Guest post: Prawo właściwe dla umowy o arbitraż – wyrok angielskiego Supreme Court

Jak prawo jest prawem właściwym dla umowy o arbitraż? Prawo wybrane przez strony dla umowy głównej, prawo miejsca arbitrażu, czy prawo państwa, z którym umowa główna pozostaje w najściślejszym związku? W tej niesłychanie istotnej i ciekawej kwestii wypowiedział się ostatnio angielski Sąd Najwyższy (Supreme Court) w wydanym 9 października 2020 r. wyroku w sprawie Enka Insaat Ve Sanayi AS v OOO Insurance Company Chubb, [2020] UKSC 38.

Wyrok wydany został w ramach sporu o odpowiedzialność za pożar w położonej w Rosji elektrowni. Ubezpieczyciel elektrowni, rosyjska spółka OOO Insurance Company Chubb, wypłacając właścicielowi elektrowni odszkodowanie, przejęła prawa z umowy o roboty budowlane („umowa główna”) zawartej z jednym z wykonawców elektrowni, turecką spółką Enka Insaat Ve Sanayi AS. Umowa główna zawierała klauzulę arbitrażową poddającą spory z umowy pod rozstrzygnięcie w ramach postępowania arbitrażowego w Londynie. Prawo właściwe nie zostało określone przez Strony ani dla umowy głównej ani dla umowy arbitrażowej.

Rewizja Zasad arbitrażowych ICC

Międzynarodowa Izba Handlowa (ICC) opublikowała zrewidowane Zasady arbitrażowe, które zaczną obowiązywać z dniem 1 stycznia 2021 roku (ICC unveils revised Rules of Arbitration). W związku z tym niebawem zaktualizowane zostaną również Wytyczne ICC (tzw. Notes).

Wśród nowości proceduralnych można wskazać:

• postanowienia w zakresie konsolidacji postępowań i możliwości dołączenia stron do trwającego postępowania,
• regulacje w zakresie posiedzeń wirtualnych i cyfrowego składania dokumentów,

Zwycięstwo PGNiG w arbirtażu przeciwko Gazpromowi

Zarząd PGNiG poinformował dziś o korzystnym rozstrzygnięciu arbitrażu przeciwko PAO Gazprom i OOO Gazprom Export (łącznie: Gazprom) w przedmiocie obniżenia ceny kontraktowej gazu dostarczanego przez Gazprom na podstawie tzw. Kontraktu Jamalskiego z 1996 r. 

Trybunał Szotkholmskiej Izby Handlowej zrewidował kontraktową formułę cenową poprzez "istotne i bezpośrednie powiązanie z notowaniami rynkowymi gazu ziemnego na europejskim rynku energetycznym". Nowa, korzystniejsza cena wiąże strony od momenty wystąpienia przez PGNiG o renegocjację umowy w 2014 r. Oznacza to w szczególności uznanie nadwyżki płatności PGNiG na kwotę 1,5 mld USD.

W 2017 r. obie strony wystąpiły z wnioskami o dalszą renegocjację ceny kontraktowej. Wyrok SCC nie wpłynie na obniżenie taryfy cenowej dla końcowych odbiorców (RP, PGNiG wygrał z Gazpromem. Rosjanie zwrócą 1,5 mld dol.?).

Wejście w życie nowelizacji Wytycznych ICC dla stron i trybunałów arbitrażowych

1 stycznia b.r. weszła w życie nowelizacja Wytycznych ICC dla stron i trybunałów arbitrażowych dotyczących prowadzenia postępowań arbitrażowych według Regulaminu arbitrażowego ICC (NOTE TO PARTIES AND ARBITRAL TRIBUNALS ON THE CONDUCT OF THE ARBITRATION UNDER THE ICC RULES OF ARBITRATION). 

Wytyczne obejmują szereg istotnych zmian, wśród których warto zasygnalizować:

ICC nowelizuje standardową klauzulę arbitrażową: wskazanie explicite trybunału arbitrażowego ICC

W połowie grudnia ostrzegaliśmy, że w świetle niedawnych orzeczeń rosyjskiego Sądu Najwyższego modelowa klauzula arbitrażowa ICC może okazać się bezskuteczna w tamtejszej jurysdykcji. Izba zwróciła się do rosyjskiego Sądu z prośbą o ustosunkowanie się do zaskakującego wyroku i czeka na reakcję drugiej strony (nie wiadomo zresztą, czy w postępowaniu nie strona nie skorzystała z jeszcze jednego środka odwoławczego).

Już teraz jednak na stronie ICC pojawiło się jednak ostrzeżenie o konieczności dostosowania klauzul arbitrażowych do wymogów obowiązującego prawa krajowego, w szczególności konieczności wskazania explicite trybunału arbitrażowego ICC jako właściwego do rozstrzygnięcia sporu na potrzeby postępowań w Rosji i Chinach. 

Rosyjski SN: modelowa klauzula arbitrażowa ICC jest bezskuteczna ze względu na nadmierną ogólność

Według rosyjskich mediów Międzynarodowa Izba Handlowa (ICC) zwróciła się do rosyjskiego Sądu Najwyższego o wyjaśnienie kontrowersji narosłych wokół tegorocznych orzeczeń tamtejszych sądów nieuznających skuteczności modelowej klauzuli arbitrażowej ICC (HSF, The ICC Standard Arbitratinon Clause Potentially Invalid in Russia).

Pierwszym zdziwieniem dla społeczności międzynarodowej był wyrok moskiewskiego sądu arbitrażowego z lutego b.r. (No. A40-176466/17) w sprawie o wykonanie wyroku arbitrażowego ICC Dredging and Maritime Management SA (Luxembourg) v. JSC InzhTranssTroy (Russia).  Sąd odmówił wówczas uznania i wykonania wyroku na korzyść luksemburskiego przedsiębiorcy, stwierdzając bezskuteczność umownej klauzuli arbitrażowej według modelu ICC; ponadto sąd orzekł, że ewentualne wykonanie wyroku naruszałoby klauzulę porządku publicznego, jako że rosyjski dłużnik był stroną postępowania upadłościowego, co w rezultacie naruszyłoby zasadę równego traktowania wierzycieli.