FIFA sprawdzi warunki pracy przy katarskich stadionach

Niedawno wskazywaliśmy, że podjętą przez prezesa FIFA Gianni Infantino próbę odbudowy wizerunku organizacji - która uznała się za "instytucjonalną ofiarą" korupcyjnego skandalu we własnych szeregach - w istocie przekreśliło ujawnienie kolejnych nadużyć przy okazji śledztwa dziennikarskiego Panama Papers. Z okazji święta pracy nie sposób jednak zignorować zapowiedź FIFA przeprowadzenia kontroli warunków pracy przy budowie stadionów na piłkarskie mistrzostwa świata 2022.

Oryginalna grafika opublikowana 2015 przez WP (zobacz poniżej)

Sprawa długich godzin pracy w prażącym słońcu, niskich płac, fatalnych warunków zakwaterowania, systemu Kafala nadzoru nad robotnikami, czy braku możliwości opuszczenia Kataru bez uzyskania specjalnej wizy wyjazdowej nabrała światowego rozgłosu co najmniej 2013 roku. Ujawniono wówczas, że katarskie inwestycje budowlane rocznie kosztują życie 600 robotników (BBC, Have 1,200 World Cup workers really died in Qatar?; The Washington Post, The toll of human casualities in Qatar).

Piłkarski poker w Panamie

Wczoraj wskazywaliśmy na prawnomiędzynarodowe aspekty skandalu z transgranicznym uchylaniem się od opodatkowania, Panama Papers. Obok najważniejszych światowych polityków z usług prania pieniędzy korzystali również czołowi sportowcy m.in. 20 obecnych lub byłych graczy drużyn takich jak FC Barcelona, Manchester United czy Real Madrid (The Star, Panama Papers show how elite soccer players used offshore finance). 

Pozostając jednak przy wątkach interesujących dla czytelników PPM, nikogo nie zaskoczy, że z usług panamskiej kancelarii korzystali także działacze wielokrotnie przez nas opisywanych stowarzyszeń piłkarskich. Doniesienia te są o tyle niefortunne, że przed niespełna miesiącem przybliżyliśmy stanowisko FIFA, która w prowadzonym w USA postępowaniu ws. korupcji m.in. przy wyborze państw-organizatorów piłkarskich Mistrzostw Świata wystąpiła o przyznanie statusu "instytucjonalnej ofiary" procederu. Ten intrygujący ruch, wybranego 3 tygodnie wcześniej, prezesa Gianni Infantino miał odnowić wizerunek organizacji. Niestety, właśnie okazało się, że udział w nieetycznych działaniach miało również ciało powołane do zwalczania takich patologii.

FIFA ofiarą korupcji we własnych szeregach

Kilkukrotnie pisaliśmy już o skandalu w FIFA, który jak się obecnie wydaje zakończył karierę Seppa Blattera (tutaj) i przekreślił nadzieje na zajęcie jego stanowiska przez Michela Platiniego (tu). Jego bezpośrednią przyczyną stało się postępowanie ws. korupcji toczącej organizację wszczęte przez amerykański wymiar sprawiedliwości zniecierpliwiony m.in. próbami tuszowania raportów ws. łapówek przyjmowanych przez jej funkcjonariuszy w zamian za poparcie kandydatur do organizacji piłkarskich Mistrzostw świata (nasz post tutaj). Sprzedaż głosów przez członków Rady Wykonawczej FIFA (niekoniecznie na rzecz zwycięzcy) miała miejsce choćby przy okazji wyboru gospodarcze MŚ 1998 i 2010, wyborze szefa FIFA w 2011, czy wyborze sponsora reprezentacji Brazylii. 

Po niedawnej zmianie władz, FIFA postanowiła zmienić strategię działania w sprawie w nader interesujący sposób.

Świąteczne porządki w FIFA i UEFA

Niespełna dwa tygodnie po tym jak Trybunał Arbitrażowy ds. Sportu (CAS) zapowiedział, że środki tymczasowe zastosowane wobec szefów federacji piłkarskich FIFA (Sepp Blatter) i UEFA (Michel Platini) w postaci zawieszenia w pełnieniu funkcji związanych z piłką nożną są ważne, ale termin ich obowiązywanie nie może zostać wydłużony (nasz post tutaj), ostateczną decyzję w postępowaniu przeciwko obu działaczom przyjęła izba orzekająca Komitetu etyki FIFA.

Szef światowej federacji (Blatter) oraz w-ce szef, członek Komitetu Wykonawczego FIFA a przede wszystkim niedoszły następca tego pierwszego (Platini) zostali odsunięci od wszelkich prac związanych z piłką nożną na 8 lat na poziomie krajowym lub międzynarodowym. Ponadto Blattera i Platiniego ukarano grzywnami w wysokości odpowiednio 50 tyś. i 80 tyś. CHF.

CAS utrzymuje w mocy zakaz pełnienia funkcji dla przewodniczącego UEFA

Kilka dni temu w kontekście korupcyjnego skandalu w FIFA wspominaliśmy, że nie tylko Sekretarz Generalny tej organizacji (Sepp Blatter) został zawieszony, ale że Komitet ds. etyki zawiesiła również w pełnieniu wszelkich funkcji związanych z piłką nożną Michel Platiniego, tj. szykowanego na następcę Blattera aktualnego przewodniczącego UEFA.

20 listopada Michel Platini złożył odwołanie do Trybunału Arbitrażowego ds. Sportu (CAS) od decyzji Komitetu apelacyjnego FIFA z 18 listopada o utrzymaniu w mocy październikowego 90 dniowego zakazu pełnienia funkcji, ponieważ mogłoby to kolidować z jego kandydaturą na stanowiska szefa FIFA.

Skandal w FIFA zatacza coraz szersze kręgi

Mimo że dla zapytania FIFA corruption scandal wyszukiwarki internetowe oferują spektrum zagadnień z wielu lat, początek najświeższego skandalu można datować na maj b.r., kiedy to na wniosek amerykańskich organów ścigania w luksusowym hotelu w Zurichu zatrzymano 7 wysokich funkcjonariuszy FIFA. W USA 14 byłym lub pracującym urzędnikom postawiono zaś zarzuty "rażącej, systematycznej i głęboko zakorzenionej korupcji" (BBC, Fifa corruption crisis: Key questions answered). 

Teraz ten sam 5 gwiazdkowy Baur au Lac hotel stanowił scenerię zatrzymania kolejnych oficjeli spośród 16 osób, którym USA stawiają zarzuty "trwałego nadużywania stanowiska celem czerpania korzyści finansowych". Równocześnie rozszerzono listę zarzutów korupcyjnych i łapownictwa wobec wcześniej zatrzymanych (FT, Fifa corruption scandal: US unveils charges against 16). Tym razem Szwajcaria na wniosek USA zatrzymała panów Alfredo Hawita, pochodzącego z Hondurasu przewodniczącego Concacaf (federacji piłkarskiej Ameryki Północnej i Środkowej oraz Karaibów), oraz Juan Angel Napoutę, paragwajskiego przewodniczącego latynoamerykańskiej konfederacji Conmebol. Dochodzenie w sprawie powiązań biznesu i sportu objęło już wszystkie (piłkarskie) kontynenty.

FIFPro: zasady transferowe FIFA naruszają unijne prawo konkurencji

Międzynarodowa Federacja Piłkarzy Zawodowych (FIFPro) poinformowała o wszczęciu przed Komisją Europejską postępowania przeciwko FIFA. Piłkarze utrzymują, że narzucone przez tą ostatnią zasady transferowe (Regulations on the Status and Transfer of Players) mają charakter anty-konkurencyjny i naruszają (unijne) prawo, prowadząc do utrwalenia swoistej luki rozwojowej między wąską grupą najlepszych klubów piłkarskich i resztą środowiska. Zdaniem związku zasady naruszają swobodę przepływu pracowników oraz godzą w prawa podstawowe graczy.

FIFPro utrzymuje, że zasady te, ograniczając uczciwą konkurencję w zakresie pozyskiwania utalentowanych graczy, godzą przede wszystkim w interesy małych i średnich klubów (FIFPro, FIFPro Legal Action Against FIFA Transfer System). Szczególne kontestowana jest praktyka żądania przez kluby wysokich opłat transferowych, które stanowiąc wysokie bariery wejścia na rynek istotne ograniczają jego płynność. 

Analizę finansową negatywnego oddziaływania regulacji FIFA nad sytuację ekonomiczną i dobrostan graczy, oraz brak pozytywnego wpływu na wyrównanie warunków konkurencji, wyrównanie sytuacji finansowej klubów i na ich stabilność sporządził, na potrzeby skargi, prof. Stefan Szymański z Uniwersytetu Michigan. 

Komisja potwierdziła fakt wpłynięcia skargi, choć rozmowy odnośnie jej zasadności trwały już podobno od kilku miesięcy (FT, Global players’ union urges football overhaul).

Piłkarska państwowość Palestyny

12 czerwca FIFA wyznaczała byłego ministra z RPA, Tokyo Sexwale, na przewodniczącego komitetu ds. monitorowania organizacji rozgrywek piłkarskich w Palestynie w związku z rzekomymi przeszkodami tworzonymi w tym zakresie przez Izrael (FIFA, Tokyo Sexwale to lead FIFA Monitoring Committee for Israel and Palestine). Komitet powołano w maju b.r. z inicjatywy Izraela, po tym jak Palestyna wycofała wniosek o zawieszenie stowarzyszenia izraelskiego w prawach członka FIFA (Full text of Palestinian FA motion to FIFA Congress on suspension of the Israeli FA). Palestyna w szczególności kontestuje dopuszczenie do rozgrywek pięciu drużyn sąsiada grających na jej terytorium oraz ograniczenia swobody przemieszczania się palestyńskich graczy między Strefą Gazy a Zachodnim Brzegiem (RT, Palestine drops motion to suspend Israel from FIFA).

W tym kontekście prof. Andreas Zimmermann z Uniwersytetu Poczdamskiego opublikował na EJIL:Talk! interesujący post poświęcony podejściu do zagadnienia państwowości w praktyce FIFA (Palestine v. Israel: 1:0? Palestine, Israel and FIFA: What Are the Laws of the Game?, część pierwsza i druga ).

Aneksja Krymu a piłka nożna

W przeciwieństwie do ostatnich postów nt. piłki nożnej sytuujących federacje piłkarskie w niekorzystnym świetle (choćby wczorajszy post) z uznaniem można przyjąć wydanie wobec 3 klubów z Krymu zakazu udziału w rozgrywkach ligi rosyjskiej. UEFA, której regulacje zabraniają zmiany federacji piłkarskiej bez konsultacji, na razie będzie traktować Krym jako "strefę specjalną" (BBC, Crimea clubs banned from playing in Russian league by Uefa). Decyzję podjęto w reakcji na skargę wniesioną do UEFA i FIFA przez federację ukraińską, mimo że formalnie kluby TSK Symferopol, SKCZF Sewastopol i Żemczużyna Jałta rozwiązano, a w ich miejsce powołano nowe, zarejestrowane w Rosji (Sport.pl, UEFA zabroniła klubom z Krymu występów w rosyjskich rozgrywkach). W razie naruszenia zakazu federacja zapowiedziała zastosowanie, bliżej nieokreślonych, sankcji.

Już w sierpniu UEFA podjęła decyzję o nieuznawaniu wyników rozgrywek z udziałem krymskich klubów w lidze rosyjskiej (UEFA, UEFA Emergency Panel decision on Crimean clubs). 

Szczególny kontekst zamieszaniu wobec rosyjskiej piłki nadaje fakt przyznania Rosji organizacji MŚ w roku 2018. To przy promocji właśnie tej imprezy FIFA musiała się tłumaczyć z opublikowania filmu promocyjnego z mapą Rosji, na której Krym oznaczono jaką jedno z terytoriów (The Guardian, Fifa apologises for video showing Crimea as part of Russia). Ani sprawa Krymu, ani wątpliwości dotyczące nieprawidłowości przy wyborze państwa-gospodarza nie stanowią zdaniem FIFA podstawy do ponownego zbadania tej decyzji; Federacja zapowiedziała za to stanowczą walkę z rasizmem w 2018 roku (The Guardian, Fifa anti-racism adviser: black players may boycott World Cup in Russia, Fifa chief says racism will be punished at 2018 World Cup in Russia). Doniosłość tego ostatniego protestu będzie najpewniej porównywalna do protestów dotyczących traktowania osób homoseksualnych przy okazji igrzysk w Soczi (BBC, Sochi 2014: Gay rights protests target Russia's games).

FIFA nieznacznie łagodzi ton ws. wyboru gospodarzy MŚ

Czy to w wyniku presji UE, czy też krytyki ze strony kibiców-sponsorów (zobacz na post i komentarz poniżej) FIFA zapowiedziała nieznaczne ustępstwa ws. Raportu Izby Śledczej dotyczącego wyborów gospodarzy piłkarskich Mistrzostw Świata w latach 2018 (Rosja) i 2022 (Katar). 2 dni po tym jak do dymisji podał się autor raportu Michael Garcia, Komitet Wykonawczy FIFA jednomyślnie zarekomendował publikację sławetnego dokumentu (FIFA, Executive Committee unanimously supports recommendation to publish report on 2018/2022 FIFA World Cup bidding process), zmieniając tym samym wcześniejsze stanowisko, zgodnie z którym publikacja taka nie mogła mieć miejsce ze względów prawnych. 

Siedziba Komitetu Wykonawczego FIFA.
Źródło: http://curitibainenglish.com.br/wp-content/uploads/2015/07/FIFA-executive-committee.jpg

Czarne chmury wokół FIFA, czy przelotne zachmurzenie?

Miesiąc po tym, jak Komisja Europejska podpisała porozumienie o współpracy z europejską UEFĄ dotyczące wspólnej walki z korupcją, ustawianiem meczy, dopingiem, przemocą i rasizmem (Press Release, The European Commission and UEFA sign partnership agreement; Arrangement for Cooperation between the European Commission and the Union of European Football Associations), UE ponownie podejmuje działania na rzecz ukrócenia patologii piłkarskiego świata.

Źródło: Business Insider Australia

Okazją stało się oświadczenie FIFA z końca ubiegłego tygodnia, że po zapoznaniu się z raportem Izby śledczej (w ramach Komitetu etyki FIFA) organizacja pozostaje zadowolona z integralności wyborów gospodarzy piłkarskich Mistrzostw Świata w latach 2018 (Rosja) i 2022 (Katar). Sędzia FIFA ds. etyki Hans-Joachim Eckert publikując własne 42 stronicowe streszczenie dokumentu przyznał wprawdzie, że "zaszły pewne zdarzenia" godzące w wybór organizatorów, zastrzegając jednak, że miały one "bardzo ograniczony zakres" nie podważając prawomocności procedury (Statement of the Chairman of the Adjudicatory Chamber of the FIFA Ethics Committee on the Report on the Inquiry into the 2018/2022 FIFA World Cup Bidding Process, par. 8.2.). FIFA "z radością przyjęła do wiadomości fakt, że zasadniczo doszło do zamknięcia sprawy z przewodniczącym izby odwoławczej" (FIFA, FIFA responds to independent Ethics Committee statement).