Polityka migracyjna Donalda Trumpa na forum ONZ i przed Sądem Najwyższym

Uwagę społeczności międzynarodowej aktualnie przykuła opisywana przez nas decyzja prezydenta USA Donalda Trumpa ws. uznania Jerozolimy za stolicę Izraela i adekwatnego przeniesienia amerykańskiej ambasady, skutkiem czego stało się szerokie potępienie decyzji przez społeczność międzynarodową, jako zagrożenie dla bliskowschodniego procesu pokojowego, czy wezwanie Hamasu do rozpoczęcia kolejnej Intifady (Le Monde, Le Hamas appelle à une « nouvelle Intifada » après l’annonce de Trump sur Jérusalem). Warto jednak śledzić również pozostałe obszary aktywności amerykańskiej zagranicznej, w tym w sprawach migracyjnych. Ta ostatnia była od czasu kampanii wyborczej istotnym elementem programu politycznego Trumpa, a zarazem punktem zapalnym w debacie publicznej.

US Supreme Court nie zgadza się na przedłużenie sporu Argentina v. BG Group

Mimo że Argentyna podjęła wysiłki o przedłużenie kilkuletniego sporu z brytyjskim koncernem energetycznym BG o kolejne akty (zobacz nasz ostatni post na ten temat), 3 listopada Sąd Najwyższy USA oddalił wniosek o przyznanie nadzwyczajnego środka odwoławczego (Docket no. 14-211). Zważywszy na wartość przedmiotu sporu, 185 mln USD, tym atrakcyjniejsza stała się chińska oferta pomocy, znajdującej się w stanie "default'u technicznego" Argentynie (zobacz nasz ostatni post tu), opiewająca na 815 mln USD (Il Sole 24 Ore, La Cina offre all’Argentina un salvagente di 815 milioni di dollari (in cambio delle grandi opere)).

Źródło: Il Sole 24 Ore

Sequel sporu BG Group v. Argentina

Kiedy w marcu b.r. Sąd Najwyższy USA, stosując zasady interpretacji umów, potwierdził kompetencje trybunałów arbitrażowych do oceny własnej zdolności arbitrażowej, tym samym uchylając korzystny dla Argentyny wyrok sądu apelacyjnego, mogło się wydawać, że ta ostatnia będzie zmuszona wypłacić brytyjskiej BG Group odszkodowanie w wysokości 185 mln USD (nasze posty tu i tu). Oznaczałoby to zakończenie sporu wszczętego przez zagranicznego inwestora w 2003 roku. 

Kolejny raz może się jednak okazać, że Nothing is over until it's over.

Argentyna-NML 0:2: immunitet egzekucyjny, żądanie wydania dowodów i pari passu

Mimo powodów do nieznacznej poprawy nastroju po wypracowaniu przez Argentynę majowego porozumienia z wierzycielami z Klubu Paryskiego (post tutaj), po niedawnej przegranej w arbitrażu inwestycyjnym SAUR (post tu), państwo to musi teraz podnieść się po dwóch ciężkich porażkach w bataliach sądowych pochodnych defaultowi z 2001 roku. 

Pari Passu
Sąd Najwyższy oddalił nadzwyczajny środek odwoławczy wobec wyroku nakazującego Argentynie równe traktowanie wszystkich wierzycieli zgodnie z klauzulą pari passu (zobacz nasz post tutaj). Oznacza to, że wraz z zaspokojeniem 1 mld USD wierzytelności z tytułu zrestrukturyzowanych obligacji Argentyna musi również do końca miesiąca zapłacić 1,3 mld USD wierzycielom niewspółpracującym, tj. przede wszystkim NML Capital i Aurelius Capital Management. 

US Supreme Court: chrześcijańska modlitwa Rady miasta nie narusza zakazu dyskryminacji

W sprawie miasto Greece p. Galloway i in. amerykański Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu apelacyjnego uznając, że recytowanie modlitwy chrześcijańskiej podczas obrad Rady miasta nie narusza zakazu dyskryminacji na tle religijnym w myśl I poprawki do Konstytucji. Ceremonialna modlitwa stanowi bowiem wyraz uznania, że od narodzin państwa religia odgrywała istotną rolę w życiu Amerykanów, a symboliczne potwierdzenie wiary w istnienie siły wyższej, w sposób nie godzący w przekonania innych, nie stoi w sprzeczności z udziałem w życiu publicznym (s. 23). 

USA: Sąd Najwyższy o kompetencjach Agencji Ochrony Środowiska

Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych wydał we wtorek, 19 kwietnia, orzeczenie w sprawie wszczętej przez kilka Stanów (Texas, Michigan, Ohio) i przedsiębiorców przeciwko Agencji Ochrony Środowiska (EPA). Zarzucali oni EPA, że przekroczyła swoje kompetencje wynikające ze słynnej ustawy Clean Air Act przy wydawaniu regulacji dotyczącej międzystanowych emisji - tzw. klauzuli "dobrego sąsiada". Przewiduje ona, że poszczególne stany powinny zakazać emitowania niektórych gazów (takich jak dwutlenek siarki, dwutlenek azotu czy cząstki PM), gdy emisje prowadzą do zanieczyszczeń na terytorium innego stanu. Zdaniem Sądu Najwyższego EPA nie przekroczyła swoich uprawnień, a klauzula to dopuszczalna, efektywna i słuszna interpretacja Clean Air Act. 

U.S. Supreme Court rozdarty między tajemnicą bankową i walką z terroryzmem, a interesami geopolitycznymi

Sąd Najwyższy USA zwrócił się do administracji z prośbą o opinię ws. ewentualnego przyznania ochrony prawnej jordańskiemu Arab Bank, ważąc z jednej strony kwestię transparentności sektora bankowego i interesy poszkodowanych obywateli amerykańskich, a z drugiej relacje z Jordanią - ważnym partnerem USA i Izraela na Bliskim Wschodzie (A. Prados, Jordan and the Peace Process). Odpowiednio, Departament Stanu sugeruje poparcie stanowiska banku, natomiast Departamenty Skarbu i Sprawiedliwości wolą, żeby administracja odcięła się od sprawy (sprawa Linde V. Arab Bank). Prokurator generalny Donald B. Verrilli Jr. ma przedstawić opinię w najbliższych tygodniach. 

Sierpniowa rozprawa przed sądem na Brooklynie będzie pierwszą w Stanach Zjednoczonych sprawą przeciwko bankowi dotyczącą finansowania działań terrorystycznych (Bloomberg, Arab Bank Gets U.S. Supreme Court Query in Terrorism Case).

Wyrok U.S. Supreme Court ws. wymogu wykorzystania krajowych środków prawnych na postawie BIT

5 marca, w sprawie BG Group plc v. Republic of Argentina amerykański Sąd Najwyższy pierwszy raz wydał orzeczenie dotyczące postępowania arbitrażowego z udziałem państwa obcego (tak wg: SCOTUS Blog). Sędziowie uchylili wyrok Sądu Apelacyjnego Dystryktu Kolumbii, który uznał zarzut braku kompetencji sądu arbitrażowego w związku z niedopełnieniem przez prywatnego inwestora wymogów traktatowej klauzuli arbitrażowej (Legal Newsroom, D.C. Circuit Vacates $185 Million Arbitration Award Against Argentina). Wyrok oznacza porażkę Argentyny, której wcześniej trybunał arbitrażowy nakazał zapłatę 185 mln $ odszkodowania, a także odrzucenie argumentacji administracji USA, która jako amicus curiae popierała stanowisko argentyńskie.

Zdaniem Sądu Najwyższego istotą certoriari (nadzwyczajny środek odwoławczy, zob. post nt. sporu NML Capital p. Argentynie) było określenie kto - sąd powszechny czy arbitrażowy - posiada pierwotną kompetencję do interpretacji postanowień BITu. 

Kolejne środki odwoławcze ws. pożyczek argentyńskich

18 lutego Argentyna i właściciele zrestrukturyzowanych obligacji argentyńskich wystąpili do Sądu Najwyższego USA z wnioskiem o rozpoznanie nadzwyczajnego środka odwoławczego (writ of certioriari) od wyroku nowojorskiego 2nd Circuit Court of Appeals w sporze dotyczącym interpretacji klauzuli pari passu. O sprawie, i przyczynach dla których w interesie Argentyny leży teraz granie na zwłokę, pisaliśmy w sierpniu 2013 roku tu i tu. 

Argentyna (Supreme Court Docket No. 13-990) utrzymuje, że:

Wyrok w sprawie Daimler AG v. Barbara Bauman et al

14 stycznia b.r. Sąd Najwyższy USA wydał wyrok w obszernie opisywanym przez nas sporze Daimler AG v. Barbara Bauman et al (zobacz post tutaj). Zgodnie z przytoczonymi ocenami zachowań sędziów SN oraz zgodnie z domniemaniem braku eksterytorialności stosowania Ustawy o roszczeniach cudzoziemców z tytułu deliktu (Alien Tort Statute, ATS) w myśl rozstrzygnięcia w sprawie Kiobel (o której pisaliśmy tu), Sąd stwierdził, że pozwana spółka nie miała dostatecznie bliskich relacji ze stanem Kalifornia, aby móc względem niej zastosować tzw. kalifornijski long-arm statute (Code of Civil Procedure, section 410.10). 

Mimo że przeciwko możliwości sprawowania jurysdykcji w sprawie opowiedziała się również, poprzednio cytowana, sędzia Sotomayor, uzasadnienie decyzji przez Sąd zostało przez nią ostro skrytykowane. Nawiązując do sprawy Kiobel, Sotomayor uznała, że jurysdykcja argentyńska wydaje się właściwsza w sprawie między zagranicznym powodem i zagranicznym pozwanym dotyczącej postępowania w państwie trzecim (IntLaw Grrls, In transnational human rights suit, Supreme Court shortens long arm of states).

BG Group v. Argentina, precedensowy spór inwestycyjny przed Sądem Najwyższym USA

5 grudnia przed amerykańskim Sądem Najwyższym odbyła się rozprawa w sporze BG Group v. Argentina (U.S. Supreme Court, No. 12-138). Było to pierwszy przypadek przedłożenia temu sądowi do rozstrzygnięcia zagadnień wynikłych w związku z arbitrażem inwestycyjnego (ASIL). Do końca czerwca sędziowie powinni orzec, czy zgodnie z wnioskiem Argentyny sprawa powinna zostać przekazana do rozstrzygnięcia sądowi argentyńskiemu, czy też tak jak dowodził pełnomocnik BG Group trybunał arbitrażowy posiadał competence de la competence, tj. możliwość decydowania o własnych kompetencjach do rozstrzygnięcia sporu, zatem sąd okręgowy niesłusznie uchylił wyrok (SCOTUS Blog).

W charakterze amicus curiae w sprawie wystąpił rząd Stanów Zjednoczonych popierający stanowisko argentyńskie. USA są bowiem stroną dwóch traktatów zawierających rozwiązanie podobne do opisywanego poniżej. Pełnomocnik rządu dowodził, że ostateczna decyzja w sprawie zarzutów dotyczących zgody państwa na wszczęcie przez inwestora postępowania arbitrażowego (consent-based objection) należy do sądu. Sędzia Elena Kagan odparła jedna jednak, że "nie wie co to jest consent-based objection", natomiast sędzia Stephen G. Breyer porównał powyższą koncepcję do Ateny, "która w pełni dojrzała wyskoczyła z czyjegoś głowy, bez okrycia jakiekolwiek znanej mi regulacji" (zob. stenogram z rozprawy).

U.S. Supreme Court najpewniej ponownie odmówi eksterytorialnego stosowania ATS

Po kwietniowym rozstrzygnięciu w sprawie Kiobel, które odbiło się głośnym echem w społeczności międzynarodowców (zob. nasz post tutaj; zobacz także post dotyczący wyroku francuskiego Sądu Apelacyjnego w Wersalu w sprawie Alstom i Veolia), sędziowie amerykańskiego Sądu Najwyższego kolejny raz rozstrzygają wątpliwości dotyczące możliwości egzekwowania odpowiedzialności prawnej w Stanach Zjednoczonych wobec spółki matki w związku z oskarżaniami o naruszenia praw człowieka przez spółkę zależną w państwie trzecim. Dziś odbyła się faza ustna postępowania (zob. stenogram z posiedzenia sądu), a zachowanie sędziów miało jednoznacznie sugerować, że jeżeli postępowanie w ogóle nie zakończy się już teraz po myśli Daimlera AG, to poszkodowani mogą co najwyżej mieć nadzieję, na odesłanie sprawy do ponownego rozpatrzenia (tak: Lyle Denniston, SCOTUS Blog).

W trakcie rozprawy miała wręcz miejsce następująca wymiana zdań: 
- Mr. Dupree: (...)Even if this Court were to remand the decision of the Second Circuit which... 
- Justice Sotomayor: Do you really care how we do it? Given that so many issues have not been adequately briefed, conceded when they are obviously fallacious and unsupportable, why don't we just say simply exercise of jurisdiction is unreasonable in this case?
- Mr. Dupree: Well, Justice Sotomayor...
- Justice Sotomayor: (...)Do you care how you win?

***

U.S. Supreme Court: dwa małe kroki w stronę rozszerzenia praw par homoseksualnych

Po raz kolejny w ostatnich miesiącach, po Francji (zob. post tu) oraz Nowej Zelandii (zob. wcześniejszy post), w centrum uwagi opinii publicznej znalazła się walka par homoseksualnych o równouprawnienie. Okazją po temu stały się wywołujące znaczenie emocje orzeczenia - oba przyjęte stosunkiem głosów 5:4 - amerykańskiego Sądu Najwyższego.

Sąd Najwyższy wprawdzie każdorazowo uchylił się od stwierdzenia explicite, czy osobom homoseksualnym przysługuje prawo do zawarcia małżeństwa, jednak wczorajsze decyzje mogą odnieść dalekosiężne skutki.

W sprawie Hollingsworth v. Perry Sąd odmówił zbadania legalności Propozycji 8, tj. poddanej pod głosowanie w referendum poprawki do Konstytucji Stanu Kalifornia definiującej małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny. Poprawka weszła w życie po minimalnym zwycięstwie referendalnym jej zwolenników (sama inicjatywa ustawodawcza była z kolei reakcją na wcześniejsze orzeczenie stanowego Sądu Najwyższego, w myśl którego tożsame regulacje niższego rzędu naruszały stanową Konstytucję). Obrony prawa stanowego odmówił Gubernator i inne władze lokalne, a ich rolę przejęli wnioskodawcy Propozycji 8. 

U.S. Supreme Court: segmenty DNA nie podlegają ochronie patentowej, ale syntetyczne cDNA już tak

W sprawie Association for Molecular Pathology v. Myriad Genetics, Inc., No. 12-398 Sąd Najwyższy USA, tylko częściowo zgadzając się z orzeczeniem sądu apelacyjnego, stwierdził, że o ile naturalnie występujące segmenty kwasu deoksyrybonukleinowego (DNA) nie podlegają ochronie patentowej nawet po ich wyizolowaniu, o tyle dopuszczalne jest przyznanie takiej ochrony na syntetyczne, a niewystępujące naturalnie, fragmenty DNA obejmujące sekwencje kodujące (eksony) ale pozbawione sekwencji niekodujących (intronów) czyli tzw. komplementarne cDNA (complementary DNA).

W latach 90. pozwana w sprawie spółka Myriad Genetics Inc uzyskała kilka patentów po odkryciu dokładnej lokalizacji i sekwencji genów BRCA1 i BRCA2, których mutacje zwiększają ryzyko zachorowania na raka piersi i jajników. Przeciętne zagrożenie zachorowaniem na raka piersi dla kobiet w USA, które są nosicielkami zmutowanego genu zwiększa się z 12-13% do 50-80% (do 20-50% w przypadku raka jajników). Myriad odnalazło na chromosomach 17 (długości 80 mln nukleotydów) i 13 (długości 114 mln nukleotydów) fragmenty długości ok. 80’000 nukleotydów, w których znajdują się geny BRCA1 i BRCA2, które po redukcji do sekwencji kodujących (eksonów) liczą „zaledwie” 5’500 oraz 10’200 nukleotydów.

U.S. Supreme Court: odpowiedzialność prawna spółek a eksterytorialne stosowanie Alien Tort Statute

W sprawie Kiobel et al. v. Royal Dutch Petroleum Co. et al. Sąd Najwyższy USA orzekł, że ani dyspozycje Ustawy o roszczeniach cudzoziemców z tytułu deliktu (Alien Tort Statute, ATS) ani okoliczności jej przyjęcia - w szczególności trzy przestępstwa prawa międzynarodowego z myślą o których ustawę uchwalono - nie uzasadniają podważenia domniemania braku eksterytorialności stosowania ATS. 

Powodowie zarzucili holenderskim, brytyjskim i nigeryjskim spółkom naftowym zachęcanie do i pomoc  w naruszających prawo międzynarodowe działaniach rządu Nigerii podjętych wobec protestujących przeciwko wydobyciu ropy w regionie Ogoni (nt. nigeryjskiego sektora naftowego zob. np. artykuły "GW" Shell dzieli i rządzi w Nigerii, czy Nigeria. Raport ONZ ujawnia skalę zanieczyszczenia delty Nigru).  

Amerykański Sąd Najwyższy w przeszłości uznawał już odpowiedzialność korporacyjną za czyny sprzeczne z prawem traktatów lub międzynarodowym prawem zwyczajowym, co skłoniło część obserwatorów do wniosku, że również w tym przypadku istniały podstawy do eksterytorialnego zastosowania ATS (zob. np. artykuł prof. J. Pausta, Kiobel, Corporate Liability, and the Extraterritorial Reach of the ATS). Orzeczenie może mieć istotny wpływ na odpowiedzialność spółek przed sądami federalnymi za delikty prawa międzynarodowego popełnione w państwach trzecich.