Wykonanie wyroku arbitrażowego Micula nie stanowiło bezprawnej pomocy publicznej

Wyrokiem w połączonych sprawach T-624/15, T-694/15 i T-704/15 18 czerwca b.r.  nowy rozdział do  sagi sądowej Micula dopisała, orzekająca w powiększonym składzie, pierwsza izba Sądu.

Zarzewiem sporu dotyczącego relacji między prawem UE a międzynarodowym prawem inwestycyjnym stał się wyrok trybunału ICSID z 2013 roku (ARB/05/20). Trybunał arbitrażowy orzekł, że wycofanie przez Rumunię zachęt inwestycyjnych braciom Micula, naruszyło traktatowe standardy traktowania inwestycji. Odnośna nowelizacja przepisów prawa krajowego stanowiła  jednak realizację obowiązków przyjętych przez Rumunię na mocy Układu stowarzyszeniowego (z 1994 r.) oraz w toku negocjacji akcesyjnych do UE .

W rezultacie Komisja Europejska  sprzeciwiła się zapłacie odszkodowania, utrzymując że korzyść finansowa stanowiłaby naruszenie unijnych zasad konkurencji (posty tu i tu). W marcu 2015 r. mocą decyzji 2015/1470 Komisja stwierdziła, że zapłata odszkodowania stanowiła bezprawną pomoc publiczną, zobowiązując Rumunię do odzyskania przyznanej już pomocy. W listopadzie tego samego roku inwestorzy wnieśli do Sądu m.in. o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji. Do sprawy przystąpiły rządy Hiszpanii i Węgier popierające stanowisko Komisji.

Pokłosie Achmea: KE pozywa Rumunię za wykonanie wyroku arbitrażowego Micula

W listopadzie 2014 r. pisaliśmy o presji wywieranej przez Komisję Europejską na Rumunię w związku z przegranym przez tą ostatnią sporem arbitrażowym ICSID w sprawie Micula. O ile trybunał arbitrażowy uznał, że uchylenie zachęt inwestycyjnych przyznanych przed akcesją do UE stanowiło naruszenie praw inwestorów na podstawie BITu Rumunia-Szwecja, o tyle Komisja utrzymywała, że obowiązek taki ciążył na Rumunii na mocy prawa unijnego. W rezultacie zapłata odszkodowania, którego istotą jest wyrównanie wartości utraconych korzyści, naruszyłoby unijne normy udzielania pomocy publicznej. 

Spór pomiędzy USA a UE o subsydia dla przemysłu lotniczego na finiszu

W zeszłym tygodniu zapadło istotne rozstrzygnięcie w trwającym od ponad 14 latu sporze pomiędzy USA a UE dotyczącym subsydiów dla przemysłu lotniczego (spór pomiędzy stronami ciągnie się od 2004 r.). Było ono szeroko komentowane w prasie zagraniczne (por. z komentarzami w Financial Times, BBC czy The Wall Street Journal), w Polsce jednak przeszło prawie niezauważone (wśród wyjątków znalazła się m. in. Rzeczpospolita, która jednak opublikowała tylko krótką informację).

Organ Odwoławczy WTO w swoim raporcie uznał (podobnie jak zrobił to wcześniej panel, który rozstrzygał spór w pierwszej instancji), że UE nie wyeliminowała wszystkich instrumentów niedozwolonej pomocy publicznej dla Airbus’a, przyznanej spółce w kontekście produkcji dwóch modeli samolotów - A380 oraz A350 (to że takie instrumenty byłby stosowane zostało już stwierdzone w raporcie z 2011, po wydaniu tego raportu na UE spoczywał obowiązek dostosowania swoich działań do wymogów prawa WTO, aktualny spór dotyczy właśnie prawidłowości wdrożenia poprzednich rekomendacji panely WTO oraz Organu Odwoławczego). Zdaniem Organu Odwoławczego Airbus nadal otrzymywał niedozwoloną pomoc publiczną w formie niżej oprocentowanych kredytów niż te które były dostępne na rynku finansowym. W tym więc zakresie UE oraz jej państwa członkowskie (Francja, Niemcy, Hiszpania oraz Wielka Brytania) nie wykonały orzeczenia organów ds. rozstrzygania sporów WTO. Paradoksalnie Komisja Europejska również ogłosiła sukces wskazując, że większość zarzutów podniesiona przez USA w odwołaniu została oddalona. Jednocześnie Komisja zapowiedziała jak najszybsze dostosowanie systemu pomocy publicznej do wymogów prawa WTO (w zakresie wynikającym z najnowszego raportu). 

Komisja Europejska zakazuje Hiszpanii wykonania wyroku wewnątrzunijnego arbitrażu inwestycyjnego

Niedawno na łamach PPM wspominaliśmy o wzbierającej fali postępowań arbitrażowych przeciwko Polsce w związku z wygaszeniem przez rząd systemu zachęt inwestycyjnych i niekorzystnymi dla inwestorów zmianami regulacyjnymi. W tym kontekście warto zatem zwrócić uwagę na rezultat postępowania Komisji Europejskiej ws. pomocy publicznej dla inwestorów w sektorze energetyki wiatrowej w Hiszpanii. 

Mimo że w trzecim jak dotąd rozstrzygniętym sporze arbitrażowych inwestor zdołał przekonać trybunał, że wycofanie zachęt naruszyło jego prawa na podstawie BITu i uzyskać korzystny wyrok arbitrażowy, Komisja uznała, że wykonanie wyroku naruszy unijne prawo konkurencji. Jesteśmy zatem świadkami swoistej powtórki schematu wydarzeń znanego ze sprawy braci Micula (zob. posty tu i tu).

Przywileje podatkowe dla kościoła mogą stanowić niezgodną z prawem UE pomoc publiczną

We wczorajszym (27 czerwca) wyroku w sprawie C-74/16 Congregación de Escuelas Pías Provincia Betania przeciwko Ayuntamiento de Getafe Trybunał Sprawiedliwości UE rozstrzygnął nietypowy problem, z którym zwrócił się doń w pytaniu prejudycjalnym sąd administracyjny w Madrycie. Sprawa przed sądem hiszpańskim dotyczyła zwrotu podatku zapłaconego przez podmiot kościelny (kongregację kościoła katolickiego prowadzącą szkołę w gminie Getafe, w prowincji Madryt) na podstawie zwolnienia ustanowionego w umowie między Hiszpanią a Stolicą Apostolską z 1979 r. 

Komisja wzywa Polskę i Estonię do wyjaśnień ws. interpretacji podatkowych

W ostatnich miesiącach państwem budzącym szczególnie zainteresowanie w kontekście walki z uchylaniem się od opodatkowania stał się, w kontekście afery Luxleaks, Luksemburg, co jednak nie oznacza, że tylko tam stosowano szczególne "zachęty podatkowe" dla inwestorów. Odpowiednio, już w marcu wspominaliśmy, że Komisja Europejska zapowiadała rozszerzenie działań na rzecz podniesienia transparentności interpretacji podatkowych wydawanych przez organy krajowe w odniesieniu do zdarzeń prawnych o skutkach transgranicznych. W tę filozofię wpisują się działania podjęte przez Brukselę wobec Polski i Estonii.

Wykonanie wyroku ICSID bezprawne w świetle prawa konkurencji UE?

11 grudnia 2013 r., mocą wyroku arbitrażowego ICSID w sprawie Micula p. Rumanii (ICSID Case No. ARB/05/20) ta ostatnia została zobowiązana do zapłaty 82 mln odszkodowania oraz odsetek na rzecz piątki szwedzkich inwestorów, którzy zarzucili państwu goszczącemu naruszenie zasady równego i słusznego traktowania. Zdaniem trybunału działaniem, które naruszyło rumuńsko-szwedzki BIT było uchylenie systemu zachęt inwestycyjnych ustanowionych w 1998 roku. Do derogacji odnośnego rozporządzenia doszło w toku negocjacji akcesyjnych Rumunii do UE, jako że zostało ono uznane za sprzeczne z unijnymi zasadami udzielania pomocy publicznej.

We wszczętym na tym tle postępowaniu arbitrażowym udział wzięła Komisja Europejska jako amicus curiae, dowodząc że ewentualna zapłata odszkodowania przez Rumunię byłaby równoznaczna z przywróceniem bezprawnego reżimu pomocy publicznej. 

Komisja Europejska i G20 rozpoczynają kolejny bój z tax evasion

Wskazując na dialektykę governance w zakresie walki z uchylaniem się od opodatkowania dopiero co informowaliśmy o wątpliwościach dotyczących legalności porozumień podatkowych zawieranych przez Luksemburg z międzynarodowymi koncernami. W reakcji na tamte wydarzenia, oraz słowa potępienia m.in. ze strony posłów PE, nowy przewodniczący Komisji a były Premier Luksemburga zapewnił o swojej determinacji w walce z takimi praktykami. 

W kontekście doniesień o Luxleaks nawiązaliśmy także do wyników sprawdzianu przeprowadzonego przez Holandię, w świetle których stwierdzono, że reżimy podatkowe obu krajów przejawiają daleko idącego podobieństwa w zakresie przychylnego traktowania największych zagranicznych podatników. Zdaniem wielu zbieżność czasowa deklaracji Przewodniczącego Junckera oraz oceny prawnej pomocy publicznej udzielanej przez Holandię jest nader korzystna dla tego pierwszego.

Luksemburg i dialektyka tax evasion: deklaracja, skandal, regulacja

Kiedy w kwietniu ubiegłego roku pisaliśmy o zapowiedzianym przez ówczesnego Premiera Luksemburga Jean-Claude Junckera złagodzeniu zasad tajemnicy bankowej, co pośrednio zmusiło ostatnią w UE niechętną współpracy Austrię do zmiany stanowiska, wskazaliśmy, że istotnym czynnikiem, który umożliwił nadanie współpracy nowej dynamiki były kolejne skandale. Wspominaliśmy wówczas m.in. o bezprecedensowym w skali Offshore leaks - śledztwie dziennikarskim przeprowadzonym przez International Consortium of Investigative Journalists (ICIJ), w wyniku którego ujawniono 130'000 rachunków bankowych offshore podmiotów o 170 różnych przynależnościach państwowych  (zob. oficjalną stronę programu czy listę rachunków ujawnionych dla polskich podmiotów).

Od tego czasu w Europie poczyniono znaczne postępy regulacyjne w zakresie walki z uchylaniem się od opodatkowania (zob. nasze posty) zarówno w zakresie walki z praktykami indywidualnymi - transferem środków poza jurysdykcję UE, jak i wymuszając na państwach samej Unii bardziej lojalną współpracę (np. nasz ostatni post o zmierzchu "Irlandzkiej podwójnej"). 

Doniesienia o kolejnych zwycięskich potyczkach w walce z procederem rodzą jednak pytania, na ile świadczą świadczą raczej o rzeczywistej skali nadal skrywanego problemu. Tak jest choćby w przypadku ostatniego śledztwa dziennikarskiego, którego rezultaty godzą w wizerunek urzędującego od początku miesiąca Przewodniczącego Komisji Europejskiej, J.-C. Junckera.

Zmagania Apple (pomoc publiczna) i Google (privacy) z prawem unijnym

Szerokim echem rozeszła się niedawno wiadomość dotycząca decyzji Komisji Europejskiej o wszczęciu przeciwko Irlandii postępowania ws. naruszenia zasad udzielania pomocy publicznej (C(2014) 3606 final). Według wstępnych ustaleń Komisji zaakceptowane przez irlandzkie organy podatkowe w latach 1991 i 2007 uprzednie porozumienia cenowe (advance pricing arrangements, APA), "motywowane kwestiami zatrudnienia", stanowiły formę selektywnego przyznania szczególnych korzyści spółce. Zarówno irlandzkie władze jak i Apple są przekonane, że zarzuty okażą się bezpodstawne (FT, Brussels criticises Apple’s Irish tax deals). Gdyby jednak okazało, że stenogramy negocjacyjne prawidłowo sugerują dopuszczenie się przez strony manipulacji wysokością stawki udziału irlandzkiej siedziby spółki w kosztach uzyskania przychodu celem obniżenia podstawy opodatkowania do uprzednio uzgodnionej kwoty zachęty inwestycyjne bez faktycznych podstaw do takich wycen (reverse engineering), to wg. szacunków Barclays Apple mogłoby zostać zmuszone do zwrotu choćby 6 mld USD ulg podatkowych za ostatnie 3 lata. 
O oskarżeniach amerykańskiego Senatu kierowanych pod adresem irlandzkich władz w związku z traktowaniem Apple wspominaliśmy w maju ubiegłego roku (zob. tutaj).

Zanim w powyższej sprawie zapadną jakiekolwiek rozstrzygnięcia, rozgłos zdobywa decyzja administracyjna wydana przez Komisarza ds. ochrony danych i swobody informacji w Hamburgu w myśl której automatyczne profilowanie przez Google indywidualnych wyników wyszukiwania bez zgody użytkowników narusza ich prawo do prywatności (Der Hamburgische Beauftragte für Datenschutz und Informationsfreiheit, Press release w języku angielskim, Anordnung). Google zobowiązano do dostosowania parametrów wyszukiwarki do wymogów prawa niemieckiego.

Komisja Europejska, Memo/14/186

Rada UE przeciwko uchylaniu się spółek od opodatkowania (i Patent Box'om). Przełom w relacjach ze Szwajcarią

Rada UE zatwierdziła nowelizację unijnych zasad podatkowych w zakresie przeciwdziałania podwójnemu nie-opodatkowaniu grup kapitałowych, wykorzystujących na potrzeby przepływów finansowych wewnątrz grupy tzw. pożyczki hybrydowe (Council, Council agrees to close tax loophole for corporate groups). Tym samym dochodzi do częściowej zmiany celu Dyrektywy przyjętej dla unikania podwójnego opodatkowania grup kapitałowych. Jedynym państwem, które konsekwentnie sprzeciwiało się nowelizacji była Malta (Le Monde, L'UE adopte une mesure contre l'évasion fiscale des entreprise).

Hiszpańskie kluby piłkarskie naruszyły zasadę finansowego fair play?

Komisja Europejska wszczęła siedem postępowań wyjaśniających w sprawie korzystania od lat 90. ubiegłego wieku przez hiszpańskie kluby piłkarskie z ulg podatkowych w sposób naruszający unijne przepisy o pomocy publicznej, których odpowiednikiem w prawie UEFA jest zasada finansowego fair play (FFP).

Postępowanie wszczęto na podstawie doniesień z 2009 roku złożonych przez unijne kluby piłkarskie. Zdaniem Europejskiej Rzecznik Praw Obywatelskich 4 letnia zwłoka z podjęciem kroków w sprawie ze strony hiszpańskiego Komisarza do spraw konkurencji Joaquína Almunii nie tylko oznacza brak wywiązania się Komisji Europejskiej z ciążących na niej obowiązków, ale rodzi także podejrzenia co do możliwego konfliktu interesów Komisarza, który przyznał się do ścisłych relacji z klubem z Bilbao a jako członek rządu zaakceptował kontestowane obecnie zwolnienia podatkowe (European Ombudsman, State Aid and European football clubs? Summary of recommendation by the European Ombudsman following a complaint against the EU Commission). Rzecznik Komisarza określił zarzuty mianem nieakceptowalnych (FT, Spanish football clubs face Brussels probe into tax breaks).

http://bit.ly/1k7rS1A

"Niewidzialny projekt" jednolitego mechanizmu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków

Komisja Europejska zaproponowała jednolity mechanizm restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków, tj. jeden z trzech (obok jednolitego mechanizmu nadzoru i gwarancji depozytów) filarów budowanej Unii Bankowej. Koncepcję mechanizmu nadzoru przestawiono we wrześniu ubiegłego roku (IP/12/953); wdrożenie mechanizmu przez EBC ma się rozpocząć z końcem przyszłego roku.

Zasadniczym celem nowego podejścia do resolution regimes - w połączeniu z wdrożeniem CRD IV/CRR (zob. wcześniejszy post) - ma być ochrona podatników i całej gospodarki przed ponoszeniem kosztów niewypłacalności instytucji bankowych. W czerwcu stanowisko w sprawie proponowanej Dyrektywy opublikowała Komisja Gospodarcza i Monetarna Parlamentu Europejskiego, a przywódcy państw UE zadeklarowali wolę zakończenia prac legislacyjnych w 2014, przed upływem kadencji PE. Szerzej nt. samej inicjatywy pisaliśmy po jej zatwierdzeniu przez ECOFIN (tutaj).

Do czasu wejścia w życie nowych przepisów, zgodnie z komunikatem Komisji, nowa filozofia obciążania ciężarem utraty płynności finansowej przede wszystkim samych instytucji ma być wdrażana z jednej strony dzięki opublikowanym dzisiaj zmianom wytycznych w zakresie udzielania pomocy publicznej bankom, a z drugiej poprzez funkcjonowanie Europejskiego Mechanizmu Stabilizacyjnego (zob. post tutaj). W ramach nowych zasad udzielania pomocy publicznej ograniczone mają zostać wynagrodzenia i premie wypłacane pracownikom wyższych szczebli instytucji bankowych. Zmianom tym przeciwna jest Wielka Brytania (FT, EU curbs executives’ pay at failing banks).

Jak podaje agencja Reuters "w ciągu kilku godzin od oświadczenia Komisji Niemcy, w dość niezwykłym stylu, publicznie skrytykowały propozycję, sugerując, że ochrona suwerenności państw wymagać będzie ambitniejszych rozwiązań" (UPDATE 3-EU's scaled-down agency to shut banks fails to please Germany), mimo że w przedstawionej koncepcji obniżono skalę funduszu restrukturyzacyjnego, co było ukłonem właśnie w stronę Niemiec (Bloomberg, EU Unveils Bank-Crisis Plan With 55 Billion-Euro Fund). Przedmiotem sprzeciwu jest przede wszystkim koncepcja stworzenia pan-europejskiego organu ds. upadłości kompetentnego do zadecydowania o finansowym wsparciu instytucji, a podstawowym argumentem wykorzystywanym w debacie jest powoływanie się na konieczność rewizji TUE.

Projekt poparł - i zaapelował o jego szybkie wdrożenie - włoski Premier Enrico Letta (Nota di Palazzo Chigi su proposta Commissione Ue per risoluzione crisi bancarie)

Jak podaje Bloomberg, Komisja Europejska tak bardzo obawiała się przedwczesnego upublicznienia propozycji, że została ona wydrukowana 'niewidzialnym atramentem', uniemożliwiającym skanowanie.

Kłopoty europejskich instytucji finansujących budowy statków zażegnane.

HSH Nordbank uzyskał zgodę Komisji Europejskiej na otrzymanie pomocy publicznej w formie gwarancji bankowych na sumę 10 miliardów euro. Bank ten, będący największą na świecie instytucją finansową działającą w branży stoczniowej, odczuwa skutki zapaści na rynku produkcji statków. Zgoda Komisji ma charakter tymczasowy i możliwe jest wystąpienie przez Komisję żądaniami ograniczania niektórych rodzajów aktywności Banku.