektórych przypadkach ograniczano do 1%, a nawet niżej (The Guardian, LuxLeaks whistleblower avoids jail after guilty verdict).

U źródeł skandalu był wyciek danych z PricewaterhouseCoopers, a ich źródłem był pracownik spółki Antoine Deltour i jego kolega Raphaël Halet. Podczas gdy Europa, w reakcji na działania najsławniejszego w ostatnich latach whistleblowera Edwarda Snowdena, wspomina o podjęciu kroków na rzecz ochrony takich osób (nasz post tutaj), luksemburski sąd wykazał się w sprawie znacznie mniejszą dozą idealizmu.

G20 opowiada się za sankcjami gospodarczymi wobec rajów podatkowych

15 kwietnia w Waszyngtonie odbył się kolejny szczyt ministrów finansów G20. W końcowym Komunikacie zawarto szereg stwierdzeń potwierdzających ewolucję postrzegania funkcji polityki monetarnej w wyniku doświadczeń walki ze światowym kryzysem finansowym (i europejskim kryzysem zadłużenia), jak choćby podkreślenie zależności między polityką monetarną i wydatkami sprzyjającymi lepszemu wzrostowi gospodarczemu, czy zerwanie z receptami na uzdrawianie sytuacji gospodarczej na zasadzie one size fits all.

Bardziej konkretny charakter ma zapowiedź publikacji na lipcowym szczycie Wytycznych dla programów reform strukturalnych, nad którymi G20 pracuje przy wsparciu ze strony MFW, OECD i innych organizacji międzynarodowych. Ministrowie porozumieli się już co do obszarów priorytetów, a w ciągu kolejnego kwartału mają zostać opracowane wskaźniki pozwalające na ocenę wyzwań i postępów we wdrażaniu reform.

W świetle skandalu Panama Papers (zob. nasze posty o unikaniu sankcji finansowych, oraz korupcji w FIFA i UEFA) powszechną uwagę przykuły jednak przede wszystkim rozmowy na temat walki z uchylaniem się od opodatkowania, praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu (AML/CFT). Kwestiom tym poświęcono zasadniczą część Komunikatu:

Piłkarski poker w Panamie

Wczoraj wskazywaliśmy na prawnomiędzynarodowe aspekty skandalu z transgranicznym uchylaniem się od opodatkowania, Panama Papers. Obok najważniejszych światowych polityków z usług prania pieniędzy korzystali również czołowi sportowcy m.in. 20 obecnych lub byłych graczy drużyn takich jak FC Barcelona, Manchester United czy Real Madrid (The Star, Panama Papers show how elite soccer players used offshore finance). 

Pozostając jednak przy wątkach interesujących dla czytelników PPM, nikogo nie zaskoczy, że z usług panamskiej kancelarii korzystali także działacze wielokrotnie przez nas opisywanych stowarzyszeń piłkarskich. Doniesienia te są o tyle niefortunne, że przed niespełna miesiącem przybliżyliśmy stanowisko FIFA, która w prowadzonym w USA postępowaniu ws. korupcji m.in. przy wyborze państw-organizatorów piłkarskich Mistrzostw Świata wystąpiła o przyznanie statusu "instytucjonalnej ofiary" procederu. Ten intrygujący ruch, wybranego 3 tygodnie wcześniej, prezesa Gianni Infantino miał odnowić wizerunek organizacji. Niestety, właśnie okazało się, że udział w nieetycznych działaniach miało również ciało powołane do zwalczania takich patologii.

Międzynarodowe sankcje finansowe w świetle Panama Papers

W ciągu relatywnie krótkiego okresu funkcjonowania bloga temat wycieków medialnych dotyczących uchylania się od opodatkowania i prania pieniędzy mieliśmy okazję omawiać na przykładach Watykanu (sprawa Wielebnego 500) i Luksemburga (Luxleaks), jak również szeregu rajów podatkowy ujawnionych w śledztwie Offshore leaks. Rezultaty najnowszego dochodzenia Międzynarodowego konsorcjum dziennikarzy śledczych ICIJ skierowały uwagę światowej opinii publicznej na Panamę.

To tam kancelaria prawna Mossack Fonseca pozwoliła sektom bohaterów skandalu Panama Papers schronić się przed nadzorami podatkowymi (CNN, The Panama Papers: 7 things to know). Wśród 11,5 mln dokumentów nie brak informacji nt. czołowych polityków (12 aktualnych lub byłych liderów światowych i 128 innych polityków), gwiazd sportu oraz branży rozrywkowej. Na razie powszechną uwagę przykuły rachunki bankowe prezydenta Władimira Putina, premiera Davida Camerona oraz pierwszej ofiary skandalu, premiera Islandii Sigmundur David Gunnlaugssona (NYT, Iceland’s Prime Minister Steps Down Amid Panama Papers Scandal). Ten ostatni został zmuszony do dymisji po protestach 22 tyś. osób (czemu w Polsce odpowiadałaby manifestacja z udziałem ok. 2,57 mln uczestników). Sprawa ma jednak również swój wymiar prawnomiędzynarodowy.

ETPCz: prawo do życia prywatnego obejmuje korzystanie z tajemnicy bankowej

Orzekając w sprawie M.N. i in. p. San Marino (Application no. 28005/12) ETPCz stwierdził, że brak poszanowania tajemnicy bankowej, w wynik wykonania orzeczenia o zatrzymaniu dokumentacji bankowej, stanowiło naruszenie prawa do ochrony życia prywatnego i korespondencji (art. 8 EKPCz) czterech obywateli Włoch. Orzeczenie wydano na wniosek włoskiej prokuratury w związku z toczącym się postępowaniem karnym ws. między innymi prania pieniędzy, uchylania się od opodatkowania i oszustw, jednak nie przeciwko skarżącym.

OECD i UNDP wzmacniają "Kontrolerów skarbowych bez granic"

Przy okazji odbywającej się w Addis Adebie w dniach 13-16 lipca Trzeciej międzynarodowej konferencji w sprawie finansowania rozwoju (zob. stronę konferencji), OECD i Program Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (UNDP) podpisały porozumienie ws. wspólnego zwiększenia zakresu działania "Kontrolerów skarbowych bez granic" (OECD, Tax Inspectors Without Borders: OECD and UNDP to work with developing countries to make tax audits more effective). 

Dzięki temu partnerstwu liczba inspektorów ma ulec zwiększeniu (z 6 do 200 do 2019 roku), a samo TIWB ma uzyskać stały sekretariat, w którym pracować będę funkcjonariusze obu organizacji. Docelowo miałoby to pozwolić na udzielenie pomocy wszystkim państwom, które wyrażą nią zainteresowanie. Skala problemu uchylania się od opodatkowania w państwach rozwijających się szacowana jest przez ONZ na 100 mld USD rocznie.

Komisja Europejska i G20 rozpoczynają kolejny bój z tax evasion

Wskazując na dialektykę governance w zakresie walki z uchylaniem się od opodatkowania dopiero co informowaliśmy o wątpliwościach dotyczących legalności porozumień podatkowych zawieranych przez Luksemburg z międzynarodowymi koncernami. W reakcji na tamte wydarzenia, oraz słowa potępienia m.in. ze strony posłów PE, nowy przewodniczący Komisji a były Premier Luksemburga zapewnił o swojej determinacji w walce z takimi praktykami. 

W kontekście doniesień o Luxleaks nawiązaliśmy także do wyników sprawdzianu przeprowadzonego przez Holandię, w świetle których stwierdzono, że reżimy podatkowe obu krajów przejawiają daleko idącego podobieństwa w zakresie przychylnego traktowania największych zagranicznych podatników. Zdaniem wielu zbieżność czasowa deklaracji Przewodniczącego Junckera oraz oceny prawnej pomocy publicznej udzielanej przez Holandię jest nader korzystna dla tego pierwszego.

Luksemburg i dialektyka tax evasion: deklaracja, skandal, regulacja

Kiedy w kwietniu ubiegłego roku pisaliśmy o zapowiedzianym przez ówczesnego Premiera Luksemburga Jean-Claude Junckera złagodzeniu zasad tajemnicy bankowej, co pośrednio zmusiło ostatnią w UE niechętną współpracy Austrię do zmiany stanowiska, wskazaliśmy, że istotnym czynnikiem, który umożliwił nadanie współpracy nowej dynamiki były kolejne skandale. Wspominaliśmy wówczas m.in. o bezprecedensowym w skali Offshore leaks - śledztwie dziennikarskim przeprowadzonym przez International Consortium of Investigative Journalists (ICIJ), w wyniku którego ujawniono 130'000 rachunków bankowych offshore podmiotów o 170 różnych przynależnościach państwowych  (zob. oficjalną stronę programu czy listę rachunków ujawnionych dla polskich podmiotów).

Od tego czasu w Europie poczyniono znaczne postępy regulacyjne w zakresie walki z uchylaniem się od opodatkowania (zob. nasze posty) zarówno w zakresie walki z praktykami indywidualnymi - transferem środków poza jurysdykcję UE, jak i wymuszając na państwach samej Unii bardziej lojalną współpracę (np. nasz ostatni post o zmierzchu "Irlandzkiej podwójnej"). 

Doniesienia o kolejnych zwycięskich potyczkach w walce z procederem rodzą jednak pytania, na ile świadczą świadczą raczej o rzeczywistej skali nadal skrywanego problemu. Tak jest choćby w przypadku ostatniego śledztwa dziennikarskiego, którego rezultaty godzą w wizerunek urzędującego od początku miesiąca Przewodniczącego Komisji Europejskiej, J.-C. Junckera.

Porozumienie Watykan-USA ws. wymiany informacji AML/CFT

Watykański Urząd ds. informacji finansowej (AIF) podpisał porozumienie z amerykańskim Office of the Comptroller of the Currency (OCC) ws. dzielenia się i wymiany informacji celem walki z procederem prania brudnych pieniędzy i finansowania terroryzmu (AML/CFT). Porozumienie stanowi kolejny w ostatnich miesiącach przejaw poprawy współpracy Watykanu z państwami trzecimi, podobnie jak choćby MoU podpisane między tymi samymi państwami w maju ubiegłego roku (zobacz na post tutaj).

Jest to pierwsze bilateralne porozumienie podpisane przez AIF od czasu objęcia kompetencji w zakresie regulacji i nadzoru finansowego dla Watykanu i Stolicy Apostolskiej, po ostatniej reformie instytucjonalne (o czym pisaliśmy w październiku).  AIF planuje popisanie podobnych porozumień z nadzorcami również z innych jurysdykcji (News.VA, Vatican's Financial Intelligence Authority signs agreement with USA).

Rada UE przeciwko uchylaniu się spółek od opodatkowania (i Patent Box'om). Przełom w relacjach ze Szwajcarią

Rada UE zatwierdziła nowelizację unijnych zasad podatkowych w zakresie przeciwdziałania podwójnemu nie-opodatkowaniu grup kapitałowych, wykorzystujących na potrzeby przepływów finansowych wewnątrz grupy tzw. pożyczki hybrydowe (Council, Council agrees to close tax loophole for corporate groups). Tym samym dochodzi do częściowej zmiany celu Dyrektywy przyjętej dla unikania podwójnego opodatkowania grup kapitałowych. Jedynym państwem, które konsekwentnie sprzeciwiało się nowelizacji była Malta (Le Monde, L'UE adopte une mesure contre l'évasion fiscale des entreprise).

Szwajcaria wdroży standard OECD w zakresie automatycznej wymiany informacji finansowych

Podczas odbywającego się dniach 5-7 kwietnia w Paryżu "Tygodnia OECD" -  równoczesnego dorocznego spotkania Rady OECD na poziomie ministerialnym (zobacz Ministerial Council Statement) oraz Forum OECD - przyjęto Deklarację w sprawie automatycznej wymiany informacji w sprawach podatkowych. Tym samym ministrowie "wyrazili determinację" w szybkim wdrożeniu, na zasadzie wzajemności, oraz wezwali centra finansowe do bezzwłocznej implementacji  Jednolitego światowego standardu w zakresie wymiany informacji finansowych, opublikowanego przez OECD w lutym b.r. 

Deklarację poparło G20, a do końca roku najpewniej sporządzona zostanie czarna lista jurysdykcji niewspółpracujących takich jak Dubaj czy Panama (FT, Switzerland pledges to lift veil on tax secrecy). Zważywszy na rosnącą skuteczność presji wywieranej przez społeczność międzynarodową na raje podatkowe nowy standard ma szansę ulec szybkiemu upowszechnieniu (zobacz nasz post, czy FT, Singapore completes US tax evasion deal). 

Nowelizacja Dyrektywy ws. opodatkowania dochodów z oszczędności - Luksemburg i Austria zrywają z polityką tajemnicy bankowej

Ministrowie finansów Austrii i Luksemburga jako ostatni z UE wyrazili zgodę na nowelizację Dyrektywy w sprawie opodatkowania dochodów z oszczędności w formie wypłacanych odsetek. Mimo że wymagający jednomyślnego przyjęcia projekt był przedmiotem negocjacji od 2008 roku, oba państwa sprzeciwiały się temu w obawie, że zerwanie z polityką ochrony tajemnicy bankowej narazi konkurencyjność lokalnego sektora bankowego (Les Echos, Lutte contre l’évasion fiscale: l’Autriche et le Luxembourg renoncent au secret bancaire). Mimo wielkich nadziei rozbudzonych w 2013 roku ostatnio zablokowali porozumienie m.in. na majowym szczycie ECOFIN (nasz post tutaj).

Ponowne aresztowanie i dalsze zarzuty wobec "Wielebnego 500"

Na wniosek prokuratury w Salerno pod zarzutem prania pieniędzy ponownie aresztowany został Wielebny 500, czyli były skarbnik Administracji Majątku stolicy Apostolskiej (APSA) Nunzi Scarano (o którym wspominaliśmy choćby tutaj). Nakaz aresztowania wystawiono także wobec ks. Luigi Noli, który zgodnie ze sformułowaniem sądu "dzielił [ze Scarano] absolutną intymność życia" (Corriere della Sera, Riciclaggio, nuovo arresto per mons. Scarano A giugno stava per diventare arcivescovo). Zarzuty dotyczą systematycznego prania pieniędzy podejrzanego pochodzenia na rzecz rodziny armatorów D'Amico za pośrednictwem prywatnych rachunków Wielebnego 500 w rzymskim Unicredit oraz Instytucie Dzieł Religijnych (IOR) oraz rachunku jego kochanka (Corriere della Sera, Scandalo Ior, monsignor Scarano riciclava con la complicità dell'amant); prywatne rachunki księdza zostały zablokowane w lipcu ubiegłego roku. Według prokuratury milionowe kwoty miały zostać wyprane na kontach IOR za pośrednictwem spółek offshore pod przykrywką datków na Kościół (FT, Former Vatican accountant charged with money laundering)

Prokuratura prowadząca sprawę wyraziła zadowolenie z pełnej współpracy ze strony Watykanu.

Wytyczne AML/CFT Komitetu Bazylejskiego

BCBS opublikowało wytyczne w zakresie sposobu włączenia aspektów zarządzania ryzykiem w odniesieniu do prania brudnych pieniędzy i finansowania terroryzmu do ogólnych ram zarządzania ryzykiem. 

Wytyczne są spójne z opublikowanymi przez FATF w 2012 roku International Standards on Combating Money Laundering and the Financing of Terrorism and Proliferation i mają stanowić uzupełnienie tamtego dokumentu. Dokument BCBS zawiera odwołania do stosownych fragmentów tekstu FATF.

Reforma watykańskiego sektora finansowego

8 października watykańska Pontificia Commissione przyjęła Legge N. XVIII, regulacje w sprawie transparentności, nadzoru i informacji finansowej, realizując tym samym założenia papieskiego Motu Proprio, o którym pisaliśmy w sierpniu, które zastąpią przyjęty doraźnie Dekret N. XI  Presidente del Governatorato, a przede wszystkim wcześniejsze Legge N. CXXVII (zob. oświadczenie prasowe Stolicy Apostolskiej oraz wyjaśnienia do aktu prawnego). 

Przełom w negocjacjach USA-Szwajcaria dotyczących uchylania się od opodatkowania

Jak informowaliśmy tutaj w lipcu, po odrzuceniu przez szwajcarską Radę Stanu tzw. lex USA rząd federalny został zmuszony do przyjęcia Planu B, zgodnie z którym szwajcarskie banki mają prawo przekazywać informacje amerykańskim organom skarbowym nt. podmiotów uchylających się od obowiązków podatkowych na podstawie wydawanych indywidualnie zezwoleń. 

Zgodnie ze wspólnym komunikatem opublikowanym wczoraj przez Departament Stanu, nowy program, który dziś zostanie przedłożone do zatwierdzenia szwajcarskim władzom (The New York Times), ma stanowić zachętę dla instytucji bankowych do współpracy z amerykańskimi organami. Nagrodą za udział w programie, do czego namawiać także będą szwajcarskie władze, będzie możliwość ubiegania się o zawarcie tzw. non-prosecution agreement. Porozumienie takie, w zamian za 780 mln $ grzywny i przekazanie stosownych informacji, zawarło w 2009 roku UBS AG (Bloomberg).

Wzmocnienie watykańskiego nadzoru finansowego

Kontynuując walkę o ukrócenie patologii w wykorzystaniu watykańskiego systemu finansowego, czemu ostatnio medialnie zaszkodziła kompromitacja ws. Wielebnego 500 (zobacz tutaj), 8 sierpnia Papież Franciszek opublikował Motu proprio poświęcone walce z praniem pieniędzy, finansowaniem terroryzmu i proliferacją broni masowego rażenia.

Zgodnie z Komunikatem prasowym Stolicy Apostolskiej Papież zapowiedział:

• poszerzenie zakresu stosowania prawa watykańskiego tak, aby objęło ono dykasterie Kurii Rzymskiej, podmioty zależne od Stolicy Apostolskiej oraz organizacje non-profit posiadające osobowość w prawie kanonicznym z siedzibą w Watykanie,
• wzmocnienie nadzoru i funkcji regulacyjnych Urzędu ds. informacji finansowej AIF (o podejmowanych przez tę instytucję krokach na rzecz zwiększenia transparentności pisaliśmy tutaj),

a nade wszystko