Granice wolności słowa w debacie publicznej nt. homoseksualności Carl Jóhann Lilliendahl p. Islandii

Tematyka wolności słowa w debacie nt. praw osób homoseksualnych jest stosunkowo częsta w orzecznictwie ETPC. Ostatnie wydarzenia z USA i zintensyfikowanie dyskusji nt. niedyskryminacji skłoniły Trybunał do wyróżnienia na swojej stronie internetowej decyzji o niedopuszczalności w sprawie Carl Jóhann Lilliendahl p. Islandii. 

Skarżący został skazany na grzywnę w wys. 800 euro za użycie w stosunku do osób LGBT słów „dewianci” i określenia „dewiacje seksualne” w trakcie dyskusji toczącej się wokół edukacji w szkołach nt. problematyki LGBT. Sąd Najwyższy Islandii – rozstrzygający sprawę w ostatniej instancji - uznał, że pociągnięcie do odpowiedzialności było konieczne w celu przeciwdziałania uprzedzeniom, nienawiści i lekceważącym wypowiedziom w stosunku do grup społecznych, które historycznie podlegały dyskryminacji.

Trybunał strasburski podzielił ocenę sądów krajowych. Co prawda uznał, że wypowiedzi skarżącego nie były tego rodzaju, by zastosowanie znalazł art. 17 uniemożliwiający zwracanie się do ETPC w sytuacjach, gdy skarga stanowiłaby nadużycie prawa do złożenia skarg. W tym względzie stwierdził, że chociaż komentarze były uprzedzające, nie było na pierwszy rzut oka oczywiste, że ich celem było podżeganie do przemocy lub niszczenie praw i wolności chronionych przez Konwencję.

Trybunał stwierdził jednak, podobnie jak Sąd Najwyższy Islandii, że celem komentarzy było promowane nietolerancji i popieranie nienawiści, dlatego też uzasadnionym celem sankcji karnej była ochrona praw innych osób – w tym przypadku osób LBGT. Trybunał podzielił pogląd, że przepisy prawa karnego były sformułowane w wystarczająco jasny sposób, aby skarżący mógł przewidzieć, że mogą znaleźć zastosowanie w jego przypadku, a ingerencja była proporcjonalna, biorąc pod uwagę dotkliwość komentarzy dla osób nimi dotkniętych i fakt, że sąd krajowy nie zdecydował się na zastosowanie kary ograniczenia wolności, a jedynie grzywnę.   

Inwestycja zagraniczna w aplikację randkową zagrożeniem dla bezpieczeństwa narodowego USA

W cieniu kolejnych eskalacji gospodarczych sporów między Stanami Zjednoczonymi a Chinami, oraz europejskich zmagań z implementacją Rozporządzenie o Ochronie Danych Osobowych, przeszła intrygująca decyzja amerykańskiego Komitetu ds. inwestycji zagranicznych (CFIUS). CFIUS uznał chińską inwestycję w portal społecznościowy LGBT za zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego. 

Zdjęcie: Threatpost

ETPC o potrzebie ochrony praw osób LBGT i granicach krytyki działalności Trybunału

Nie od dziś ETPC stoi na stanowisku o potrzebie ochrony praw osób LGBT w różnych aspektach życia, m.in. w zakresie swobodnego wyrażania poglądów i prawa do stowarzyszania się. Ostatnią okazją do wypowiedzi Trybunału w tej problematyce była sprawa Zhdanov i inni p. Rosji. Skarżący indywidualni oraz kilka stowarzyszeń próbowali w latach 2006–2011 zarejestrować szereg stowarzyszeń mających za cel ochronę praw osób LGBT. Jednakże wszystkie organy i sądy krajowe odmówiły rejestracji wniosków wskazując, że ich celem było promowanie praw LGBT. W szczególności w decyzjach odmownych znalazły się takie argumenty jak to, że cele organizacji mogą „zniszczyć moralne wartości społeczeństwa”, doprowadzić do spadku liczby urodzeń, kolidować z prawami większości Rosjan, którzy mieli traktować pokazywanie relacji z osobami tej samej płci jako obraźliwe oraz powodować wrogość społeczną lub religijną.

Polska sprzeciwia się konkluzjom Rady UE w sprawie stosowania KPP

W mijającym tygodniu media obiegła informacja o kolejnym sporze między Polską a pozostałymi państwami członkowskimi UE. Tym razem chodziło o brzmienie konkluzji Rady UE o stosowaniu Karty Praw Podstawowych w 2017 roku, których przyjęcie wymagało jednomyślności.

TSUE: małżonkowie osób tej samej płci korzystają ze swobody przepływu osób

We wczorajszym wyroku w sprawie C-673/16 Coman Trybunał Sprawiedliwości potwierdził główne tezy z opinii rzecznika generalnego M. Watheleta ze stycznia tego roku (o której pisaliśmy wcześniej), stwierdzając tym samym, że państwa nie mogą ograniczać swobody przemieszczania się osobom homoseksualnym, które zawarły legalnie związek małżeński w innym państwie członkowskim. Co wyrok ten oznacza w praktyce? 

Rzecznik generalny TSUE: współmałżonek tej samej płci powinien korzystać ze swobody przemieszczania się obywatela UE

Zgodnie z poglądem wyrażonym przez rzecznika generalnego Trybunału Sprawiedliwości, M. Watheleta, chociaż państwa członkowskie mają prawo decydowania, czy chcą dopuścić możliwość zawierania małżeństw przez osoby tej samej płci w swoim porządku prawnym, to nie mogą naruszać swobody przebywania na ich terytorium obywatela Unii, odmawiając wydania prawa do stałego pobytu jego współmałżonkowi tej samej płci, będącego obywatelem państwa trzeciego. Pogląd ten został wyrażony w opinii w sprawie C-673/16 Relu Adrian Coman i in. v. Inspectoratul General pentru Imigrări i in.

Międzyamerykański Trybunał Praw Człowieka za uznaniem małżeństw homoseksualnych

W opublikowanej kilka dni temu (aktualnie jedynie w języku hiszpańskim) opinii doradczej wydanej na podstawie wniosku Kostaryki, Międzyamerykański Trybunał Praw Człowieka jednoznacznie wskazał na konieczność legalizacji małżeństw homoseksualnych oraz pełnego zrównania prawnego związków heteroseksualnych z homoseksualnymi. Trybunał zauważył również, że już sama odrębność regulacji prawnych związków hetero i homoseksualnych jest niedopuszczalna i dyskryminująca (w tym zakresie stanowisko Trybunału jest odmienne od stanowiska Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie Ratzenböck i Seydl p. Austrii, o której niedawno pisaliśmy). Zdaniem Międzyamerykańskiego Trybunału Praw Człowieka należy zapewnić parom jednopłciowym dostęp do istniejących w krajowym porządku prawnym form współżycia dostępnych dla związków heteroseksualnych (w tym prawo do małżeństwa), w celu zagwarantowania bez dyskryminacji wszystkich praw dla rodzin tworzonych przez takie pary.

W pierwszych komentarzach medialnych wskazuje się, że o ile część państw-stron Amerykańskiej konwencji praw człowieka już uznaje małżeństwa homoseksualne (tak m.in. Argentyna, Brazylia, Kolumbia), to inne (m.in. Boliwia, Paragwaj, Peru) dotychczas były zdecydowanie przeciwko.

Związki partnerskie nie dla par heteroseksualnych - w sprawa Ratzenböck i Seydl p. Austrii

Z orzeczenia na orzeczenie Europejski Trybunał Praw Człowieka doprecyzowuje swoje stanowisko w zakresie ochrony statusu prawnego par. Tym razem musiał pochylić się nad problemem, czy brak możliwości w prawie austriackim zarejestrowania związku partnerskiego dla pary heteroseksualnej, przy jednoczesnej możliwości rejestracji takiego związku przez pary homoseksualne, nie stanowi dyskryminacji tych pierwszych. Choć niejednomyślnie, sędziowie wydając wyrok w sprawie Ratzenböck i Seydl p. Austrii, doszli do wniosku, iż w takim przypadku dyskryminacja nie zachodzi. 

Prawnomiędzynarodowa ochrona przed prześladowaniami za homoseksualizm

Mocą wyroku n. 9946 włoski Corte di Cassazione orzekł, że osobie zagrożonej prześladowaniami w kraju macierzystym ze względu na preferencje seksualne przysługuje ochrona międzynarodowa (Marina Castellaneta, Protezione internazionale se il Paese di origine punisce l’omosessualità). Uchylając orzeczenie drugiej instancji w sprawie Pakistańczyka, któremu w ojczyźnie groziło dożywotne pozbawienie wolności, sąd stwierdził, że fakt penalizacji homoseksualizmu jest istotny z punktu widzenia prawnomiędzynarodowej ochrony życia prywatnego i wolności osobistej. 

Zarówno sąd pierwszej instancji jak i sąd apelacyjny oddaliły wniosek o ochronę, uznając że przedstawione uzasadnienie było wewnętrznie sprzeczne i niedostatecznie precyzyjne.

Homofobiczna retoryka przeciwników manifestacji LGBTI naruszeniem art. 3 EKPCz

W mijającym tygodniu na uwagę wśród orzeczeń ETPCz zasługuje przede wszystkim sprawa Identoba i inni p. Gruzji (skarga nr 73235/12). Dotyczyła on wydarzeń związanych z organizacją w maju 2012 r. pokojowej manifestacji z okazji Międzynarodowego Dnia przeciwko Homofobii. Uczestnicy manifestacji zorganizowanej przez skarżących zostali brutalnie zaatakowani - choć głównie w formie słownej - przez przeciwników organizowania tego typu zgromadzeń, zaś władze zrobiły niewiele, czy wręcz nic, żeby aktom przemocy zapobiec.

Kazachstan przeciwko "homoseksualnej propagandzie"

Mimo że seria postów LGBTI to przede wszystkim rejestr szybkiego upowszechniania się standardu równego traktowania osób niezależnie od orientacji seksualnej (ostatnio nt. Słowenii), a nawet od identyfikacji płciowej (post nt. Malty), stwierdzenie że liberalizacja przepisów ma charakter uniwersalny byłoby tendencyjne.

Malta uznaje prawa osób transpłciowych i dwupłciowych

W kilkunastu wpisach w dziale LGBTI tematem dominującym jest upowszechnianie się wśród państw demokratycznych równouprawnienia par homoseksualnych w zakresie zawierania związku małżeńskiego, oraz coraz częstsze dopuszczenie adopcji przez te pary. Spośród państw liberalizujących stanowiska w tym zakresie na czele wysunęła się Malta, przyjmując dwie istotne nowelizacja. 

Tamtejszy Parlament (1 kwietnia, co podobno spowodowało nieco zamieszania) uchwalił Gender Identity, Gender Expression and Sex Characteristics Act (GIGESC Bill), mocą którego jest to pierwszy kraj penalizujący leczenie oraz operacje celem "normalizacji" dzieci dwupłciowych (EU Observer, Malta breaks EU taboo on trans-gender rights). Zamiast tego, rodzice będą mogli wstrzymać się z określaniem płci dziecka w akcie urodzenia, do czasu samookreślenia przez to ostatnie.

Słowenia uznaje równoprawność par homoseksualnych

W ubiegłym tygodniu parlament Słowenii opowiedział się za zrównaniem praw par pozostających w związkach niezależnie od orientacji seksualnej m.in. w zakresie prawa do zawarcia małżeństwa, czy adopcji dzieci (Corriere della Sera, La Slovenia approva i matrimoni gay Sì anche alle adozioniLa Slovenia approva i matrimoni gay Sì anche alle adozioni). Tym samym Słowenia stała się 18 państwem znoszącym ograniczenia prawne w tym zakresie (w USA - zob. poniżej - czy Meksyku na podobny krok zdecydowały się poszczególne obszary jurysdykcyjne).

Bezpośrednio po głosowaniu przeciwnicy takiego rozwiązania rozpoczęli akcję na rzecz organizacji referendum ws. uchylenia ustawy.

Finlandia legalizuje zawieranie małżeństw i adopcję przez pary homoseksualne

Od czerwca, kiedy ostatni pisaliśmy o kolejnych państwach uznających równouprawnienie w zakresie prawa do małżeństwa niezależnie od orientacji seksualnej (tutaj) emocje wokół sprawy nieco opadły (pomijając kilka protestów we Francji i sporów sądowych z władzami federalnymi w Stanach Zjednoczonych).

Przyczynkiem do powrotu na temat zakresu upowszechniania się nowego standardu równouprawnienia może się stać uchwała Parlamentu fiński, który niewielką większością głosów przyznał parom homoseksualnym prawo do zawierania związków małżeńskich oraz do adopcji. Finlandia stała się tym samym ostatnim krajem skandynawskim, a 12 w Europie, który zdecydował się na podobny krok (The Guardian, Finland legalises gay marriage).

TK Ugandy uchyla ustawę anty-homoseksualną

W lutym bieżącego roku informowaliśmy o przyjęcie przyjęciu przez Ugandę regulacji zaostrzających kary za praktykowanie a nawet zachęcanie do praktyk homoseksualnych, co, jak zwracaliśmy uwagę w marcu i w czerwcu, spotkało się ze zdecydowanym protestem społeczności międzynarodowej. Szansą dla Ugandy na odzyskane dostępu do zachodniej pomocy, bez narażania dumy tamtejszego Prezydenta Yowerima Musevenima, może być orzeczenie z ubiegłego tygodnia Trybunału Konstytucyjnego, które stwierdził, że przewodniczący izby zarządzając głosowanie zignorował protesty dotyczące braku kworum (Reuters, Ugandan court overturns anti-gay law that halted Western aid). Ustawę zaskarżył lokalny ruch walki o prawa LGB (International Law Observer, Uganda High Court Voids Anti-homosexuality Law).

Było to o tyle istotne, że Prezydent Ugandy był uczestnikiem zorganizowanego przez Prezydenta Obamę, w dniach 4-6 sierpnia, waszyngtońskiego Szczyt przywódców afrykańskich (White House, U.S. Africa Leaders Summit). Przy tej okazji miał okazję spotkać się z amerykańskim Prezydentem.

Kilka dni po ogłoszeniu wyroku, od którego możliwa jest jeszcze apelacja, w Ugandzie zorganizowano pierwszą w historii tego państwa paradę Gay Pride (Corriere della Sera, Uganda, al via il primo gay pride Ma il governo rivuole legge anti-gay).

Kolejne epizody światowej batalii o prawa związków homoseksualnych

Luksemburg/Malta

Do grona państw, które formalnie uznały równouprawnienie par homoseksualnych (zobacz nasze posty m.in. dotyczące Francji, USA, czy Wielkiej Brytanii), dołączył Luksemburg. Na mocy "największej reformy od czasu ustanowienia związków partnerskich w 1804 r." tamtejszy parlament poparł ustawę m.in. sankcjonującej małżeństwa między osobami tej samej płci oraz ich prawo do adopcji (Chambre des Deputes, Feu vert pour le mariage homosexuel au Luxembourg). Nowa ustawa może wejść w życie w roku 2015.

Prace nad ustawą, wzorowaną na prawie belgijskim, trwały od 2010 roku, natomiast rozwiązania w przedmiocie adopcji przyjęto dopiero po pozytywnej opinii Conseil d'Etat z 2013. Stanowiło to zarazem realizację obietnic wyborczych Xaviera Bettela - pierwszego Premiera który podał do publicznej wiadomości swoją orientację homoseksualną (BBC, Luxembourg profile. Leaders).

W kwietniu b.r. prawa do zawierania małżeństw i adopcji przez homoseksualistów uznał także Parlament Malty (JURIST, Malta parliament passes same-sex civil union bill).

USA-Uganda

Małżeństwa homoseksualne legalne w Wielkiej Brytanii

29 marca br. Wielka Brytania dołączyła do coraz większej grupy państw, w których prawo dopuszcza małżeństwa osób tej samej płci (pisaliśmy o tej problematyce na blogu m.in. tu, tu i tu). Od października br. takie same uprawnienia będą miały też pary homoseksualne w Szkocji. Małżeństwa osób tej samej płci popiera w Wlk. Brytanii aż 2/3 społeczeństwa, a swój sprzeciw w tej kwestii wycofał po wielu latach Kościół Anglikański. W sobotę na budynkach rządowych powiewały flagi w kolorach tęczy….

Finanse międzynarodowe a prawa mniejszości seksualnych

W ubiegłym tygodniu informowaliśmy o zaostrzeniu przez Ugandę reżimu karnego wobec osób o orientacji homoseksualnej lub zachęcających do takich praktyk, co wzbudziło oburzenie wśród państw zachodnich.

Podczas gdy pierwsze reakcje miały raczej charakter ogólnych deklaracji i zapowiedzi "komplikacji w wzajemnych relacjach", zdecydowane stanowisko zajął Bank Światowy. Po tym jak Prezes Banku Jim Yong Kim potępił wszelką dyskryminację, która w formie zinstytucjonalizowanej godzi w podwaliny ładu społecznego oraz perspektyw trwałego, zrównoważonego i inkluzywnego wzrostu gospodarczego (World Bank, World Bank Group President Jim Yong Kim: Discrimination by Law Carries a High Price), szereg agencji doniosło, że rzecznik prasowy Banku zapowiedział bezterminowe zawieszenie pomocy finansowej dla Ugandy do czasu stwierdzenia, że "wejście w życie nowego prawa nie narazi realizacji celów rozwojowych" (Le Monde, Loi antihomosexualité: la Banque mondiale suspend un prêt à l'Ouganda).

Uganda zaostrza kary za homoseksualizm

W ostatnich miesiącach informowaliśmy o kolejnych państwach zachodnich ustanawiających prawne gwarancje równouprawnienia osób o orientacji homoseksualnej. Wyjątkiem od powszechnej gorliwości w tym zakresie (zob. np. Washington Post, Gay marriages to begin in Chicago after judge’s ruling) była nowelizacja chorwackiej konstytucji (post tutaj), choć implementacja nowych przepisów nie zawsze przebiega bezproblemowo. Przykładowo merowie z 14 francuskich miast, niezadowoleni z decyzji Conseil constitutionnel zgodnie z którą obowiązek udzielania ślubów parom homoseksualnym nie godzi w klauzulę sumienia (październikowy post), zapowiedzieli, że zwrócą się o zbadanie sprawy przez ETPCz, uznając że pogwałcono ich prawo do rzetelnego procesu sądowego i zasadę kontradyktoryjności (Le Monde, 14 maires contre le mariage gay vont saisir la Cour européenne des droits de l'homme). Zob. także tekst dotyczący utrudnień w adopcji dzieci przez pary homoseksualne: Le Monde, Couples gays: la justice bloque des adoptions d’enfants nés par PMA.

Zbieżność działań regulacyjnych, która być może stanowi przyczynek do wykształcenia się wspólnych standardów traktowania w tym zakresie w krajach zachodnich, może również prowadzić do zaostrzenia przeciwnych stanowisk, o czym świadczy przypadek Ugandy.

Dekryminalizacja homoseksualizmu na Cyprze Północnym

Do wczoraj, tj. 27 stycznia, Cypr Północny był ostatnim terytorium europejskim, na którym zachowania homoseksualne pomiędzy dorosłymi mężczyznami zagrożone były karą pozbawienia wolności. W wyniku presji organizacji międzynarodowych, a także pozarządowych przepisy wywodzące się jeszcze z czasów brytyjskiego kolonializmu, zostały z dniem wczorajszym uchylone.

Na rozstrzygnięcie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka czeka natomiast ciągle sprawa H.C. p. Turcji (skarga nr 6428/1) dotycząca właśnie kryminalizacji zachowań homoseksualnych. Skarżący zarzuca w niej naruszenie praw gwarantowanych w art. 8 Konwencji. Choć sam nie był nigdy poddany represjom z powodu swoich preferencji seksualnych twierdzi, że w świetle faktu, iż na terenie Cypru Północnego dochodziło do aresztowań mężczyzn homo- a także biseksualnych, żyje w ciągłym strachu przed ewentualną odpowiedzialnością karną.