Seminarium "Niepodważalność aktu powołania sędziego?" - 29.11.2021, godz. 16:00

Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Polsce

Katedra Europejskiego Prawa Konstytucyjnego WPiA UŁ

Okręgowa Rada Adwokacka w Łodzi

Okręgowa Izba Radców Prawnych w Łodzi

zapraszają na seminarium pt.:

Niepodważalność aktu powołania sędziego?

połączone z promocją publikacji PKE dotyczących sporu Polski z UE  nt. przestrzegania zasady praworządności

(poniedziałek, 29 listopada 2021 r., początek godz. 16.00) 

 

Program

16:00 – 16.05 – prof. Monika Bogucka-Felczak, Dziekan WPiA UŁ - powitanie

16:05 – 16:20 – Rafał Szyndlauer, Doradca ds. Politycznych i Prawnych, PKE w Polsce – Kwestia praworządności w relacjach Polski z UE w świetle najnowszych dokumentów i działań Komisji Europejskiej

16:20 – 16:30 – prof. Jan Barcz, Akademia Leona Koźmińskiego, Team Europe – Najnowsze publikacje naukowe PKE nt. stanu przestrzegania zasady praworządności w Polsce

16:30 – 16:40 – prof. Anna Wyrozumska, Uniwersytet Łódzki, Team Europe –  Obowiązek państwa członkowskiego UE zapewnienia skutecznej ochrony sądowej

16:40 – 17:40 – panel – Niepodważalność aktu powołania sędziego a prawo do skutecznej ochrony sądowej w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego (moderator dr Izabela Skomerska, Prodziekan WPiA)  

prof. Piotr Tuleja,  Uniwersytet Jagielloński, sędzia TK w stanie spoczynku

prof. Aleksander Kappes,  Uniwersytet Łódzki, adwokat

prof. Jacek Skrzydło, Uniwersytet Łódzki, adwokat

 

17:40 – 18.20 -  Dyskusja 

18.20 – 18.30 - Podsumowanie seminarium: prof. Anna Wyrozumska i Rafał Szyndlauer 

 

Ze względów na rosnącą falę zakażeń, seminarium odbędzie się w formule hybrydowej z udziałem panelistów i niewielkiej grupy publiczności obecnej w siedzibie WPiA UŁ. W wydarzeniu będzie można uczestniczyć na pośrednictwem MS Teams pod poniższym linkiem:

https://teams.microsoft.com/l/meetup-join/19%3ameeting_MTk3NDIxOWMtNGU4Mi00MTMxLWI4N2MtZjQyNTU4NGJhNTVi%40thread.v2/0?context=%7b%22Tid%22%3a%2263441aef-da0e-4397-bb7e-f9d4705e963b%22%2c%22Oid%22%3a%22fd572ac0-1d51-4afb-bc6f-c2812abbfe9d%22%7d

Transmisję z wydarzenia można będzie także śledzić na stronach FB Seminarium KEPK oraz Komisja Europejska w Polsce . 

Seminarium będzie okazją do prezentacji i dyskusji nt. najnowszych publikacji naukowych PKE dotyczących stanu przestrzegania zasady praworządności w Polsce i sporu toczącego się w tym obszarze pomiędzy polskimi władzami, a instytucjami UE pt.:

Problem praworządności w Polsce w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE (2018–2020) - Wstęp, wybór i redakcja Jan Barcz, Agnieszka Grzelak i Rafał Szyndlauer

Problem Praworządności w Polsce w świetle dokumentów Komisji Europejskiej - Wstęp, wybór i opracowanie Jan Barcz, Agnieszka Grzelak i Rafał Szyndlauer

 

Książki te dostępne są również w wersji elektronicznej m.in.:

https://www.wpia.uni.lodz.pl/files/profiles/258/problem_praworzadnosci_ts_e_book.pdf

https://op.europa.eu/pl/publication-detail/-/publication/730ddd0f-77ac-11ea-a07e-01aa75ed71a1

 

 

"Polski 'serial' o rządach prawa" osiąga punkt krytyczny* - cz. I: wyrok TSUE w sprawie C-487/19 W.Ż.

6 i 7 października 2021 roku "polski 'serial' o rządach prawa" osiągnął punkt krytyczny*.

W środę (6.10) Trybunał Sprawiedliwości UE wydał wyrok w sprawie C‑487/19 W.Ż., w którym precyzyjnie i jednoznacznie określił konsekwencje, jakie z perspektywy prawa unijnego, wywołuje wadliwość procedury mianowania sędziów. 

Wyrok został wydany w odpowiedzi na pytanie prejudycjalne polskiego Sądu Najwyższego (Izba Cywilna) dotyczące sprawy sędziego W.Ż.** We wrześniu 2018 sędzia ów został przeniesiony z wydziału Sądu Okręgowego, w którym dotąd orzekał, do innego wydziału tego sądu. Od tej decyzji odwołał się do Krajowej Rady Sądownictwa (KRS), która uchwałą z dnia 21 września 2018 umorzyła postępowanie. 

Sędzia W.Ż. wniósł od tej uchwały odwołanie do Sądu Najwyższego. Jednocześnie wystąpił z wnioskiem o wyłączenie wszystkich sędziów orzekających w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego (IKNiSP), która co do zasady jest właściwa do rozpoznania tego odwołania (w konsekwencji "reform" sądownictwa dokonanych przez obecne polskie władze). Ze względu na sposób powołania członkowie tej Izby nie dają bowiem - zdaniem W.Ż. - wymaganej rękojmi niezawisłości i bezstronności, ponieważ:

Konferencja Ambasadorów RP: Stawką jest członkostwo Polski w Unii Europejskiej

Warszawa, dnia 12  lipca 2021 r.

1. W połowie lipca czeka nas kumulacja. Kolejne niepraworządne działania rządu PiS doprowadzą Trybunał Sprawiedliwości UE do wydania wyroku podsumowującego dotychczasowe orzeczenia i – najprawdopodobniej – stwierdzenia, że "reformy sądownicze" wprowadzane w ostatnich latach przez PiS są sprzeczne z fundamentalnymi zasadami państw demokratycznych - które należą do wspólnych wartości Unii Europejskiej. W tym samym czasie w Polsce skrajnie upolityczniony Trybunał Konstytucyjny będzie rozpatrywał wniosek premiera Morawieckiego (z 29 marca 2021 r.) oraz wniosek grupy posłów PiS (z 15 czerwca 2021 r., w których kwestionuje się zasadę pierwszeństwa prawa unijnego oraz kompetencje unijnego Trybunału Sprawiedliwości, głosząc „wyższość” Konstytucji RP.

 

     2. Nadchodzące wydarzenia nie są tylko „sporami prawnymi”. Dotykają spraw o zasadniczym znaczeniu. Zdecydują czy Polska jest jeszcze państwem demokratycznym czy już autorytarnym i czy w związku z tym uzasadnione jest jej członkostwo w Unii Europejskiej. Dodajmy, że w ostatnich miesiącach również Europejski Trybunał Praw Człowieka zakwestionował w swoich wyrokach istotne elementy „reform sądowniczych” PiS. Funkcjonariusze formacji rządzącej określili te wyroki jako „polityczne” - co w praktyce oznacza, że nie mają zamiaru się do nich stosować. Jest to równoznaczne z kwestionowaniem członkostwa Polski w Radzie Europy.

 

Guest post: Aktualizacja europejskiej strategii przemysłowej - jakie korzyści dla jednolitego rynku UE?

Źródło: https://www.eesc.europa.eu/en/news-media/news/new-industrial-strategy-europe-brings-much-needed-paradigm-shift-says-eesc

5 maja 2021 r. Komisja Europejska ogłosiła aktualizację europejskiej strategii przemysłowej 2020, która ma uzupełnić podstawy i założenia pierwotnie określone w dokumencie z 10 marca 2020 r. Nowa Strategia Przemysłowa UE stanowi odpowiedź na wyzwania legislacyjne spotęgowane kryzysem COVID-19 i ma wyznaczyć nowy plan transformacji gospodarczej Europy, by przyspieszyć przemianę jej gospodarki w bardziej zrównoważoną, cyfrową i konkurencyjnie odporną na arenie światowej.

Guest post: Wyczekiwany wyrok w sprawie frankowiczów - wyrok TSUE z dnia 29 kwietnia 2021 r. (C-19/20)

Foto: Blooberg; źródło: https://www.parkiet.com/Banki/304299905-TSUE-decyzja-w-gestii-polskich-sadow.html

29 kwietnia br. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) ponownie zajął stanowisko w sprawie kredytów frankowych, które nie pozostało bez echa w środowisku prawniczym. Tym razem wyrok (w sprawie C-19/20) stanowił odpowiedź na pytania prejudycjalne sformułowane przez Sąd Okręgowy w Gdańsku w 2019 r. w sprawie kredytu hipotecznego indeksowanego do franka szwajcarskiego, udzielonego na wysokość przewyższającą 500 tys. złotych przez GE Money Bank w 2008 r. Gdański sąd uznał, że postanowienia umowy kredytowej dotyczące sposobu indeksacji oraz zasad ustalania kursu zostały w umowie sformułowane w sposób jasny i zrozumiały, a strona powodowa sporu miała świadomość ryzyka zmiany kursu, a w następstwie zmiennej wysokości należnej bankowi raty kredytowej.

Umowa Polski z Wielką Brytanią wzajemnie gwarantująca prawa wyborcze dla obywateli obu państw w wyborach lokalnych

W ostatnich dniach maja br. Polska i Wielka Brytana podpisały umowę, która gwarantuje czynne i bierne prawo wyborcze w wyborach lokalnych dla obywateli obu państw, na stałe zamieszkujących w jednym z nich. Podstawą dla tej umowy jest oczywiście jedno z praw przysługujących obywatelom UE, aktualnie uregulowane w art. 22 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu UE. Szczegółową regulacją unijną tego dotyczącą jest Dyrektywa Rady 94/80/WE z dnia 19 grudnia 1994 r. ustanawiająca szczegółowe warunki wykonywania prawa głosowania i kandydowania w wyborach lokalnych przez obywateli Unii mających miejsce zamieszkania w Państwie Członkowskim, którego nie są obywatelami.

Polak Europejskim Inspektorem Ochrony Danych

20 sierpnia zmarł Giovanni Buttarelli, Europejski Inspektor Ochrony Danych. Zgodnie z art. 100 (4) rozporządzenia PE i Rady UE 2018/1725 jego obowiązki do końca kadencji (tj. do 5 grudnia bieżącego roku) przejął dotychczasowy zastępca, czyli Wojciech Wiewiórowski.

Oczywiście, w takich okolicznościach trudno gratulować dr. Wiewiórowskiemu sukcesu. Tym niemniej należy życzyć mu powodzenia w sprawowaniu tej bardzo doniosłej funkcji.

Import dóbr kultury - nowe rozporządzenie UE weszło w życie

Źródło: https://www.artatlaw.com/latest-articles/the-proposed-eu-regulations-on-the-import-of-cultural-goods

W czwartek, 27 czerwca, weszło w życie rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/880 z dnia 17 kwietnia 2019 r. w sprawie wprowadzania i przywozu dóbr kultury (dalej: rozporządzenie importowe). Celem tego instrumentu prawa wtórnego UE jest zapewnienie skutecznej ochrony przed nielegalnym handlem dobrami kultury oraz przed ich utratą lub zniszczeniem, ochrona dziedzictwa kulturowego ludzkości, a także zapobieganie finansowaniu terroryzmu oraz praniu pieniędzy uzyskanych ze sprzedaży zagrabionych dóbr kultury. Rozporządzenie to ma zastosowanie m.in. do rękopisów, inkunabułów, książek i archiwów wytworzonych lub odkrytych poza UE. Nie dotyczy ono natomiast dóbr kultury, które powstały lub zostały odkryte na obszarze celnym Unii. Większość przepisów rozporządzenia będzie miało zastosowanie dopiero od 2025 r. Co do zasady, instrument ten zakazuje importu do UE dóbr kultury, które zostały wywiezione z kraju, w którym zostały wytworzone lub odkryte, z naruszeniem przepisów tego kraju, przy czym stwierdza się, że kraj ten często różni się od kraju wywozu. Jest to pierwszy kompleksowy instrument prawa UE służący ochronie dziedzictwa kultury państw spoza wspólnego obszaru celnego. 

KE opublikowała tegoroczną tablicę wyników wymiaru sprawiedliwości

Wczoraj, 26 kwietnia, Komisja Europejska opublikowała tegoroczną tablicę wyników wymiaru sprawiedliwości w państwach członkowskich UE. Jej celem jest porównanie jakości, niezależności i skuteczności systemów sądowniczych w poszczególnych systemach prawnych.

Wykonywanie polskich ENA już nie automatyczne?

Tak jak informowaliśmy w poprzednich postach, orzeczenie w sprawie C-216/18 LM realnie wpływa na wykonywanie europejskiego nakazu aresztowania (ENA) względem obywateli polskich w innych państwach członkowskich. Mimo że w sprawie, która była kanwą dla wspomnianego orzeczenia TSUE irlandzki High Court ostatecznie wydał Artura C. właściwym organom polskim, stwierdzając, że istnieją ogólne zagrożenia dla polskiej praworządności, ale nie naruszą one gwarancji procesowych w konkretnej sprawie, kolejne sądy wstrzymują się z automatycznym wydawaniem obywateli polskich na podstawie ENA.

Praworządność w Polsce na arenie unijnej - ciąg dalszy: środki tymczasowe w sprawie C-619/18 Komisja przeciwko Polsce

19 października br. wiceprezes Trybunału Sprawiedliwości UE Rosario Silva de Lapuerta w trybie doraźnym (tj. jeszcze przed przedstawieniem przez Polskę swojego stanowiska) zdecydowała o zastosowaniu środków tymczasowych w sprawie C-619/18 Komisja przeciwko Polsce, dotyczącej naruszenia unijnych zobowiązań do zapewnienia skutecznej ochrony sądowej, w tym prawa do niezawisłego i bezstronnego sądu, w związku z nową polską ustawą o Sądzie Najwyższym (zob. nasze wcześniejsze posty tu i tu; sprawa jest rozptrywana przez TS w trybie przyspieszonym). Z kolei tydzień później TS poinformował, że 16 listopada odbędzie się w tej sprawie wysłuchanie stron przed wielką izbą (zob. tu i tu) - i zgodnie z tą zapowiedzią odbyło się ono w ubiegły piątek. W tym poście chcemy uporządkować informacje i wyjaśnić wątpliwości, jakie w ciągu ostatnich tygodni rosną wokół postanowienia wiceprezes TS, jego mocy wiążącej i skutków prawnych, a także samej procedury dotyczącej środków tymczasowych.

1. Procedura

Możliwość zrządzenia środków tymczasowych w każdym postępowaniu przed TSUE wynika z art. 279 TFUE, a szczegóły procedury w tym zakresie regulują art. 160-166 regulaminu postępowania przed TSUE.  Zgodnie z wymogami tej procedury, wnosząc przeciwko Polsce skargę na naruszenia unijnych zobowiązań (na podstawie art. 258 TFUE), Komisja złożyła też wniosek o zastosowanie środków tymczasowych, i to o zastosowanie ich w trybie doraźnym, jeszcze przed przedstawieniem uwag przez Polskę (inaudita altera parte).

Polska sprzeciwia się konkluzjom Rady UE w sprawie stosowania KPP

W mijającym tygodniu media obiegła informacja o kolejnym sporze między Polską a pozostałymi państwami członkowskimi UE. Tym razem chodziło o brzmienie konkluzji Rady UE o stosowaniu Karty Praw Podstawowych w 2017 roku, których przyjęcie wymagało jednomyślności.

Orzeczenie w sprawie C-216/18 w praktyce, czyli sądy pytają o polską praworządność

W czerwcu TS UE wydał szeroko komentowany (także na naszych łamach) wyrok w sprawie C-216/18 LM. W orzeczeniu tym Trybunał, odpowiadając na pytania prejudycjalne irlandzkiego High Court, stwierdził, że sąd państwa członkowskiego musi wstrzymać wykonanie europejskiego nakazu aresztowania (ENA), gdy uzna, że spełnione są łącznie dwa warunki:

1) w państwie członkowskim, do którego ma być wydana dana osoba, istnieje rzeczywiste ryzyko naruszenia prawa do rzetelnego procesu sądowego ze względu na systemowe lub ogólne nieprawidłowości dotyczące niezawisłości sądownictwa,

2) te systemowe zagrożenia mogą mieć bezpośredni wpływ na sytuację osoby, która ma być przekazana.

Praworządność w Polsce na arenie unijnej - podsumowanie obecnej sytuacji (cz. 2)

W naszym poprzednim poście analizowaliśmy postępowania, które toczą się obecnie w przedmiocie ochrony praworządności w Polsce na arenie unijnej. Teraz warto przyjrzeć się im bliżej i pokusić się o prognozę, w jaki sposób mogą się zakończyć. 

Praworządność w Polsce na arenie unijnej - podsumowanie obecnej sytuacji

Ochrona polskiej praworządności na poziomie unijnym jest w dalszym ciągu kwestią bardzo dynamiczną i złożoną. Wbrew wcześniejszym zapowiedziom, w tym tygodniu nie doszło jednak do znacznych postępów w tym zakresie. Tym niemniej, warto podsumować obecne postępowania w polskich sprawach na arenie UE.

Wyrok TS UE w sprawie C-216/18 PPU Minister for Justice and Equality v LM (Nieprawidłowości w systemie sądownictwa): sąd państwa członkowskiego musi wstrzymać wykonanie ENA w przypadku rzeczywistego ryzyka naruszenia prawa do niezawisłego sądu

Europejski Trybunał Sprawiedliwości wydał wczoraj (25 czerwca) bardzo ważny z perspektywy oceny naruszeń zasady praworządności w Polsce, a zwłaszcza zmian w polskim sądownictwie wyrok w sprawie C-216/18 PPU Minister for Justice and Equality/LM (Nieprawidłowości w systemie sądownictwa).

Odpowiadając w trybie prejudycjalnym (art. 267 TFUE) na pytania irlandzkiego High Court Trybunał stwierdził, że sąd państwa członkowskiego, musi (a nie "tylko" może) wstrzymać wykonanie europejskiego nakazu aresztowania (ENA), jeśli uzna, że osoba, której nakaz dotyczy mogłaby, ze względu na nieprawidłowości mogące mieć wpływ na niezawisłość władzy sądowniczej w państwie członkowskim wydającym ENA, zostać narażona na ryzyko naruszenia swojego prawa podstawowego do niezawisłego sądu, które stanowi istotę prawa podstawowego do rzetelnego procesu sądowego (pkt 78 wyroku).

Ponieważ sprawę śledzimy od samego początku i jej okoliczności, same pytania prejudycjalne i opinię rzecznika generalnego opisywaliśmy już w poprzednich postach (zob. tu i tu), tutaj skupimy się na samym wyroku TS.   

Opinia rzecznika generalnego w sprawie pytania irlandzkiego High Court o wykonanie ENA w przypadku wątpliwości co do funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości w Polsce

28 czerwca br została ogłoszona opinia rzecznika generalnego Trybunału Sprawiedliwości UE, Evgenia Tancheva w sprawie pytania prejudycjalnego irlandzkiego High Court o możliwość odmowy wykonania europejskiego nakazu aresztowania ze względu na wątpliwości co do prawidłowego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości w Polsce, którą śledzimy do samego początku (zob. nasz wcześniejszy post). Zgodnie z nowymi zasadami dotyczącymi anonimizacji spraw prejudycjalnych, przyjętymi przez Trybunał sprawa ta została zarejestrowana jako C-216/18 PPU Minister for Justice and Equality przeciwko LM (Nieprawidłowości w systemie sądownictwa). 

Polska wysłuchana w Radzie UE w ramach postępowania z art. 7 TUE

Wczoraj w Luksemburgu miało miejsce wysłuchanie Polski w Radzie UE w ramach toczącego się postępowania z art. 7 ust. 1 TUE. Jak się wydaje, nie przyniosło ono przełomu. 

Wysłuchanie odbyło się za zamkniętymi drzwiami. Dotyczyło kwestii reformy ustroju sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, Krajowej Rady Sądownictwa, sędziowskich postępowań dyscyplinarnych oraz instytucji skargi nadzwyczajnej. Z relacji wynika, że początkowo F. Timmermans powtórzył argumenty Komisji przemawiające za istnieniem wyraźnego ryzyka poważnego naruszenia praworządności w Polsce. Później głos zabrał wiceminister spraw zagranicznych K. Szymański, po czym pytania zadawali przedstawiciele rządów państw członkowskich. MSZ udostępnił notatkę zawierającą prezentowane argumenty w tej dyskusji. Zawiera ona w zasadzie syntezę prezentowanego dotychczas stanowiska polskiego rządu. W szczególności stwierdza się np., że wprowadzenie wcześniejszego wieku emerytalnego dla sędziów Sądu Najwyższego nie narusza Konstytucji, ponieważ sędziowie zachowują swój status dożywotnio, a wiek przejścia w stan spoczynku określa ustawa. Jeśli chodzi o sześcioletnią kadencję Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, to MSZ konstatuje, że jest ona co prawda przewidziana w Konstytucji, ale „mogą zajść okoliczności, w których kadencja ta będzie krótsza”. Wcześniej premier M. Morawiecki stwierdził, że Komisja nie rozumie specyfiki ustrojów postkomunistycznych, które miały problem z samooczyszczeniem się środowisk sędziowskich. 

Sąd UE: wypowiedzi Korwin-Mikkego były szokujące, ale nie zasługiwały na karę

31 maja Sąd UE w sprawie T-770/16 i T-352/17 stwierdził nieważność decyzji Prezydium Parlamentu Europejskiego nakładających kary na europosła Janusza Korwin-Mikkego z powodu jego wypowiedzi na sali obrad. W trakcie debaty na temat migracji w 2016 r. Korwin-Mikke mówił o „ludzkich śmieciach”, natomiast w 2017 r., w ramach dyskusji na temat nierówności w zarobkach kobiet i mężczyzn stwierdził, że kobiety zarabiają mniej, gdyż są „słabsze, mniejsze i mniej inteligentne”. W ramach wymierzonych kar europoseł w szczególności utracił dzienną dietę na 10 i 30 dni oraz zakazano mu reprezentowania PE i uczestnictwa w obradach. 

Upłynął termin transpozycji Dyrektywy dotyczącej ochrony konsularnej

W dniu 1 maja upłynął termin transpozycji Dyrektywy dotyczącej ochrony konsularnej (Dyrektywa Rady (UE) 2015/637 z dnia 20 kwietnia 2015 r. w sprawie środków koordynacji i współpracy mających ułatwić ochronę konsularną niereprezentowanych obywateli Unii w państwach trzecich oraz uchylająca decyzję 95/553/WE). 

O uchwaleniu Dyrektywy oraz jej specyfice pisaliśmy już na naszym blogu. Warto jedynie przypomnieć, że jej przyjęcie zostało dokonane na podstawie art. 23 TFUE, który przewiduje, że: 

"[k]ażdy obywatel Unii korzysta na terytorium państwa trzeciego, gdzie Państwo Członkowskie, którego jest obywatelem, nie ma swojego przedstawicielstwa, z ochrony dyplomatycznej i konsularnej każdego z pozostałych Państw Członkowskich na takich samych warunkach jak obywatele tego państwa. Państwa Członkowskie przyjmują niezbędne przepisy i podejmują rokowania międzynarodowe wymagane do zapewnienia tej ochrony",