Libra - kryptowaluta Facebooka - pod mrożącym spojrzeniem organów antymonopolowych w USA i UE.

O wątpliwościach prawnych i politycznych wokół Libry, kryptowaluty budowanej przez Facebooka, wspominaliśmy na początku lipca przy okazji jej publicznej inauguracji. Przywołując jednak choćby skandal Cambridge Analitica wyrażaliśmy obawy, że zezwolenie Facebookowi na stworzenia światowej (krypto)waluty wymaga olbrzymiej ostrożności, jeżeli w ogóle powinno to nastąpić. Powściągliwość w tym zakresie podzielają choćby międzynarodowa Rada Stabilności Finansowej (FSB), i brytyjski nadzorca rynku finansowego Financial Conduct Authority (FT, Global regulators deal blow to Facebook’s Libra currency plan) i grupa G7. 

Obaw związanych ze skalą oddziaływania projektu z pewnością nie złagodziło odsłonięcie kolejnych jego aspektów. Facebook planuje m.in. zintegrowanie portfela Calibra z usługami świadczonymi przez inne podmioty grupy m.in. WhatsApp czy Messenger.

W rezultacie, już w lipcu Facebook przyznał, że jego działania stały się przedmiotem wstępnego postępowania amerykańskiego nadzorcy prawa konkurencji (FT, Facebook reveals new FTC antitrust investigation). Teraz śladami USA ruszyła Unia Europejska. 

Prawne wątpliwości dotyczącej nowej kryptowaluty Facebooka

Po wielu miesiącach domysłów na temat projektu nowej kryptowaluty, potajemnie realizowanego  przez Facebooka, 18 czerwca w San Francisco spółka dokonała uroczystej inauguracji waluty Libra. Tym samym spółka podjęła najważniejszą jak dotąd próbę wykorzystania technologii blockchain, eliminującej centralny ośrodek emisji i i kontroli, do emisji powszechnego pieniądza. Ma to miejsce w 10. lecie emisji bitcoina, tj. jesteś z przeszło 1600 takich inicjatyw zrealizowanych dotąd w różnej skali.

Nowych środek płatniczy ma umożliwić 1,6-1,7 mld użytkowników portalu dookoła świata na natychmiastowe i nieomal bezkosztowe - w porównaniu do tradycyjnych usług finansowych - transfery zasobów za pośrednictwem telefonu komórkowego, bez konieczności posiadania rachunku bankowego (FT, Facebook unveils global digital coin called Libra). Kryptowaluta ma być oparta na pakiecie różnych walut tradycyjnych i innych aktywów. Wartość Libry ma zaś być ustalana na podstawie koszyka walutowego.

Krucjata Maxa Schremsa przeciwko Facebookowi trwa - TS UE potwierdził jurysdykcję sądów austriackich w jego sprawie

Na naszym blogu wielokrotnie poruszaliśmy problemy ochrony danych osobowych, w szczególności związane z korzystaniem z internetu i nawiązywaliśmy do działalności młodego austriackiego prawnika Maximiliana Schremsa, znanego przede wszystkim z postępowań przeciwko Facebookowi (zob. nasze posty m.in. tu, tu, tu, tu i tu). Właśnie odniósł on na gruncie prawa Unii Europejskiej kolejny sukces w swojej krucjacie. 25 stycznia br. Trybunał Sprawiedliwości UE potwierdził, ze pan Schrems może jako konsument wytoczyć indywidualne powództwo przeciwko Facebook Ireland przed sądami austriackimi (wyrok w sprawie C-498/16 Maximilian Schrems przeciwko Facebook Ireland Limited). Zdaniem Trybunału nie może jednak na zasadach przewidzianych dla konsumentów wytoczyć powództwa zbiorowego w imieniu osób, które scedowały na niego swoje prawa. Sukces nie jest zatem absolutny, choć niewątpliwie doniosły.

TS: wzorce umowne dla usług prawnych podlegają reżimowi prawa konsumenckiego

Po tym jak w lipcu ubiegłego roku Trybunał Sprawiedliwości uznał "turtystykę adwokacką" za zgodną z prawem UE (nasz post tutaj), kolejny raz wyrok unijnych sędziów może wywrzeć istotne wpływ na sposób wykonywania wolnych zawodów prawniczych.

Zgodnie z wyrokiem Birutė Šiba p. Arūnasowi Devėnasowi (C-537/13) wzroce umowne stosowane przez prawników w relacjach z klientami muszą być zgodne z Dyrektywą Rady 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz.U. L 95, s. 29).

Wytyczne ESMA/EBA dotyczące skarg konsumentów usług finansowych

Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESMA) oraz Europejski Urząd Nadzoru Bankowego (EBA), działające w ramach Wspólnego Komitetu Europejskich Urzędów Nadzoru (ESAs) opublikowały raport końcowy zawierający Wytyczne dotyczące rozpatrywania skarg konsumenckich w UE ws. papierów wartościowych.

Celem Raportu ma być harmonizacja podejścia do skarg konsumenckich we wszystkich państwach Unii Europejskiej oraz we wszystkich sektorach usług finansowych. Jego przyjęcie stanowi efekt konsultacji prowadzonych od listopada 2013 do lutego 2014.

W ich wyniku m.in. zwrócono uwagę na:

TS UE o kredytach zaciąganych w walucie obcej w kontekście nieuczciwych warunków umownych

W czwartek, 30 kwietnia br., Trybunał Sprawiedliwości UE wydał oczekiwany przede wszystkim przez spłacających kredyty hipoteczne zaciągnięte w walutach obcych (zwłaszcza frankach szwajcarskich) wyrok w sprawie C-26/13 Árpád Kásler i Hajnalka Káslerné Rábai v. OTP Jelzálogbank Zrt.

W maju 2008 r. węgierskie małżeństwo zawarło z jednym z węgierskich banków umowę kredytu hipotecznego denominowanego w walucie obcej (frankach szwajcarskich, CHF). Bank przyznał kredytobiorcom kredyt w wysokości 14 400 000 forintów węgierskich (HUF, co stanowiło równowartość ok. 46 867 EUR). Zgodnie z postanowieniami umowy (które miały standardowy charakter) ustalenie kwoty kredytu w CHF miało zostać dokonane według kursu kupna tej waluty stosowanego przez bank w dniu uruchomienia finansowania. W efekcie tak ustalona kwota kredytu wyniosła 94 240,84 CHF. Jednak,  zgodnie z tą samą umową, wysokość należnych rat miesięcznych, wyrażona w HUF miała być określana po stosowanym przez bank kursie sprzedaży CHF obowiązującym w dniu poprzedzającym dzień wymagalności raty. Kredytobiorcy zakwestionowali przed sądami węgierskimi ten warunek umowy, wskazując, że ma on na nieuczciwy charakter, ponieważ przez zastosowanie na potrzeby spłaty kredytu kursu innego niż ten, którym posłużono się przy jego udostępnieniu, przysparza bankowi jednostronnej i nieuzasadnionej korzyści (dodatkowej w stosunku do prowizji i oprocentowania). 

Rada przyjęła Dyrektywę ws. kredytów hipotecznych

28 stycznia Rada przyjęła Dyrektywę w sprawie konsumenckich umów o kredyt związanych z nieruchomościami mieszkalnymi i zmieniającą dyrektywy 2008/48/WE i 2013/36/UE oraz rozporządzenie (UE) nr 1093/2010 (5318/14, Add 1 Rev 1, 25/13). Zgodnie z treścią komunikatu prasowego celem Dyrektywy jest stworzenie efektywnego a zarazem konkurencyjnego jednolitego rynku z pożytkiem dla konsumentów, wierzycieli i pośredników kredytowych, z jednej strony ustanawiając wysoki poziom ochrony, a z drugiej przeciwdziałając nieodpowiedzialnym praktykom pożyczkowym.

Dyrektywa w szczególności obejmuje:

• podniesienie wymogów informacyjnych ciążących na profesjonalnych uczestnikach obrotu, wydłużenie okresu do namysłu, a także ustanowienie europejskich standardów oceny zdolności kredytowej,
• zasady prowadzenia działalności kredytowej w przedmiotowym zakresie (business conduct rules),
• wprowadzenie powszechnego prawa do wcześniejszej spłaty zadłużenia,
• kryteria dopuszczenia do działalności pośredników kredytowych oraz zasady paszportowania takiej działalności,
• ogólne zasady umarzania niespłacalnych zobowiązań.

Szerzej:

• European Commission, Memo, Commissioner Barnier welcomes the European Parliament’s adoption of new rules on mortgages,
• European Commission, Memo, Creating a fair single market for mortgage credit – FAQ.