Porozumienie Watykan-USA ws. wymiany informacji AML/CFT

Watykański Urząd ds. informacji finansowej (AIF) podpisał porozumienie z amerykańskim Office of the Comptroller of the Currency (OCC) ws. dzielenia się i wymiany informacji celem walki z procederem prania brudnych pieniędzy i finansowania terroryzmu (AML/CFT). Porozumienie stanowi kolejny w ostatnich miesiącach przejaw poprawy współpracy Watykanu z państwami trzecimi, podobnie jak choćby MoU podpisane między tymi samymi państwami w maju ubiegłego roku (zobacz na post tutaj).

Jest to pierwsze bilateralne porozumienie podpisane przez AIF od czasu objęcia kompetencji w zakresie regulacji i nadzoru finansowego dla Watykanu i Stolicy Apostolskiej, po ostatniej reformie instytucjonalne (o czym pisaliśmy w październiku).  AIF planuje popisanie podobnych porozumień z nadzorcami również z innych jurysdykcji (News.VA, Vatican's Financial Intelligence Authority signs agreement with USA).

Nowy bank centralny i "ministerstwo finansów" w Watykanie

Kontynuując prace zmierzające do odnowy finansów watykańskich (zobacz posty tu i tu), Papież Franciszek zapowiedział gruntowną reformę tamtejszego systemu finansowego. Najważniejszym elementem motu proprio Fidelis dispensator et prudens jest powołanie Sekretariatu ds. Gospodarczych, wyposażonego w szerokie kompetencje, oraz banku centralnego (FT, Pope decrees sweeping overhaul of Vatican’s financial system). Sekretariat ma posiadać uprawnienia we wszelkich sprawach gospodarczych (w tym opracowywanie budżetu, czy realizowanie trzymiesięcznych kontroli dochodów i wydatków dykasterii) i, związanych z nimi, sprawach administracyjnych dotyczących Watykanu lub Stolicy Apostolskiej. Dzięki temu scentralizowane zostaną kompetencje dotąd rozproszone wśród szeregu autonomicznych instytucji.

Reforma watykańskiego sektora finansowego

8 października watykańska Pontificia Commissione przyjęła Legge N. XVIII, regulacje w sprawie transparentności, nadzoru i informacji finansowej, realizując tym samym założenia papieskiego Motu Proprio, o którym pisaliśmy w sierpniu, które zastąpią przyjęty doraźnie Dekret N. XI  Presidente del Governatorato, a przede wszystkim wcześniejsze Legge N. CXXVII (zob. oświadczenie prasowe Stolicy Apostolskiej oraz wyjaśnienia do aktu prawnego). 

Wzmocnienie watykańskiego nadzoru finansowego

Kontynuując walkę o ukrócenie patologii w wykorzystaniu watykańskiego systemu finansowego, czemu ostatnio medialnie zaszkodziła kompromitacja ws. Wielebnego 500 (zobacz tutaj), 8 sierpnia Papież Franciszek opublikował Motu proprio poświęcone walce z praniem pieniędzy, finansowaniem terroryzmu i proliferacją broni masowego rażenia.

Zgodnie z Komunikatem prasowym Stolicy Apostolskiej Papież zapowiedział:

• poszerzenie zakresu stosowania prawa watykańskiego tak, aby objęło ono dykasterie Kurii Rzymskiej, podmioty zależne od Stolicy Apostolskiej oraz organizacje non-profit posiadające osobowość w prawie kanonicznym z siedzibą w Watykanie,
• wzmocnienie nadzoru i funkcji regulacyjnych Urzędu ds. informacji finansowej AIF (o podejmowanych przez tę instytucję krokach na rzecz zwiększenia transparentności pisaliśmy tutaj),

a nade wszystko

Precedensowy raport finansowy watykańskiego AIF

Urząd ds. informacji finansowej (AIF) opublikował pierwszy w swojej historii raport roczny za 2012 (o początkach AIF wspominaliśmy tutaj). W ciągu minionego roku do AIF złożono 6 doniesień o podejrzanych transakcjach finansowych wobec 1 doniesienia w roku poprzednim, co zdaniem Rene Brülhart'a, Dyrektora Urzędu, ma świadczyć o systematycznej poprawie funkcjonalności systemu kontroli. Dwie sprawy przekazano do watykańskiego promotora sprawiedliwości (pełniącego funkcję prokuratora) celem wszczęcia postępowania w sprawie możliwości prania pieniędzy.

Mimo że Raport liczy 64 strony, to zdaniem Il Fatto Qutidiano próżno w nim szukać konkretów. Jedynym interesującym detalem ujawnionym przez AIF jest konstatacja, że obecnie więcej pieniędzy odpływa z niż napływa do Watykanu.

Ponadto, jak informuje FT, nowy Prezes Rady Nadzorczej Instytutu Dzieł Religijnych miał zapowiedzieć publikację w tym roku pierwszego w historii instytucji sprawozdania finansowego.

Tekst Raportu dostępny jest tutaj.

USA-Watykan: Memorandum AML/CFT

7 marca 2013 Crimes Enforcement Network (należąca do Departamentu Skarbu USA) oraz,  jej odpowiednik w Watykanie i Stolicy Apostolskiej, Autorità di Informazione Finanziaria (AIF) podpisały Memorandum of Understanding o współpracy w walce z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu (AML/CFT).

Jest to już czwarte porozumienie dotyczące wymiany informacji finansowych zawarte od wszczęcia w 2010 roku przez prokuraturę w Rzymie postępowania w sprawie podejrzanych transakcji między Instytutem Dzieł Religijnych a 10 bankami włoskimi, co skłoniło papieża Benedykta XVI do powołania AIF celem walki z obiegową opinią nt. Watykanu jako raju podatkowego i ośrodka nadużyć finansowych. Urząd osiągnął zdolność operacyjną w roku 2011.

Stolica Apostolska przystąpiła także do działającego pod egidą Rady Europy Komitetu MONEYVAL. Pierwszy Raport Komitetu z lipca 2012 r. na temat szczelności tamtejszego systemu finansowego wskazywał: "[że] władze watykańskie/stolicy apostolskiej w krótkim czasie wykonały wiele pracy, dzięki czemu formalnie przyjęto wiele elementów reżimu AML/CFT. Zarazem jednak niezbędne są działania w szeregu innych ważnych kwestii celem wykazania, że w pełni efektywny reżim został wdrożony praktycznie".

Jak informuje watykańska gazeta Sala Stampa - w przywoływanym powyżej komunikacie - AIF prowadzi obecnie negocjacje z przeszło 20 innymi jednostkami wywiadu finansowego (FIU) dotyczące zawarcia podobnych MoUs. Część z nich ma zostać podpisana do końca roku. OD 2010 r. MoUs zawarto już z Belgią, Hiszpanią i Słowenią. 

Zob. także: MONEYVAL evaluation of the Holy See/Vatican City State Q & A.